Την Πρωτοχρονιά του 1841, ο Αβραάμ Λίνκολν, τότε νομοθέτης της Πολιτείας του Ιλινόις, διάβασε στην εφημερίδα ότι ο επί σειρά ετών συγκάτοικός του, ο Τζόσουα Σπιντ, πουλούσε το παντοπωλείο του στο Σπρίνγκφιλντ και επέστρεφε στο πατρικό του σπίτι. Ο Λίνκολν δεν είχε ενημερωθεί έγκαιρα σχετικά με αυτή την εξέλιξη. Αργότερα θα αναφερόταν σε αυτό ως «η μοιραία 1η Ιανουαρίου», η οποία τον έριξε σε μια κατάθλιψη τόσο βαθιά που πήρε τη μορφή μόνιμης τάσης αυτοκτονίας. Σε μια επιστολή του έγραψε: «Αυτήν τη στιγμή είμαι ο πιο δυστυχισμένος εν ζωή άνθρωπος. Αν αυτό που αισθάνομαι μοιραζόταν εξίσου σε όλη την ανθρωπότητα, δεν θα υπήρχε ούτε ένα χαρούμενο πρόσωπο πάνω στη γη». Μόλις έναν μήνα πριν είχε διαλύσει τον αρραβώνα του με τη Mary Todd (την οποία τελικά παντρεύτηκε). Τα γεγονότα σχετικά με τη «μοιραία 1η» αμφισβητούνται στο νέο ντοκιμαντέρ «Lover of Men: The Untold History of Abraham Lincoln», καθώς ειδικοί υποστηρίζουν ότι η πηγή της αναταραχής του Λίνκολν μπορεί να εντοπιστεί στον επικείμενο χωρισμό του από τον Σπιντ. Γιατί; Όπως το θέτει η ιστορικός Dr. Jean H. Baker («Mary Todd Lincoln: A Biography»), «η μεγάλη του αγάπη... επέστρεφε στο Κεντάκι».
Τις τελευταίες δύο δεκαετίες, η σεξουαλικότητα του Αβραάμ Λίνκολν έχει ευρέως συζητηθεί στους ακαδημαϊκούς κύκλους. Ο άνθρωπος που θεωρείται ως ο σημαντικότερος Πρόεδρος της αμερικανικής Ιστορίας άφησε πίσω του ένα σωρό λεπτομερείς επιστολές που έγραψε στον Σπιντ και οι οποίες έχουν ερμηνευθεί ποικιλοτρόπως. Ο συνεργάτης του και μετέπειτα βιογράφος του, William H. Herndon, συγκέντρωσε επιστολές για τον Λίνκολν, γραμμένες από διάφορους γνωστούς του, οι οποίες, καθώς η πιθανή ομοφυλοφιλία του έχει έρθει στο επίκεντρο, επανεξετάζονται.
«Δεν προσπαθούμε να βλάψουμε ή να σπιλώσουμε τη φήμη του Λίνκολν − ακριβώς το αντίθετο. Καταπιανόμαστε με μια επιστημονική ερμηνεία που κυοφορείται εδώ και γενιές και που, επιτέλους, το 2024, βρήκε τη στιγμή να εκφραστεί».
Το ντοκιμαντέρ «Lover of Men», σε σκηνοθεσία του Σον Πίτερσον («Living in Missouri») και παραγωγή του επιχειρηματία Robert Rosenheck, παρουσιάζει όλες αυτές τις εξελίξεις συγκεντρώνοντας έγκριτους μελετητές και ιστορικούς οι οποίοι σκιαγραφούν τον Λίνκολν και τις σεξουαλικές του σχέσεις με πολλούς άνδρες. Ο ιστορικός δρ Τόμας Μπαλτσέρσκι εξηγεί: «Δεν προσπαθούμε να βλάψουμε ή να σπιλώσουμε τη φήμη του Λίνκολν − ακριβώς το αντίθετο. Καταπιανόμαστε με μια επιστημονική ερμηνεία που κυοφορείται εδώ και γενιές και που, επιτέλους, το 2024, βρήκε τη στιγμή να εκφραστεί».
