Επενδύσεις μεγάλης κλίμακας στην παραγωγή, μεταφορά, διανομή και αξιοποίηση του φυσικού αερίου στην ηλεκτροπαραγωγή μελετούν ή υλοποιούν ήδη ξένοι και εγχώριοι ενεργειακοί όμιλοι, διαβλέποντας ότι –παρά τη στρατηγική αντιμετώπισης της κλιματικής κρίσης– το φυσικό αέριο θα παραμείνει στο ενεργειακό μείγμα για αρκετά χρόνια, όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά και συνολικά στην ευρωπαϊκή αγορά.
Ο πλέον υποσχόμενος τομέας είναι οι έρευνες υδρογονανθράκων που αναζωογονήθηκαν έπειτα από μακρά περίοδο στασιμότητας, με την ανακοίνωση της εισόδου της αμερικανικής πολυεθνικής ExxonMobil στο μπλοκ 2 δυτικά της Κέρκυρας (μαζί με την Energean και την Helleniq Energy που παραμένουν μέτοχοι μειοψηφίας). Θα ακολουθήσει το 2027, αν όλα εξελιχθούν ομαλά, η εκτέλεση ερευνητικής γεώτρησης κόστους περί τα 100 εκατ. δολάρια με στόχο τον εντοπισμό κοιτάσματος μεγέθους 200 δισ. κυβικών μέτρων που –σύμφωνα με τις υπάρχουσες εκτιμήσεις– υπάρχει στην περιοχή. Αν η γεώτρηση είναι επιτυχής, θα χρειαστούν επενδύσεις περίπου 5 δισ. ευρώ για την άντληση, επεξεργασία και μεταφορά του αερίου στο δίκτυο. Υπό διερεύνηση βρίσκονται ακόμη μεγάλες θαλάσσιες περιοχές νότια της Πελοποννήσου, δυτικά, νοτιοδυτικά και νότια της Κρήτης, από κοινοπραξίες στις οποίες μετέχουν οι ExxonMobil, Chevron και Helleniq Energy.
Παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από μονάδες φυσικού αερίου
Επενδύσεις εκατοντάδων εκατομμυρίων υλοποιούνται και στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από μονάδες φυσικού αερίου, οι οποίες είναι απαραίτητες για να στηρίξουν την κάλυψη του φορτίου συμπληρωματικά προς τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, έως ότου ωριμάσουν τεχνολογικά οι μονάδες αποθήκευσης (μπαταρίες) μεγάλης χωρητικότητας και καταστεί εφικτή η πλήρης απανθρακοποίηση της παραγωγής ρεύματος. Οι σημαντικότερες επενδύσεις στον τομέα είναι η Θερμοηλεκτρική Κομοτηνής μεικτής ισχύος 877 MW των ομίλων Motor Oil και ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ, η κατασκευή της οποίας ολοκληρώθηκε το καλοκαίρι και αναμένεται τους επόμενους μήνες να τεθεί σε εμπορική λειτουργία. Ακολουθεί η μονάδα Ηλεκτροπαραγωγής Αλεξανδρούπολης, που αποτελεί σύμπραξη της ΔΕΗ με τη ΔΕΠΑ Εμπορίας και τον όμιλο Κοπελούζου, ισχύος 840 MW, που προβλέπεται να ολοκληρωθεί στα μέσα του 2026. Η ΔΕΗ προχωρά επίσης στη μετατροπή της λιγνιτικής μονάδας Πτολεμαΐδας 5 σε μονάδα φυσικού αερίου. Η μονάδα θα σταματήσει να καίει λιγνίτη ως το τέλος του 2026 και η έναρξη λειτουργίας με φυσικό αέριο αναμένεται το 2027, αρχικά με ισχύ 350 MW και στη συνέχεια –σε συνάρτηση με την υλοποίηση των σχεδίων για εγκατάσταση μεγάλης κλίμακας υποδομών τεχνητής νοημοσύνης στην περιοχή– στα 1.000 MW. Η προοπτική λειτουργίας data center στην Κοζάνη συνδυάζεται επίσης με μία ακόμη μονάδα φυσικού αερίου, ισχύος 250 MW. Νέα μονάδα φυσικού αερίου στη Λάρισα, με ισχύ 792 MW ανακοίνωσε το καλοκαίρι του 2025 η ΔΕΠΑ Εμπορίας, ενώ υπό εξέταση είναι και το σχέδιο της Helleniq Energy για κατασκευή δεύτερης μονάδας ηλεκτροπαραγωγής στη Θεσσαλονίκη, σχέδιο που είχε «παγώσει» τα προηγούμενα χρόνια.
