— Πως θα περιγράφατε το αντικείμενό σας σε έναν κάτοικο απομονωμένου ελληνικού χωριού;
Πολύ ενδιαφέρουσα ερώτηση. Δεν είναι πολύ ενδιαφέρον το ότι ένα παραδοσιακό χωριό, φτιαγμένο με πέτρα και ξύλο, δεν χρειάζεται καθόλου αρχιτέκτονα για να είναι όμορφο; Το ίδιο δεν ισχύει και για τα σοκάκια της Μυκόνου; Άρα, απ’ ό,τι φαίνεται, όταν είμαστε περιορισμένοι, με την καλή έννοια, από ιθαγενείς μεθοδολογίες κατασκευής και υλικά, ο αρχιτέκτονας δεν χρειάζεται σχεδόν καθόλου. Είναι πράγματι δύσκολο να οριστεί αυτό το επάγγελμα σε αυτό το context και να καθοριστεί η χρησιμότητά του. Πότε, όμως, αρχίζει να χρειάζεται αρχιτέκτονας; Όταν η δόμηση αρχίζει να είναι τόση ώστε να χρειάζεται ενορχήστρωση; Όταν η φιλοδοξία της ανάπτυξης χρειάζεται εικόνα; Όταν τα όνειρα χρειάζονται μορφή; Πάντως, επιστρέφοντας στην ερώτηση, θα απαντούσα στον άνθρωπο ότι κάνω ένα επάγγελμα το οποίο στην πραγματικότητα δεν χρειάζεται σε τίποτα, παρ’ όλα αυτά μπορεί, υπό προϋποθέσεις, να βοηθήσει τους ανθρώπους να νιώθουν πιο όμορφα. Για παράδειγμα, έναν άνθρωπο να νιώθει ωραία μέσα στο σπίτι του. Τον επισκέπτη ενός κέντρου διασκέδασης να νιώσει ενθουσιασμό, ενέργεια. Έναν πιστό να νιώσει κατάνυξη. Για μένα, η αποστολή της αρχιτεκτονικής είναι να δημιουργεί θετικά συναισθήματα.
Δεν είμαστε φαν ενός συγκεκριμένου εφήμερου κινήματος, που τώρα είναι μοντέρνο και σε λίγο θα είναι παλιό. Είμαστε φαν της γεωμετρίας και σκοπός μας είναι η διαχρονικότητα.
— Με ποιον τρόπο υλοποιείτε την απόλυτη ανατροπή της αρχιτεκτονικής τυπολογίας μέσα από τα πρότζεκτ σας;
Πρώτον, δεν ήξερα ότι αυτό κάνουμε! Όσον αφορά την τυπολογία που πρόσφατα συσχετίστηκε με τον όρο parametric architecture, στην Omniview κάνουμε μια συνειδητή προσπάθεια να ξεφύγουμε από την αισθητική που συνοδεύει την υψηλή τεχνολογία σχεδιασμού που διαθέτουμε. Θέλουμε να χρησιμοποιήσουμε την τεχνολογία αυτή προς την κατεύθυνση της δημιουργίας υπερβατικών αποτελεσμάτων που δεν τοποθετούνται εύκολα στον χρόνο και δεν υπάγονται σε κάποιο αρχιτεκτονικό trend. Δεν είμαστε φαν ενός συγκεκριμένου εφήμερου κινήματος, που τώρα είναι μοντέρνο και σε λίγο θα είναι παλιό. Είμαστε φαν της γεωμετρίας και σκοπός μας είναι η διαχρονικότητα. Όσον αφορά το κλασικο debate, «modernism vs post-modernism», εκεί είναι που τα πράγματα έχουν αρχίσει να γίνονται πολύ ενδιαφέροντα στο γραφείο. Βλέπω τελευταία να παράγεται ένα φρέσκο είδος post-modernism. Υπάρχει καθετότητα, αποδόμηση απλών γεωμετρικών φορμών, συνδυασμός ευθειών γραμμών