Γεννήθηκα στις Φιλιππίνες, είμαι από μια αγροτική οικογένεια, πολύ φτωχή. Ήμασταν πολλά αδέλφια και ο πατέρας μου δεν μπορούσε να μας βοηθήσει, έτσι κάθε παιδί, μόλις μεγάλωνε λίγο, έπρεπε να δουλέψει για να πληρώνει τα έξοδα του σχολείου μόνο του. Ονειρευόμουν να γίνω αεροσυνοδός, αλλά ήταν πολύ δύσκολο, έτσι πήγα να γίνω κομμώτρια. Τελείωσα τη σχολή κομμωτικής.
• Το 1983, στα δεκαοκτώ μου, ήρθα στην Ελλάδα. Είχε έρθει πρώτη μια ξαδέλφη μου, δούλευε εδώ και ήρθα να τη βρω.
• Εδώ γράφτηκα στον ΟΑΕΔ για να μάθω ελληνικά. Είναι πολύ δύσκολη γλώσσα, αλλά ήθελα να τη μάθω. Έκανα 110 ώρες μαθήματος και στη συνέχεια έμαθα μέσα από τη δουλειά μου και την επαφή μου με τον κόσμο. Τα ελληνικά ακόμα μπερδεύουν τη γλώσσα μου. Ενώ τα καταλαβαίνω όλα και ξέρω και τι να πω, πάντα δυσκολεύομαι να φτιάξω τις λέξεις όπως θέλω. Μερικές φορές μπερδεύομαι και λέω λέξεις αγγλικές ή φιλιππινέζικες.
• Γενικά, όταν ήρθα τα πράγματα ήταν πολύ ήσυχα, η Ελλάδα δεν είχε καμία σχέση με τώρα. Δεν είχε πολλούς ξένους η Αθήνα και δεν δυσκολευόσουν πολύ να βρεις δουλειά. Επειδή ήμουν ήδη κομμώτρια, είχα ένα πλεονέκτημα, έτσι έπιασα δουλειά σε κομμωτήριο. Δούλευα πολύ σκληρά, αλλά μου έκανε εντύπωση η μεγάλη αγάπη μου έδειξαν οι Ελληνίδες και πόσο με στήριζαν, παρότι είχα και άσχημα σχόλια από κάποιες κυρίες.
Δεν είχα φοβηθεί ποτέ στην Ελλάδα, ούτε όταν μου έλεγαν «φύγε», ούτε όταν έλεγαν «ξένη, δεν έχεις καμία δουλειά εδώ», ούτε καν όταν η Χρυσή Αυγή μάς απειλούσε. Τώρα άρχισα να φοβάμαι την αστυνομία, για πρώτη φορά έχω αυτόν τον φόβο. Τον φοβάμαι τον τσαμπουκά.
• Το 1986 άνοιξα δική μου επιχείρηση, ένα κομμωτήριο στη Νίκαια. Ήμουν η πρώτη Φιλιππινέζα που άνοιξε μαγαζί στην Αθήνα. Μετά μετακόμισα στη Νεάπολη ‒στην Αγία Βαρβάρα‒, στη συνέχεια στο Παγκράτι. Το μαγαζί στους Αμπελόκηπους το άνοιξα το 2007. Κάποια στιγμή είχα τρία δικά μου κομμωτήρια, αλλά με την κρίση αντιμετώπισα πολλά προβλήματα, έτσι έκλεισα τα δύο και κράτησα αυτό που έχω τώρα. Αυτό το «άνω κάτω» που ήρθε με την κρίση ήταν η πιο μεγάλη δυσκολία που αντιμετώπισα στα σαράντα χρόνια που είμαι στην Ελλάδα. Δεν μπόρεσα να κουμαντάρω την κατάσταση γιατί είχα προβλήματα με την εφορία, αυξήθηκαν πολύ τα έξοδα και αναγκάστηκα να κλείσω τα μαγαζιά μου. Το 1998, επειδή είχα δική μου δουλειά, έφερα και την αδελφή μου στην Ελλάδα. Και οι δύο παντρευτήκαμε Έλληνες.
• Οι πελάτες μου ήταν πάντα, και συνεχίζουν να είναι, Έλληνες και ξένοι, όλος ο κόσμος, διαφορετικοί άνθρωποι που δεν είχαν ποτέ τίποτα να χωρίσουν. Έχω πολλούς φίλους Έλληνες. Πιο πολλές φίλες έχω Ελληνίδες παρά Φιλιππινέζες. Παρ’ όλα αυτά, δεν έχω και τόσο εμπιστοσύνη στη φιλία. Στην αρχή όλοι οι άνθρωποι είναι καλοί και μετά απομακρύνονται σιγά-σιγά. Ελάχιστοι φίλοι με έχουν βοηθήσει όταν έχω προβλήματα. Όταν είσαι καλά, όλοι είναι καλοί μαζί σου, όταν τους χρειάζεσαι εξαφανίζονται. Έχω, πάντως, φίλες που μπορώ να βασιστώ πάνω τους όταν τις χρειαστώ, που τις παίρνω τηλέφωνο και τρέχουν.
