Η μεγαλύτερη πρόκληση της δασοπυρόσβεσης είναι να διασωθούν όσο το δυνατόν περισσότερες εκτάσεις από τις πυρκαγιές. Η πρόκληση αυτή κρίθηκε ότι χάθηκε. Τα πώς και τα γιατί της αποτυχίας είναι πολλά. Κρύβονται πίσω από τις εξαγγελίες για τολμηρές αλλαγές που θεσμοθετούνται, αλλά υλοποιούνται δίχως μεγάλη βιασύνη. Κρύβονται πίσω από τις γνωστή ελληνική παθογένεια για την τακτοποίηση των ημετέρων, που φαίνεται να ταλαιπωρεί ακόμη και το πυροσβεστικό σώμα.
Τις τελευταίες μέρες που μαίνονται οι πυρκαγιές σε όλη την Ελλάδα τα μαύρα ρεκόρ καταρρίπτονται το ένα μετά το άλλο. Εχουμε ρεκόρ 13ετίας στις καμένες εκτάσεις που καταγράφονται για το μήνα Ιούλιο και μία πρωτοφανή καταστροφή στην αεροπορική βάση της Μαγνησίας. Στη Μαγνησία κάηκαν 70.252 στρέμματα, σύμφωνα με την αποτύπωση του του Εργαστηρίου Τηλεπισκόπησης (RSLAB) του Ιδρύματος Τεχνολογίας και Έρευνας που έγινε σήμερα το πρωί.
Στα ρεκόρ των ημερών προστίθεται όμως και ένα ακόμη. Είναι ένα ρεκόρ του Γιώργου Πατούλη, περιφερειάρχη Αττικής. Πριν από τέσσερις μέρες που οι μεγάλες πυρκαγιές βρίσκονταν σε πλήρη εξέλιξη ο περιφερειάρχης αύξησε κατά 2 εκ. ευρώ τις δαπάνες για shows, events και πολιτιστικές εκδηλώσεις. «Πλέον οι συνολικές πιστώσεις για το 2023 για πολιτιστικές εκδηλώσεις ανέρχονται στο ιλιγγιώδες ποσό των 9,3 εκ. ευρώ, που είναι το υψηλότερο ποσό που θα έχει δαπανηθεί ποτέ στην ιστορία του θεσμού», ισχυρίζεται ο Γιάννης Σγουρός, υποψήφιος Περιφερειάρχης Αττικής.
Ο Περιφερειάρχης Αττικής καταγγέλλεται ακόμη ότι μέσα στην καρδιά του καλοκαιριού δημοπράτησε έργα αντιπυρικής προστασίας, κάτι που θα έπρεπε να είχε κάνει νωρίτερα.
Πολλές εξαγγελίες, αργή υλοποίηση
Ο Βασίλης Κικίλιας υπουργός Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας απέδωσε χθες τα κακά αποτελέσματα στη δασοπυρόσβεση στο βαθμό δυσκολίας των περιστατικών, ο οποίος «αποδείχθηκε επιχειρησιακά πολύ μεγάλος» όπως είπε. Κατά τα άλλα εξήγησε ότι η κυβέρνηση «έχει επενδύσει συστηματικά σε μέτρα πρόληψης».
Ο Βασίλης Κικίλιας είπε ότι προβλέφθηκε και «ο μεγαλύτερος αριθμός πτητικών μέσων κατάσβεσης». Ανέφερε ακόμη ότι η Ελλάδα απέχει από το μέσο των καμένων εκτάσεων που καταγράφεται στις μεσογειακές χώρες. Κατά δήλωσή του, στις 680 πυρκαγιές έχουν καεί 400 χιλιάδες στρέμματα, ενώ ο ευρωπαϊκός μέσος όρος είναι τα 500 χιλιάδες στρέμματα ετησίως. Το γεγονός βέβαια ότι βρισκόμαστε στην καρδιά του καλοκαιριού, ότι οι πυρκαγιές συνεχίζονται και υπάρχει το ενδεχόμενο να ξεπεραστεί αυτός ο ετήσιος ευρωπαϊκός μέσος όρος, δεν αποτέλεσε αντικείμενο σχολιασμού.
