Παρακαλούμε απενεργοποιήστε το Adblocker για να έχετε πλήρη πρόσβαση στο περιεχόμενο και τις υπηρεσίες μας. Δείτε πώς.
Βρήκατε κάποιο λάθος ή παράλειψη;     Επικοινωνήστε μαζί μας  »
ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΣΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ ΓΙΑ ΚΙΝΗΤΑ
ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ & ΙΣΤΟΡΙΑ

Πώς γκρεμίστηκαν τα ασφυκτικά θαλάσσια τείχη της Θεσσαλονίκης και η πόλη ανοίχτηκε στη θάλασσα

Με ένα μικρό ασημένιο σφυρί, ο Σαμπρί Πασάς έσπασε τελετουργικό την πρώτη πέτρα και την έριξε στη θάλασσα.

Το 1869 ήρθε διοικητής [στη Θεσσαλονίκη, μέρος τότε ακόμη της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας] ο Σαμπρί Πασάς, από τη Σμύρνη, όπου είχε πραγματοποιήσει ένα φιλόδοξο εκσυγχρονισμό του λιμανιού. Η στρατηγική του για τη Θεσσαλονίκη ήταν πολύ παρόμοια -να την ανοίξει, κατεδαφίζοντας τμήματα του τείχους και επεκτείνοντας τις εμπορικές και λιμενικές της εγκαταστάσεις. Έως τότε το παλιό παραθαλάσσιο τείχος είχε σταθεί κάτι σαν φράγμα απέναντι στον έξω κόσμο. «Δε θυμάμαι να έχω ξαναδεί πόλη τόσο σφιχτά τειχισμένη στο παραθαλάσσιο μέτωπό της», σημείωνε ένας ταξιδιώτης, λίγο προτού αρχίσουν τα έργα.

Σε όλη την Ευρώπη του ύστερου δέκατου ένατου αιώνα η αστυφιλία γκρέμιζε τα μεσαιωνικά τείχη: το 1860 στην Αμβέρσα και τη Βαρκελόνη,το 1870 στο Άμστερνταμ και το 1878 στη Βιέννη. Ο Σαμπρί Πασάς επομένως ακολουθούσε κατά πόδας το ρεύμα της εποχής, όταν πήγε με το ασημένιο του σφυρί στο παραθαλάσσιο τείχος κι έριξε την πρώτη πέτρα στο νερό. Τα διατακτικά του χτυπήματα σημάδεψαν την αρχή του πιο φιλόδοξου οικοδομικού προγράμματος στην ιστορία της Θεσσαλονίκης.

Ο Λευκός Πύργος και τμήμα της παραλίας το 1903. Yπάρχουν οι φανοστάτες αερίου, που θα καταργηθούν το 1908.
Ο Λευκός Πύργος και τμήμα της παραλίας το 1903. Yπάρχουν οι φανοστάτες αερίου, που θα καταργηθούν το 1908.

Ο Σαμπρί Πασάς ακολουθούσε κατά πόδας το ρεύμα της εποχής που ήθελε ανοιχτές τις πόλεις, όταν πήγε με το ασημένιο του σφυρί στο παραθαλάσσιο τείχος κι έριξε την πρώτη πέτρα στο νερό.

 

Για να μεγαλώσει το λιμάνι, ο Σαμπρί Πασάς πρότεινε με τα μπάζα από τα παλια τείχη να επιχωματωθεί μέρος του κολπου. Στη συνέχεια η νέα πρόσοψη, πέρα από το ότι θα δημιουργούσε χώρο για νέα δημόσια κτίρια, ακόμη καιγια ένα δημόσιο πάρκο, θα εκποιούνταν σε εργολάβους, ώστε να χρηματοδοτηθούν διάφορες απόλυτα αναγκαίες βελτιώσεις. Ο πασάς σκεφτόταν επίσης ν’ ανοίξει μια παραθαλάσσια λεωφόρο με τραμ, που θα επέτρεπε στην κυκλοφορία να διασχίζει την πόλη χωρίς να προκαλεί συμφόρηση στον κεντρικό της δρόμο. 