• Έχω υποστεί πολύ ρατσισμό, ειδικά όταν πρωτο-άνοιξα το κομμωτήριό μου στη Νίκαια. Έρχονταν και μου έλεγαν «τι θέλεις στην Ελλάδα, γιατί δεν κάθισες στην πατρίδα σου; Να φύγεις, να πας στο μέρος σου να δουλέψεις». Δεν έδινα όμως σημασία, συνέχιζα, μέχρι που σταμάτησαν να το λένε.
• Η Αθήνα μού αρέσει πάρα πολύ, γι’ αυτό έμεινα εδώ. Μεγάλωσα εδώ, έζησα εδώ πιο πολλά χρόνια απ’ όσα στις Φιλιππίνες, δούλεψα, έκανα προκοπή, παντρεύτηκα και έκανα τον γιο μου, που είναι Έλληνας. Όλη μου τη ζωή είμαι εδώ, στην Ελλάδα. Μου αρέσει η Ελλάδα, ο τόπος, οι άνθρωποι, τα καλά τους και τα κακά τους, τα χωριά, η επαρχία. Το μόνο που δεν μ’ αρέσει είναι μετά από τόσα χρόνια να με βλέπουν σαν ξένη και να μου φέρονται άσχημα γι’ αυτόν τον λόγο.
• Πέρασα μια περιπέτεια με τον καρκίνο, τον πάλεψα και είμαι καλά, αλλά έχω ζήσει πολύ δύσκολες καταστάσεις τα τελευταία χρόνια. Ο λογιστής που είχα και εμπιστευόμουν για χρόνια με εξαπάτησε, του έδινα τα λεφτά να πληρώνει τους φόρους, την εφορία, το ΙΚΑ και για χρόνια δεν τα πλήρωνε, έτσι μου ήρθε ένα τεράστιο πρόστιμο. Δεν μου έδινε ποτέ απόδειξη και δεν είχα τίποτα που να πιστοποιεί ότι τον πλήρωνα, έτσι μια μέρα βρέθηκα να χρωστάω ποσά που δεν μπορούσα να πληρώσω. Μπήκα στο πρόγραμμα των 120 δόσεων και θα δίνω 500 ευρώ τον μήνα μέχρι να γίνω 67 ετών. Αν χάσεις μια δόση καταστρέφεσαι γιατί χάνεις τη συμφωνία που έχεις κάνει. Πάντα πλήρωνα στη ζωή μου λάθη άλλων. Από κει έπαθα την αρρώστια, από το στρες.
• Μετά την περιπέτεια που είχα με την υγεία μου ξαναγύρισα στο μαγαζί, συνέχισα τη ζωή μου, παρ’ όλες τις δυσκολίες και τις ατυχίες, και μια μέρα, ενώ δεν με είχε ενοχλήσει κανείς ποτέ, εμφανίστηκε ένας κύριος με φόρμα και μηχανή. Ενώ φορούσε πολιτικά, λοιπόν, μου είπε ότι είναι αστυνομικός και ζήτησε να του δείξω το αυτοκόλλητο «απαγορεύεται το κάπνισμα». Δεν είχα τέτοιο αυτοκόλλητο, του εξήγησα ότι ήμουν άρρωστη και ότι κανείς δεν κάπνιζε μέσα στο κομμωτήριο ‒ είναι και μικρός ο χώρος έτσι κι αλλιώς. Αλλά δεν του έφτανε μια απλή σύσταση, μου έκοψε πρόστιμο 1.000 ευρώ. Μετά από τέσσερα μαγαζιά και τέσσερις δεκαετίες στην Ελλάδα, μου έβαλαν πρόστιμο για μια παρανομία που δεν είχα κάνει. Αυτό με κατέβαλε.
• Όταν πήγα στην εφορία να πληρώσω το πρόστιμο, ήταν αδύνατο να βγάλω άκρη, ο ένας με έστελνε στον άλλον στην υπηρεσία και κανείς δεν δήλωνε υπεύθυνος, έπρεπε να πάρω μια φίλη μου Ελληνίδα για να έρθει να με βοηθήσει. Πήγε και φώναξε και βρήκαν λύση σε δέκα λεπτά, μάλιστα έριξαν και το πρόστιμο από τα 1.000 στα 200 ευρώ, επειδή ασχολήθηκε μια Ελληνίδα. Αν είσαι ξένος, κανείς δεν σου δίνει σημασία.
