Παρακαλούμε απενεργοποιήστε το Adblocker για να έχετε πλήρη πρόσβαση στο περιεχόμενο και τις υπηρεσίες μας. Δείτε πώς.
Βρήκατε κάποιο λάθος ή παράλειψη;     Επικοινωνήστε μαζί μας  »
 

Ο αφελής παράδεισος της γιαγιάς Λεμπέση στη Σίφνο

Η 90χρονη λαϊκή αγγειοπλάστρια της Σίφνου έχει δημιουργήσει, σχεδόν χωρίς να το ξέρει, ένα έργο αφελούς ποιητικής χάρης που δεν έχει όμοιο.
ΓΙΩΡΓΟΣ ΤΖΙΛΙΑΝΟΣ & ΣΤΑΘΗΣ ΤΣΑΓΚΑΡΟΥΣΙΑΝΟΣ
Δεν θυμάμαι αν ήταν αυτή τη φορά ή κάποια επόμενη που μου ευχήθηκε, «ο θεός να σου δώσει μιά καλή αγάπη»... Φωτ.: Γιώργος Τζιλιάνος

 

Άγία Άννα, Αρτεμώνας Σίφνου. Λίγα χρόνια πριν...

Του Γιώργου Τζιλιάνου

 

Παίρνω την μηχανή για την θάλασσα. Στην στροφή μετά το "Μαρόκο" μου, στη μέση της ανηφόρας, η γιαγιά Κατέ. Δεν την γνώριζα τότε. Κρατάει ένα μεγάλο κερί, κουνάει και τα δυό της χέρια για να με σταματήσει.

 

― Καλημέρα
― Καλημέρα παιδάκι μου, θέλω να με πας στον Άγιο Κωνσταντίνο ν' ανάψω το κερί, δεν με βαστάν' το πόδια μου.
― !!!


Η μηχανή ψηλή (ΧΤ650), μένω για λίγο κάγκελο, πώς θα ανέβει; Αμέσως κατάλαβα ότι δεν είχα επιλογή. Πλεύρισα σε μια πεζούλα δίπλα, ανέβηκε πολύ πιό άνετα απ' όσο νόμιζα και καβάλησε, χωρίς να σταματάει να μιλάει.


Η απόσταση κανονικά δεν είναι ούτε πέντε λεπτά, την κάναμε καμιά δεκαριά και βάλε. Σε όλη την διαδρομή με ράντιζε με ευχές, τόσες που δεν έχω πάρει ποτέ.


Σε μια στροφή, πριν την πλατεία, το κερί έπεσε στον δρόμο. Στιγμιαίος βουβός πανικός!


― Δεν πειράζει, θα σου πάρω άλλο από την εκκλησία, την ησύχασα.


Έτσι, συνέχισε σε κρεσέντο το ευχολόγιο. Δεν θυμάμαι αν ήταν αυτή τη φορά ή κάποια επόμενη που μου ευχήθηκε, «ο θεός να σου δώσει μιά καλή αγάπη». Αυτό το «καλή» κουδουνίζει ακόμα και σήμερα στα αυτιά μου. Λες και ήξερε...

 

Σκυμμένη πάνω στο τραπεζάκι της ζωγραφίζει πιατέλες και κούπες με δέντρα, πουλάκια (ζευγάρια πάντα) και ψάρια. Από το 1950 ζωγραφίζει πάνω στα κεραμεικά, του άντρα της και κατόπιν σε αυτά του γιού και των εγγονιών της. Μιά ζωή.


Φτάσαμε στον Άγιο Κωσταντίνο που ευτυχώς έχει μια πεζούλα απέξω. Κατέβηκε πιό ανάλαφρα από όσο ανέβηκε. Πήραμε και το κερί και όλα μιά χαρά.

 

Έτσι γνωριστήκαμε με την γειτόνισσα, Κατέ(ρινα) Λεμπέση.


Την είχα δει ξανά βέβαια σε επισκέψεις μου στο εργαστήριο κεραμεικής του γιού της Γιάννη, σκυμμένη πάνω στο τραπεζάκι της να πλουμίζει πιατέλες και κούπες με δέντρα, πουλάκια (ζευγάρια πάντα) και ψάρια. Από το 1950 ζωγραφίζει πάνω στα κεραμεικά, του άντρα της και κατόπιν σε αυτά του γιού και των εγγονιών της. Μιά ζωή.


Κάθε χρόνο θα την επισκεφτω αρκετές φορές μέσα στο καλοκαίρι, όχι μόνο για να αποκτήσω κάποιο από τα ποιήματά της ή για παραγγελίες φίλων, αλλά και απλά να την δω. Να πούμε για πολλοστή φορά τα ίδια, που όμως κάθε φορά είναι σαν πρώτη.