Ήταν ένα λαμπρό και γεμάτο όραμα σχέδιο, που επέτρεψε την επέκταση προς τις πιο επίπεδες εκτάσεις και από τις δύο μεριές των τειχών. Με την κατεδάφιση της παλιάς Πύλης του Βαρδάρη και του τμήματος του ανατολικού τείχους που ανηφόριζε ξεκινώντας από το Λευκό Πύργο, η πόλη για πρώτη φορά στην απορία της άνοιξε προς τον έξω κόσμο κι άρχισε τη διαδικασία ανάπτυξης των προαστίων της, η οποία συνεχίζεται χωρίς ουσιαστική διακοπή έως σήμερα.

Η Πύλη ενέκρινε μεν το σχέδιο, αλλά έπρεπε αυτό να αυτοχρηματοδοτηθεί η επιτυχία του επομένως εξαρτιόταν από τη διάθεση της νέας εμπορικής της πόλης να συμμετάσχει. Μετά από μια διαφημιστική εκστρατεία, μεμονωνοι επιχειρηματίες και κρατικοί οργανισμοί όπως η νέα Αυτοκρατορική Οθωμανική Τράπεζα και τα Αυτοκρατορικά Ταχυδρομεία αγόρασαν πολλά οικόπεδα·  Ευρωπαίοι απόκτησαν σχεδόν τα μισά.

 

Από την υποδοχή του σουλτάνου Μεχμέτ Ε' Ρεσάντ που επισκέφθηκε τη Θεσσαλονίκη το 1911, στο πλαίσιο της περιοδείας του στα Βαλκάνια.
Από την υποδοχή του σουλτάνου Μεχμέτ Ε' Ρεσάντ που επισκέφθηκε τη Θεσσαλονίκη το 1911, στο πλαίσιο της περιοδείας του στα Βαλκάνια.


Η νέα όψη της Θεσσαλονίκης προς τον κόσμο, με το λιμάνι στη μια της άκρη και το Λευκό Πύργο στην άλλη, περιλάμβανε «ξενοδοχεία και σύγχρονα σπίτια, αποθήκες, στο μη ενδιαφέρον σολ του ευρωπαϊκού πολιτισμού». Τα ξενοδοχεία Splendid Palace, Olympos και d’Angleterre φιλοξενούσαν τους επισκέπτες, και τα μπαλκόνια τους πρόσφεραν οπούς μελλοντικούς ρήτορες και πολιτικούς ένα νέο σκηνικό: πλήθη συγκεντρώθηκαν, λόγου χάρη, για ν’ ακούσουν τους λόγους που εκφωνήθηκαν από τον πρώτο όροφο του ξενοδοχείου Olympos τον Ιούλιο του 1908, όταν άρχισε η επανάσταση των Νεστούρκων.

Κατά μήκος της προκυμαίας ήταν παραταγμένα τα καφενεία, τα καμπαρέ, οι υπαίθριες μπιραρίες και τα καφωδεία, που θορυβούσαν ως αργά τη νύχτα -«κόκκινες φούστες και διαπεραστική μουσική, τούρκικες κιθάρες, τσιγγάνικα βιολιά, ελληνικές μελωδίες και βρόμικα γαλλικά τραγούδια», σημείωνε ο Μπεράρ, φτάνοντας στην πόλη το 1896. Καΐκια έδεναν σε όλο το μέτωπο πλάι στο νέο μαρμάρινο σημείο επιβίβασης, και από το 1894 ιππήλατα τραμ μετέφεραν τους επιβάτες από το σιδηροδρομικό σταθμό στον κήπο και στο εστιατόριο που είχε ανοίξει δίπλα στο Λευκό Πύργο.

 

Η σπάνια φωτογραφία των θαλασσίων τειχών της Θεσσαλονίκη to 1860, που εντοπίστηκε σχετικά προσφατα σε ένα ουγγρικό φωτογραφικό αρχείο.
Η σπάνια φωτογραφία των θαλασσίων τειχών της Θεσσαλονίκη to 1860, που εντοπίστηκε σχετικά προσφατα σε ένα ουγγρικό φωτογραφικό αρχείο.

