Παρακαλούμε απενεργοποιήστε το Adblocker για να έχετε πλήρη πρόσβαση στο περιεχόμενο και τις υπηρεσίες μας. Δείτε πώς.
Βρήκατε κάποιο λάθος ή παράλειψη;     Επικοινωνήστε μαζί μας  »
ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΣΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ ΓΙΑ ΚΙΝΗΤΑ
ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ & ΙΣΤΟΡΙΑ

Ιπτάμενα πέη και άλλα βέβηλα τρολαρίσματα σε μεσαιωνικά χειρόγραφα

Έμπαιναν στα λευκά περιθώρια των βιβλίων, εξ ού και ονομαζόταν marginalia των γραφιάδων- ένα πρώιμο είδος ασεβούς τρολαρίσματος σε μια σκοτεινή εποχή.

Πριν την εφεύρεση και την ευρεία διάδοση της τυπογραφίας ήταν δουλειά των μοναχών και των μοναστηριακών γραμματέων του μεσαίωνα να αντιγράφουν χειρόγραφα – για ώρες και για ημέρες ατελείωτες- τα βιβλία.

 

Σε πολλά από τα θρησκευτικά και ιατρικά χειρόγραφα εκείνης της εποχής είχε παρατηρηθεί το εξής μυστήριο/παράδοξο: στο περιθώριο των σελίδων έκαναν συχνά την εμφάνισή τους ακατάλληλες εικονογραφήσεις με πέη που φυτρώνουν από δέντρα(!), διαβολοπλάσματα, πισινούς που εκσφενδονίζουν... λέξεις και αντικείμενα, ιπτάμενους φαλλούς, και άλλα ξεκαρδιστικά όσο και ακατανόητα σχέδια.

 

Μέχρι τώρα, αυτές οι άτοπες εικονογραφήσεις των περιθωρίων ("marginalia") θεωρούνταν παράλογες και βέβηλες παρεμβάσεις των γραφιάδων της εποχής στις ιερές εικόνες των βιβλίων, αποτέλεσμα ενός πρώιμου είδους "τρολαρίσματος", ή απλής επιπόλαιας αναβλητικότητας από μέρους τους που τους οδηγούσε να σκιτσάρουν εν ώρα εργασίας.

 

Xρησιμοποιούνταν επί σκοπού για να τονίσουν τα σημαντικά χωρία του κάθε βιβλίου ή εγχειριδίου, για να διακωμωδήσουν το θρησκευτικό κατεστημένο, ή ακόμα και ως ποπ πολιτιστικές αναφορές της εποχής με τις οποίες οι αναγνώστες θα μπορούσαν να ταυτιστούν.

 

Τα τελευταία χρόνια όμως, οι περιπτώσεις των marginalia έχουν γίνει ένα πολυσυζητημένο θέμα μεταξύ των μελετητών, οι οποίοι έχουν καταλήξει σε μία νέα θεωρία ερμηνείας τους. Οι απεικονίσεις αυτές φαίνεται τελικά ότι χρησιμοποιούνταν επί σκοπού για να τονίσουν τα σημαντικά χωρία του κάθε βιβλίου ή εγχειριδίου, για να διακωμωδήσουν το θρησκευτικό κατεστημένο, ή ακόμα και ως ποπ πολιτιστικές αναφορές της εποχής με τις οποίες οι αναγνώστες θα μπορούσαν να ταυτιστούν!

 

Παρακάτω, δεκαπέντε εικόνες από τέτοια αποσπάσματα:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

© LIFO 2014

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Σμήνη ακρίδων, φωτιά απ' τον ουρανό, θηρία από την άβυσσο και άλλες ιστορίες τρόμου του 16ου αιώνα
Το Book of Miracles είναι ένα αναγεννησιακό αριστούργημα που εκδόθηκε από τις εκδόσεις Taschen
Οι γκραφιτάδες του Μεσαίωνα ήταν πιστοί Χριστιανοί
Ξόρκια, κατάρες και σημάδια μαγισσών αποτυπώνονται στα παραμελημένα από την ιστορία μεσαιωνικά γκράφιτι.

