«Αδώνια», το Πάσχα των αρχαίων Ελλήνων

«Αδώνια», το Πάσχα των αρχαίων Ελλήνων Facebook Twitter
8

 

«Αδώνια», το Πάσχα των αρχαίων Ελλήνων Facebook Twitter

 

Παίρνοντας αφορμή από την Ανάσταση του Χριστού θα ανατρέξουμε στην ιστορία ενός θεού της Αρχαιότητας και στον τρόπο με τον οποίο εορτάζονταν ο πρόωρος θάνατός του και η ανάσταση, μια και παρουσιάζει ομοιότητες με τον τρόπο που οι χριστιανοί γιορτάζουμε τα Πάθη και την Ανάσταση του Ιησού.

Ο Άδωνις είναι πανάρχαιος σημιτικός θεός και η λατρεία του, μέσω της Κύπρου, πέρασε στην Ελλάδα στις αρχές του 7ου αι. π.Χ..  Σύμφωνα με τη μυθολογία ήταν γιος του Κινύρα και της κόρης του Μύρρας, των οποίων την αιμομιξία προκάλεσε η Αφροδίτη. Η θεά μόλις  αντίκρυσε την ομορφιά του βρέφους το ερωτεύθηκε παράφορα, το έβαλε σε μια λάρνακα  και το παρέδωσε στην Περσεφόνη, τη θεά του Κάτω Κόσμου, μέχρι να μεγαλώσει. Όταν ο Άδωνις ενηλικιώθηκε, η Περσεφόνη, ερωτευμένη μαζί του κι εκείνη, αρνήθηκε να τον αποχωριστεί. Στη διαμάχη των δύο θεαινών παρενέβη ο Δίας, ο οποίος όρισε ο Άδωνις να περνά τέσσερις μήνες με την Περσεφόνη στον Κάτω Κόσμο, τέσσερις μήνες με την Αφροδίτη και για τέσσερις μήνες να… ξεκουράζεται, αν και εκείνος τους αφιέρωνε στη θεά του Έρωτα. Κατά τη διάρκεια ενός κυνηγιού, όμως, ο Άρης, τυφλωμένος από ζήλεια, μεταμορφώνεται σε αφηνιασμένο κάπρο και σκοτώνει τον Άδωνη. Από το αίμα του βάφτηκαν κόκκινα τα τριαντάφυλλα κι από τα δάκρυα της Αφροδίτης φύτρωσαν παπαρούνες. Η Αφροδίτη εκπλιπαρεί την Περσεφόνη να της δώσει τον νέο πίσω και οι δύο θεές αποφασίζουν να περνούν μαζί του από έξι μήνες, συμβολίζοντας τη νίκη του έρωτα επί του θανάτου.

 

 Προς τιμή του Άδωνη κάθε χρόνο, την άνοιξη κατά την πρώτη πανσέληνο μετά την εαρινή ισημερία, στην κυρίως Ελλάδα, εορτάζονταν τα «Αδώνια», γιορτή στην οποία έπαιρναν μέρος μόνο γυναίκες. Η πρώτη ημέρα των Αδωνίων ονομάζονταν «Αφανισμός» και ήταν ημέρα πένθους για το θάνατο του θεού

Προς τιμή του Άδωνη κάθε χρόνο, την άνοιξη κατά την πρώτη πανσέληνο μετά την εαρινή ισημερία, στην κυρίως Ελλάδα, εορτάζονταν τα «Αδώνια», γιορτή στην οποία έπαιρναν μέρος μόνο γυναίκες. Η πρώτη ημέρα των Αδωνίων ονομάζονταν «Αφανισμός» και ήταν ημέρα πένθους για το θάνατο του θεού. Μέσα στα σπίτια τοποθετούσαν κέρινα ή ξύλινα  ομοιώματα του θεού πάνω σε νεκρινές κλίνες και τα στόλιζαν με λουλούδια, κλαδιά και καρπούς. Γύρω του άναβαν λιβάνια και άλλα θυμιάματα. Στη συνέχεια, οι γυναίκες με λυμμένα μαλλιά, ξυπόλητες και γυμνόστηθες  περιέφεραν τα ομοιώματα του θεού στους δρόμους θρηνώντας και ψάλλοντας ειδικά άσματα, τα «Αδωνίδια», με τη συνοδεία ενός μικρού, πένθιμου αυλού που ονομαζόταν «γίγγρας». Μαζί τους στην περιφορά μετέφεραν και τους λεγόμενους «Κήπους του Αδώνιδος». Πρόκειται για γλάστρες που φύτευαν οκτώ ημέρες πριν με φυτά που αναπτύσσονται αλλά και μαραίνονται γρήγορα, όπως σιτάρι, μαρούλι, μάραθο, τις οποίες, αφού πότιζαν τις ανέβαζαν στις στέγες των σπιτιών. Στο τέλος της περιφοράς τα ομοιώματα και οι «κήποι» ρίχνονταν στη θάλασσα, σε πηγή ή ποτάμι, με παρακλήσεις να επιστρέψει ο θεός από τον Κάτω Κόσμο. Η δεύτερη μέρα των «Αδωνίων», η «Εύρεσις», ήταν ημέρα χαράς και εορτασμού για την ανάσταση του θεού, κατά τη διάρκεια της οποίας θυσίαζαν αγριόχοιρους και έτρωγαν πλούσια γεύματα.

