Παρακαλούμε απενεργοποιήστε το Adblocker για να έχετε πλήρη πρόσβαση στο περιεχόμενο και τις υπηρεσίες μας. Δείτε πώς.
Βρήκατε κάποιο λάθος ή παράλειψη;     Επικοινωνήστε μαζί μας  »
ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΣΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ ΓΙΑ ΚΙΝΗΤΑ
ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΕΣ ΕΙΚΟΝΕΣ

Τα ζωγραφικά έργα του Νίκου Κούνδουρου στο 60ό Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης

Το Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης παρουσιάζει το σύνολο του ζωγραφικού έργου του Νίκου Κούνδουρου, καλύπτοντας μια περίοδο 75 χρόνων, από τα πρωτόλεια σχέδια μέχρι τα τελευταία του σκιαγραφήματα με μολύβι.

Ζωγράφισε τον Τσε Γκεβάρα, αντικαθιστώντας τον εμβληματικό μπερέ με πλατύγυρο καπέλο εν είδει φωτοστέφανου, τον Ιρλανδό επαναστάτη Μάικλ Κόλινς, την ψυχή της ιρλανδικής αντίστασης κατά των Βρετανών που σκοτώθηκε σε εμφύλια σύρραξη (το «γελαστό παιδί» του Μίκη Θεοδωράκη), ως οσιομάρτυρα, την Ουλρίκε Μάινχοφ, θρυλική περσόνα του γερμανικού αντάρτικου πόλεων, με αντρόγυνα χαρακτηριστικά και πύρινα μαλλιά, τον Μαχάτμα Γκάντι ως καλό ποιμένα.


Μόλις στα 16 του ο Νίκος Κούνδουρος μπήκε στη Σχολή Καλών Τεχνών με ψευδές πιστοποιητικό. Είχε δάσκαλό του τον Γιάννη Μόραλη, χάρη στον οποίον ήρθε σε επαφή με τον μοντερνισμό και τα εικαστικά ρεύματα της εποχής του, αλλά ο ίδιος από πολύ νωρίς στράφηκε στη βυζαντινή τέχνη. Με τον σπουδαίο ζωγράφο, πάντως, τους συνέδεσε μεγάλη φιλία ζωής, αν και ο ίδιος αποφοίτησε το 1948 από το εργαστήρι του γλύπτη Μιχάλη Τόμπρου.

 

Καθώς επέλεξε τον κινηματογράφο, θα νόμιζε κανείς ότι η ζωγραφική υπήρξε πάρεργο γι' αυτόν και ότι η σχέση του με αυτήν ήταν ίσως επιπόλαια. Κι όμως, αυτή ήταν που καθόρισε τη σχέση του με τη μεγάλη οθόνη την οποία αποκαλούσε «ένα είδος θριαμβευτικής ζωγραφικής», και σε αυτήν κατέφευγε κάθε φορά που ολοκλήρωνε μία ταινία. «Στο ενδιάμεσο κάθε ταινίας έριχνα και δέκα ζωγραφιές, βρίσκοντας έτσι γαλήνη, γιατί η ζωγραφική είναι δουλειά ασκητική» έλεγε.

 

Στο προσωπικό του, καλλιτεχνικό και όχι μόνο, σύμπαν η κρητική του καταγωγή, παντρεμένη με την ελληνική παράδοση και την ορθόδοξη πίστη, αποτελούσε μια αδιάσπαστη ενότητα που ταυτιζόταν με τον Κόντογλου. 


Το 60ό Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης (31/10-10/11/19) θα παρουσιάσει το σύνολο του ζωγραφικού έργου του Νίκου Κούνδουρου: λάδια, βυζαντινότροπες εικόνες, σπουδαστικά σχέδια, πορτρέτα προσωπικών του ηρώων (το πρόσωπο του «Δράκου» το συνέλαβε κάνοντας σκίτσα πάνω σε μια χαρτοπετσέτα καφενείου), κινηματογραφικοί χώροι, σχεδιάσματα θεατρικών παραστάσεων, εξώφυλλα βιβλίων, σκίτσα επάνω σε σενάρια ανεκπλήρωτα, μακέτες κοστουμιών, η παλέτα του με την αυτοπροσωπογραφία του και τα προσχέδιά του για τη μνημειακή του τοιχογραφία για ένα ξωκλήσι του Αγίου Νικολάου στην Κρήτη. Επίσης, όλες τις μακέτες της ταινίας «Μπάυρον: Η μπαλάντα ενός δαιμονισμένου» με θέμα τις τελευταίες μέρες του λόρδου Βύρωνα στο Μεσολόγγι. Η ταινία γυρίστηκε στην Κριμαία, κοντά σε μια μικρή λίμνη πνιγμένη στην ομίχλη. Ο Κούνδουρος σχεδίασε τα πάντα, σπίτια, κοστούμια, ήρωες. Εμπνεύστηκε ένα ποιητικό Μεσολόγγι μέσα στη σκοτεινιά της οθωμανικής προεπαναστατικής Ελλάδας, στήνοντας μια εγκατάσταση μνημειακών διαστάσεων σε ένα χωριό χαμένο μέσα στα πυκνά δάση της αρχαίας Ταυρίδας.