 

________

Μαρκ Μαζάουερ, Θεσσαλονίκη, πόλη των φαντασμάτων, μτφρ. Κώστας Κουρεμένος, εκδ. Αλεξάνδρεια, σελ. 292 - 293

 

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

3 σπάνιες φωτογραφίες της παλιάς Θεσσαλονίκης
46 σπάνιες, παλιές φωτογραφίες της Θεσσαλονίκης
Εικόνες απ' το παρελθόν της πόλης, μέσα απ' το ομώνυμο Facebook Group, κι ένα εξαιρετικό βίντεο «Τότε και Τώρα»

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Αποτελεί πολιτική πράξη το να επιδεικνύεις τα γεννητικά σου όργανα;
Συνηθιζόταν και στον μεσαίωνα...
Ένα 24ωρο με ιστορίες ανθρώπων στην αρχαία Αθήνα και στην αρχαία Ρώμη
Τα βιβλία του Philip Matyszak, με καθημερινές ιστορίες ιστορικών προσώπων αλλά και συνηθισμένων ανθρώπων κατά τους αρχαίους χρόνους, είναι το καλύτερο μάθημα Ιστορίας.
Δείτε για πρώτη φορά το πολύτιμο αρχείο της εν Αθήναις Αρχαιολογικής Εταιρείας
Ιδιαίτερης αρχαιολογικής, ιστορικής αλλά και καλλιτεχνικής αξίας, το αρχείο της εν Αθήναις Αρχαιολογικής Εταιρείας συνδέεται άρρηκτα τόσο με τις απαρχές όσο και με την εξέλιξη της αρχαιολογίας στην Ελλάδα μέχρι σήμερα.
Ολοκαύτωμα: Χωρίς ταμπέλα ιδιοκτησίας
Ένα κείμενο για τη σημασία της μνήμης του Ολοκαυτώματος, αφιερωμένο στον Σάμη Γαβριηλίδη, από τον Μίνο Μωυσή, τ. πρόεδρο της Ισραηλιτικής Κοινότητας Αθηνών.
Η αχανής Ρωσία πριν την Οκτωβριανή επανάσταση
Οι έγχρωμες φωτογραφίες του Prokudin-Gorskii καταγράφουν τις τελευταίες μέρες της Ρωσικής αυτοκρατορίας
Οι Καταραμένοι. 'Ενα βιβλίο του ιστορικού Κώστα Κατσάπη.
Σπαράγματα κοινωνικής ιστορίας, αντίδοτο στη νοσταλγία του εξήντα
Βρίσκεται, πράγματι, ο τάφος του Σοφοκλή στη Βαρυμπόμπη;
Η συναρπαστική ιστορία της αναζήτησης του τάφου του μεγάλου δραματουργού
H LIFO μέσα στο Άουσβιτς
Ένα φωτογραφικό οδοιπορικό στο πρώην ναζιστικό στρατόπεδο συγκέντρωσης, σύμβολο του Ολοκαυτώματος και της Γενοκτονίας των Εβραίων
Πώς συνωμότησε όλη η Ζάκυνθος για να σώσει τους Εβραίους της από το Ολοκαύτωμα
Δυο κεφάλαια από το συναρπαστικό βιβλίο του Διονύση Βίτσου «Οι Ζακυνθινοί Εβραίοι» και πλήθος άλλου οπτικοακουστκού υλικού διηγούνται την μοναδική ιστορία μιας μικρής κοινωνίας που συνωμότησε για να μείνει άθικτη η Εβραϊκή της κοινότητα από το ναζιστικό ολοκαύτωμα.
Πώς η κλιματική αλλαγή επηρεάζει τις αρχαιότητες και τα Μουσεία της Μεσογείου
Η υπουργός Πολιτισμού και Αθλητισμού μιλά για μια μεγάλη πρόκληση της νέας εποχής
Βερολίνο, Δημοκρατία της Βαϊμάρης: κοκαΐνη, ξενύχτια, ασυλλόγιστο σεξ και στο βάθος οι ναζί
Στο βιβλίο του Norman Ohler «Υπερδιέγερση, Τα ναρκωτικά στο Τρίτο Ράιχ», που μόλις μεταφράστηκε στα ελληνικά, η γκλάμορους ντέκα της Δημοκρατίας της Βαϊμάρης και το Βερολίνο της δεκαετίας του '20, ζωγραφίζονται με τα πιο ζωηρά, εξπρεσιονιστικά χρώματα.
Ο ομοφυλοφιλικός έρωτας στην αρχαία Ελλάδα είχε πολλές, διαφορετικές εκδοχές
