Η Αμίνα, ένα κορίτσι με κοντά μαλλιά και σκουλαρίκια στα αυτιά, βρίσκεται μέσα σε ένα μικρό σπίτι στο κέντρο μιας μεγαλούπολης και προσπαθεί να δουλέψει καθισμένη ώρες μπροστά από τον υπολογιστή της. Κάποια στιγμή η νεαρή πρωταγωνίστρια χάνεται στις σκέψεις και τα συναισθήματά της, ενώ σταδιακά το σπίτι αρχίζει να πλημμυρίζει. Η Αμίνα βυθίζεται στη θλίψη και τον πανικό.
Αυτή η σκηνή δίνει μια μικρή γεύση από τη νέα anιmation ταινία της εικοσιοκτάχρονης Δάφνης Ξουράφη «Mine», η οποία βγήκε πρώτη στον διεθνή διαγωνισμό Cannes - World Film Festival που έγινε τον Δεκέμβριο.
Η Δάφνη διηγείται μια ουσιώδη ιστορία μέσα σε οκτώ λεπτά και μιλάει με τρόπο ανάλαφρο και δημιουργικό για το θέμα των ψυχικών διαταραχών, απεικονίζοντας μια νέα γυναίκα η οποία νιώθει εγκλωβισμένη και προσπαθεί να ισορροπήσει στον ενήλικο κόσμο. Η καλλιτεχνική οξυδέρκεια της δημιουργού και η σκληρή δουλειά που κατέβαλε της χάρισαν, πέρα από το βραβείο καλύτερης ταινίας, και μια ισχυρή θέση στον τομέα του animation.
Ήθελα να δείξω μια πτυχή των διαταραχών ψυχικής υγείας που έχω ζήσει η ίδια, αλλά με τρόπο ανάλαφρο, δημιουργικό και όχι βαρύ. Με ενδιέφερε πολύ περισσότερο να δει κόσμος τον εαυτό του στην εμπειρία μου παρά να αναλύσω το τι έζησα εγώ συγκεκριμένα.
Η καλαίσθητη ταινία με τη συγκινητική μουσική ξεκίνησε ως ιδέα πριν από δύο χρόνια και δημιουργήθηκε με τη βοήθεια και τη χρηματοδότηση του Ελληνικού Κέντρου Κινηματογράφου και του ΥΠΠΟΑ.
Η Δάφνη δούλεψε πολύ για να την ολοκληρώσει. Η ίδια ασχολείται με το σχέδιο από το 2018, ενώ εργάζεται ως illustrator από το 2020. Γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Αθήνα, σπούδασε Επικοινωνία και ΜΜΕ στο Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών και κέρδισε μια υποτροφία στο University of Dundee στο Ηνωμένο Βασίλειο, όπου ολοκλήρωσε το μεταπτυχιακό της στο Αnimation & Vfx.
Θέλοντας να μάθω περισσότερα για το έργο και τη ζωής της, επικοινώνησα μαζί της.
— Πώς ένιωσες όταν έμαθες ότι βγήκες πρώτη στο φεστιβάλ;
Είναι μια μικρή νίκη, μάλιστα η ταινία μόλις ξεκίνησε το ταξίδι της στον κόσμο κι αυτό με χαροποίησε πολύ. Τα φεστιβάλ είναι δύσκολη διαδικασία και διαγωνιζόμαστε στις ίδιες κατηγορίες ταινιάκια με πολύ χαμηλό budget και ελάχιστα άτομα, όπως το δικό μου, με κανονικές, μεγάλες παραγωγές, οπότε το ζήτημα δεν είναι ποτέ η νίκη. Μόνο και μόνο το να συμπεριληφθεί μια παραγωγή σε κάποια φεστιβάλ είναι τεράστια τιμή και το ότι μπορεί να δουν άνθρωποι απ' όλο τον κόσμο την ταινία που έφτιαξα στο δωμάτιό μου είναι από μόνο του μια υπέροχη και συναρπαστική σκέψη.
