Παρακαλούμε απενεργοποιήστε το Adblocker για να έχετε πλήρη πρόσβαση στο περιεχόμενο και τις υπηρεσίες μας. Δείτε πώς.
Βρήκατε κάποιο λάθος ή παράλειψη;     Επικοινωνήστε μαζί μας  »
ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΣΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ ΓΙΑ ΚΙΝΗΤΑ
Φίλιπ Κ. Ντικ, ο παρανοϊκός και ταλαντούχος συγγραφέας πίσω απ' το Blade Runner
Βιβλίο

Φίλιπ Κ. Ντικ, ο παρανοϊκός και ταλαντούχος συγγραφέας πίσω απ' το Blade Runner

Ποιος είναι τελικά ο ροκ σταρ του sci-fi

Για τους φανατικούς του sci-fi, ο Φίλιπ Κ. Ντικ θεωρείται κάτι σαν ροκ σταρ, για όλους τους υπόλοιπους παραμένει ένας ευφυής συγγραφέας που αξίζει, επιτέλους, να αλλάξει θέση στη βιβλιοθήκη και να ταξινομηθεί με τους κλασικούς. Ακόμα δεν έχει αποτιμηθεί πλήρως το αχαρτογράφητο έργο του, παρότι ο άλλοτε περιθωριακός συγγραφέας έχει πλέον περάσει στην πίστα των «μεγάλων» και δεν είναι πια ένας παρανοϊκός συνωμοσιολόγος αλλά αυτός που μελέτησε σε βάθος τους ανθρώπινους χαρακτήρες και προέβλεψε σκοτεινά σενάρια από νωρίς σαν ένας ρομαντικός προφήτης στην καρδιά της πιο παράδοξης ποίησης. Γι' αυτό και τα αλληγορικά γραπτά του εύλογα φέρνουν στον νου τις εκστατικές και εμπνευσμένες αναφορές του Έντγκαρ Άλαν Πόε, στον οποίο μοιάζει όχι μόνο ως προς τη ζοφερή ποιητικότητα αλλά και ως προς τον τρόπο που αδικήθηκε όσο ακόμα ήταν εν ζωή. Το έργο του αναγνωρίστηκε εκ των υστέρων, όπως και του Πόε, ενώ ο ίδιος υπήρξε τέκνο των εμμονών και του θανάτου, αφού γεννήθηκε πρόωρα μαζί με τη δίδυμη αδελφή του, που πέθανε στις 26 Ιανουαρίου του 1926. Το γεγονός αυτό θα στοιχειώσει τον Φίλιπ Κ. Ντικ για πάντα, καθώς ο τρόμος της απώλειας, καταστροφές και ασθένειες σκεπάζουν συχνά-πυκνά τις ιστορίες του.

 

Ο θάνατος παραμονεύει και στις ατμοσφαιρικές λεωφόρους του Blade Runner, όταν, ύστερα από τον Τελικό Παγκόσμιο Πόλεμο, η ραδιενεργός μόλυνση δείχνει να έχει απλωθεί σε ολόκληρο τον πλανήτη: οι περισσότεροι έχουν πεθάνει και όσοι έχουν επιβιώσει υποφέρουν από τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις. Η ταινία που βασίστηκε στο Ηλεκτρικό Πρόβατο του Φίλιπ Κ. Ντικ κυκλοφορεί στα ελληνικά σε μετάφραση Δημήτρη Αρβανίτη από τις εκδόσεις Κέδρος – επανέρχεται, παρά τις όποιες παρεκκλίσεις, ακριβώς σε αυτό το θέμα: στο νόημα της ανθρώπινης φύσης. Ο πρωταγωνιστής Ρικ Ντέκαρντ –άμεση η αναφορά στον φιλόσοφο Ρενέ Ντεκάρ–συνεργάζεται με τους αστυνομικούς ως κυνηγός ανδροειδών, τα οποία κατάφεραν να φτάσουν στη Γη, έχοντας προηγουμένως σκοτώσει τα αφεντικά τους. Λέγονται έτσι επειδή διαθέτουν ανθρώπινα χαρακτηριστικά και δύσκολα θα τα ξεχώριζες από τους πραγματικούς ανθρώπους, κάτι που αναλαμβάνει να κάνει ο Ντέκαρντ. Όσο για το έπαθλο, αυτό θα είναι ένα πραγματικό πρόβατο αντί του ηλεκτρικού, το οποίο θα φροντίζει μαζί με τη γυναίκα του. Αλλά πώς ακριβώς θα καταφέρει ο Ντέκαρντ να ξεχωρίσει τους πραγματικούς ανθρώπους από τα ανδροειδή; Μοναδικό κριτήριο είναι η ενσυναίσθηση, μια απόδειξη πως στο κέντρο του σύμπαντος του Φίλιπ Κ. Ντικ βρίσκεται πάντα και πρωτίστως το συμπάσχειν, η τρυφερότητα και αυτό που θα μας (ξανα)κάνει και πάλι ανθρώπους. Σε μια εποχή κατά την οποία όλοι θέλγονταν από τις εξωφρενικές διαστάσεις του sci-fi και αναζητούσαν σε αυτό ίχνη από ρομπότ και εξωγήινους, ο ίδιος επέμενε στο πρωτογενές στοιχείο της ανθρώπινης διάρκειας. Κλείνοντας το μάτι στον υποψιασμένο αναγνώστη, τολμούσε να πάει την αφήγηση ένα βήμα παραπέρα, συγκεκριμένα σε ένα εξωγενές περιβάλλον όπου όλοι αναρωτιούνται για τα μελλούμενα και όλοι νιώθουν την απειλή όχι μόνο για τον εξωτερικό αλλά και για τον εσωτερικό τους κόσμο.