Ο Πίτερσον γοητεύτηκε από το θέμα, όταν πριν από χρόνια έπεσε πάνω σε ένα τολμηρό δοκίμιο του Gore Vidal στο «Vanity Fair» με τίτλο «Ήταν ο Λίνκολν bisexual;», όπου ο συγγραφέας αναφερόταν σε ένα πρωτοποριακό βιβλίο που καταπιανόταν με αυτήν τη θεωρία, το «The Intimate World of Abraham Lincoln» (2005) του σεξοψυχολόγου C.A. Tripp, με αποτέλεσμα να ξεκινήσει στην ακαδημαϊκή κοινότητα αυτό που ο Πίτερσον αποκαλεί «φαινόμενο ντόμινο». Η εμβληματική βιογραφία του Λίνκολν του 1926 «The Prairie Years» από τον Καρλ Σάντμπεργκ φάνηκε να αποκτά ένα ιδιαίτερα τολμηρό νέο νόημα κι ο καθηγητής του Χάρβαρντ Τζον Στάουφερ, διδάκτωρ της ιστορίας της λογοτεχνίας, έγραψε το 2008 το μπεστ σέλερ «Γίγαντες» για τους παραλληλισμούς μεταξύ του Λίνκολν και του Φρέντερικ Ντάγκλας, υποδηλώνοντας ότι ο Σπιντ και ο Λίνκολν είχαν σεξουαλικές σχέσεις.
Μετά τη δημοσίευση του βιβλίου, ο Στάουφερ δέχθηκε έντονη κριτική από πολλούς συναδέλφους του. Λέει ο ίδιος σχετικά με το θέμα: «Σχεδόν όλοι βλέπουν τον Λίνκολν ως ένα αμερικανικό είδωλο, μια μεγάλη αμερικανική φιγούρα, οπότε αν κάποιος που έχει βαθιές προκαταλήψεις απέναντι στους ομοφυλόφιλους ή τους αμφιφυλόφιλους δει κάποιον να γράφει ένα βιβλίο που λέει ότι ο Λίνκολν είναι ομοφυλόφιλος, πραγματικά τον ενοχλεί. Ο Μέλβιλ και ο Γουίτμαν έχουν γίνει αποδεκτοί ως γκέι − και είναι επίσης σημαντικές μορφές. Αλλά δεν είναι Λίνκολν».
Το «Lover of Men» επικεντρώνεται στη σχέση του Λίνκολν με τέσσερις άνδρες, από τις αρχές της δεκαετίας του 1920 έως την προεδρία του: τον Μπίλι Γκριν, συνάδελφο σε ένα παντοπωλείο, τον Έλμερ Έλσγουορθ, αξιωματικό του στρατού και στενό του φίλο, τον Ντέιβιντ Ντέρικσον, σωματοφύλακά του κατά τη διάρκεια του Εμφυλίου Πολέμου, και τον Τζόσουα Σπιντ. Ο Πίτερσον και οι μελετητές της ταινίας δεν έχουν στη διάθεσή τους κάποιο χειροπιαστό στοιχείο σεξουαλικής δραστηριότητας. Αλλά εξερευνώντας αυτούς τους δεσμούς, παρουσιάζουν τις υποθέσεις τους με πειστικότητα. Το έμμεσο ερώτημα που θέτει το ντοκιμαντέρ, λαμβάνοντας υπόψη τα στοιχεία του στο σύνολό τους, είναι «Γιατί υποθέτετε ότι ο Λίνκολν δεν κοιμόταν με άνδρες;».