Από την άλλη πλευρά κανείς δεν αμφισβητεί τη σκληρή μάχη που δίνουν όλο αυτό το διάστημα οι πυροσβεστικές δυνάμεις. Ωστόσο οι πυρκαγιές του Ιουλίου ανέδειξαν για άλλη μία φορά το ανισοβαρές μοντέλο δασοπυρόσβεσης της χώρας που γέρνει κατάφωρα υπέρ της καταστολής, αλλά και τη μεγάλη καθυστέρηση στην αλλαγή του, η οποία ξεκίνησε το 2021. Στην Ελλάδα, όπως έχει γράψει η Lifo από το 1998, οι δασικές υπηρεσίες είναι ο φτωχός συγγενής της δασικής προστασίας, δημιουργώντας μία αλλόκοτη παγκόσμια παραδοξότητα την οποία πληρώνουμε ακριβά από τότε που έγινε η συγκεκριμένη μεταρρύθμιση. Από το 2000 έως το 2022 έχουν καεί 10.497.964 στρέμματα. Οι φονικές πυρκαγιές στην Ηλεία, το Μάτι και στη συνέχεια η απώλεια του δασικού και αγροτικού πλούτου στην Εύβοια το αποδεικνύουν.
Στην Ελλάδα, όπως έχει γράψει η LifΟ, από το 1998 οι δασικές υπηρεσίες είναι ο φτωχός συγγενής της δασικής προστασίας, δημιουργώντας μία αλλόκοτη παγκόσμια παραδοξότητα την οποία πληρώνουμε ακριβά από τότε που έγινε η συγκεκριμένη μεταρρύθμιση
Η κυβέρνηση, χρεωμένη με το θλιβερό απολογισμό των 1.301.239 καμένων στρεμμάτων δασικής και αγροτικής γης το καλοκαίρι του 2021 δεσμεύτηκε για την αλλαγή του δασοπυροσβεστικού μοντέλου, δίνοντας έμφαση στην πρόληψη και ενεργό ρόλο στις παραγκωνισμενες δασικές υπηρεσίες. Η στροφή αυτή έγινε με μία «τολμηρή μεταρρύθμιση» όπως είπε πρόσφατα ο Κυριάκος Μητσοτάκης. Οταν το 2021 οι δασικές υπηρεσίες που είχαν μεταφερθεί στις αποκεντρωμένες διοικήσεις, εντάχθηκαν στο υπουργείο Περιβάλλοντος.
Στη συνέχεια επανιδρύθηκε και η Γενική Γραμματεία Δασών που είχε καταργηθεί το 1993. «Έχουν περάσει δύο χρόνια από τις αλλαγές που έγιναν σε θεσμικό επίπεδο χωρίς όμως να έχει αλλάξει τίποτα επί της ουσίας. Οι υπηρεσίες μεταφέρθηκαν αλλά παραμένουν υποστελεχωμένες και παροπλισμένες. Στα δάση μπορούν να επιχειρούν οι πάντες εκτός από αυτούς που ξέρουν τα δάση», λένε δασολόγοι στη Lifo.
Δασολόγοι εξηγούν επίσης στη Lifo, ότι οι αλλαγές στη δασική πολιτική δεν θα σταματήσουν τις φωτιές. Η σωστή διαχείριση όμως μπορεί να φέρει πολύ καλύτερα αποτελέσματα: «Αν μια δασική πυρκαγιά εξαπλωθεί είναι δύσκολο να αντιμετωπιστεί. Αντίθετα, στα αρχικά στάδια είναι εύκολη η κατάσβεση κάθε πυρκαγιάς, ακόμα και με τον ελάχιστο εξοπλισμό», λένε. «Τα τελευταία χρόνια σε αρκετές πυρόπληκτες χώρες, έχει εδραιωθεί μια νέα αντίληψη. Το ζητούμενο πλέον είναι η έγκαιρη ανίχνευση των πρώτων εστιών πυρκαγιάς, η άμεση αναφορά της ύπαρξής τους και η γρήγορη επέμβαση και κατάσβεσή τους, πριν την περαιτέρω εξάπλωσή τους. Αυτό στην Ελλάδα δεν γίνεται», προσθέτουν.