 

Για τους φανατικούς του sci-fi, ο Φίλιπ Κ. Ντικ θεωρείται κάτι σαν ροκ σταρ, για όλους τους υπόλοιπους παραμένει ένας ευφυής συγγραφέας που αξίζει, επιτέλους, να αλλάξει θέση στη βιβλιοθήκη και να ταξινομηθεί με τους κλασικούς... Εικον.: Ατελιέ LIFO
Για τους φανατικούς του sci-fi, ο Φίλιπ Κ. Ντικ θεωρείται κάτι σαν ροκ σταρ, για όλους τους υπόλοιπους παραμένει ένας ευφυής συγγραφέας που αξίζει, επιτέλους, να αλλάξει θέση στη βιβλιοθήκη και να ταξινομηθεί με τους κλασικούς... Εικον.: Ατελιέ LIFO

 

Σε μια εποχή κατά την οποία όλοι θέλγονταν από τις εξωφρενικές διαστάσεις του sci-fi και αναζητούσαν σε αυτό ίχνη από ρομπότ και εξωγήινους, ο ίδιος επέμενε στο πρωτογενές στοιχείο της ανθρώπινης διάρκειας

 

Ήταν άλλωστε ο πρώτος που καθιέρωσε σε μυθιστόρημα τα ανθρωποειδή, σε μια προσπάθεια να δείξει ότι η ενσυναίσθηση, η δικαιοσύνη και η τρυφερότητα δεν χωράνε στα ενσαρκωμένα όρια. Το ερώτημα είναι σχεδόν πάντα το ίδιο: «Γιατί υπάρχει το κακό και το άδικο, τι είναι αυτό που κινεί τον κόσμο;». Βαρβάτες φιλοσοφικές αναζητήσεις διαπερνούν τις περισσότερες ιστορίες του Ντικ, όπως το άλλο αριστούργημα που έχει επίσης μεταφραστεί στα ελληνικά από τον Δημήτρη Αρβανίτη και κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Κέδρος, Τα τρία στίγματα του Πάλμερ Έλντριτς. Κυρίαρχη είναι, εν προκειμένω, η εικόνα του κακού δημιουργού μιας παράξενης αίρεσης που εμφανίζεται με διάφορες μορφές. Κατ' ουσίαν, είναι ένας «διαπλανητικός μεγαλοβιομήχανος», ο οποίος αποβλέπει στον έλεγχο των πνευμάτων και των συνειδήσεων μέσα από ένα ναρκωτικό που λέγεται τσου-ζεντ. Με το σύνθημα «Ο Θεός υπόσχεται αιώνια ζωή, εγώ την παραδίδω» φιλοδοξεί να γίνει ο νέος παντοκράτωρ μέσα από την κατίσχυση των μόνιμων παραισθήσεων. Και εδώ υπάρχουν όλα τα χαρακτηριστικά του Γουόρχολ με ισχυρές δόσεις από Κάφκα και με τη γνωστή τρομακτική προφητική ικανότητα που συνταράσσει ακόμα και τον σύγχρονο αναγνώστη σχετικά με την υπερθέρμανση του πλανήτη και την περιβαλλοντική καταστροφή που διείδε ο Φίλιπ Κ. Ντικ ήδη από τότε. Άλλωστε ήταν η αυξημένη ευαισθησία του που τον έκανε ευεπίφορο σε ενορασιακές επισημάνσεις, σε παρανοϊκές εκρήξεις και σε χωρισμούς. Το 1965 είχε προλάβει ήδη να συνάψει τρεις γάμους, η δεύτερη γυναίκα του, μάλιστα, ήταν Ελληνίδα, κάτι που ίσως εξηγεί τα πολλά ελληνικά ονόματα και τις ελληνικές αναφορές στα διηγήματά του, ενώ είναι ίσως και ο λόγος πού προσπάθησε να κατασκευάσει τον δικό του «ίδιο κόσμο» («idios kosmos», όπως τον ανέφερε, επηρεασμένος και από τη βαθιά γνώση αρχαίας φιλοσοφίας και την εμμονή του με τους Γνωστικούς).