 

 
 


Τα έργα που θα εκτεθούν στην Προβλήτα Α' στο λιμάνι, στο πλαίσιο του φεστιβάλ, καλύπτουν μια περίοδο 75 χρόνων, από τα πρωτόλεια σχέδια (ένα απ' όταν ήταν 15 χρονών, που δημοσιεύτηκε στη «Διάπλαση των παίδων» με την υπογραφή «Μιχαήλ Άγγελος») μέχρι τα τελευταία του σκιαγραφήματα με μολύβι, όπου ταυτίζεται με τον Οδυσσέα, αποτυπώνοντας τις περιπέτειες και τις επιτυχίες του. Για να αποδώσει τις ιδεαλιστικές προσωπογραφίες του χρησιμοποιούσε, τόσο στα θρησκευτικά όσο και στα κοσμικά του θέματα, το ίδιο σχεδόν μορφοπλαστικό λεξιλόγιο, δίνοντας έμφαση στους χαμηλούς χρωματικούς τόνους και στον τονισμό των γραμμικών αξιών, τυπικά στοιχεία της βυζαντινής ζωγραφικής, μαζί με νέα και περισσότερο προσωπικά χαρακτηριστικά. Σαφής αναφορά, διαχρονικά, ο Φώτης Κόντογλου.

 

Ο Κούνδουρος έζησε τη ζωή του υιοθετώντας ένα αυθεντικά κρητικό αντιφατικό πνεύμα. Ρωμιός, Βυζαντινός και Ευρωπαίος, αναχωρητής και κοσμικός ταυτόχρονα, την έκταση και τον πλούτο της φαντασίας του μπορούσε κανείς να τα διαπιστώσει στο ατελιέ του, που θύμιζε περισσότερο μοναστηριακό κελί. Η αφοσίωσή του στη λαϊκή παράδοση διατρανώνεται στην πεποίθησή του ότι μέσα σ' αυτήν επιβιώνουν αυθεντικά και ανόθευτα τα στοιχεία του ελληνισμού. Δεν είναι τυχαίο ότι στο σπίτι του στην οδό Δικαιάρχου, στο Μετς, κυριαρχούσαν πέντε μετωπικές, ολόσωμες φιγούρες με τοπικές φορεσιές που ολοκληρώθηκαν τον καιρό της αυτοεξορίας του τα χρόνια της χούντας στο Παρίσι, στη Ρώμη, στη Γενεύη και στο Λονδίνο. Ζωγραφιές εκείνης της εποχής, μνήμες της πατρίδας που τον καταδίωκαν στους ξένους τόπους, οι οποίοι όμως δεν τον κέρδισαν, δεν τον «έκλεψαν» ποτέ από την Ελλάδα. Τίποτα δεν μαρτυρά κάτι τέτοιο στο ζωγραφικό έργο εκείνης της περιόδου, αντιθέτως επανέρχεται μια εμμονή σε οτιδήποτε ελληνικό. Συμπληρώνοντας το προσωπικό του συναξάρι, στους τοίχους του σπιτιού του δέσποζε μια εικονογραφία ξακουστών ηρώων της Ρωμιοσύνης και μορφές του Γένους. Στο προσωπικό του, καλλιτεχνικό και όχι μόνο, σύμπαν η κρητική του καταγωγή, παντρεμένη με την ελληνική παράδοση και την ορθόδοξη πίστη, αποτελούσε μια αδιάσπαστη ενότητα που ταυτιζόταν με τον Κόντογλου.

 

 


Σημαντικός σκηνοθέτης ενός κινηματογράφου ποιητικών αναζητήσεων, εκτός από τη βαθιά πίστη στην παράδοση του τόπου και στη λαϊκή τέχνη, τον καθόρισε και η ρήξη του με την εξουσία. «Δικτατορία του Μεταξά, Κατοχή, Εμφύλιος, πάλι δικτατορία, φυγή στην Ευρώπη, δεν θυμάμαι να κάθισα ποτέ κάπου και να είπα "εδώ θα ζήσω"» γράφει χαρακτηριστικά στον Θεοδωράκη. Την ένοπλη δράση του στον Λόχο των Σπουδαστών του ΕΑΜ την πλήρωσε με 4 χρόνια «θητείας», όπως αποκαλούσε την εξορία. Μαρτυρία της εποχής αποτελεί και ο «Άγιος Βέγγος» που, όπως και οι «στρατιώτες άγιοι» που φιλοτέχνησε εκείνο το διάστημα, είναι καμωμένος με στολή εργασίας του δεύτερου τάγματος της Μακρονήσου του 1951.


