— Φέτος συμπληρώθηκαν 17 χρόνια λειτουργίας του ΙΟΑΣ. Πώς θα περιγράφατε αυτή την περίοδο;
Ως οργανισμός έχουμε μια ιδιαιτερότητα: ξεκινήσαμε με ένα τέλος, το άδικο τέλος του γιου μου Πάνου Μυλωνά, ο οποίος στις 22 Μαρτίου του 2004, σε ηλικία 22 ετών, έχασε τη ζωή του σε τροχαία σύγκρουση όταν ένας ασυνείδητος οδηγός βρέθηκε στον δρόμο του στην τότε Εθνική Οδό Κορίνθου-Πατρών.
Ο Πάνος ήταν τεταρτοετής φοιτητής, ταλαντούχος και πολλά υποσχόμενος νέος, με αγάπη για το αυτοκίνητο. Ο χαμός του ξεσήκωσε μια θύελλα διαμαρτυρίας μεταξύ των φίλων και συμφοιτητών του, των καθηγητών του, του Τύπου του αυτοκινήτου (αρθρογραφούσε και ο ίδιος σε αυτόν και ήταν ο νεότερος διαπιστευμένος δημοσιογράφος WRC στην Ευρώπη) αλλά και από απλούς πολίτες οι οποίοι, με αφορμή τον θάνατο ενός νέου, είπαν «φτάνει πια».
Η θλίψη και η οργή έγιναν όραμα, ιδέα που βρήκε κι άλλους υποστηρικτές, δημιουργώντας ένα δίκτυο 3.000 εθελοντών σε όλη την Ελλάδα. Και ήρθαν κι άλλοι δίπλα μας, από τον κόσμο των μεταφορών, των επιχειρήσεων, της πολιτείας, της Κοινωνίας των Πολιτών, για να δουλέψουμε μαζί.
Και τα μηνύματά μας έφτασαν παντού: σε περισσότερους από 250.000 μαθητές που εκπαιδεύσαμε και σε περισσότερους από 7 εκατομμύρια πολίτες που με κάποιον τρόπο συμμετείχαν ή παρακολούθησαν τις καμπάνιες μας όλα αυτά τα χρόνια. Θλίψη, οργή, όραμα, πείσμα, προσπάθεια, ενότητα, επιτυχία, είναι λέξεις που περιγράφουν αυτή την πορεία. Ακολουθεί αναγνώριση και εφησυχασμός; Σε καμία περίπτωση!
Οι καμπάνιες μας έχουν σκοπό να ενημερώσουν το κοινό για νέους ή λιγότερο γνωστούς κανόνες, να ευαισθητοποιήσουν σχετικά με διάφορα προβλήματα ή να πείσουν τον πληθυσμό (ή κάποια υποομάδα του) να απέχει από επικίνδυνες συμπεριφορές και να υιοθετήσει άλλες, ασφαλείς, όταν κινείται στον δρόμο.
— Τι δυσκολίες αντιμετωπίσατε στην αρχή, μπαίνοντας σε έναν άγνωστο σε σας χώρο;
Τεράστιες δυσκολίες και αποθαρρυντικές. Ήταν σοκαριστικό που ξεκινώντας, όταν έστειλα το καταστατικό μας για να ενημερώσω τους αρμόδιους φορείς (υπάρχουν πολλοί συναρμόδιοι συνήθως, δεν υπάρχει υπευθυνότητα ούτε λογοδοσία), ζητώντας συναντήσεις για συνεργασία, μου επαναλάμβαναν: «Άδικα χάνετε τον χρόνο σας, δεν γίνεται τίποτα σε αυτήν τη χώρα».
Κάποια στιγμή όμως αντέδρασα απαντώντας: «Αν δεν προσπαθήσεις, το μόνο σίγουρο είναι πως δεν θα γίνει τίποτα. Δεν αξίζει να προσπαθήσουμε για ένα τόσο σοβαρό ζήτημα, όταν τόσες ζωές χάνονται στον δρόμο;». Αυτό με πείσμωσε και σκεφτόμουν πως αυτός ο άδικος θάνατος θα μπορούσε να γίνει αφορμή να σωθούν άλλοι, κυρίως νέοι άνθρωποι.
Με ενδυνάμωσε η ανταπόκριση του τότε Προέδρου της Δημοκρατίας Κωστή Στεφανόπουλου που με δέχτηκε στο Προεδρικό Μέγαρο αμέσως μόλις ζήτησα ακρόαση, όταν δεν είχαμε ανταπόκριση από πρόσωπα στα οποία απευθύνθηκαν συμφοιτητές και συνεργάτες του Πάνου, όπως και η ομόφωνη απόφαση της Συγκλήτου του Πανεπιστημίου Πατρών να αποτελέσει ιδρυτικό μέλος του ινστιτούτου μαζί με άλλους φορείς κύρους που ακολούθησαν. Ο αγώνας έτσι ξεκίνησε με γερές βάσεις, στόχο, όραμα και πρόγραμμα δράσης από τον πρώτο κιόλας χρόνο.