 

Οι αρχές της δεκαετίας του '60 θα τον βρουν σε δημιουργικό οίστρο, οπότε και γράφει το πλέον αριστουργηματικό του βιβλίο, το Ο άνθρωπος στο ψηλό κάστρο (κυκλοφορεί στα ελληνικά από τις εκδόσεις Τόπος, σε μετάφραση Χριστόφορου Λιθάρη). Ειδικά σήμερα, με την επικράτηση της ακροδεξιάς στην Ευρώπη, το βιβλίο φαντάζει ανατριχιαστικά επίκαιρο, καθώς περιγράφει ένα ολοκληρωτικό καθεστώς που έχει εξαπλωθεί σε ολόκληρο τον πλανήτη: η Γερμανία και η Ιαπωνία έχουν κερδίσει τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, έχουν κατακτήσει την Αφρική και απειλούν όχι μόνο τη Γη αλλά και το Διάστημα. Όχι μόνο έχουν αποξηράνει τη Μεσόγειο –και πάλι η περιβαλλοντική καταστροφή– αλλά έχουν φτάσει, μετά την κατάκτηση της Γης, να στείλουν αστροναύτες στον Άρη, άλλη μια απόδειξη ότι η βαθιά γνώση της Ιστορίας και της ιστορικότητας στο έργο του Ντικ μπορεί να συνδυαστεί με την πιο αχαλίνωτη φαντασία. Το δυστοπικό αυτό δημιούργημα διαθέτει επιπλέον αρκετές δόσεις ρεαλιστικής αξιοσύνης, ίσως γιατί ο συγγραφέας του είχε βαθιά επίγνωση των πολιτικών που κυβερνούσαν τότε και θα κυβερνούσαν στο μέλλον.

 

Τη δεκαετία του '60 ήταν ακόμα νωπές οι αναμνήσεις του μακαρθισμού, ενώ ήταν γνωστή για τις διώξεις των αντιφρονούντων στον πόλεμο του Βιετνάμ, ανάμεσα στους οποίους συγκαταλεγόταν και ο ίδιος ο Φιλιπ Κ. Ντικ. Η παράνοια, τα ναρκωτικά, ο Ψυχρός Πόλεμος και οι θεωρίες συνωμοσίας δεν τον άφησαν ανεπηρέαστο, όπως και κανέναν συγγραφέα της εποχής εκείνης που έζησε την αλλόφρονα ώσμωση του '60 και του '70. Χωρίς αυτό το ψυχεδελικό κλίμα ενδεχομένως να μην υπήρχαν αριστουργήματα όπως η Americana του Ντε Λίλο ή ο δικός του Άνθρωπος στο ψηλό κάστρο, που του απέφερε το βραβείο Ουγκό, μία από τις ελάχιστες διακρίσεις που αποκόμισε από τον κόσμο της λογοτεχνίας. Ουσιαστικά όμως τα οικονομικά του δεν τον βοήθησαν ποτέ να βγει από την αφάνεια, ενδεχομένως γιατί πάντοτε ήθελε να δουλεύει ανεξάρτητα, χωρίς ατζέντηδες, χωρίς να ανήκει σε κάποια από τις κάστες που υποστήριζε το συγγραφικό σινάφι. Παρέμεινε αποσυνάγωγος μέχρι τέλους, έχοντας αποπειραθεί δύο φορές να αυτοκτονήσει, έχοντας συνάψει πέντε γάμους κι έχοντας καταστήσει την αμφιβολία και την καταιγιστική φαντασία απαράμιλλους όρους του πάντοτε ανοιχτού στις προκλήσεις κανόνα του. Ήξερε, άλλωστε, ότι είμαστε «φτιαγμένοι από το υλικό που πλάθονται τα όνειρα», όπως θα ήθελε ο φίλος του ο Σαίξπηρ, ευάλωτοι και ανυπεράσπιστοι, μετρώντας «τις στιγμές που χάνονται στον χρόνο όπως τα δάκρυα στη βροχή» – ακουγόταν σε μία από τις τελευταίες σεκάνς του πρώτου Blade Runner. Πέθανε στις 2 Μαρτίου του 1982, όταν ο εγκέφαλός του δεν άντεξε την ένταση, λίγους μόλις μήνες προτού προλάβει να βγει στις αίθουσες η κινηματογραφική εκδοχή του βιβλίου που μοιάζει να αναμοχλεύει πράγματα που απειλούν την καθημερινότητα και την ταυτότητά μας σήμερα περισσότερο από ποτέ.