Τελευταία απλώνει αυτό που κάνει, εδώ και πολύ περισσότερο από μισό αιώνα, και στο χαρτί. Κοιτάζοντας τις ζωγραφιές της θα καταλάβεις με τη μία αυτό που η ίδια λέει, «από την αγάπη μου ζωγραφίζω».


Έτσι είναι.


Η γιαγιά Κατέ σκορπίζει αγάπη και καλοσύνη όχι μόνο με τις ζωγραφιές της. Όταν έρθεις σε επαφή με αυτή την ενενηντάχρονη, με τα πάντα καλοχτενισμένα της μαλλιά, όλα είναι ήρεμα και απλά. Όπως πρέπει.

 

Αν υπάρχει η loveless generation, ευτυχώς υπάρχει ακόμα και η γιαγιά Κατέ.

 

 

Φωτ.: Στάθης Τσαγκαρουσιάνος
Φωτ.: Στάθης Τσαγκαρουσιάνος
Φωτ.: Στάθης Τσαγκαρουσιάνος
Φωτ.: Στάθης Τσαγκαρουσιάνος

 

 

Με αφέλεια και χάρι

Του Στάθη Τσαγκαρουσιάνου

 

Τα κεραμεικά της Κατέ Λεμπέση, αφημένα ατάκτως στο πάτωμα του εργαστηρίου της, διατίθενται απλώς προς πώληση. Δεν προσποιούνται τα καλλιτεχνήματα. Είναι.

 

Σε τραβάει αμέσως η θεία αφέλειά τους.

 

Πώς είναι έτσι αυτά τα πουλάκια - με τεράστια κεφάλια, μια γραμμή για σώμα και μικροσκοπικά φτερά; Και πώς, παρόλα αυτά, δίνουνε τέλεια την αίσθηση ότι πετούν ανάμεσα στα φύλλα ενός ασφαλούς, αδιατάρακτου παράδεισου;

 

Και τα χρώματα; Πώς μέσα στην ακραία οικονομία τους (τα περισσότερα έχουν μονο έναν ή δυο τόνους) δίνουν τέτοια πλούσια αίσθηση, σα να είναι προϊόν της πιο πειθαρχημένης δεξιοτεχνίας;

 

Ο Σίλερ στο εκπληκτικό ρομαντικό δοκίμιό του «Περί αφελούς και συναισθηματικής ποιήσεως» (εκδ. Στιγμή), δίνει την απάντηση:

«Ο ποιητής ή είναι φύση ή την ζητά. Στην πρώτη περίπτωση είναι αφελής, στη δεύτερη συναισθηματικός.»

 

Η γιαγιά Λεμπέση είναι φύση. Δεν ξέρει καν γιατί και πώς βάζει εδώ ένα σμήνος παχειές μέλισσες, κι εκεί ένα κίτρινο ψάρι με πράσινα λέπια που καταπίνει ένα άλλο επίσης πράσινο. Γιατί σε ένα κλαδί δάφνης που υψώνεται γεωμετρικά με ανοιχτά κλαδιά, ένα κλαδί (μόνο ένα) ξαφνικά λυγίζει, δίνοντας με μετρημένη ένταση την αίσθηση του άερα.

 

Αυτή η δεξιοτεχνία δεν είναι κατακτημένη μέσω του στοχασμού, αλλά μέσω του αισθήματος- η γιαγιά Κατέ, ζωγραφίζει έτσι τα πράγματα, γιατί απλώς δεν μπορεί να κάνει αλλιώς. Είναι η ίδια τα πουλιά κι η δάφνη. Τα ψάρια είναι μέσα της.

 

Μπαίνοντας στην ημιϋπόγεια κάμαρά της (στην Αγία Άννα -όχι στο νέο  υποκατάστημα του γιού  της στην Απολλωνία), το διαπιστώνεις. Ζει μέσα σε όσα ζωγράφισε ότι ζει! Έβγαλε από μέσα της τον μοναδικό της κόσμο και μετά ξαναμπήκε μέσα του και ζει. Πάνω απ΄το νεροχύτη της ρόδια, πουλιά και μαργαρίτες· πάνω απ' το νιπτήρα της πλακάκια ζωγραφισμένα με φωσφορικά ψάρια και υπερφυσικά πτερύγια.

 

Κοιμάται σε ένα μονό κρεβάτι κάτω από εικονίσματα και την «ταπισερί» μιας σπανιόλας που χορεύει φλαμένκο, χτυπώντας καστανιέτες.