Οι σκεπτικιστές υπενθυμίζουν τις συνθήκες διαβίωσης τον 19ο αιώνα. Οι άνδρες εκείνης της εποχής συχνά κοιμόντουσαν στο ίδιο κρεβάτι, για ευκολία ή ως μέσο εξοικονόμησης χρημάτων. Τα σεξουαλικά ήθη της εποχής δεν ήταν τόσο απλά. Κι ενώ τα δημόσια ειδύλλια μεταξύ ανδρών ήταν απαγορευμένα, η ιδιωτική σφαίρα δεν επιτηρούνταν τόσο πολύ. Η δρ Λίζα Ντάιμοντ, καθηγήτρια ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο της Γιούτα, εξηγεί: «Όταν κάποιοι μου λένε: “Ω, είναι αδύνατον οι λέξεις ομοφυλόφιλος και ετεροφυλόφιλος να μη χρησιμοποιούνταν ευρέως τότε, πώς είναι δυνατόν;”, τους λέω: “Απλώς κοιτάξτε πόσα έχουν αλλάξει τα τελευταία 20 χρόνια”. Με πολλούς τρόπους, η δυτική κουλτούρα έχει ορίσει ότι το να είσαι άνδρας σημαίνει ότι δεν είσαι ομοφυλόφιλος. Οπότε αυτό που συμβαίνει στην ουσία είναι ότι πολλοί αισθάνονται ότι απειλείται η εικόνα του Λίνκολν ως άνδρα».
Όταν ο Λίνκολν ήταν 20 ετών, κοιμόταν κάθε βράδυ μαζί με τον Γκριν σε ένα πολύ μικρό κρεβάτι. Αυτή την περίοδο της ζωής του, μέλη της οικογένειας και άλλοι γνωστοί του είχαν διακρίνει και εκφράσει γραπτώς την ιδιαίτερη αδιαφορία του Λίνκολν για τις γυναίκες − παρατηρήσεις που ο ίδιος ο Πίτερσον είδε στη Βιβλιοθήκη του Κογκρέσου καθώς συνέτασσε την έρευνα για την ταινία. «Υπήρχε σχεδόν σίγουρα η επιλογή να μη μοιραστούν το ίδιο κρεβάτι», υποστηρίζει ο δρ Μπαλτσέρσκι στο «Lover of Men». «Ο Λίνκολν επέλεξε να κοιμούνται μαζί». Ο Τριπ είχε επίσης ξεχωρίσει ένα συγκεκριμένο σχόλιο που έγραψε ο Γκριν για τον Λίνκολν: «Οι μηροί του ήταν οι τελειότεροι που θα μπορούσε να έχει κάποιος».
Όπως λέει ο Πίτερσον, «ένας λευκός, ετεροφυλόφιλος, ηλικιωμένος μελετητής θα μπορούσε απλώς να πει: “Αυτό είναι κάπως περίεργο” και να προχωρήσει. Αλλά ένας ερευνητής της ιστορίας του σεξ που εκπαιδεύτηκε από τον Kinsey θα έλεγε: “Α, κάτι υπάρχει εδώ”».
Η μετέπειτα συμφωνία του Λίνκολν με τον Σπιντ ήταν παρόμοια. Ο μελλοντικός Πρόεδρος είχε φτάσει στο Σπρίνγκφιλντ ουσιαστικά χωρίς χρήματα. Η αποδεκτή άποψη είναι ότι έμενε στο δωμάτιο του Σπιντ επειδή αυτό ήταν το μόνο που μπορούσε να αντέξει οικονομικά. Όμως ο Λίνκολν έζησε με τον Σπιντ για πολύ μεγαλύτερο χρονικό διάστημα από ό,τι θα υπαγόρευε μια οικονομική συμφωνία, δεδομένης της επαγγελματικής του ανόδου στην πολιτική και τη δικηγορία κατά τη διάρκεια εκείνης της περιόδου. Ο Στάουφερ λέει: «Κοιμόντουσαν τέσσερα χρόνια στο ίδιο κρεβάτι, για μεγάλο διάστημα αφότου και οι δύο τους θα μπορούσαν να ζήσουν μόνοι τους και δεν το έκαναν». Στο «Lover of Men» παρουσιάζονται αρκετά παραδείγματα, όπως μια επιστολή προς τον Λίνκολν στην οποία ο φίλος του Γουίλιαμ Μπάτλερ προσέφερε στον μελλοντικό Πρόεδρο το δικό του δωμάτιο με δική του σίτιση. Ο Λίνκολν προτίμησε αντ’ αυτού να μείνει με τον Σπιντ. Η ταινία εστιάζει επίσης στον τρόπο με τον οποίο εκφράζεται ο Λίνκολν στις επιστολές του προς τον Σπιντ, οι οποίες είναι πολύ πιο οικείες και ανυπόκριτες από ό,τι αυτές που έγραφε σε άλλους. Ο Λίνκολν υπέγραφε σε κάποιες από αυτές «Δικός σου για πάντα», κάτι που δεν έκανε με τη Mary Todd.
