Ο Γρηγόρης Πασχάλης έκλεισε φέτος 19 χρόνια στην εταιρεία METLEN Energy & Metals. «Βρίσκομαι εδώ από το καλοκαίρι του 2006, σε διάφορες θέσεις στο κομμάτι της παραγωγής αλουμινίου. Σχεδόν πάντα, δηλαδή, θα με πετύχαινες από αυτόν τον δρόμο και κάτω», μου λέει καθώς συστηνόμαστε ένα μεσημέρι, σε ένα γραφείο στην καρδιά του εργοστασίου «Αλουμίνιον της Ελλάδος» στον Άγιο Νικόλαο Βοιωτίας, δείχνοντας έξω από το παράθυρο την επιβλητική μονάδα παραγωγής.
Τα τελευταία τρία χρόνια πλέον ο Γρηγόρης Πασχάλης μετατρέπει την πολυετή εμπειρία και τεχνογνωσία του σε καινοτομία. Ως διευθυντής της νεοσύστατης Διεύθυνσης Καινοτομίας της METLEN καταπιάνεται με τρεις φιλόδοξους στόχους της εταιρείας: τον ψηφιακό μετασχηματισμό, τη συνεχή πρόοδο και την έρευνα και τη βιώσιμη ανάπτυξη, χαράσσοντας βήμα το βήμα τον δρόμο του μέλλοντος στη μεταλλουργία. «Έχουμε ένα όραμα: να κάνουμε την παραγωγή αλουμινίου όσο το δυνατό πιο φιλική στο περιβάλλον, να την κάνουμε να αξιοποιεί όποιο παραπροϊόν μπορεί να υπάρξει σε όλη τη διεργασία» εξηγεί, καθώς ξεκινάμε αμέσως τη συζήτησή μας από το μεγάλο στοίχημα της βιωσιμότητας. Για να πετύχει τους στόχους αυτούς, η Διεύθυνση Καινοτομίας βασίζεται σε ένα ιδιαίτερο κράμα που συνδυάζει την τεχνογνωσία της βιομηχανίας και την εφευρετικότητα του ακαδημαϊκού κόσμου.
«Συνεργαζόμαστε με πανεπιστήμια της Ελλάδας και του εξωτερικού, καθώς και με ερευνητικούς φορείς σε όλον τον κόσμο, στήνοντας πρότζεκτ που απαντούν σε αυτές τις ανάγκες. Μιλάμε για έργα όπως η αξιοποίηση των καταλοίπων βωξίτη και των παραπροϊόντων από τη διεργασία παραγωγής της αλουμίνας, ή ο εξηλεκτρισμός των διεργασιών ώστε να βελτιώσουμε το περιβαλλοντικό μας αποτύπωμα και να μειώσουμε τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα. Πολλά βρίσκονται σε ερευνητικό επίπεδο, δεν είναι όλες οι τεχνολογίες έτοιμες. Όμως αυτός είναι και ο στόχος μας: να τις ετοιμάσουμε ώστε να περάσουν σε βιομηχανική κλίμακα».
Κάθε εφεύρεση και καινοτομία χρειάζεται το εργαστήριό της. Στην περίπτωση του εργοστασίου «Αλουμίνιον της Ελλάδος» της METLEN, εκκολαπτήριο της καινοτομίας είναι δύο πιλοτικές μονάδες, μία πυρομεταλλουργίας και μία υδρομεταλλουργίας, που λειτουργούν για τη δοκιμή και εφεύρεση νέων λύσεων και δυνατοτήτων. «Μέσα από τις μονάδες μας δοκιμάζουμε την εφικτότητα της έρευνας και των λύσεων, και η έρευνα που γίνεται εδώ είναι καινοτόμα παγκοσμίως», εξηγεί περήφανα ο κ. Πασχάλης.
«Υπάρχουν, μάλιστα, άλλες βιομηχανίες αλουμινίου, φέρ’ ειπείν από τη Μέση Ανατολή, οι οποίες μπορεί να μας φέρουν δείγμα από το δικό τους παραπροϊόν και να μας ζητήσουν να το δοκιμάσουμε με τη δική μας μεθοδολογία. Υπάρχουν και πρότζεκτ τα οποία έχουμε πατεντάρει και τα οποία είναι προς χρήση ως λύσεις παγκοσμίως».