«Αδώνια», το Πάσχα των αρχαίων Ελλήνων Facebook Twitter

Ο Άδωνις αποτελεί προσωποποίηση του μυστηρίου της βλάστησης και η γιορτή του είναι μια τελετουργία που αποβλέπει στην αναζωογόνηση της γης με τη βοήθεια του νερού. Ο θάνατός του αντιπροσωπεύει το μαρασμό της φύσης κατά τη διάρκεια του χειμώνα και η ανάστασή του την αναγέννησή της με τον ερχομό της άνοιξης.  Η παραμονή του κοντά στην Περσεφόνη συμβολίζει το φύτεμα του σπόρου και η επιστροφή του στην Αφροδίτη τη βλάστησή του.

Από τα «Αδωνίδια» σώζεται ο «Επιτάφιος Αδώνιδος» του βουκολικού ποιητή Βίωνα από τη Σμύρνη. Κατάλοιπο των «Αδωνιδίων» είναι ένα παραδοσιακό τραγούδι της Ηπείρου που συνοδεύεται από το ανάλογο παιχνίδι, ο «Ζαφείρης», που παίζεται την Πρωτομαγιά. Ένα αγόρι παριστάνει τον πεθαμένο, τα κορίτσια το στολίζουν με λουλούδια και το μοιρολογούν και ξαφνικά σηκώνεται. Παρόμοια έθιμα συναντάμε και σε άλλες περιοχές της Ελλάδας.

Αν και κατά τα πρώτα χρόνια οι Πατέρες της Εκκλησίας καταδίκαζαν τα αρχαία ταφικά τελετουργικά δρώμενα, η προσήλωση των Ελλήνων σε αυτά ήταν τόσο ισχυρή που αναγκάστηκαν να τα ενσωματώσουν στην χριστιανική λατρεία. Η γιορτή των «Αδωνίων» παραπέμπει άμεσα στον εορτασμό του Πάσχα, γεγονός που αποδεικνύει τις βαθιές ρίζες των συγκεκριμένων εθίμων. Η αντικατάσταση του Άδωνη από το Χριστό έρχεται να ταυτίσει στη συνείδηση των Ελλήνων τη Φύση με το Θεό.  

Αρχείο
8

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

«Μετά την πανδημία του κορωνοϊού, η ανισότητα θα αυξηθεί»

Σωτήρης Ντάλης / «Μετά την πανδημία του κορωνοϊού, η ανισότητα θα αυξηθεί»

Ο αναπληρωτής καθηγητής στο Τμήμα Μεσογειακών Σπουδών του Πανεπιστημίου Αιγαίου και επικεφαλής της Μονάδας Έρευνας για την Ευρωπαϊκή και Διεθνή Πολιτική σχολιάζει τον αντίκτυπο της πανδημίας και της εκλογής Μπάιντεν στην Ευρώπη.
ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟΣ
«Επί Τραμπ οι μειοψηφίες κατέστησαν πλειοψηφίες»

Σωτήριος Σέρμπος / «Επί Τραμπ οι μειοψηφίες κατέστησαν πλειοψηφίες»

Τι σηματοδοτεί η εποχή Μπάιντεν και τι αφήνει πίσω του ο απερχόμενος Πρόεδρος; Απαντά στη LiFO ο Σωτήριος Σέρμπος, αναπληρωτής καθηγητής Διεθνούς Πολιτικής στο Δημοκρίτειο Παν/μιο Θράκης και Ερευνητής στο ΕΛΙΑΜΕΠ.
ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟΣ
Θεοκλής Ζαούτης: «Είναι αρκετά πιθανόν να έχουμε τρίτο κύμα πανδημίας»

Ελλάδα / Θεοκλής Ζαούτης: «Είναι αρκετά πιθανόν να έχουμε τρίτο κύμα πανδημίας»

Ο καθηγητής Παιδιατρικής και Επιδημιολογίας στο Πανεπιστήμιο της Πενσιλβάνια και μέλος της Επιτροπής των Λοιμωξιολόγων του υπουργείου Υγείας μιλά για τα τελευταία δεδομένα της πανδημίας.
ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟΣ

