Πέρασαν πλέον είκοσι χρόνια από τότε που ένα τρομακτικά έξυπνο και αφοπλιστικά ειλικρινές low-budget φιλμάκι έκανε την πρεμιέρα του στη στριμωγμένη αίθουσα του Sidewalk Film Festival στην Αλαμπάμα. Εκείνη την εποχή, κανείς απολύτως, ούτε το νεαρό κοινό του φεστιβάλ που ενθουσιάστηκε από το εμφανώς αυτοσχεδιαστικό σενάριο ούτε ο φέρελπις σκηνοθέτης της ταινίας και φρέσκος απόφοιτος του πανεπιστημίου του Xάρβαρντ, δεν μπορούσε να προβλέψει τον αντίκτυπο που θα είχε το πρωτότυπο αυτό κινηματογραφικό εγχείρημα.
Σήμερα, ωστόσο, η παρθενική ταινία του σεναριογράφου-σκηνοθέτη Άντριου Μπουγιάλσκι «Funny Ha Ha» έχει εξελιχθεί αναμφίβολα σε ένα λατρεμένο cult classic, έχοντας γράψει το δικό της κεφάλαιο στη σύγχρονη κινηματογραφική ιστορία. Οι πρωτότυπες και αντισυμβατικές επιλογές του δημιουργού της, από τη μαιανδρική πλοκή και τους αυθόρμητους διαλόγους μέχρι την ανεπαίσθητα διεισδυτική κάμερα που κάνει τον θεατή να ξεχνά σχεδόν την ύπαρξή της, αποτελούν πλέον σχεδόν απαραίτητα συστατικά της συνταγής του ρεαλιστικού indie cinema.
Ψήγματα της αισθητικής του «Funny Ha Ha» μπορεί να συναντήσει κανείς σε δεκάδες σύγχρονες παραγωγές, από big-budget χολιγουντιανές υπερπαραγωγές, όπως το «Magic Mike», μέχρι τηλεοπτικά σουξέ, όπως το καυστικό «Girls» της Lena Dunham.
Και χάρη στην ανέλπιστη επιτυχία του ντεμπούτου του αλλά και τα εξίσου πειραματικά κινηματογραφικά πρότζεκτ που ακολούθησαν, ο Μπουγιάλσκι δεν βρίσκεται απλώς στις λίστες των πιο επιδραστικών και ταλαντούχων σκηνοθετών της γενιάς του αλλά απολαμβάνει και τον τίτλο του «νονού του mumblecore», του κινηματογραφικού κινήματος που εφηύρε, έστω και ακούσια, και χαρακτηρίζεται από τις νατουραλιστικές ερμηνείες, το low-budget και την έμφαση στον αυτοσχεδιαστικό διάλογο πάνω από τη δομημένη πλοκή.
«Υποθέτω πως η λέξη "mumblecore" θα χαραχτεί στην ταφόπλακά μου και, να σας πω την αλήθεια, έχω συμβιβαστεί πια με αυτό, περισσότερο απ' ό,τι πριν από δεκαπέντε χρόνια», εκμυστηρεύεται με χιούμορ ο Μπουγιάλσκι. «Ωστόσο, πάντα δυσκολευόμουν να απαντήσω σε ερωτήσεις σχετικά με το συγκεκριμένο κίνημα ακριβώς επειδή η ταμπέλα αυτή αναφέρεται σε μια εξωτερική αντίληψη του έργου μας. Δεν έχει καμία σχέση με αυτό που προσπαθούσαμε να δημιουργήσουμε, τόσο εγώ με το "Funny Ha Ha" όσο και οποιοσδήποτε άλλος κινηματογραφιστής της εποχής», συμπληρώνει.
Παρά τη σχετική αμηχανία με την οποία αντιμετωπίζει τον όρο και τα νεφελώδη κριτήρια που το ορίζουν, ακόμα και ο ασυνήθιστα μετριόφρων σκηνοθέτης αναγνωρίζει το μέγεθος του αντίκτυπου της πρώτης του ταινίας. Ψήγματα της αισθητικής του «Funny Ha Ha» μπορεί να συναντήσει κανείς σε δεκάδες σύγχρονες παραγωγές, από big-budget χολιγουντιανές υπερπαραγωγές, όπως το «Magic Mike», μέχρι τηλεοπτικά σουξέ, όπως το καυστικό «Girls» της Lena Dunham. «Υποθέτω πως μερικοί νέοι δημιουργοί ασπάστηκαν πράγματι το mumblecore, κάτι που μάλλον είμαι πλέον πολύ μεγάλος για να το καταλάβω». «Φυσικά, οι καλύτεροι από αυτούς θα το χρησιμοποιήσουν ως εφαλτήριο για να δημιουργήσουν τελικά κάτι δικό τους, φρέσκο και πρωτότυπο, που δεν θα μοιάζει καθόλου με τις δημιουργίες μας των αρχών των '00s. Νομίζω ότι συμβαίνει ήδη», συμπληρώνει.
