Πέραν μιας πιθανής μόλυνσης από κορωνοϊό, έχεις ακόμα έναν λόγο για να αποφύγεις την έξοδο από το σπίτι σήμερα, αν είσαι προληπτικός. Βλέπεις, μπορεί να συναντήσεις μια μαύρη γάτα βγαίνοντας. Ή να περάσεις κατά λάθος κάτω από μια σκάλα. Ή, ακόμα χειρότερα, να μετακομίζει κάποιος και να μεταφέρει καθρέπτη και να πέσεις αφηρημένος πάνω του και να τον σπάσεις.
Μύριες όσες συμφορές σαν τις παραπάνω μπορεί να σε βρουν, δεν τις γλιτώνεις όσο αλάτι κι αν ρίξεις πίσω από την πλάτη σου, όσες φορές κι αν ελέγξεις εάν έκλεισες όλα τα ψαλίδια στο σπίτι, ειδικά αν πιστεύεις σε τέτοια πράγματα.
Άλλωστε πίσω από τις προλήψεις και τις δεισιδαιμονίες που συνοδεύουν τον άνθρωπο από τα πρώτα του βήματα σε αυτό τον κόσμο, δεν κρύβεται τίποτε άλλο παρά η ανάγκη του να ερμηνεύσει τα φυσικά (και τα όχι και τόσο φυσικά) φαινόμενα, να πιστέψει ότι μπορεί να ελέγξει την τύχη του και να καταρρίψει την τυχαιότητα, τη μοναδική σταθερά στο σύμπαν για τους πιο κυνικούς – και για τους αδερφούς Κοέν.
Αναπόφευκτα, προλήψεις, δεισιδαιμονίες, καλοτυχία, γρουσουζιά και λοιπές δημοκρατικές δυνάμεις έχουν απασχολήσει το σινεμά, εύλογα έχουν την τιμητική τους στο σινεμά τρόμου, για αυτό και στην λίστα που ακολουθεί ο τρόμος καταλαμβάνει ένα μεγάλο μέρος.
Αναπόφευκτα, προλήψεις, δεισιδαιμονίες, καλοτυχία, γρουσουζιά και λοιπές δημοκρατικές δυνάμεις έχουν απασχολήσει το σινεμά, εύλογα έχουν την τιμητική τους στο σινεμά τρόμου, γι' αυτό και στη λίστα που ακολουθεί ο τρόμος καταλαμβάνει ένα μεγάλο μέρος.
Αν, λοιπόν, δεν βγείτε από το σπίτι σήμερα, ιδού μερικές επιλογές αρμοστές για την ημέρα, ώστε να εμπλουτίσετε κατάλληλα το οικιακό πρόγραμμα προβολών. Αν, φυσικά, δεν καούν οι ασφάλειες στον ηλεκτρολογικό σας πίνακα μόλις πατήσετε το play.
Τhe Wolf Man (1941)
του Τζορτζ Βάγκνερ
«Ακόμα κι ένας άνθρωπος αγνός στην καρδιά, που λέει την προσευχή του κάθε βράδυ, μπορεί να μετατραπεί σε λύκο όταν το ακόνιτο ανθίσει και η πανσέληνος ακτινοβολεί». Αυτά μαθαίνουμε στα πρώτα λεπτά της θρυλικής αυτής παραγωγής της Universal, που άντλησε έμπνευση από τις λαϊκές δοξασίες περί λυκανθρωπισμού για να πραγματοποιήσει ακόμα μια ευτυχή προσθήκη στην πινακοθήκη τεράτων της. Το δάγκωμα από λύκο, η πανσέληνος, το ασήμι ως μέθοδος προστασίας από τα νύχια του κτήνους, δηλαδή τα βασικά στοιχεία που γνωρίζεις για τον μύθο των λυκανθρώπων, θα τα βρεις εδώ, μαζί με μια κατάρα που, αν σκαλίσεις το πρώτο επίπεδο, είναι στην πραγματικότητα ενδογενής και πυροδοτείται από το ανθρώπινο ένστικτο.
Curse of the Demon (1957)
του Ζακ Τουρνέρ
Στη «Νύχτα του Δαίμονα» του Ζακ Τουρνέρ ένας ακαδημαϊκός, μέλος παγανιστικής αίρεσης, ξεφορτώνεται εκείνους που πασχίζουν να τον ξεσκεπάσουν μέσω περγαμηνής με ρουνικά σύμβολα που στρέφει έναν δαίμονα εναντίον εκείνου που την έχει στην κατοχή του. Μαθήματα υποβολής σε μια ιστορία αυθυποβολής –ή και όχι–, βασισμένη σε διήγημα του M.R. James . Η παραγωγή δεν επέτρεψε στον Τουρνέρ να υιοθετήσει εντελώς την υπαινικτική προσέγγιση που καθιέρωσε μαζί με τον Βαλ Λιούτον, αναγκάζοντας τον να εμφανίσει το (αξιολάτρευτο, αν είσαι φαν του Χαριχάουζεν) τερατάκι, και μάλιστα με το καλημέρα, αυτά όμως είναι πταίσματα, πρόκειται για μια αξιομνημόνευτη –και βάλε– κατάθεση του Τουρνέρ σε ένα είδος που εν πολλοίς καθόρισε.