«Νιώθεις τα συναισθήματα στο χαρτί», λέει ο ιστορικός δρ Μάικλ Τσέσον στην ταινία, συμπληρώνοντας: «Ο Λίνκολν ξεγυμνώνει την καρδιά του με τον Σπιντ με τρόπο που δεν το κάνει με άλλους ανθρώπους». Έμειναν σε επαφή και μετά τον χωρισμό τους, καθώς ο Λίνκολν επανήλθε στον αρραβώνα του με τη Mary Todd και ο ίδιος ο Σπιντ παντρεύτηκε. Αμέσως μετά τον γάμο του, ο Σπιντ έγραψε στον Λίνκολν. Όπως λέει στην ταινία ο ψυχαναλυτής δρ Τσαρλς Στρόζιερ, «ολοκλήρωσε τον γάμο του και το πρώτο πράγμα που ήθελε να κάνει ήταν να πει στον Αβραάμ Λίνκολν ότι δεν ήταν και τίποτα σπουδαίο».
Στην απάντησή του προς εκείνον ο Λίνκολν γράφει ότι είναι εντελώς συντετριμμένος από την είδηση και ότι δεν μπορεί να ηρεμήσει. «Επί 10 ώρες αφότου διαβάζει για την επιτυχή ολοκλήρωση του γάμου του Σπιντ, τρέμει», συνεχίζει ο δρ Στρόζιερ. «Δέκα ώρες!». Στο βιβλίο του «Your Friend Forever, A. Lincoln: The Enduring Friendship of Abraham Lincoln and Joshua Speed» (2016), ο δρ Στρόζιερ κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η σχέση μεταξύ του Λίνκολν και του Σπιντ ήταν ερωτική αλλά όχι σεξουαλική.
Lover of Men - Tρέιλερ
Οι σκηνές μεταξύ του Λίνκολν και των υποτιθέμενων σεξουαλικών του συντρόφων αποδίδονται στο «Lover of Men» ως σιωπηλές αναπαραστάσεις. Η δομή αυτή διατηρείται μέχρι την τελευταία πράξη του ντοκιμαντέρ, όταν ο Πρόεδρος Λίνκολν ξεκινάει μια σχέση με τον σωματοφύλακά του. Ο Πίτερσον λέει γι’ αυτό: «Δεν ήθελα να κάνω τις αναπαραστάσεις υπερβολικές, να φιλιούνται και παρόμοια. Ήθελα να είναι τρυφεροί. Είναι δυνατή εικόνα να βλέπεις τον Πρόεδρο Λίνκολν, με το μούσι, στο κρεβάτι με τον σωματοφύλακά του».
Η δρ. Ντάιαμοντ λέει: «Θέλουμε οι ηγέτες μας να είναι ικανοί για βάθος και αγάπη και ζεστασιά και οικειότητα και φιλία. Η ιδέα ότι αυτό θα μπορούσε να πλήξει το κύρος κάποιου αντανακλά τον αναποδογυρισμένο κόσμο στον οποίο ζούμε». Πριν απεικονίσει τη σχέση του Λίνκολν και του Ντέρικσον κατά τη διάρκεια του Εμφυλίου Πολέμου, ο Πίτερσον είχε ένα ιδιαίτερα ζουμερό στοιχείο, το οποίο έχει καταγραφεί στα ιστορικά αρχεία. Ο Ντέρικσον φορούσε τα ρούχα του Λίνκολν. Όπως έγραψε ο διοικητής του, αντισυνταγματάρχης Τόμας Τσάμπερλεν, «ο λοχαγός Ντέρικσον έχει αποκτήσει σε τέτοιο βαθμό την εμπιστοσύνη και την εκτίμηση του Προέδρου, ώστε, κατά την απουσία της κυρίας Λίνκολν, περνούσε συχνά τη νύχτα στο εξοχικό του, κοιμόταν στο ίδιο κρεβάτι μαζί του και, όπως λέγεται, χρησιμοποιούσε μέχρι και τις πιζάμες της εξοχότητάς του».