Χωρίς επιτήρηση ο εθνικός χώρος
Στην Ελλάδα υπάρχουν 100 ψηλά πυροφυλάκια, τα οποία «θα μπορούσαν να ελέγχουν ολόκληρο τον εθνικό μας χώρο». Τα πυροφυλάκια βρίσκονται σε ψηλά στρατηγικά σημεία των δασών θα έπρεπε να είναι επανδρωμένα με έμπειρους παρατηρητές. Τα περισσότερα από αυτά όμως ρημάζουν. Χαρακτηριστική περίπτωση είναι το πυροφυλάκιο στην κορυφή του όρους Όσσας. «Μπορούσε να φιλοξενήσει μέχρι 6 άτομα βάρδιας δύο-τριών ημερών, διέθετε τουαλέτα και μικρή κουζίνα. «Βλέπει» ολόκληρο τον κάτω και τον νότιο Όλυμπο, στα Ανατολικά την Χαλκιδική και φυσικά τον κάμπο της Λάρισας. Λειτούργησε μέχρι το 2000 και τώρα είναι εγκαταλελειμμένο και μισο κατεστραμμένο. Το ίδιο συμβαίνει με όλα τα παλιά υψηλά πυροφυλάκια», λένε.
Αποσπασματικές δράσεις
Η κυβέρνηση πολλές φορές έχει αναφέρει το τελευταίο διάστημα ότι έχουν πέσει λεφτά για δράσεις αντιπυρικής προστασίας. Πράγματι δόθηκαν 50 εκ. το 2021 και 87 εκ. το 2022 από το ταμείο Ανάκαμψης για καθαρισμούς εργασίες καθαρισμών, διάνοιξη δασικών δρόμων, αντιπυρικές ζώνες και αφαίρεση καύσιμης ύλης και βιομάζας.
Για τους δασικούς όμως τα μέτρα ήταν αποσπασματικά και «απλώς έβαλαν μία μικρή τάξη σε ένα χάος δεκαετίων στις οποίες στα δάση υπήρχε πλημμελής διαχείριση λόγω των πενιχρών κονδυλίων». Πολύ πρόσφατα ο υπουργός Περιβάλλοντος Θόδωρος Σκυλακάκης εξήγγειλε ότι υπουργείο επεξεργάζεται ένα νέο σχέδιο για την απομάκρυνση της βιομάζας από τα δάση της νότιας Ελλάδας με οικονομικά κίνητρα προς συνεταιρισμούς και εταιρείες. Με τους δασολόγους που μίλησε η Lifo αναφέρουν ότι λύση για τη διαχείριση των δασών, θα δοθεί μόνο με τη δημιουργία ενός ενιαίου φορέα δασικής προστασίας: «Τον χειμώνα θα προετοιμάζει τα δάση μέσω υλοτομικών και άλλων προγραμματισμένων παρεμβάσεων στη βάση ενός Δασοτεχνικού Διαχειριστικού σχεδίου δασοπροστασίας έτσι ώστε να είναι δύσκολο να καούν. Προγραμματίζει τον χρόνο και την ένταση των υλοτομιών που αποτελεί ταυτόχρονα και αφαίρεση της βιομάζας για την παραγωγή ξυλείας».
Προώθηση ημετέρων
Η κυβέρνηση προτάσσει για την αναβάθμιση της πολιτικής προστασίας το πρόγραμμα «Αιγίς» με προϋπολογισμό 1,97 δις, αλλά και την ενίσχυση του στόλου αεροπυρόσβεσης. Από την άλλη πλευρά όμως δεν προχώρησε σε δομικές αλλαγές στη διαχείριση και τον συντονισμό της Πυροσβεστικής, η οποία όπως λένε στη Lifo στελέχη της Πυροσβεστικής, στις υψηλές θέσεις της ιεραρχίας υπερισχύει η γνωστή ελληνική νοοτροπία: «επιλέγονται οι ημέτεροι και όχι καλύτεροι». Υποστηρίζουν ότι έμπειροι αξιωματικοί με διάθεση να προσφέρουν αλλά και με μεγάλη επιχειρησιακή εμπειρία σπάνια επιλέγονται. Στους κύκλους της Πυροσβεστικής και των δασολόγων ευρέως τις τελευταίες ημέρες ακούγεται το όνομα του αρχιπύραρχου Νίκου Μπάλση και πολλοί αναρωτιούνται αν οι θέσεις ευθύνης που ανέλαβε σε δύο περιφέρειες της Ελλάδας συνδέονται με τα αποτελέσματα της δασοπυρόσβεσης που είδαμε σ΄αυτές.
Ο Νίκος Μπάλσης ήταν διοικητής στην Περιφερειακή Πυροσβεστική Διοίκηση Στερεάς Ελλάδα, το 2021 όταν μαίνονταν οι μεγάλες πυρκαγιές στην Εύβοια και σήμερα είναι επικεφαλής στο Ν. Αιγαίο, έχοντας την ευθύνη της διαχείρισης των φετινών πυρκαγιών στη Ρόδο στην οποία τα πύρινα μέτωπα μόλις σήμερα άρχισαν να καταλαγιάζουν.