— Πώς ξεκίνησε η ιδέα για την ταινία;
Είχα μια πολύ έντονη εικόνα στο μυαλό μου απ' όταν ήμουν μικρή, που μάλλον είχα δει σε κάποιο περιοδικό: ένα σπίτι που γεμίζει νερό και έρχονται τα πάνω κάτω.
Τα σπίτια μας είναι πλέον σύμβολα της ψυχικής μας υγείας, κάτι πολύ παραπάνω από χώροι ξεκούρασης. Ήθελα να δείξω πώς είναι να βουλιάζουμε μέσα στο κεφάλι μας, δημιουργώντας νοητές φυλακές, και το πώς η κατάθλιψη μπορεί να περνάει απαρατήρητη ακόμα και από εμάς τους ίδιους μέχρι να είναι πολύ αργά.
— Ποια είναι η Αμίνα;
Η Αμίνα είναι μια αναπαράσταση της αγχώδους, καταθλιπτικής γυναίκας του σήμερα. Είναι όλες εμείς που προσπαθούμε να βγούμε ζωντανές από μάχες με το κεφάλι μας από την ώρα που ξυπνάμε, πριν ακόμα πνιγούμε στις πλημμύρες του.
— Τι διηγείσαι μέσα από την ταινία;
Ήθελα να δείξω μια πτυχή των διαταραχών ψυχικής υγείας που έχω ζήσει η ίδια, αλλά με τρόπο ανάλαφρο, δημιουργικό και όχι βαρύ. Με ενδιέφερε πολύ περισσότερο να δει κόσμος τον εαυτό του στην εμπειρία μου παρά να αναλύσω το τι έζησα εγώ συγκεκριμένα. Γι' αυτό και η ταινία πραγματεύεται το άγχος και την κατάθλιψη σε γενικό πλαίσιο, μέσω μιας κατάστασης που συμβαίνει στο σπίτι της Αμίνα, καθώς και το πώς αντιμετωπίζεται ο «εγκλεισμός» στο κεφάλι μας από τους ανθρώπους που μας αγαπάνε και θέλουν να μας βοηθήσουν.
— Πόσο καιρό σού πήρε να την ολοκληρώσεις;
Η βασική παραγωγή της ταινίας πήρε περίπου επτά μήνες, από τους οποίους τους πέντε δούλευα παράλληλα, οπότε τα ωράριά μου ρυθμίζονταν με βάση τον διαθέσιμο χρόνο που είχα κάθε μέρα. Κατά τους τελευταίους και πιο κρίσιμους μήνες παραγωγής δούλευα μέχρι και δώδεκα ώρες την ημέρα, καθώς είχα πάρει την απόφαση να κάνω σχεδόν όλη την παραγωγή μόνη μου, χωρίς να έχω προηγούμενη εμπειρία.
Θέλω να πω ένα τεράστιο «ευχαριστώ» στους συνεργάτες μου που δούλεψαν στην ταινία, τον Χάρη Κατσίλη στη μουσική, τον Στέφανο Πλέτση στο rigging, additional animation και supervising και τον Paul Drauz-Brown στον ήχο, διότι, χωρίς την υπέροχη δουλειά τους και τη συνεχή στήριξή τους, δεν θα είχε πραγματοποιηθεί αυτή η ταινία.
— Πότε ξεκίνησες να ασχολείσαι με το animation;
Ζωγράφιζα και έγραφα ιστορίες μανιωδώς από μικρό παιδί και αγαπούσα πολύ τις animated παραγωγές. Στο γυμνάσιο είδα και μελέτησα ό,τι υπήρχε στο Διαδίκτυο από ιαπωνικό και ευρωπαϊκό animation με παιδικό αλλά και ενήλικο περιεχόμενο. Δεν πίστευα ότι υπάρχει δυνατότητα για τέτοια επαγγέλματα στην Ελλάδα και με ενδιέφερε πολύ το ντοκιμαντέρ και ο κινηματογράφος γενικότερα, οπότε σπούδασα και εργάστηκα ως δημοσιογράφος και καταπιάστηκα ξανά με το σχέδιο σοβαρά, αφού είχα τελειώσει τη σχολή μου.