• Μένω στους Αμπελόκηπους όπου ο κόσμος είναι εντάξει, υπάρχουν άνθρωποι κάθε εθνικότητας στην περιοχή και μου αρέσει εδώ, αλλά με ενοχλεί που οι Έλληνες με βλέπουν, και θα με βλέπουν πάντα, ως ξένη. Έχει πολλούς Φιλιππινέζους στους Αμπελόκηπους και αρκετά ασιατικά μαγαζιά. Φιλιππινέζοι ζουν επίσης στην Πατησίων, στη Γλυφάδα και στα βόρεια προάστια, επειδή δουλεύουν ως οικιακοί βοηθοί σε σπίτια Ελλήνων. Έχει Φιλιππινέζους και στα χωριά, δεν είναι μόνο στην Αθήνα. Οι Αμπελόκηποι, όμως, έχουν τους πιο πολλούς, γι’ αυτό την περιοχή τη λέμε και «Μανίλα». Έχουμε δική μας κοινότητα στην Αθήνα και κάνουμε γιορτές.
• Είμαι πολύ περήφανη για τον γιο μου, είναι ό,τι καλύτερο έχω κάνει στη ζωή μου. Είναι pastry chef και έχει κάνει δική του οικογένεια ‒ μόλις με έκανε γιαγιά και είμαι πολύ χαρούμενη. Έχει ανοίξει και δικό του μαγαζί με πολύ ωραία γλυκά.
• Τα φιλιππινέζικα δεν τα ξέχασα ποτέ, τα μιλάω με την αδελφή μου, αλλά καμιά φορά μιλάμε και ελληνικά, όταν είμαστε με το παιδί. Όποτε μπορώ πάω να δω τους δικούς μου στις Φιλιππίνες.
• Επειδή είμαι πολλά χρόνια στην Ελλάδα μαγειρεύω κυρίως ελληνικά, μου αρέσει πολύ το ελληνικό φαΐ, αν όμως έχει κάποιος φίλος γιορτή φτιάχνω φιλιππινέζικα πιάτα. Στη γειτονιά μου, αν θέλεις να βρεις φιλιππινέζικο φαγητό, έχει το Bulacan Halo-Halo. Υπάρχει και το Viet Au, που έχει και φιλιππινέζικα πιάτα.
• Δεν είχα φοβηθεί ποτέ στην Ελλάδα, ούτε όταν μου έλεγαν «φύγε», ούτε όταν έλεγαν «ξένη, δεν έχεις καμία δουλειά εδώ», ούτε καν όταν η Χρυσή Αυγή μάς απειλούσε. Τώρα άρχισα να φοβάμαι την αστυνομία, για πρώτη φορά έχω αυτόν τον φόβο. Τον φοβάμαι τον τσαμπουκά.
• Μου αρέσει πολύ να ταξιδεύω, θα ήθελα να ταξιδέψω σε όλο τον κόσμο, μου αρέσει να πίνω τον καφέ μου στο σπίτι και να ακούω μουσική, ερωτικά κομμάτια κυρίως. Δύναμη μου δίνει το εγγονάκι μου, με ζωντάνεψε αυτό το μωρό. Μου αρέσει να πηγαίνω στο Μοναστηράκι και να βλέπω κόσμο, να περπατάω, να χαζεύω πράγματα, μου αρέσει πολύ και η φασαρία. Όταν θέλω να πάω βόλτα, πάω συνήθως στο βουνό ή σε κάποιο χωριό για περπάτημα και φαγητό.
• Δεν είχα καμία βοήθεια από πουθενά, όλα τα έκανα μόνη μου. Η ζωή με έχει μάθει να μην έχω εμπιστοσύνη σε κανέναν, ούτε στον εαυτό μου. Εμπιστευόμουν πολύ τους ανθρώπους κι αυτό δεν μου βγήκε σε καλό. Η πιο μεγάλη δυσκολία που είχα ήταν το διαζύγιό μου. Χωρίσαμε με τον άντρα μου πριν από έντεκα χρόνια, επειδή δεν πήγαινε άλλο. Δούλευα όλη την ημέρα, πρόσεχα και τη συχωρεμένη την πεθερά μου ‒την είχαμε δεκαέξι χρόνια μαζί, στο ίδιο σπίτι‒ και μόλις αυτή πέθανε, μου είπε «και τι έκανες; Δεν έκανες τίποτα». Αρρώστησα και προτίμησα να φύγω, να είμαι μόνη μου. Μπορεί να το μετάνιωσε αργότερα, αλλά ήταν πλέον αργά.
• Αισθάνομαι Ελληνίδα, πάρα πολύ, περισσότερο από Φιλιππινέζα, ψηφίζω εδώ, εδώ είναι η περιουσία μου, το σπίτι μου, η δουλειά μου, η οικογένειά μου, εδώ θα πεθάνω. Μπορεί στην όψη να είμαι Φιλιππινέζα, αλλά η καρδιά μου είναι ελληνική. Την αγαπάω πολύ την Ελλάδα κι ας μου κάνουν bullying, δεν έχει σημασία.
Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην έντυπη LiFO.
