Σε μια πρόσφατη ανάρτηση στο TikTok, μια γυναίκα έδειξε φωτογραφίες από τα χέρια, τα πόδια και το πρόσωπό της καλυμμένα με ροζ εξανθήματα. Όπως έγραψε, η αντίδραση εμφανίστηκε λίγο μετά αφού φόρεσε ένα καινούργιο φόρεμα που είχε αγοράσει online. Στο Reddit, παρόμοιες ιστορίες εμφανίζονται συχνά: άνθρωποι περιγράφουν «κόκκινα σπυράκια», έντονη φαγούρα ή κνίδωση που εμφανίστηκε λίγες ώρες αφότου φόρεσαν ένα καινούργιο ρούχο.
Για τους δερματολόγους, τέτοιες αντιδράσεις δεν αποτελούν έκπληξη. Πολλοί ασθενείς τους παραπονιούνται για ερεθισμούς από καινούργια ρούχα, κυρίως σε περιοχές όπου υπάρχει τριβή με το ύφασμα, όπως οι μασχάλες, η μέση, ο λαιμός ή η βουβωνική χώρα.
Ο λόγος βρίσκεται συχνά σε κάτι το οποίο δεν βλέπουμε: τις ουσίες που περιέχονται στα υφάσματα πριν φτάσουν στην ντουλάπα μας.
Οι βαφές αποτελούν έναν από τους πιο συνηθισμένους παράγοντες ερεθισμού, ιδιαίτερα οι λεγόμενες azo βαφές που χρησιμοποιούνται ευρέως σε συνθετικά υλικά όπως ο πολυεστέρας. Σε ορισμένους ανθρώπους μπορεί να προκαλέσουν αλλεργικές αντιδράσεις ή έντονη φαγούρα.
Τα καινούργια ρούχα μπορεί να περιέχουν μια σειρά από ουσίες που χρησιμοποιούνται κατά την παραγωγή και την επεξεργασία των υφασμάτων. Η βιομηχανία υφασμάτων χρησιμοποιεί χιλιάδες χημικές ουσίες για να δώσει στα ρούχα συγκεκριμένες ιδιότητες. Ορισμένες μειώνουν τις ζάρες, άλλες παρατείνουν τη διάρκεια ζωής των ρούχων στα ράφια των καταστημάτων, ενώ άλλες τα κάνουν πιο ανθεκτικά στους λεκέδες, στη μούχλα ή στα βακτήρια. Συχνά προστίθενται επίσης αρωματικές ουσίες ώστε τα ρούχα να έχουν μια «φρέσκια» μυρωδιά.
Δεν προκαλούν όλες αυτές οι ουσίες προβλήματα, όμως κάποιες μπορούν να ερεθίσουν το δέρμα. Οι βαφές αποτελούν έναν από τους πιο συνηθισμένους παράγοντες, ιδιαίτερα οι λεγόμενες azo βαφές που χρησιμοποιούνται ευρέως σε συνθετικά υλικά όπως ο πολυεστέρας. Σε ορισμένους ανθρώπους μπορεί να προκαλέσουν αλλεργικές αντιδράσεις ή έντονη φαγούρα.
Μια άλλη ουσία που συναντάται συχνά είναι η φορμαλδεΰδη, η οποία χρησιμοποιείται για να βοηθά τα ρούχα να διατηρούν το σχήμα τους και να μην ζαρώνουν εύκολα. Σε μια μελέτη του 2022, ερευνητές στην Ισπανία εξέτασαν 120 κομμάτια βρεφικών και μητρικών ρούχων από καταστήματα και διαδικτυακές αγορές και εντόπισαν φορμαλδεΰδη περίπου στο ένα πέμπτο των δειγμάτων.
Ακόμη και τα βαμβακερά ρούχα μπορεί να περιέχουν υπολείμματα φυτοφαρμάκων που χρησιμοποιούνται στην καλλιέργεια του βαμβακιού, ενώ σκόνη ή μικροσωματίδια μπορεί να συσσωρευτούν κατά την αποθήκευση και τη μεταφορά των προϊόντων.
Το πλύσιμο πριν από την πρώτη χρήση μπορεί να βοηθήσει σημαντικά στη μείωση αυτών των ουσιών. Σύμφωνα με ειδικούς, ένα απλό πλύσιμο μπορεί να αφαιρέσει περίσσεια βαφών, αρώματα, σκόνη και μέρος της φορμαλδεΰδης. Σε ορισμένες δοκιμές, ακόμη και ένας σύντομος κύκλος πλύσης με κρύο νερό αφαίρεσε σχεδόν όλη τη φορμαλδεΰδη που υπήρχε στα υφάσματα.
Ωστόσο, δεν εξαφανίζονται όλα τα χημικά με το πλύσιμο. Ορισμένες επεξεργασίες έχουν σχεδιαστεί ώστε να παραμένουν στο ύφασμα ακόμη και μετά από πολλές πλύσεις. Αυτό ισχύει, για παράδειγμα, για ορισμένες αντιμικροβιακές επεξεργασίες που χρησιμοποιούνται σε αθλητικά ρούχα ή για ουσίες που τα κάνουν ανθεκτικά στις οσμές.
Ακόμη και τα ρούχα που φέρουν την ένδειξη «organic» δεν είναι απαραίτητα απαλλαγμένα από χημικές ουσίες. Μπορεί να έχουν βαφές, ουσίες φινιρίσματος ή αρωματικά πρόσθετα, γεγονός που σημαίνει ότι και αυτά καλό είναι να πλένονται πριν φορεθούν.
Για τα ρούχα που δεν μπορούν να μπουν στο πλυντήριο, όπως όσα απαιτούν στεγνό καθάρισμα, οι ειδικοί προτείνουν να αερίζονται για λίγο πριν φορεθούν ή να χρησιμοποιείται ατμός ώστε να απομακρυνθούν ορισμένες οσμές. Μια άλλη πρακτική είναι να φοριέται ένα λεπτό ρούχο από μέσα, ώστε να μειώνεται η άμεση επαφή του υφάσματος με το δέρμα.
Στις περισσότερες περιπτώσεις, οι δερματικές αντιδράσεις που προκαλούνται από ρούχα είναι ήπιες και προσωρινές. Πρόκειται συχνά για δερματίτιδα, η οποία εμφανίζεται μέσα σε λίγες ώρες από την επαφή με το ύφασμα και προκαλεί κοκκινίλα ή φαγούρα. Πιο σπάνια εμφανίζεται αλλεργική δερματίτιδα επαφής, μια αντίδραση που μπορεί να εμφανιστεί μετά από επαναλαμβανόμενη έκθεση σε μια ουσία και να προκαλέσει εξανθήματα, πρήξιμο ή μικρές φουσκάλες.
Αν εμφανιστεί εξάνθημα, οι ειδικοί συνιστούν να αποφεύγεται το ξύσιμο, καθώς μπορεί να επιδεινώσει τον ερεθισμό ή να προκαλέσει μόλυνση.
Τελικά, το πλύσιμο των καινούργιων ρούχων πριν φορεθούν δεν είναι απαραίτητο για όλους. Ωστόσο, μπορεί να μειώσει την έκθεση σε ορισμένες ουσίες που βρίσκονται στα υφάσματα και να περιορίσει την πιθανότητα ερεθισμών στο δέρμα. Όπως λένε πολλοί δερματολόγοι, η επιλογή είναι τελικά απλή: αν προτιμά κανείς να μην έχει αυτές τις ουσίες σε επαφή με το δέρμα του, το πλύσιμο πριν από την πρώτη χρήση είναι μια εύκολη λύση.