La Chevre (1981)
του Φρανσίς Βεμπέρ
Όταν η χαρακτηριστικά άτυχη κόρη ενός πολυεκατομμυριούχου χάνεται στο Μεξικό, εκείνος αναθέτει την υπόθεση σε ιδιωτικό ντετέκτιβ. Επειδή όμως δεν θέλει να αφήσει τίποτα στην τύχη, στέλνει μαζί του κι έναν κακορίζικο εργαζόμενό του με το σκεπτικό ότι θα του συμβούν οι ίδιες ατυχίες με την κόρη του κι έτσι θα τη βρουν πιο εύκολα. La Chevre σε ελεύθερη απόδοση σημαίνει «το κατσίκι» –παραδοσιακά, το κατά τα άλλα συμπαθές θηλαστικό ταυτίζεται με την κακή τύχη και τον διάβολο– και οι ατυχίες που βρίσκουν τους δύο ήρωες περιλαμβάνουν μέχρι και κινούμενη άμμο. Συμπαθέστατο buddy movie του μετρ της φάρσας Φρανσίς Βεμπέρ που παντρεύει επί της οθόνης τον Πιερ Ρισάρ με τον Ζεράρ Ντεπαρντιέ, έχει γεράσει λιγότερο σε σχέση με άλλες συνεργασίες τους με τον σκηνοθέτη. Αν σταθείς άτυχος, μπορεί να πέσεις πάνω στο ριμέικ με τον Μάρτιν Σορτ.
Candyman (1992)
του Μπέρναρντ Ρόουζ
Ο θρύλος λέει πως αν πεις πέντε φορές μπροστά σε έναν καθρέφτη το όνομα του Candyman, ο τελευταίος θα έρθει να σε πάρει μαζί του στον άλλο κόσμο. Η Βιρτζίνια Μάντσεν που κάνει τη διατριβή της πάνω στο μύθο του Candyman, θα μάθει την αλήθεια με τον άσχημο τρόπο στο αλαφροΐσκιωτο φιλμ του Μπέρναρντ Ρόουζ που λειτουργεί ταυτόχρονα ως (έκτακτη) ταινία τρόμου αλλά και ως δοκίμιο πάνω στη μυθολογία του τρόμου, τις γενεσιουργές αιτίες της, τον φαύλο κύκλο βίας από τον οποίο αντλεί έμπνευση αλλά και τη συνεισφορά της σ' αυτόν. «Δεισιδαιμονίες», θα ψελλίσεις σαν πέσουν οι τίτλοι τέλους, αλλά για δοκίμασε μετά να προφέρεις πέντε φορές το όνομα του Candyman στον καθρέφτη. Εκεί να σε δω. Για καλό και για κακό πάντως, εγώ μέτρησα πόσες φορές το έγραψα κι ευτυχώς έμεινα στις τρεις.
Girl on the Bridge (1999)
του Πατρίς Λεκόντ
O Γκαμπόρ σταματά την Αντέλ λίγο πριν πέσει από μια γέφυρα και δώσει τέλος στη ζωή της. Η δουλειά του είναι να πετά μαχαίρια στο τσίρκο και της προτείνει να συνεργαστούν. Όσο είναι μαζί, η τύχη τους χαμογελά. Όταν χωρίζουν, τα πράγματα πηγαίνουν κατά διαόλου. Όλα αυτά στη νέο-ρομαντική φαντασία του Πατρίς Λεκόντ, o οποίος στα '90s με αυτό το διαμαντάκι και τον «Εραστή της Κομμώτριας» κράτησε ψηλά το λάβαρο του μαγικού ρεαλισμού στη χώρα που τον γέννησε. Βανέσα Παραντί και Ντανιέλ Οτέιγ δεν υπήρξαν ποτέ μαγνητικότεροι, το ασπρόμαυρο φίλτρο σε ρουφά μέσα στην οθόνη, αξέχαστο το εύρημα με τους εραστές που συνομιλούν ευθέως παρά την απόσταση εκατοντάδων χιλιομέτρων που τους χωρίζει. Αν διαβάζει κάποιος από τις εταιρείες διανομής, η ταινία «φωνάζει» για θερινή επανέκδοση.
Intacto (2001)
του Χουάν Κάρλος Φρεσναντίγιο
Στο μυστικοπαθές ντεμπούτο του Χουάν Κάρλος Φρεσναντίγιο, που ελάχιστα δικαίωσε τις προσδοκίες μας στη συνέχεια της καριέρας του, η τύχη είναι το συναλλακτικό μέσο για μια ομάδα ιδιαίτερα τυχερών ανθρώπων, που εμπλέκονται σε παιχνίδια ζωής και θανάτου από τα οποία προκύπτει ο νικητής που θα αγωνιστεί απέναντι στον τυχερότερο άνθρωπο του κόσμου. Ο τελευταίος, ίσως όχι τυχαία, έχει τη μορφή του Μαξ Φον Σίντοφ. Αν πιστεύεις ότι δεν είναι καθαρή σύμπτωση που κάποιοι άνθρωποι είναι πιο τυχεροί από κάποιους άλλους κι αν είχες ποτέ τη φαντασίωση του ελέγχου της τύχης σου, μόλις βρήκες την ταινία σου.