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

ΒΒC: Ο αγώνας της Μελίνας για τα μάρμαρα του Παρθενώνα
Το 1983 η ελληνική κυβέρνηση αποφάσισε για πρώτη φορά να απαιτήσει επισήμως την επιστροφή των μαρμάρων του Παρθενώνα από τη Βρετανία.
Η παρεξήγηση με τη Μέδουσα του Garbati
Πώς ένα γλυπτό που ξεκίνησε να φιλοτεχνείται το 2008 έφτασε να θεωρείται σύμβολο δικαιοσύνης για θύματα βιασμού και μια αλληγορία για την εποχή του #MeToo
Νίκος Σταμπολίδης: «Η αρχαιολογία είναι σαν την ιατρική. Μόνο που ο αρχαιολόγος χειρουργεί το σώμα της γης».
Ο Νίκος Μπακουνάκης συνομιλεί με τον καθηγητή αρχαιολογίας Νίκο Σταμπολίδη με αφορμή την έκδοση του βιβλίου του «Ελεύθερνα».
Ο Μανόλης Κορρές στα podcasts της LIFO
O άνθρωπος που «ξανάχτισε» την Ακρόπολη μιλά στο στούντιο της LIFO και την Άρτεμη Σκουμπουρδή για το σπουδαίο έργο του και τις πρόσφατες επεμβάσεις.
«Σειρήνια δείπνα»: Τι έτρωγαν κι έπιναν οι αρχαίοι ημών πρόγονοι;
Ο Βρετανός ιστορικός Andrew Dalby μάς προσκαλεί σε ένα συναρπαστικό ταξίδι στην ιστορία των τροφών και όλη τη γαστρονομική κουλτούρα στον ελλαδικό χώρο, από τη μακρινή αρχαιότητα μέχρι σήμερα, στο βιβλίο του που κυκλοφορεί από τις Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης.
Η μετα-αλήθεια του 1821
Σύμφωνα με τον εικονοκλάστη συγγραφέα Νίκο Δ. Πλατή η μετα-αλήθεια του 1821 δείχνει να είναι απόλυτα συνεπής με την ερμηνεία του όρου post-truth· φτάσαμε να πιστεύουμε για την Επανάσταση του '21 άλλα αντ' άλλων και αγνοούμε παντελώς την ουσιαστική, την πραγματική ιστορία του.
Τα κάπως ασυνάρτητα κάλαντα της Πρωτοχρονιάς είναι ένα δειλό τραγούδι αγάπης
Λύνοντας μια απορία που με έτρωγε από παιδί.
Τα συγκλονιστικά  φιλμ του Χάρβαρντ με την αποκάλυψη των ψηφιδωτών της Αγίας Σοφίας, τη δεκαετία του '40
Το γιγάντιο, εμμονικό έργο του Αμερικανού αρχαιολόγου Τόμας Ουίτμορ, ο οποίος κατάφερε να πείσει τον Κεμάλ Ατατούρκ να κάνει την Αγιά Σοφιά, μουσείο.
Ένα συγκλονιστικό χριστουγεννιάτικο γράμμα του χειμώνα του 1941
Τις ημέρες που οι άνθρωποι στην Αθήνα πέθαιναν από την πείνα, κάποια ονειρευόταν φαγητά και μαγειρέματα.
Ένα χριστουγεννιάτικο γράμμα του 1941 που βρέθηκε σε έναν κάδο απορριμμάτων στο Μαρούσι
Το γράμμα «Χριστούγεννα στο Καραπλέσι, το έτος 1942» το βρήκε τυχαία η Πέγκυ Ρίγγα στα σκουπίδια. Είναι γραμμένο τον χειμώνα του 1941, την εποχή που η Αθήνα ζούσε τη μεγαλύτερη πείνα της νεότερης ιστορίας της. Το διαβάζει η ηθοποιός Κόρα Καρβούνη.
Με τι παιχνίδια έπαιζαν τα παιδιά στην αρχαιότητα;
Η διευθύντρια του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου μάς ξεναγεί στον παιδικό κόσμο των αρχαίων.
Στην Αρχαία Αθήνα γιόρταζαν κάτι σαν Χριστούγεννα και Πρωτοχρονιά, πολύ πριν τον Χριστό
Μια συναρπαστική αναδρομή στις γιορτές του δωδεκαημέρου από την ιστορικό, αθηναιογράφο και συγγραφέα Άρτεμις Σκουμπουρδή. Η μουσική που ακούγεται στο podcast ανήκει στον Μανώλη Καρπάθιο, συνθέτη και δεξιοτέχνη στο κανονάκι.
Ο Μάνος Ελευθερίου γράφει για την δολοφονία της Ελένης Παπαδάκη στα Δεκεμβριανά
Ένα διαφωτιστικό κείμενο του Μάνου Ελευθερίου για την μεγάλη ηθοποιό Ελένη Παπαδάκη με αφορμή την επέτειο του θανάτου της.
Πέπο Γκατένιο: Η άγρια μαρτυρία ενός 14χρονου εβραίου της Θεσσαλονίκης στα στρατόπεδα συγκέντρωσης
Ο ηθοποιός Αινείας Τσαμάτης αφηγείται συναρπαστικά την ιστορία του 14χρονου Εβραίου της Θεσσαλονίκης Πέπο Γκατένιο και την άγρια ενηλικίωσή του μεταξύ Μπιρκενάου και Άουσβιτς.
 666: Ο αριθμός του Θηρίου
Με αφορμή τη συμπλήρωση 666 τευχών της LiFO ανατρέχουμε στη σημειολογία του παρεξηγημένου τριψήφιου αριθμού που εξακολουθεί να προκαλεί φόβο, απέχθεια, αλλά και έντονες εκδηλώσεις δεισιδαιμονίας.
Συνεχίζοντας την περιήγηση στο lifo.gr, αποδέχεστε τη χρήση cookies.     Μάθετε περισσότερα.     Αποδοχή