Στενός συνεργάτης στην προσπάθεια του διευθυντή Καινοτομίας είναι η ελληνική ακαδημαϊκή κοινότητα, με την οποία έχει χτίσει μια πολυετή σχέση συνεργασίας και συναναστροφής. «Η σχέση μας με το ελληνικό πανεπιστήμιο, και ιδιαίτερα με το Μετσόβιο Πολυτεχνείο, έχει χτιστεί εδώ και δέκα χρόνια», λέει με φανερή ικανοποίηση στη φωνή του. «Είναι πραγματικά εξαιρετική η συνεργασία. Αφενός οι φοιτητές έχουν κατευθείαν πρόσβαση στη βιομηχανία, καθώς από το χαρτί και το βιβλίο ως την πράξη υπάρχει τεράστια απόσταση. Από την άλλη, η βιομηχανία μπορεί πολύ πιο εύκολα να δοκιμάσει και να τεστάρει διάφορες ιδέες. Υπάρχει, επίσης, μεγάλο ενδιαφέρον στο κομμάτι της απορρόφησης ανθρώπων που μπορούν έπειτα να απασχοληθούν εδώ».
Έχουμε ένα όραμα: να κάνουμε την παραγωγή αλουμινίου όσο το δυνατό πιο φιλική στο περιβάλλον, να την κάνουμε να αξιοποιεί όποιο παραπροϊόν μπορεί να υπάρξει σε όλη τη διεργασία
Πυξίδα στο ταξίδι της βιώσιμης παραγωγής αλουμινίου, πέρα από τους ρυθμιστικούς κανονισμούς, είναι και οι ίδιες οι αξίες της εταιρείας. «Η δέσμευση για καθαρές, μηδενικές εκπομπές έως το 2050, το “Net Zero 2050”, είναι βασικός στόχος και πυρήνας πολλών ενεργειών και ερευνητικών πρότζεκτ», εξηγεί ο κ. Πασχάλης. «Το κομμάτι της έρευνας που τρέχουμε στη χρήση πράσινου υδρογόνου ως καυσίμου προέρχεται από το γεγονός ότι θέλουμε να πετύχουμε απανθρακοποίηση. Συνεπώς, αναζητούμε συνεχώς εναλλακτικές διαθέσιμες τεχνολογίες. Μαζί βρίσκονται και οι προκλήσεις που εμφανίζει η ίδια η βιομηχανία, με τα κατάλοιπα που καλείται να διαχειριστεί».
Η μεγάλη υπόσχεση της παραγωγής γαλλίου
Όταν ρωτώ τον διευθυντή Τεχνολογίας ποιο είναι το πιο ελπιδοφόρο ερευνητικό πρότζεκτ με το οποίο ασχολείται η METLEN αυτήν τη στιγμή, δεν καθυστερεί καθόλου να απαντήσει. «Το πιο υποσχόμενο πρότζεκτ αυτήν τη στιγμή είναι η ανάκτηση γαλλίου από ένα υγρό το οποίο βρίσκεται στη μονάδα της αλουμίνας», εξηγεί με ενθουσιασμό. «Σήμερα, μάλιστα, έφερα εδώ το πρώτο μπουκαλάκι με δύο γραμμάρια γαλλίου. Πρόκειται για το πρώτο γάλλιο που παράγεται ποτέ στην Ελλάδα, και το έφερα για να το δώσω στον πρόεδρο (σ.σ. τον κ. Μυτιληναίο), στη συνάντησή μας αργότερα».
«Το γάλλιο αυτό προκύπτει από μια μέθοδο η οποία βελτιστοποιείται στις δικές μας εγκαταστάσεις και θα εφαρμόσει μια τεχνολογία που δεν έχει χρησιμοποιηθεί ποτέ, πουθενά αλλού, για την ανάκτηση του χημικού στοιχείου», εξηγεί. Όμως το πιο πρωτοποριακό χαρακτηριστικό της μεθόδου που γεννήθηκε στις μονάδες του εργοστασίου, σύμφωνα με τον διευθυντή Τεχνολογίας, είναι πως βελτιστοποιεί το κόστος παραγωγής σε βαθμό που μπορεί να κάνει το γάλλιο ανταγωνιστικό στις διεθνείς αγορές.
«Στόχος είναι να κάνουμε το supply chain της παραγωγής γαλλίου να μην εξαρτάται καθόλου από την Κίνα στο κομμάτι των πρώτων υλών», λέει ξεδιπλώνοντας τη φιλοδοξία του προγράμματος. «Ξέρετε, σήμερα η Κίνα, ούσα η παραγωγός κατά 90% του γαλλίου σε όλο τον κόσμο, ελέγχει την αγορά σε τεράστιο βαθμό. Αυτήν τη στιγμή δεν υπάρχει πουθενά αλλού παραγωγή γαλλίου στην Ευρώπη. Η τελευταία παραγωγή στη Γερμανία σταμάτησε το 2016, όταν η Κίνα αύξησε τόσο πολύ την προσφορά και έριξε τρομερά τις τιμές, ώστε οι άνθρωποι να μην μπορούν να συνεχίσουν να παράγουν».