 

Γύρω της, υπάρχουν μόνο τα χρειώδη. Δεν της λείπει τίποτα. Τα φτιάχνει αν χρειαστεί με μια αυθόρμητη μονοκοντυλιά.

 

Υπάρχουν κι άλλα ενδιαφέροντα εργαστήρια αγγειοπλαστικής στη Σίφνο και άλλα νησιά του Αιγαίου. Πολλά έχουν στυλ. Όμως, τα (παλιά και δυσεύρετα πλέον) έργα αυτής της ενενηντάχρονης γυναίκας στον Αρτεμώνα, έχουν ποίηση.

  

 

Η ΚΑΜΑΡΑ ΤΗΣ ΓΙΑΓΙΑΣ ΚΑΤΕ: Κοιμάται σε ένα μονό κρεβάτι κάτω από εικονίσματα και την «ταπισερί» μιας σπανιόλας που χορεύει φλαμένκο, χτυπώντας καστανιέτες. Σχεδόν όλοι οι τοίχοι και τα πλακάκια είναι διακοσμημένα από την ίδια... Φωτ.: Γώργος Τζιλιάνος
Η ΚΑΜΑΡΑ ΤΗΣ ΓΙΑΓΙΑΣ ΚΑΤΕ: Κοιμάται σε ένα μονό κρεβάτι κάτω από εικονίσματα και την «ταπισερί» μιας σπανιόλας που χορεύει φλαμένκο, χτυπώντας καστανιέτες. Σχεδόν όλοι οι τοίχοι και τα πλακάκια είναι διακοσμημένα από την ίδια... Φωτ.: Γώργος Τζιλιάνος

 

 

 
ΚΕΡΑΜΙΚΑ ΛΕΜΠΕΣΗ

ΣΙΦΝΟΣ (ΑΡΤΕΜΩΝΑΣ)

    info@keramics.gr
     Τηλέφωνο: 2284032010 , 6972607313

Φωτ.: Γιώργος Τζιλιάνος
ΚΕΡΑΜΙΚΑ ΛΕΜΠΕΣΗ ΣΙΦΝΟΣ (ΑΡΤΕΜΩΝΑΣ) [email protected] Τηλέφωνο: 2284032010 , 6972607313 Φωτ.: Γιώργος Τζιλιάνος


 

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

 Ένα διαμέρισμα στα νότια προάστια μέσα σε ένα παλιό ξενοδοχείο

Design Ένα διαμέρισμα στα νότια προάστια μέσα σε ένα παλιό ξενοδοχείο

Η δημιουργός του spitishoot, ενός σάιτ που μπαίνει μέσα στα σπίτια των Αθηναίων, μοιράζεται μαζί μας εικόνες και σκέψεις για το δικό της σπίτι
16.2.2019
Ένας εγκαταλελειμμένος τερματικός σταθμός μεταμορφώθηκε σε ξενοδοχείο που θυμίζει Mad Men

Design Ένας εγκαταλελειμμένος τερματικός σταθμός μεταμορφώθηκε σε ξενοδοχείο που θυμίζει Mad Men

Aνακαινίστηκε και έγινε ξενοδοχείο - φόρος τιμής στην TWA, το μεταπολεμικό ντιζάιν και την εποχή των τζετ
16.2.2019
Στο σπίτι της γυναίκας που επαναπροσδιόρισε το ελληνικό σουβενίρ

Design Στο σπίτι της γυναίκας που επαναπροσδιόρισε το ελληνικό σουβενίρ

Η Άννα Πολυδώρου πήρε μια παλιά κυψέλη με δώματα εργένηδων στο Θησείο και έφτιαξε ένα ολόφωτο σπίτι γεμάτο με μικρά χρηστικά αντικείμενα Ελλήνων σχεδιαστών.
10.2.2019
Mirage:Το σπίτι με τους καθρέπτες του Νταγκ Άιτκεν εγκαταστάθηκε στις Άλπεις

Design Mirage:Το σπίτι με τους καθρέπτες του Νταγκ Άιτκεν εγκαταστάθηκε στις Άλπεις

Ένα installation μπλέκεται με το αλπικό τοπίο
4.2.2019
Camping House: ένα σπίτι στην Τζια που προσφέρει μόνο τα απαραίτητα

Design Camping House: ένα σπίτι στην Τζια που προσφέρει μόνο τα απαραίτητα

Ο σχεδιασμός και η σύλληψή του βασίζεται στο αρχαίο γνωμικό «Μηδέν Άγαν» που σημαίνει «Να μην υπερβάλλεις»
4.2.2019
El Helicoide: Το εμπορικό κέντρο που έγινε τόπος βασανιστηρίων στη Βενεζουέλα