Είκοσι χρόνια μετά την κυκλοφορία του, το επιδραστικό ντεμπούτο του Μπουγιάλσκι καταφθάνει στην Αθήνα απόψε, 22 Νοεμβρίου, στις εννιά το βράδυ, αποτέλεσμα της συνεργασίας του KINO Athens με τον κινηματογράφο Δαναό. Γυρισμένο εξαιρετικά επιδέξια σε φιλμ των 16 χιλιοστών, το «Funny Ha Ha» ακολουθεί την άσκοπη περιπλάνηση της συμπαθέστατης, μα ασταθούς 23χρονης Marnie, καθώς αναζητά την αγάπη, τη φιλία, την εργασιακή σταθερότητα και κυρίως μια απάντηση στη νεανική πλήξη. Συζητήσεις σχετικά με την εξοικείωση της πρωταγωνίστριας με το Excel δίνουν τη θέση τους σε ατέρμονες μεταμεσονύχτιες συνομιλίες για το σεξ, τη γαλουχία, τον έρωτα και τον υπαρξισμό.
Το αποτέλεσμα είναι ένα ιδιαίτερα εύστοχο ψυχογράφημα της γενιάς των millennials και της προσπάθειάς της να αποκρυπτογραφήσει τους επίμονους γρίφους της ζωής στον κόσμο που ανέτειλε μέσα από τα γεγονότα της 11ης Σεπτεμβρίου. Υπό το πρίσμα της σύγχρονης πολύπλοκης πραγματικότητας η προβολή της ταινίας προκαλεί ένα γλυκόπικρο συναίσθημα: μια αναπόφευκτη νοσταλγία για τη χαμένη ευφορία της εποχής.
«Παρακολούθησα ξανά το "Funny Ha Ha" σε μια προβολή στη Βοστώνη για την επέτειο των δύο δεκαετιών από την κυκλοφορία του», εξηγεί ο Αμερικανός σκηνοθέτης. «Είχε περάσει πολύς καιρός από τότε που το είχα δει και δεν σας κρύβω πως για πρώτη φορά έπιασα τον εαυτό μου να ανησυχεί για τους νεαρούς ήρωες που έβλεπα στην οθόνη! Ελπίζω να τα κατάφεραν. Ωστόσο, από την πλεονεκτική θέση του μεσήλικα πλέον το 2022 ξέρω ότι ζουν στιγμές έκτακτης αναταραχής και αβεβαιότητας. Υποθέτω ότι είναι αδύνατο για κάποιον στην ηλικία μου, που τη βλέπει, να αποφύγει το συναίσθημα της ανησυχίας», προσθέτει.
Την αποψινή προβολή του ντεμπούτου του Μπουγιάλσκι θα ακολουθήσει, την επόμενη εβδομάδα, η προβολή της τέταρτης ταινίας του «Beeswax». Με αφορμή την άφιξη των δυο έργων του στην Ελλάδα ο σκηνοθέτης λέει πως νιώθει ιδιαίτερα συγκινημένος που οι παλιότερες ταινίες του συνεχίζουν να ταξιδεύουν σε κάθε γωνιά του πλανήτη.
«Μακάρι να γνώριζα περισσότερα για τον ελληνικό κινηματογράφο, είναι πολλές οι ταινίες που δεν έχω δει», δηλώνει στη LiFO. «Φυσικά, ο Γιώργος Λάνθιμος μου έχει κάνει τρομερή εντύπωση, ενώ παράλληλα έχω μια μικρή εξοικείωση με το έργο της Αθηνάς Ραχήλ Τσαγγάρη, λόγω της παραμονής της στο Όστιν. Η πιο πρόσφατη ταινία της ήταν κυριολεκτικά φανταστική, ανυπομονώ να δω περισσότερες ελληνικές παραγωγές», καταλήγει.
____________
Η ταινία θα προβληθεί στον Κινηματογράφο Δαναός, Χώρος Β, την Τρίτη 22/11 στις 21:00.
Λεωφόρος Κηφισίας 109, Αθήνα, μετρό Πανόρμου
Εισιτήρια: 7 ευρώ
Το KINO Athens είναι μια διεθνής κοινότητα που υποστηρίζει το ανεξάρτητο σινεμά με διαδραστικές φυσικές προβολές που γεφυρώνουν τον κινηματογράφο με τις εικαστικές τέχνες σε συνεργασία με καλλιτέχνες και επιμελητές που προσκαλούνται σε εβδομαδιαία βάση. Το KINO Athens στόχο έχει να ενθαρρύνει έναν συνεχή διάλογο μεταξύ διαφόρων καλλιτεχνών και κοινού στην Αθήνα.