Επιχειρώντας να δώσει βυζαντινή μορφή στο θεμελιώδες αίτημα του ουμανισμού, οι μορφές του απηχούν τον αποτροπιασμό του για τη βία της εξουσίας και συμπληρώνουν το προσωπικό του μαρτυρολόγιο. Έτσι, δεν έπαψε ποτέ να επιστρέφει σ' αυτά τα αναλλοίωτα και αθώα φωτεινά πρόσωπα, παρά τα όπλα που κρατάνε. Άλλωστε, και η κάμερα, την οποία επέλεξε για τον εαυτό του, δεν είναι το δυνατότερο όπλο που διαθέτει ο σύγχρονος επαναστατημένος άνθρωπος;

 

 
 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Επιμέλεια έκθεσης: Γιώργος Μυλωνάς

Γεννήθηκα στη Θεσσαλονίκη. Σπούδασα στο Bard College της Νέας Υόρκης θέατρο και κινηματογράφο. Έχω γράψει για τα περιοδικά SL, Πρόσωπα, 01, Εικόνες του Κόσμου, Symbol του Επενδυτή, όπως και για τις σημαντικότερες ελληνικές εφημερίδες.

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Νίκος Κούνδουρος: «Ακούγεται κοινοτοπία, αλλά, ναι, ο άνθρωπος της ζωής μου ήταν ο Χατζιδάκις»
Όταν ο εμβληματικός σκηνοθέτης που πέθανε το 2017 είχε αφηγηθεί τη ζωή του στη LiFO
O δικός μου Νίκος Κούνδουρος
10 μνήμες του Αντώνη Μποσκοΐτη γραμμένες εν θερμώ για τον δημιουργό που πέθανε χθες και τον οποίο είχε γνωρίσει καλά ως φίλο και ως συνεργάτη.
Μεγάλη έκθεση με τα ζωγραφικά έργα του Νίκου Κούνδουρου στο 60ό Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης
Στην έκθεση περιλαμβάνονται ελαιογραφίες, σκίτσα, κοστούμια, μάσκες, επιστολές, ημερολόγια, σημειώσεις και προσωπικά αντικείμενα – ανάμεσά τους και η αγαπημένη του παλέτα με την αυτοπροσωπογραφία του.
"Κουκλί μου αγαπημένο": Οι ιδιωτικές επιστολές του Νίκου Κούνδουρου στη Σωτηρία Ματζίρη
Τα «Γράμματα από την Κριμαία» στάλθηκαν την εποχή που ο σκηνοθέτης γύριζε τον "Μπάιρον" στην καταρέουσα Σοβιετική Ένωση. Τώρα έγιναν ένα μικρό βιβλίο από τις εκδ. Άγρα.