Design El Helicoide: Το εμπορικό κέντρο που έγινε τόπος βασανιστηρίων στη Βενεζουέλα

Η κόλαση των πολιτικών κρατουμένων στη Βενεζουέλα τώρα, έχει όνομα και αρχιτεκτονική ιστορία
31.1.2019
Μέσα στο μαγνητικό βασίλειο του Τάκι, του μεγαλύτερου εν ζωή Έλληνα καλλιτέχνη

Design Μέσα στο μαγνητικό βασίλειο του Τάκι, του μεγαλύτερου εν ζωή Έλληνα καλλιτέχνη

Στο Γεροβουνό, δίπλα στο Ζεφύρι, κρύβεται ένα πολιτιστικός θησαυρός της πόλης μας που λίγοι γνωρίζουν
27.1.2019
Η αιώνια «πάλη» γονέων και παιδιών μέσα από τα μίνιμαλ σκίτσα της Yang Liu

Design Η αιώνια «πάλη» γονέων και παιδιών μέσα από τα μίνιμαλ σκίτσα της Yang Liu

Το νέο εγχείρημα της βραβευμένης Κινέζας εικονογράφου δίνει μικρά μαθήματα ζωής με τον πιο απλό τρόπο
24.1.2019
Το Bauhaus γίνεται 100 ετών και μας κληροδοτεί 5 βασικά ντιζάιν

Design Το Bauhaus γίνεται 100 ετών και μας κληροδοτεί 5 βασικά ντιζάιν

Η αισθητική της γερμανικής σχολής τέχνης έχει επηρεάσει τα πάντα: από την τυπογραφία στα αεροδρόμια έως το ντιζάιν των iPhone
23.1.2019
Το νέο δημιούργημα του Ρέντσο Πιάνο

Design Το νέο δημιούργημα του Ρέντσο Πιάνο

Το εξαώροφο Krause Gateway Center στην Αϊόβα των ΗΠΑ μοιάζει με γυάλινη παγόδα
21.1.2019
Ο Αλέκος Φασιανός ξεναγεί τη LiFO στο σπίτι και στο εργαστήριό του

Design Ο Αλέκος Φασιανός ξεναγεί τη LiFO στο σπίτι και στο εργαστήριό του

Μέσα στο σπίτι και στο εργαστήριο του θρύλου της ελληνικής εικαστικής σκηνής Αλέκου Φασιανιού
20.1.2019
Ένα αρχιτεκτονικό ταξίδι στο Ίδρυμα Louis Vuitton του Παρισιού

Design Ένα αρχιτεκτονικό ταξίδι στο Ίδρυμα Louis Vuitton του Παρισιού

To μουσείο-αριστούργημα σύγχρονης τέχνης σχεδιάστηκε από τον βραβευμένο με Pritzker αρχιτέκτονα Frank Gehry
19.1.2019
Ένα loft - παρατηρητήριο πάνω από την κεντρική πλατεία του Ψυρρή

Design Ένα loft - παρατηρητήριο πάνω από την κεντρική πλατεία του Ψυρρή

Το σπίτι ενός αρχιτέκτονα και μιας δικηγόρου σε ένα βιομηχανικό κτίριο που στο παρελθόν στέγαζε ραφείο στρατιωτικών στολών
13.1.2019
Στο καταφύγιο της Aerin Lauder, εγγονής της θρυλικής Estée Lauder

Design Στο καταφύγιο της Aerin Lauder, εγγονής της θρυλικής Estée Lauder

Ένα σπίτι με πολλά έργα τέχνης στο Upper West Side
11.1.2019
Τα πειραγμένα, παιχνιδιάρικα εξώφυλλα της Ana Strumpf

Design Τα πειραγμένα, παιχνιδιάρικα εξώφυλλα της Ana Strumpf

Η Βραζιλιάνα εικονογράφος πειράζει με ευφάνταστο τρόπο φωτογραφίες διάσημων προσωπικοτήτων από τα πιο γνωστά περιοδικά του κόσμου
9.1.2019
2 σχόλια
Ταξινόμηση:
Προηγούμενα 1 Επόμενα
avatar ΕΛΠΟ 2.10.2018 | 20:11
Η περιγραφή της γιαγιάς Κατέ αποπνέει μια αύρα θηλυκού Θεόφιλου.
avatar AthanBXL 3.10.2018 | 02:35
Η Κυρία ειναι λαογραφικός και πολιτιστικός θησαυρός.....
Ο Θεός να την χει καλά....
Προηγούμενα 1 Επόμενα