Μια ομιλία του ιστορικού Τζέιμς Ντέιβιντσον, συγγραφέα του ριζοσπαστικού βιβλίου «Οι Έλληνες και ο ελληνικός έρως», ρίχνει ακόμα περισσότερο φως στο πολυσύνθετο ζήτημα της ομοφυλοφιλίας στην αρχαία Ελλάδα.
Πώς με αφορμή την Ολυμπιάδα, η Αθήνα έγινε μια επιτηρούμενη πόλη όπου σε παρακολουθούν από παντού
Και πώς η Ελλάδα αγόρασε έναντι 1,2 δις δολαρίων το σύστημα «καθολικής παρακολούθησης» C4i που όχι μόνο δεν λειτούργησε ποτέ επαρκώς, αλλά χρησιμοποιήθηκε ως εικονικό έργο, δηλαδή ως πύλη διόδου χρημάτων για πληρωμές συμβούλων, δωροδοκίες κ.λπ.
H αρχαία Περσέπολη: Να τι θα χαθεί αν ο Τραμπ βομβαρδίσει τους πολιτιστικούς θησαυρούς του Ιραν
Ένα σπάνιας ομορφιάς οδοιπορικό στο εμβληματικό μνημείο της ιρανικής ερήμου κατ' αποκλειστικότητα στο LIFO.gr
Πώς η Δυτική τέχνη δημιούργησε στερεότυπα για τον Αραβικό κόσμο
Μία έκθεση στο Βρετανικό μουσείο επιχειρεί να καταδείξει ότι η αποικιοκρατία δεν είναι μόνο υπόθεση γεωγραφική, αλλά και καλλιτεχνική.
6 σχόλια
Ταξινόμηση:
Προηγούμενα 1 Επόμενα
Υπάρχει άραγε στη Θεσσαλονίκη ένας δρόμος που φέρει το όνομα αυτού του οραματιστή που τόσο πολύ άλλαξε τη φυσιογνωμία της πόλης;
avatar
Ανώνυμος/η 21.8.2019 | 07:51
Σσσσσ!
Μα ... είναι Τούρκος κ μουσουλμάνος!!!
Δεν γίνονται αυτά!
Shady_forest Shady_forest 21.8.2019 | 15:43
Και καλώς δεν γίνονται. Η Μακεδονία είναι Ελληνική ανα τις χιλιετίες και οι Τούρκοι ήρθαν ως κατακτητές και διέπραξαν απίστευτα εγκλήματα στην Ελλάδα/Βυζάντιο, πείτε το όπως θέλετε. Με το σκεπτικό σας η χούντα έκανε δρόμους, οπότε να ονομάσουμε μερικούς απο αυτούς Οδός Γεωργίου Παπαδοπούλου.
Ισα ίσα!
τώρα που με την κωλοτούμπα της ΝΔ στο μακεδονικό έμειναν άνεργοι τόσοι "μακεδονομάχοι", να έχουν με κάτι να απασχολούνται οι άνθρωποι...
avatar atman 24.8.2019 | 21:17
Ειναι αποικιοκρατης αφέντης κ δουλεμπορος όταν γκρέμιζε τα τείχη η οθ. Αυτό είχε ακόμα δουλεμπόριο δεν είχε πολίτες αλλά υπηκόους κ μάλιστα με διαφορετικά δικαιώματα ανάλογα με το θρησκευμα τους κ φυσικά δεν είχε τίποτα που να μοιάζει σε σύνταγμα η δικαιώματα. Για αυτό πριν γράψεις ενημερώσου καλύτερα. Όσο για το μουσουλμάνος τώρα Ιορδανός Πέρσες Αιγυπτίους κ συριους για το πόσο μεγάλοι εκτίμηση είχαν στο τουρκικό ζυγό μην ξεχνάς ότι το 1918 απελευθερωθηκαν κ αυτοί.
avatar Γράφων 21.8.2019 | 09:47
Εεε, είναι θέμα παρουσίασης.

Αν τα τείχη τα κατεδαφίζει Έλλην είναι βάρβαρος. Αν είναι Οθωμανός είναι πρωτοπόρος...

https://www.mixanitouxronou.gr/to-thriliko-venetsianiko-kastro-tis-chalkidas-to-poliorkisan-sklira-i-tourki-alla-gkremistike-apo-tous-ellines-pros-270-drch-to-kiviko-me-ta-baza-kataskevastike-to-kripidoma-stin-prokimea/
Προηγούμενα 1 Επόμενα
Συνεχίζοντας την περιήγηση στο lifo.gr, αποδέχεστε τη χρήση cookies.     Μάθετε περισσότερα.     Αποδοχή