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Μια βραδιά με τον πειρατή της σύγχρονης τέχνης Mark Leckey στην Αθήνα
Ο βραβευμένος με Turner Βρετανός καλλιτέχνης βρέθηκε στον μικρό χώρο του 3 137, καλεσμένος του Onassis Air, για να μιλήσει για τη δουλειά του
Η Λένα Κιτσοπούλου ζωγράφος (και καλή μάλιστα)
H σαρωτική κι αισθαντική προσωπικότητα του θεάτρου και της λογοτεχνίας εισέρχεται πλέον στον στίβο της ζωγραφικής με την έκθεση «Between my legs» που ανοίγει τον Δεκέμβριο στην γκαλερί The Breeder
Ο ζωγράφος Γιώργος Ρόρρης αφηγείται τη ζωή του στη LifO
Ζωγράφος. Γεννήθηκε στον Κοσμά Κυνουρίας και ζει στην πλατεία Μαβίλη.
Μήπως είναι καιρός να αποκαθηλωθεί η Μόνα Λίζα, «η Κιμ Καρντάσιαν των διάσημων πορτρέτων»;
Με άρθρο του στους New York Times, ο κριτικός τέχνης της εφημερίδας γράφει ότι ο διάσημος πίνακας έχει καταστεί «στην εποχή του μαζικού τουρισμού και του ψηφιακού ναρκισσισμού, μια μαύρη τρύπα αντι-τέχνης που κοντεύει να διαλύσει το Λούβρο» με τις ορδές που συνωστίζονται καθημερινά για να τον δουν.
6 εκθέσεις εικαστικών που αξίζει να δείτε αυτή την περίοδο στη Θεσσαλονίκη
Gallery Walk στη Θεσσαλονίκη
Η σημασία της Μπιενάλε Σύγχρονης Τέχνης Θεσσαλονίκης
Όλοι οι λόγοι για να επισκεφθείτε το μείζον εικαστικό γεγονός στην πόλη
Αν αξίζει να δείτε μόνο ένα πράγμα στη Θεσσαλονίκη τώρα, είναι η σπάνια έκθεση της Λιουμπόβ Ποπόβα
Η μεγαλύτερη έκθεση διεθνώς για τη Λιουμπόβ Ποπόβα τις τελευταίες τρεις δεκαετίες, με περισσότερα από 200 έργα και αντικείμενα, γίνεται στο MOMus-Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης-Συλλογή Κωστάκη (Μονή Λαζαριστών).
Γερμανός στην Ελλάδα, Έλληνας στη Γερμανία ο Μπουζιάνης υπήρξε η ψυχή του ελληνικού εξπρεσιονισμού
Ο καλλιτεχνικός διευθυντής του Μουσείου Μπουζιάνη, Φοίβος Κυπραίος, και ο ιστορικός τέχνης Γιώργος Μυλωνάς μιλούν στο LIFO.gr για τον μεγάλο εξπρεσιονιστή που πεθαίνει σαν σήμερα το 1959
Η τέχνη του Taxis: Αληθινές ιστορίες σε κτίρια όλου του κόσμου
Ένας από τους πιο δυνατούς Έλληνες εικαστικούς τη νέας γενιάς αλλάζει παλέτα και ταξιδεύει παντού με την τέχνη του.
Δύο έργα του Ελ Γκρέκο ταξιδεύουν από το Μουσείο Μπενάκη στο Grand Palais - Όλο το χρονικό της μεταφοράς
Οι εικόνες «Ο Λουκάς ζωγραφίζει τη Παναγία» και «Η Προσκύνηση των Μάγων» από την πρώιμη περίοδο του Δομήνικου Θεοτοκόπουλου συμμετέχουν στη μεγάλη αναδρομική έκθεση «Greco» που ανοίγει στο Παρίσι.
Η πολύχρωμη street art των ΚΑΦΑΟ της Αθήνας
83 καλλιτέχνες γέμισαν με τέχνη τα κουτιά του ΟΤΕ στο εμπορικό τρίγωνο της Αθήνας και τα μετέτρεψαν στα πιο instagram friendly σημεία του κέντρου.
H εκρηκτική συνάντηση του Francis Bacon με τον Peter Beard
Ο Βασίλης Κιμούλης μεταφράζει αποκλειστικά για το LIFO.gr αποσπάσματα από τις συνομιλίες του μεγάλου ζωγράφου με τον γοητευτικό ταξιδευτή και φωτογράφο
Επιτέλους, η πρώτη ατομική έκθεση της Ariana Papademetropoulos στην Αθήνα
Η ελληνικής καταγωγής νεράιδα της ζωγραφικής έρχεται από το Λος Άντζελες με τα ονειρώδη έργα της για μια ατομική έκθεση στην γκαλερί The Breeder
Φράνσις Μπέηκον: «Πάντα ήθελα να ζωγραφίσω το στόμα όπως ο Μονέ ζωγράφιζε το ηλιοβασίλεμα»
Δείτε το σημαντικότερο ντοκουμέντο της μεγαλοφυίας του Φράνσις Μπέηκον, στο BBC το 1963, που επηρέασε όσο ελάχιστα την τέχνη του εικοστού αιώνα. Ο μεγάλος ζωγράφος μιλά στον Ντέιβιντ Σιλβεστερ με ορμητική ειλικρίνεια, διαύγεια και ... κέφι!
Ο William Blake στην Tate Britain. Μία από τις σημαντικότερες εκθέσεις του φθινοπώρου.
Το μουσείο στο οποίο στεγάζεται το εθνικό πάνθεον της βρετανικής τέχνης παρουσιάζει μία μεγάλη αναδρομική έκθεση για έναν καλλιτέχνη που υπήρξε οραματιστής και ριζοσπαστικός όσο κανείς άλλος, για έναν μυθικό ζωγράφο μυθικών σκηνών και επικό ποιητή.
Συνεχίζοντας την περιήγηση στο lifo.gr, αποδέχεστε τη χρήση cookies.     Μάθετε περισσότερα.     Αποδοχή