 

 

«Στιγμές που χάνονται στον χρόνο όπως τα δάκρυα στη βροχή...». Η κορυφαία σκηνή του πρώτου Blade Runner

 

Info:

Το «Ηλεκτρικό Πρόβατο» και «Τα τρία στίγματα του Πάλμερ Έλντριτς» κυκλοφορούν από τις εκδόσεις Κέδρος σε μετάφραση Δημήτρη Αρβανίτη. Το «Ο άνθρωπος στο ψηλό κάστρο» κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Τόπος σε μετάφραση Χριστόφορου Λιθάρη.

Γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Αθήνα. Σπούδασε φιλολογία και φιλοσοφία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και ακολούθησε μεταπτυχιακές σπουδές στην Αισθητική (Essex) και στην Πολιτική Θεωρία (LSE). Μετάφρασε βιβλία αγαπημένων της συγγραφέων (όπως Ντελέζ και Χόμπσμπαουμ) και από το 2000 έχει την ευτυχία να δημοσιογραφεί σε περιοδικά κι εφημερίδες.

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Blade Runner 2049
Κινηματογράφος

Blade Runner 2049

ΚΡΙΤΙΚΗ: ΘΟΔΩΡΗΣ ΚΟΥΤΣΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ
«Η μετάφραση»: Το πιο πρωτότυπο who dunnit της χρονιάς
Ένα νουάρ μυθιστόρημα για τις δυνατότητες της γλώσσας που κυκλοφόρησε πριν από είκοσι χρόνια.
«Πίσω από τα μάτια της»: ένα domestic noir μυθιστόρημα διαφορετικό από τα άλλα
Το ψυχολογικό θρίλερ της Σάρα Πίνμπορο είναι εξέχον δείγμα ενός δημοφιλέστατου υπο-είδους του αστυνομικού μυθιστορήματος με ηρωίδες γυναίκες που αντιμετωπίζουν ενδοοικογενειακά προβλήματα.