Καθώς ο Πίτερσον, κατά τη διάρκεια της πανδημίας, άρχισε να συγκεντρώνει υλικό για το «Lover of Men», συνειδητοποίησε πόσο επίκαιρο ήταν το θέμα. Για τη νέα γενιά ενηλίκων σήμερα, οι αυστηρές σεξουαλικές κατηγορίες είναι εκτός μόδας. Λέει: «Αυτές οι έννοιες, οι ιδέες, οι συμπεριφορές και οι κατηγορίες δεν υπήρχαν στην εποχή του Λίνκολν... Οι άνθρωποι ήταν πολύ ρευστοί στο παρελθόν. Σίγουρα ήταν ο ίδιος ο Λίνκολν. Αισθάνομαι ότι η γενιά Z μπορεί απλώς να πάρει πίσω τη σκυτάλη από τις παλιές εποχές». Ο Στάουφερ βάζει τους φοιτητές του στο Χάρβαρντ να διαβάζουν επιστολές μεταξύ του Λίνκολν και του Σπιντ χωρίς να τους λέει τι να σκεφτούν. Κι εξηγεί το γιατί: «Όταν τις διαβάζουν, δεν έχει σημασία αν ο φοιτητής είναι συντηρητικός ή ριζοσπάστης φιλελεύθερος. Είναι βαθιά διαφωτιστικό. Είναι ενδυναμωτικό».
Από τη στιγμή που κυκλοφόρησε το τρέιλερ, το «Lover of Men» μπήκε στον πολιτιστικό πόλεμο των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Οι Ben Shapiro και Alex Jones αντέδρασαν σκωπτικά, οδηγώντας ορισμένους από τους οπαδούς τους να κάνουν το ίδιο. Αρκετοί μελετητές παραμένουν σταθεροί στο ότι τα στοιχεία δεν δείχνουν ότι ο Λίνκολν είχε σεξουαλική δραστηριότητα με άνδρες, και πιθανότατα θα αντικρούσουν για άλλη μια φορά τους ισχυρισμούς του ντοκιμαντέρ όταν κυκλοφορήσει.
Όμως, ένα αφηγηματικό επιχείρημα αυτής της κλίμακας, που υποστηρίζεται από τόση έρευνα, σηματοδοτεί νέες προοπτικές σχετικά με το θέμα. «Θα ζητούσα από αυτούς τους τύπους να δουν την ταινία, να της δώσουν μια ευκαιρία, να εξετάσουν τα στοιχεία − γιατί είναι αρκετά συναρπαστικά. Κι εγώ εξακολουθώ να τα μαθαίνω καθώς προχωράω», λέει ο Πίτερσον.
Ο δρ Μπαλτσέρσκι άρχισε να ερευνά το θέμα πρώτη φορά στο μεταπτυχιακό του, όπου μελέτησε ευρύτερα πρότυπα ανδρικών φιλικών και ερωτικών σχέσεων τον 19ο αιώνα. Με την υπόθεση «γκέι Λίνκολν» ήταν ιδιαίτερα επιφυλακτικός, όπως τόσοι πολλοί πριν από αυτόν. Αλλά πιστεύει ότι το υλικό μιλάει από μόνο του. «Νομίζω ότι τώρα θα το δούμε να γίνεται αποδεκτό ως βάσιμο επιχείρημα, που αξίζει περαιτέρω ερευνητικής προσοχής». Και ο Πίτερσον προσθέτει: «Δεν έχει υπάρξει ποτέ ταινία για αυτό το θέμα. Ελπίζουμε ότι κάποιος νέος εκεί έξω θα δει το οπτικό υλικό και θα εμπνευστεί να εμβαθύνει στις επιστολές του Λίνκολν και στην ιστορία του».
Αν βγαίνει κάποιο συμπέρασμα από το «Lover of Men» σχετικά με την ερωτική ζωή του Λίνκολν, είναι ότι υπάρχουν πολλά ακόμα που πρέπει να μάθουμε.
Mε πληροφορίες από το Vanity Fair