Άρχισα να μαθαίνω μόνη μου σιγά σιγά και αποφάσισα πως θα άλλαζα καριέρα τότε ή ποτέ. Έκανα αιτήσεις για μεταπτυχιακά στο εξωτερικό στο κομμάτι animation, ψάχνοντας συγκεκριμένα κάποιο που να με δεχτεί χωρίς να απαιτεί προηγούμενες art σπουδές, καθώς ήμουν αυτοδίδακτη. Με δέχτηκαν με υποτροφία στο University of Dundee στη Σκωτία και εκεί ξεκίνησε το ταξίδι μου.
— Τι άλλες δουλειές έχεις κάνει στη ζωή σου;
Η πρώτη δουλειά, την οποία έκανα για αρκετά χρόνια σε Ελλάδα και εξωτερικό, ήταν το modeling. Αφού τελείωσα τη σχολή εργάστηκα για αρκετό καιρό και ως δημοσιογράφος. Επίσης, έχω δουλέψει κατά καιρούς ως πωλήτρια σε κατάστημα ρούχων, ως γραμματέας, στη φύλαξη παιδιών και τα τελευταία δύο χρόνια, παράλληλα με το animation, εργάζομαι ως γραφίστρια/εικονογράφος.
— Σε μια εποχή που υπάρχει οικονομική αβεβαιότητα, πώς επιλέγεις μια δουλειά που είναι αμφίβολο αν θα σε καλύπτει οικονομικά;
Είμαι αρκετά τυχερή ώστε οι ικανότητες που εξασκώ για το animation χρειάζονται και σε πολλούς άλλους τομείς, π.χ. στον χώρο της διαφήμισης, στον οποίο εργάζομαι συχνά για βιοποριστικούς λόγους. Η ταινία δημιουργήθηκε με τη στήριξη και τη χρηματοδότηση του Ειδικού Προγράμματος Ενίσχυσης της Κινηματογραφικής Κοινότητας από το Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφου και το υπουργείο Πολιτισμού – δεν θα μπορούσε να είχε γίνει με κάποιον άλλον τρόπο.
Προχωρώ, λοιπόν, αισιοδοξώντας ότι, επειδή ο τομέας μας ανθεί, ειδικά στο εξωτερικό, θα υπάρχει μέριμνα και υποστήριξή του από δω και πέρα. Όταν ξεκίνησα το animation, δεν είχα ιδέα ότι κάποια μέρα θα βιοποριζόμουν από αυτό. Ήταν ένα ρίσκο που ήμουν διατεθειμένη να πάρω για να είμαι ευτυχισμένη.
— Ήταν το όνειρό σου από μικρή;
Ζωγράφιζα από μικρή και είχα μεγάλη αγάπη στις animated ταινίες από το δημοτικό. Είδα τις ταινίες του Studio Ghibli στο σινεμά με τους γονείς μου και έπειτα στην ίδια ηλικία τις έψαχνα στο βιντεοκλάμπ και τις μελετούσα ξανά και ξανά. Ένιωθα κάτι όταν έβλεπα αυτές τις ταινίες, που με συγκινούσε πολύ διαφορετικά και πολύ βαθύτερα από οτιδήποτε άλλο. Θυμάμαι να με συναρπάζει ο τρόπος που απεικονιζόταν το νερό, σαν να είναι ζωντανός χαρακτήρας μιας ιστορίας, καθώς και ο σουρεαλισμός που επικρατεί σε αυτές τις ταινίες, όπου δεν υπάρχει κανένα όριο στους κόσμους που μπορείς να φτιάξεις.
Ως παιδί ονειροπολούσα συστηματικά και μέχρι και το λύκειο μού άρεσε να φτιάχνω κόσμους στους οποίους ζούσα για πάρα πολλές ώρες, χωρίς να χρειάζομαι κάποιο εξωτερικό ερέθισμα. Όταν, μεγαλύτερη, διαπίστωσα ότι υπάρχει τρόπος να δείξω στον κόσμο τι έχω στο κεφάλι μου, άλλαξαν τα πάντα. Νομίζω ότι όλοι οι καλλιτέχνες διακατέχονται από μια βαθιά ανάγκη να μοιραστούν αυτό που αισθάνονται με τους γύρω τους. Ήταν σαν να έβγαλε νόημα ολόκληρη η ζωή μου μέχρι εκείνη τη στιγμή, έτσι ξεκίνησα να προσπαθώ αυτό το όνειρο, όπου και να έβγαζε αυτό.