Των οικιών υμών εμπιπραμένων υμείς άδετε….#Πατουλης pic.twitter.com/drOgTpcqAN
— Mariana Pirgioti (@MarianaPirgioti) July 28, 2023
Πολλή ψυχαγωγία, λίγη δασοπροστασία
Την αύξηση των δαπανών για shows, events και πολιτιστικές εκδηλώσεις κατά 2 εκ ευρώ αποφάσισε η διοίκηση Πατούλη εν τω μέσω καύσωνα και πυρκαγιών λέει ο Γιάννης Σγουρός υποψήφιος Περιφερειάρχης που στηρίζει το ΠΑΣΟΚ. Η αύξηση των κονδυλίων όπως λέει λήφθηκε στις 25 Ιουλίου, «με απόφαση της ελεγχόμενης από την πλειοψηφία οικονομικής επιτροπής». Ο Γιάννης Σγουρός αναφέρει επίσης, ότι «πλέον οι συνολικές πιστώσεις για το 2023 για πολιτιστικές εκδηλώσεις ανέρχονται στο ιλιγγιώδες ποσό των 9,3 εκ ευρώ, που είναι το υψηλότερο ποσό που θα έχει δαπανηθεί ποτέ στην ιστορία του θεσμού». Ο ίδιος υποστηρίζει ότι όλα αυτά συμβαίνουν τη στιγμή που η διοίκηση Πατούλη «καθυστέρησε να δημοπρατήσει τον διαγωνισμό για την αντιπυρική θωράκιση της Αττικής», ο οποίος όπως λέει «δεν έχει κατακυρωθεί τρεις μήνες από την έναρξη της αντιπυρικής περιόδου».Ταυτόχρονα όμως, «έκλεισε τα πάρκα αρμοδιότητάς της για να μην καούν ενώ πληρώνει αδρά εταιρεία security για να τα φυλάνε».
Πριν από τέσσερις μέρες που οι μεγάλες πυρκαγιές βρίσκονταν σε πλήρη εξέλιξη ο περιφερειάρχης αύξησε κατά 2 εκ. ευρώ τις δαπάνες για shows, events και πολιτιστικές εκδηλώσεις. «Πλέον οι συνολικές πιστώσεις για το 2023 για πολιτιστικές εκδηλώσεις ανέρχονται στο ιλιγγιώδες ποσό των 9,3 εκ ευρώ, που είναι το υψηλότερο ποσό που θα έχει δαπανηθεί ποτέ στην ιστορία του θεσμού
Πριν από λίγες ώρες ο Γιώργος Πατούλης ζήτησε συγνώμη για για το ζεϊμπέκικο που χόρεψε στο Ζάππειο. Η δημόσια εκδήλωση κεφιού του Περιφερειάρχη συνέβη την ίδια ώρα που καιγόταν η Ελλάδα και λίγο μετά την κηδεία των δύο πιλότων που χάθηκαν στην επιχείρηση αεροπυρόσβεσης της Καρύστου.
Η ενόχληση στην κυβέρνηση ήταν μεγάλη. 'Ηδη γράφεται ότι δεν είναι απίθανο να αποσυρθεί η στήριξή της στις ερχόμενες αυτοδιοικητικές εκλογές. Εν τω μεταξύ η Ελλάδα συνεχίζει να καίγεται. Οι επιχειρησιακές δυσκολίες και η κλιματική αλλαγή δεν μπορούν να αποτελούν τον συνήθη λόγο για να δικαιολογείται η αναποτελεσματική προστασία της ζωής, των περιουσιών και του φυσικού πλούτου. Είναι δεκάδες οι δηλώσεις των κυβερνητικών στελεχών που έχουν πει και ξαναπεί ότι ο σχεδιασμός αντιπυρικής προστασίας έχει γίνει με βάση τις δυσμενείς συνθήκες της κλιματικής κρίσης και τους ακραίους καύσωνες. Κάποια στιγμή η κλιματική αλλαγή θα πρέπει να πάψει να αποτελεί το διαρκές μας άλλοθι.
ΟΛΟΚΛΗΡΗ Η ΑΠΟΦΑΣΗ - SLIDESHOW