με καμπύλες. Τόποι και τοπία απρόσμενα, απροσδιόριστα και ονειρικά, vintage και fashion-forward ταυτόχρονα. Designs που σου δημιουργούν μια γλυκιά απορία για το πού, ποτέ ποιος και γιατί. Για να επιστρέψω στο θέμα του καθαρού μοντερνισμού, είναι ένα στυλ που αγαπάμε πολύ στο γραφείο. Για μένα, οι απλές, καθαρές γραμμές μπορούν να δώσουν ένα συναίσθημα που δεν θα βρεις πουθενά αλλού. Όμως, ακόμα και εκεί θέλουμε να ξεφύγουμε από αυτά που έχουν γίνει ήδη, γι’ αυτό προσπαθούμε να ορίσουμε τη θέση μας μέσα από μια ισχυρή αφήγηση. Στο Spiral Villa αποδομήσαμε και ανασυνθέσαμε το διάγραμμα δόμησης ενός αρχαίου ελληνικού σπιτιού. Με τον τρόπο αυτό προσεγγίσαμε νέες σχέσεις μεταξύ της ιδιωτικότητας και του δημόσιου χώρου του σπιτιού, μεταξύ της εσωστρέφειας και της εξωστρέφειας.
— Πώς σας εμπνέει το αστικό τοπίο και πώς ένα νησί;
Με τελείως διαφορετικό τρόπο! Αλλά και τα δύο πάρα πολύ. Άλλωστε, στην προσωπική μου ζωή ταξιδεύω συνέχεια μεταξύ του ενός και του άλλου. Δεν ζω στα προάστια, ζω στο κέντρο της Αθήνας. Όμως, με την πρώτη ευκαιρία φορτώνουμε τα surfs και πάμε Πάρο. Αγαπώ πάρα πολύ το κέντρο της Αθήνας και αγαπώ πάρα πολύ τα νησιά, συγκεκριμένα τα νησιά του Αιγαίου. Η Αθήνα για μένα είναι μια πόλη-φαινόμενο. Η κλασική βόλτα που κάνουμε με τη Φιόνα και τα παιδιά ξεκινά από το Κολωνάκι, περπατάμε γύρω από την Ακρόπολη και πάλι πίσω. Επτά χιλιόμετρα αστικής επικότητας, χρωματισμένα από τα ’70s vibes του Κολωνακίου, τον τροπικό παράδεισο του Βασιλικού Κήπου, την ιερή ενέργεια της Αρχαίας Αγοράς, την παραμυθένια ομορφιά της Πλάκας και το urban decay του Ψυρρή. Δεν πιστεύω ότι υπάρχει πόλη στον κόσμο στην οποία μπορείς να ξεκινήσεις με τα πόδια και μέσα σε δύο χιλιόμετρα να έχεις τέτοιου είδους βιώματα. Είναι μια βόλτα που την κάνουμε ξανά και ξανά και δεν τη χορταίνουμε ποτέ.
Πώς σχεδιάζεις για μια τέτοια πόλη; Για μένα είναι απλό. Ανοίγεις τα μάτια σου και κοιτάς καλά γύρω σου. Κοιτάς τις νεοκλασικές λεπτομέρειες, τις μοντερνιστικές πολυκατοικίες, τα άφθονα art deco στοιχεία, τα αρχαία μάρμαρα, τα γκράφιτι, τη φθορά και την πατίνα. Εισπνέεις και μετά εκπνέεις δημιουργικά.
Οι Κυκλάδες είναι ένας διαφορετικός κόσμος, αλλά η μεθοδολογία είναι η ίδια. Μια φορά είχα κάτσει δύο ώρες στην Παραπορτιανή, η οποία έχει αυτό το ιδιαίτερο σχήμα, επειδή έχει κατασκευαστεί σε πολλά στάδια, χωρίς πλάνο και με ιθαγενείς τεχνολογίες, για να σβήσει το ένα κατασκευαστικό στάδιο πάνω στο άλλο. Το αποτέλεσμα; Η ομορφότερη εκκλησία του Αιγαίου.