— Τι γίνεται με τις γυναίκες στον χώρο του animation;
Είμαστε πολλές, έχουμε πολλά να πούμε και επειδή ο χώρος μας παρουσιάζει άνθηση, μπορώ να πω ότι τον σεξισμό που βιώνω γενικότερα στην καθημερινή μου ζωή ως γυναίκα δεν τον αισθάνομαι σχεδόν καθόλου στον τομέα του animation. Κρινόμαστε καθαρά από τη μεστότητα και την αισθητική των κόσμων που δημιουργούμε και ο χώρος του animation έχει πολλές και υπερταλαντούχες γυναίκες δημιουργούς.
Στην Ελλάδα, επίσης, έχουμε μεγάλες δημιουργούς, με χρόνια παρουσία στον χώρο, και εδώ και στο εξωτερικό. Παρ' όλα αυτά, οι γυναίκες στον χώρο του κινηματογράφου αποτελούν ακόμα ένα χαμηλό ποσοστό και θεωρώ ότι έχουμε πολλά βήματα να κάνουμε ακόμα.
— Τι συμβουλή δίνεις σε νέες γυναίκες που θέλουν να ασχοληθούν με τον κόσμο του animation και της εικονογράφησης;
Να έχουν αυτοπεποίθηση για τις ιστορίες που θέλουν να πουν και να μην ακολουθούν trends ή συμβουλές σε αυτό το κομμάτι. Το storytelling είναι μια βαθιά και προσωπική εμπειρία και καλύτερα να φτιάξεις κάτι που θα λατρεύεις εσύ παρά ο οποιοσδήποτε άγνωστος. Επίσης, να μη φοβηθούν από το τι βλέπουν εκεί έξω και να ψαχτούν μόνες τους. Είναι μια μορφή τέχνης η οποία απαιτεί τρομερό βαθμό πειθαρχίας και ενασχόλησης, που ορισμένες φορές υπερβαίνει κατά πολύ το δημιουργικό στοιχείο.
Το καλό είναι όμως ότι μπορεί κάποιος να μάθει animation μόνος του, είτε μαθαίνοντας τα προγράμματα που χρησιμοποιούμε είτε μέσω βοηθητικών tutorials στο YouΤube. Όταν δει κανείς τους χαρακτήρες του να αποκτούν ζωή, όλος ο κόπος και η δουλειά θα αξίζουν γι' αυτή και μόνο τη μαγική στιγμή.
— Κατά τη δημιουργία της είχες επιρροές από άλλες ταινίες;
Animated ταινίες που έχουν επηρεάσει βαθιά τη δουλειά μου είναι το «Nausicaa of the Valley Of The Wind» και το «Howl’s Moving Castle» του Hayao Miyazaki, το «Les triplettes de Belleville» του Sylvain Chomet, το «Perfect Blue» του Satoshi Kon και το «Akira» του Katsuhiro Otomo.
— Ποια είναι τα σχεδιά σου για το μέλλον;
Να ενώσω την αγάπη μου για το animation με το κομμάτι του ντοκιμαντέρ, έχοντας συγκεκριμένα πρότζεκτ στο μυαλό μου, καθώς ήδη ασχολούμαι ερασιτεχνικά και με live action ταινίες και με τη φωτογραφία. Να γίνομαι συνέχεια καλύτερη και να αναβιώνω ξανά και ξανά εκείνη την αίσθηση που μου δημιουργήθηκε όταν είδα για πρώτη φορά χαρακτήρες μου να ζωντανεύουν από το δικό μου χέρι. Να λέω ιστορίες που ίσως κάνουν τον κόσμο λίγο καλύτερο. Να επιβιώσω ως καλλιτέχνις και ως άνθρωπος σε αυτήν τη χώρα και σε αυτόν τον κόσμο που συχνά γίνεται πολύ σκοτεινός.
To τρέιλερ της ταινίας