«Έτσι, λοιπόν, το μεγαλύτερο έργο που θα χρειαστεί να κάνουμε ως Διεύθυνση Καινοτομίας το επόμενο διάστημα είναι ένα νέο εργοστάσιο παραγωγής γαλλίου», συμπληρώνει. «Αυτό θα έχει έναν ορίζοντα της τάξης των δυόμισι ετών περίπου, προκειμένου να παραγάγουμε την ποσότητα που θέλουμε. Αλλά με τα δεδομένα που έχουμε σήμερα πιστεύουμε πως μπορούμε να καλύψουμε τις ανάγκες όλης της Ευρώπης.
Το γάλλιο αυτό προκύπτει από μια μέθοδο η οποία βελτιστοποιείται στις δικές μας εγκαταστάσεις και θα εφαρμόσει μια τεχνολογία που δεν έχει χρησιμοποιηθεί ποτέ, πουθενά αλλού, για την ανάκτηση του χημικού στοιχείου.
Ανθρωποκεντρική ψηφιοποίηση
Περνώντας στον στόχο της ψηφιοποίησης, ρωτώ τον κ. Πασχάλη με ποιον τρόπο επηρεάζουν ο μετασχηματισμός και το μέλλον της αυτοματοποίησης μια τόσο ανθρωποκεντρική διαδικασία, όπως είναι η μεταλλουργία. «Οι βασικοί στόχοι του ψηφιακού μετασχηματισμού σήμερα είναι η βελτίωση της ανταγωνιστικότητας, η μείωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος και η βελτίωση των συνθηκών εργασίας», απαντά. «Με την ψηφιοποίηση θέλουμε να κάνουμε τη δουλειά των ανθρώπων πιο εύκολη και πιο ασφαλή. Αυτό δεν θα γίνει κατ’ ανάγκη με λιγότερους ανθρώπους. Άλλωστε, στη βιομηχανία σήμερα δεν είμαστε ακόμη ώριμοι να φτάσουμε σε συστήματα που αντικαθιστούν τον άνθρωπο. Mε την αυτοματοποίηση και τον ψηφιακό μετασχηματισμό εισάγουμε λύσεις», συμπληρώνει. «Εισάγουμε συστήματα που γνωμοδοτούν στον άνθρωπο, ώστε να παίρνει καλύτερες και πιο ενημερωμένες αποφάσεις. Συστήματα που μας επιτρέπουν να παίρνουμε τον άνθρωπο από αυτό που κάνει σήμερα –εντός του χώρου παραγωγής–, και να τον πηγαίνουμε σε ένα γραφείο με δεδομένα, απ’ όπου θα παίρνει αποφάσεις προκειμένου η δουλειά να γίνεται το ίδιο αποτελεσματικά».
Κομμάτι αυτής της διαδικασίας της ψηφιοποίησης είναι και η επένδυση σε νέες δεξιότητες, κάτι που η METLEN γνωρίζει καλά και εφαρμόζει εδώ και δεκαετίες. «Εδώ βλέπετε μια βιομηχανία σχεδόν 60 ετών», αναφέρει χαρακτηριστικά ο κ. Πασχάλης. «Και η βιομηχανία έχει το εξής φοβερά καλό: μπορεί να αξιοποιήσει ανθρώπους οι οποίοι είναι από απόφοιτοι λυκείου μέχρι κάτοχοι διδακτορικού. Επειδή όμως χρειάζεται ισχυρή τεχνογνωσία, δεν είναι στην κουλτούρα μας να αφήνουμε τους ανθρώπους. Προσπαθούμε συνεχώς να τους αναπτύσσουμε. Όταν πρωτοήρθαν οι υπολογιστές, σε αυτό εδώ το εργοστάσιο δεν είχαμε ούτε έναν εργαζόμενο που να γνωρίζει πώς να τους χειρίζεται. Οι άνθρωποί μας έμαθαν πώς να τους χειρίζονται, έμαθαν Windows και νέες εφαρμογές. Πλέον μαθαίνουν πώς να χειρίζονται γυαλιά εικονικής πραγματικότητας, εκπαιδεύονται σε εικονικά περιβάλλοντα για θέματα ασφάλειας. Η εξέλιξη είναι μια ασταμάτητη διαδικασία».