Τhe Cooler (2003)
του Γουέιν Κρέιμερ
O Μπέρνι είναι τόσο γρουσούζης που εργάζεται σε καζίνο ως cooler, το οποίο σημαίνει πως όταν κάποιος πελάτης ευνοείται λίγο παραπάνω από την τύχη, κάθεται δίπλα του και εκείνος αυτομάτως χάνει τα πάντα. Όταν όμως μια σερβιτόρα στο καζίνο τον προσεγγίζει και τον ερωτεύεται, η κατάσταση αλλάζει ριζικά. Σπάνια πρωταγωνιστική εμφάνιση από τον καρατερίστα Γουίλιαμ Μέισι, δικαιότατη οσκαρική υποψηφιότητα για τον Άλεκ Μπόλντουιν, λουσάτη μελαγχολία στο soundtrack δια χειρός Μαρκ Άισαμ –το αναζητάς πάραυτα– σε μια διακριτική, μεταμεσονύκτια μπαλάντα για ανθρώπους που κατέληξαν να δυσκολεύονται να διαχωρίσουν τη νύχτα από τη μέρα.
Μaster and Commander (2003)
του Πίτερ Γουίαρ
Στην πλούσια θεματική παλέτα του «Master and Commander», αυτής της εξαιρετικής θαλάσσιας περιπέτειας που γύρισε ο Πίτερ Γουίαρ, θα βρεις, μεταξύ άλλων, μια σειρά από συγκρούσεις. Η παράδοση έναντι της προόδου, η πολιτική έναντι της επιστήμης, η λογική έναντι της δοξασίας. Κάπου στη μέση της ταινίας, όταν ο άνεμος παύει να πνέει και η κακοτυχία σωρεύεται, το πλήρωμα βρίσκει εξιλαστήριο θύμα στο πρόσωπο ενός ντροπαλού αξιωματικού, θεωρώντας πως είναι ο «Ιωνάς», η πηγή της κακοδαιμονίας, εκείνος που πρέπει να θυσιαστεί, ώστε να γυρίσει ο τροχός της τύχης. Η εξέλιξη και η κατάληξη της εν λόγω υπο-πλοκής είναι ενδεικτική ενός δημιουργού, ο οποίος δογματισμούς και αξιώματα στις λειτουργίες του στον ναό του Σινεμά ουδέποτε κοινώνησε.
The Village (2004)
του Μ. Νάιτ Σιάμαλαν
«Μην τα αφήσεις να δουν το κακό χρώμα, τα προσελκύει». «Μην μπαίνεις στο δάσος, είναι η περιοχή τους». «Αν ακούσεις την καμπάνα να ηχεί, κρύψου, γιατί σημαίνει ότι έρχονται». Ήδη από το (αποπροσανατολιστικό) διαφημιστικό του υλικό, το «Σκοτεινό Χωριό» του Μ. Νάιτ Σιάμαλαν γνωστοποιούσε τις προλήψεις των κατοίκων του γύρω από τα υπερφυσικά πλάσματα που καραδοκούν στο δάσος και υποσχόταν μια εμπειρία τρόμου που θα έμενε ανεκπλήρωτη, στοιχίζοντας στην υποδοχή του από το κοινό και την κριτική. Συμβολικό –το χρώμα που πρέπει να εξαφανιστεί είναι το κόκκινο, εκείνο του ανθρώπινου πάθους–, πολιτικά επίκαιρο στην εποχή του, ανοίγει διάλογο πάνω στο πώς ο φόβος και η δοξασία μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως μέσα καταναγκασμού και καταστολής αλλά και ως δικλείδες ασφαλείας για την κοινωνική συνοχή.
First Snow (2006)
του Μαρκ Φέργκους
Αλαζονικός πωλητής βρίσκεται από σύμπτωση στο κατώφλι μέντιουμ σε επαρχιακό αμερικανικό δρόμο και, έπειτα από μια εξαιρετικά δυσοίωνη πρόβλεψη για το μέλλον του, αναζητά σημάδια για να μάθει τον τρόπο που αυτή θα επιβεβαιωθεί. Φαταλισμός, μεταφυσικές ανησυχίες και αυτοεκπληρούμενες προφητείες σε μια απλή, εν τέλει μικρή σε εκτόπισμα, μα με τον τρόπο της υποβλητική φιλμική παραβολή, με μεγάλο της ατού το ατμοσφαιρικό μουσικό score του Κλιφ Μαρτίνεζ. Το τελευταίο αναβαθμίζει το φιλμ, δίνοντας του κάτι από εκείνη την αραχνοΰφαντη αίσθηση ενός αθέατου, μα υπαρκτού πνευματικού κόσμου, συντρέχοντος με τον αισθητό, την οποία συναντάς στα βιβλία του Κόρμακ Μακ Κάρθι. Κάλλιστα θα μπορούσε να συνοδεύει μουσικά οποιοδήποτε από αυτά.