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Αντίο από τον Άλαν Μουρ: Ο πιο σημαντικός συγγραφέας στην ιστορία των κόμικς δηλώνει ότι σταματά
Ο «Όρσον Γουέλς των κόμικς», ο «αρχιερέας των graphic novels» και ένας από τους σπουδαιότερους σύγχρονους συγγραφείς συνολικά, αποχαιρετά το είδος που ο ίδιος οδήγησε στην μεγάλη υπέρβαση
Μια νέα μελέτη επαναφέρει στο προσκήνιο τη διεκδίκηση των γερμανικών οφειλών
Ο συγγραφέας της έκδοσης Άρης Ραδιόπουλος, μέσα από την έρευνα 100.000 σελίδων αρχειακού υλικού από το 1945 μέχρι σήμερα, επέλεξε τις πιο σημαντικές, οι οποίες δίνονται για πρώτη φορά στη δημοσιότητα.
«Τσερνόμπιλ» της βραβευμένης με Νόμπελ Σβετλάνα Αλεξίεβιτς: Απόλυτη τραγωδία ή υπόσχεση αγάπης;
Το «Τσερνόμπιλ - Ένα χρονικό του μέλλοντος» της Λευκορωσίδας συγγραφέως δεν είναι μόνο το βιβλίο που ενέπνευσε την ομώνυμη σειρά του HBO αλλά και αυτό που μας κάνει ακόμα να σκεφτόμαστε τι σημαίνει αληθινό δράμα, οδύνη, ιστορική τραγωδία αλλά και αγάπη.
Θαβώρ
ένα παραμύθι της Μαρίας Μήτσορα για κάποιον άνθρωπο που έγινε κουκουβάγια και μετά ξαναέγινε άνθρωπος
Μετά από 80 χρόνια κυκλοφορεί βιβλίο που είχε επιμεληθεί ο Άλντους Χάξλεϊ με ζωγραφιές παιδιών κατά τον Ισπανικό Εμφύλιο
Το συνταρακτικό υλικό του βιβλίου είχε συγκεντρωθεί το 1938 με στόχο την «ανακούφιση των παιδιών του Ισπανικού Εμφύλιου».
«Τον ξεφορτώθηκε για χίλια δολάρια – μετά από χρόνια έμαθε ότι ο πίνακας κατέληξε να πουληθεί 450 εκατομμύρια»
Ένα νέο βιβλίο αναζητά τα ίχνη της παράξενης οδύσσειας του “Salvator Mundi” του Λεονάρντο ντα Βίντσι, του πιο «μυστήριου» και πιο ακριβού πίνακα στον κόσμο,
Βλάσης Γ. Ρασσιάς: ο ένθερμος υποστηρικτής της «Εθνικής Κοσμοαντίληψης» και του «Πατρίου Τρόπου»
Ο ιδρυτής του Ύπατου Συμβουλίου Ελλήνων Εθνικών που πέθανε πρόσφατα υπήρξε διακεκριμένη μορφή της αθηναϊκής εναλλακτικής κουλτούρας στη δεκαετία του ’80, βασικά μέσω του περιοδικού Ανοιχτή Πόλη
Στο πιο μποέμικο βιβλιοπωλείο της Αθήνας, τον Φωταγωγό της Τζούλιας Τσιακίρη
Χωμένο μέσα στη Στοά Κουρτάκη της Κολοκοτρώνη βρίσκεται το ορμητήριο των εκδόσεων Το Ροδακιό, ένας χώρος όπου η διανόηση της Αθήνας νιώθει οικεία
Πώς γεννήθηκε το δήθεν ερωτηματολόγιο του Προυστ και ποιες ήταν οι αυθεντικές ερωτήσεις του
Tο λεγόμενο ερωτηματολόγιο του Προυστ δεν είναι δικό του: είναι ένα ρηχό παίγνιο του τέλους του 19ου αιώνα, που επέζησε επειδή έτυχε να το συμπληρώσει ο Προυστ.
60 βιβλία που αξίζει να διαβάσεις αυτό το καλοκαίρι
Μια σκιά και ένα βιβλίο. Συναρπαστικές νέες εκδόσεις.
Δύο σπουδαίες συλλογές διηγημάτων των Σέργουντ Άντερσον και Λουσία Μπερλίν μεταφράζονται στα ελληνικά
Η αποδόμηση του αμερικανικού ονείρου μέσα από δύο συλλογές που καθόρισαν την ιστορία του αμερικανικού διηγήματος
Ντοκουμέντο: Η σπάνια ραδιοφωνική συνέντευξη της Φλέρυς Νταντωνάκη στην ΕΡΑ, 1985
50 εξομολογητικά λεπτά με τη φωνή της σπουδαίας τραγουδίστριας
Απρόβλεπτες χαρές του γήρατος
Η ανταρσία της τρίτης ηλικίας στα σουηδικά αστυνομικά μυθιστορήματα
«Πλην»: Το κωμικό γκέι δράμα του Άντριου Σων Γκρίερ
Ο βραβευμένος με Πούλιτζερ λογοτεχνίας συγγραφέας σε μία χαλαρή κουβέντα μια μέρα με καύσωνα.
Αποσπάσματα από τη βιογραφία της  Φρίντα Κάλο που κυκλοφορεί στα ελληνικά
Ο Πίνο Κακούτσι επιχειρεί να σκιαγραφήσει μια από τις πιο μυθικές γυναικείες φιγούρες στην ιστορία της τέχνης στο βιβλίο «Viva la Vida»
Συνεχίζοντας την περιήγηση στο lifo.gr, αποδέχεστε τη χρήση cookies.     Μάθετε περισσότερα.     Αποδοχή