Το μέλλον της μεταλλουργίας
Καθώς ο βραχίονας της καινοτομίας της METLEN παραμένει στην Ελλάδα, ρωτώ τον κ. Πασχάλη αν τελικά η χώρα μας διαθέτει συγκριτικά πλεονεκτήματα στη δύσκολη παγκόσμια κούρσα της καινοτομίας στη μεταλλουργία και την ενέργεια. «Σε επίπεδο ακαδημαϊκό έχουμε πάρα πολύ δυνατά τμήματα και εργαστήρια. Αναφέρω ενδεικτικά το τμήμα της Σχολής Μεταλλειολόγων - Μεταλλουργών Μηχανικών του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου αλλά και το τμήμα των Ηλεκτρονικών στην Πάτρα, το λεγόμενο LMS, με τα οποία συνεργαζόμαστε. Αυτήν τη στιγμή στόχος μας είναι να φτιάξουμε έναν αλγόριθμο πρόβλεψης ώστε μέσω της τεχνητής νοημοσύνης να ξέρουμε πού ακριβώς βρίσκεται ο βωξίτης, χωρίς να επέμβουμε στο περιβάλλον. Υπάρχουν επίσης αρκετές start-up εταιρείες, πολλές είναι spin-off εταιρειών τμημάτων των Πολυτεχνείων, που κάνουν τρομερή δουλειά», συμπληρώνει. «Με αρκετές έχουμε επαφές και συνεργασίες. Για παράδειγμα, μαζί με μια start-up που προέκυψε από το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο έχουμε φτιάξει έναν αλγόριθμο πρόβλεψης αστοχιών στο κομμάτι της ηλεκτρόλυσης».
Ο διευθυντής Τεχνολογίας αναγνωρίζει πως καλείται, παράλληλα, να αντιμετωπίσει και τις γνώριμες προκλήσεις και παθογένειες της ελληνικής πραγματικότητας. Περισσότερη αισιοδοξία για τα επόμενα βήματα αντλεί από το γεγονός πως η διοίκηση της METLEN είναι πλήρως εναρμονισμένη με τον φιλόδοξο στόχο της Διεύθυνσης Τεχνολογίας.
Οι βασικοί στόχοι του ψηφιακού μετασχηματισμού σήμερα είναι η βελτίωση της ανταγωνιστικότητας, η μείωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος και η βελτίωση των συνθηκών εργασίας.
«Είμαι εξαιρετικά τυχερός και ευτυχής, διότι δεν χρειάστηκε ποτέ να πείσω κανέναν», αναφέρει. «Άλλωστε, εδώ, στο “Αλουμίνιον της Ελλάδος”, σε αυτόν εδώ τον χώρο, ξεκινήσαμε το πρώτο έργο με τεχνητή νοημοσύνη το 2016. Τότε στήσαμε έναν αριθμό αλγορίθμων για να ελέγξουμε καλύτερα τη διεργασία της ηλεκτρόλυσης σε συνεργασία με μια μεγάλη εταιρεία του εξωτερικού. Εμείς δώσαμε τη γνώση στη διαδικασία και εκείνοι παρείχαν τη γνώση στη δημιουργία αλγορίθμων. Κι αν θέλετε, το προσωπικό μου όραμα είναι αυτό που λέμε ψηφιακός μετασχηματισμός να μην είναι μετασχηματισμός αλλά τρόπος δουλειάς», καταλήγει. «Δηλαδή να σκεφτόμαστε όλοι πώς θα λύσουμε το πρόβλημα, όχι με τον παραδοσιακό τρόπο, με δύο εβδομάδες δουλειά, αλλά με νέα εργαλεία που μας επιτρέπουν να το κάνουμε μέσα σε δύο ημέρες. Η μεγαλύτερη πρόκληση είναι η διαχείριση αυτής της αλλαγής συνηθειών και εργαλείων.
Ωστόσο, δεν χρειάστηκε ποτέ να πείσω πολλούς ανθρώπους. Έχουμε καταλάβει όλοι στον οργανισμό ότι το μέλλον είναι αυτό και πως η βελτίωση σε ό,τι κάνουμε περνάει μέσα από αυτό. Γίνεται πλέον κομμάτι της κουλτούρας μας, και αυτό τελικά είναι και το δικό μας όραμα».
Τo άρθρο δημοσιεύθηκε στην ειδική έκδοση της LiFO, [ΜΕ].
Το ειδικό τεύχος της LiFO δωρεάν στην πόρτα σας με ένα κλικ.