Ο πλέον υποσχόμενος τομέας είναι οι έρευνες υδρογονανθράκων που αναζωογονήθηκαν έπειτα από μακρά περίοδο στασιμότητας, με την ανακοίνωση της εισόδου της αμερικανικής πολυεθνικής ExxonMobil στο μπλοκ 2 δυτικά της Κέρκυρας (μαζί με την Energean και την Helleniq Energy που παραμένουν μέτοχοι μειοψηφίας).
Ενδιαφέρον για νέες επενδύσεις και στην επεξεργασία και μεταφορά του αερίου
Η προοπτική ανάδειξης της χώρας σε δίαυλο εφοδιασμού της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης με φυσικό αέριο δημιουργεί επίσης έδαφος για νέες επενδύσεις στην επεξεργασία και μεταφορά του αερίου. Το αέριο μεταφέρεται σε υγροποιημένη μορφή σε δύο μονάδες αεριοποίησης που λειτουργούν σήμερα στη χώρα, στη Ρεβυθούσα (ΔΕΣΦΑ) και στην Αλεξανδρούπολη (μέτοχοι οι ΔΕΣΦΑ, ΔΕΠΑ Εμπορίας, Bulgartransgaz, Gaslog και Ελ. Κοπελούζου), μέσω των οποίων τροφοδοτούνται η ελληνική και η περιφερειακή αγορά. Όμως η ζήτηση που δημιουργείται από τη σταδιακή απόσυρση του ρωσικού φυσικού αερίου από την περιοχή, το κλείσιμο ανθρακικών μονάδων ηλεκτροπαραγωγής και την αύξηση της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας δημιουργεί έδαφος για νέες επενδύσεις στον τομέα. Μεταξύ άλλων εξετάζεται η εγκατάσταση δεύτερου πλωτού σταθμού Υγροποιημένου Αερίου στην Αλεξανδρούπολη, ενώ η Helleniq Energy και ο όμιλος Motor Oil σχεδιάζουν επίσης πλωτές μονάδες στη Θεσσαλονίκη και την Κόρινθο αντίστοιχα.
Τι γίνεται με τα δίκτυα
Στον τομέα των δικτύων, σύμφωνα με το εγκεκριμένο από τη Ρυθμιστική Αρχή δεκαετές πρόγραμμα ανάπτυξης του ΔΕΣΦΑ για την περίοδο 2024-2033, ο Διαχειριστής προγραμματίζει επενδύσεις συνολικού ύψους 1,37 δισ., για έργα που περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων την επέκταση του δικτύου υψηλής πίεσης σε νέες περιοχές (π.χ. σε Δυτική Μακεδονία, Δυτική Ελλάδα, Πελοπόννησο), την τροφοδοσία των νέων μονάδων ηλεκτροπαραγωγής και την ανάπτυξη νέων διεθνών διασυνδέσεων με τη Β. Μακεδονία ή την ενίσχυση των υφιστάμενων με σταθμούς συμπίεσης που αναβαθμίζουν τις δυνατότητες μεταφοράς.
Αντίστοιχα προγραμματίζονται επενδύσεις στα δίκτυα φυσικού αερίου μέσης και χαμηλής πίεσης, από τα οποία τροφοδοτούνται οι τελικοί καταναλωτές. Ο σχεδιασμός της Enaon (θυγατρική της Italgas) που διαχειρίζεται και αναπτύσσει τα δίκτυα στις περισσότερες περιοχές της χώρας για την περίοδο 2025-2031 περιλαμβάνει επενδύσεις ύψους 1 δισ. ευρώ για την επέκταση του δικτύου και την προώθηση του ψηφιακού μετασχηματισμού του, επεκτείνοντας την εξυπηρέτηση σε περιοχές που δεν εξυπηρετούνται σήμερα και επιτρέποντας τη διανομή ανανεώσιμων αερίων. Σε «απομακρυσμένες» περιοχές που δεν είναι συνδεδεμένες με φυσικό δίκτυο παροχής φυσικού αερίου θα συνεχιστεί η εγκατάσταση κρυογονικών δεξαμενών ΥΦΑ, που έχουν ήδη αναπτυχθεί σε διάφορες περιοχές της Ελλάδας.
Οι επενδύσεις αυτές θα οδηγήσουν σε επέκταση του ελληνικού δικτύου κατά 2.500 χιλιόμετρα και σε αύξηση του αριθμού των πελατών που εξυπηρετούνται από 623.000 το 2024 σε λίγο λιγότερο από 1 εκατ. έως το 2031.