σχόλια

5 σχόλια
Κάτι αντίστοιχο υπάρχει στον μύθο της θεάς Κυβέλης και του ακολουθου της Αττι. Η ζηλόφθονη θεά απαίτησε από τον πανέμορφο νέο απομάκρυνση από σωματικές και σαρκικές απολαύσεις. Ο Άττις στην απόγνωσή του αυτοευνουχιστηκε και η θεά μετά από 3 μέρες τον ανάστησε. Οι αρχαίοι ανάμεσα στα άλλα έθιμα βάφαν κόκκινα αυγά ως σύμβολα της αναγέννησης... Βλέπετε καμιά άλλη ομοιότητα με άλλη θρησκεία;
Φυσικά. Όλε οι θρησκείες και οι θεότητες επηρεαζαν η μια την άλλη. Παρόμοιες ιστορίες υπαρχουν για τον Διόνυσο, για τον Όσιρι, τον Μίθρα και κάποιες στην Ινδία. Απλά καποια στιγμή επιβλήθηκε η χριστιανική ( πλήρης αντιγραφή των προηγούμενων με ταυτόχρονη "εκπλήρωση" των προφητειών της εβραικής θρησκεία δηλ παλαιας διαθήκης) και απαγόρευσε δια θανάτου ΟΛΕΣ τις άλλες.
Απαγόρευσε "δια θανάτου" και το ρωμαικό πάνθεον;Μια στιγμή: οι ρωμαίοι αυτοαπαγόρευσαν την θρησκεία τους δια θανάτου; Δηλαδή οι ρωμαίοι απαγόρευσαν την θρησκεία τους υπό την απειλή του αυτοθανάτου;Δεν σε καταλαβαίνω, μου το ξεμπλέκεις λίγο αυτό;
jay-rΗ χριστιανική θρησκεία απαγόρευσε τις άλλες με ποινή θανατου. Οι ρωμαίοι αυτοκράτορες μετα τον Κωνσταντίνο (εξαιρεση ο Ιουλιανός ο πιο μορφωμένος απ όλους) ήταν πλέον χριστιανοί. Γυρω στο 400 μΧ ήταν πλέον παράνομο να μην είσαι χριστιανός. Με νόμους του κράτους βεβαια, αλλά υπαγορευμένους πρωτη φορά απ το ιερατείο. Οι μη χριστιανικές λατρείες συνέχισαν τμηματικά να υπάρχουν έως και τον 7ο αιώνα. Αλλά με πολλούς διωγμούς εξαφανίστηκαν. Όπως και όλα τα σχολεία, βιβλιοθήκες, στάδια, θέατρα κλπ
Οπως ειχε γραψει και ο Taleb "For those who celebrate it, Happy Easter,المسيح قام! χριστος ανεστη, For all others, happy rites of Adonis."αυτός αν και σκεπτικιστης επειδη ειναι ακομπλεξαριστος το γιορτάζει μια χαρά (ειναι ελληνορθοδοξος, αλλη μια σχέση με την Εγγυςη Ανατολή που την εχουμε χάσει σιγά σιγά, δεν γνωριζουμε μότι υπαρχει και αυτο το πράγμα), με την λογική ότι πανω απο όλα το Πασχα (ή οι γιορτές του Αδωνη) ειναι μια πανάρχαια συνήθεια της Μεσογείου που μας έρχεται απο πολύ παλιά και αξίζει να συνεχιστεί.
Παιδιά sorry αλλα σε όσες ξένες πηγές- θεωρητικά πιο αντικειμενικές- διάβασα, ο Αδωνις αναφέρεται ως αρχαιοελληνικός θεός παρότι όντως μοιράζεται με σημιτική θρησκεία. Άσχετος αυτού ειναι πολυ ωραίο να κατανοούμε τις πηγές των παραδωσεων, ένα τεράστιο μέρος συνηθειών που πιστεύουμε ότι ειναι σχετικά σύγχρονες έχουν ριζες πολυ βαθυτερες και μας συνδέουν με παρελθόν. Δεν χρειάζεται κανεις να θίγεται απο κάτι τέτοιο, αντιθέτως ανεβάζει την αξία μιας παράδοσης.
Οι παπαρούνες δεν κοκκίνισαν από το αίμα του χριστούλη στον σταυρό;Πέρα από την πλάκα τόσο όμορφες ιστορίες για την κατανόηση της φύσης χωρίς δογματικές ασυναρτησίες που μπερδεύουν τον νου μεταξύ του τι είναι φυσικό και τι παράλογο.

ΘΕΜΑΤΑ ΔΗΜΟΦΙΛΗ

ΕΙΔΗΣΕΙΣ ΔΗΜΟΦΙΛΗ

THE GOOD LIFO ΔΗΜΟΦΙΛΗ