Αυτά για μένα είναι τα στοιχεία που πρέπει να δει κανείς στις Κυκλάδες. Το λευκό, το ατελείωτο λευκό, που κάνει τον ήλιο μας να λάμπει πιο πολύ από ποτέ. Ο τρόπος με τον οποίον συναρμολογούνται οι πέτρες σε κτίριο και ξερολιθιές. Ο αυθορμητισμός με τον οποίον είναι όλα φτιαγμένα, η αθωότητα.
— Ποιος ο ρόλος της τεχνολογίας στο αισθητικό αποτέλεσμα;
Με το δεδομένο ότι είμαστε ένα γραφείο που ισχυρίζεται ότι διαθέτει υψηλές τεχνολογικές σχεδιασμού –και πιστεύουμε πολύ σε αυτές–, η απάντησή μου θα ήταν μάλλον βαρετή, λέγοντας ότι η τεχνολογία μπορεί πράγματι να βοηθήσει στο να έχουμε καλά αρχιτεκτονικά αποτελέσματα. Όμως, θα το κάνω λίγο πιο ενδιαφέρον, απαντώντας σε μια άλλη ερώτηση: «τι δεν μπορεί να κάνει η τεχνολογία;». Και θα απαντήσω με δύο παραδείγματα. Το ένα είναι η πρόσοψη του Οne Κλεομένους, μία από τις πιο ιδιαίτερες εφαρμογές CAD/CAM, όπου χρησιμοποιήθηκαν δύο χιλιάδες custom cut κομμάτια μάρμαρου. Σε κάποια σημεία υπήρχαν πάνω από τριάντα άτομα μαζί μου στις σκαλωσιές για τη δημιουργία της πρόσοψης. Τρία απ’ αυτά ήταν γλύπτες μαρμάρου. Κάναμε ό,τι ήταν τεχνικά δυνατό για να ελέγξουμε την παραγωγή των κομματιών και την προσαρμογή τους στο χωροδικτύωμα. Όμως, στο τέλος, βάλαμε χέρι και μάτι, διότι αυτά είναι αναντικατάστατα.
Από την άλλη μεριά, στη Μύκονο κυνηγάμε την ατέλεια. Έχουμε αναπτύξει διαφόρων ειδών συνταγές ώστε να κάνουμε τον σοβά να έχει φόρμα οργανική, χωρίς οδηγούς, με τραχεία υφή και ακανόνιστο σχήμα. Υπάρχουν περιπτώσεις που μπορεί να κάνουμε μεταλλικά χωροδικτυώματα για να δημιουργήσουμε ιδιαίτερες φόρμες που δεν γίνονται με τούβλα και σενάζ. Μετά βρίσκουμε τρόπους το τελικό φινίρισμα να είναι κλασικός, πεταχτός σοβάς. Άρα, εκεί γίνεται η αντίθετη διαδικασία. Ουσιαστικά, όμως, το ίδιο πράγμα ισχύει και στις δύο περιπτώσεις. Η δομή και η βασική γεωμετρία προδιαγράφονται βάσει της τεχνολογίας. Η τελική λεπτομέρεια, όποια κι αν θέλουμε να είναι αυτή, δίνεται στο χέρι. Συνολικά, νιώθω το εξής: η τεχνολογία της αρχιτεκτονικής πάντα θα εξελίσσεται και πάντα θα αλλάζει. Όπως το μπετόν κάποτε έφερε τα μεγάλα ανοίγματα και τον μοντερνισμό, έτσι και οποιαδήποτε εξέλιξη στην τεχνολογία της μελέτης και της υλοποίησης φόρμας αποτελεί προδιάθεση για ένα νέο είδος αρχιτεκτονικής. Όμως, αυτό που θα προσγειώνει τα πράγματα σε κάτι γήινο και όμορφο θα είναι πάντα το ανθρώπινο χέρι, οι καινούργιες και παραδοσιακές εργοτάξικες τεχνικές, το μεράκι, η γνώση των υλικών και η μαστοριά.