— Τι μερίδιο αντιστοιχεί ξεχωριστά σε οδηγούς, υποδομές και οχήματα για την εικόνα των δρόμων μας;
Για ποσοστό μεγαλύτερο του 90% των τροχαίων δυστυχημάτων ευθύνεται αποκλειστικά ή είναι συνυπεύθυνος ο άνθρωπος. Αυτό μας δείχνει ότι αν ο άνθρωπος είχε κάνει τις κατάλληλες ενέργειες τα περισσότερα θα μπορούσαν να έχουν αποφευχθεί. Και βέβαια, η εικόνα στους δρόμους μας, με επιθετικές και παραβατικές συμπεριφορές, είναι κάτι που μας θλίβει και μας κινητοποιεί γιατί έχει αποδειχθεί και μέσα από έρευνες πως οι Έλληνες μπορούν να αλλάξουν, και αλλάζουν, κάτω από κατάλληλες συνθήκες.
— Θα αποτολμούσατε μια σύγκριση μεταξύ Δυτικής Ευρώπης και Ελλάδας όσον αφορά την οδική ασφάλεια;
Αναλύοντας τα στοιχεία για συγκεκριμένες ομάδες χρηστών του οδικού δικτύου, προκύπτει ότι το 2019 περισσότεροι από τους μισούς θανάτους από τροχαία στην Ελλάδα αφορούσαν σε ευάλωτους χρήστες του οδικού δικτύου (πεζούς, οδηγούς ποδηλάτων και μοτοσικλετιστές). Το ποσοστό αυτό είναι υψηλότερο από αυτό που παρατηρείται στην Ε.Ε. συνολικά. Ειδικά για τους μοτοσικλετιστές, το 2020 το ποσοστό των θανάτων μοτοσικλετιστών επί του συνόλου των θανάτων από τροχαίες συγκρούσεις έφτασε το 32,2% για την Ελλάδα, τοποθετώντας τη στην πρώτη θέση σε σχέση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες.
Πέρα από τους μοτοσικλετιστές, έμφαση πρέπει να δοθεί και στην προστασία και βελτίωση των παρεχόμενων υποδομών για πεζούς και ποδηλάτες/-ισσες με στόχο την ασφάλειά τους αλλά και την προώθηση εναλλακτικών και πιο βιώσιμων τρόπων μετακίνησης.
— Περιγράψτε μας ορισμένες από τις εμβληματικότερες δράσεις του ΙΟΑΣ.
Οι καμπάνιες μας έχουν σκοπό να ενημερώσουν το κοινό για νέους ή λιγότερο γνωστούς κανόνες, να ευαισθητοποιήσουν σχετικά με διάφορα προβλήματα ή να πείσουν τον πληθυσμό (ή κάποια υποομάδα του) να απέχει από επικίνδυνες συμπεριφορές και να υιοθετήσει άλλες, ασφαλείς, όταν κινείται στον δρόμο. Ορισμένες από τις σημαντικότερες δράσεις του ινστιτούτου είναι οι παρακάτω:
Νύχτα Χωρίς Ατυχήματα
Ετήσια εκστρατεία ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης για τις επιπτώσεις της κατανάλωσης αλκοόλ κατά την οδήγηση.
Πανελλαδική Εβδομάδα Οδικής Ασφάλειας
Διοργανώνεται επί 15 συνεχή χρόνια σε συνεργασία με τον Σύλλογο Ελλήνων Συγκοινωνιολόγων (ΣΕΣ) και με τη στήριξη πλήθους άλλων φορέων και οργανώσεων.
Clean Up - Safety Days - «Καθαρές Πινακίδες - Ασφαλέστεροι Δρόμοι»
Εκστρατεία δράσης, ενημέρωσης και ενεργοποίησης πολιτών για την αποκατάσταση και βελτίωση πινακίδων οδικής σήμανσης που έχουν υποστεί βανδαλισμούς στην Αττική.
«Pit Stop στην οδική ασφάλεια!»
Πρωτότυπη δράση ενημέρωσης που έχει ως στόχο να αφυπνίσει και να ενημερώσει τους οδηγούς σχετικά με βασικά σημεία ελέγχου του οχήματος αλλά και την αξία της πρόληψης.
Πανελλήνιος μαθητικός διαγωνισμός ψηφιακής δημιουργίας για την οδική ασφάλεια
Από το 2017 το ΙΟΑΣ συνδιοργανώνει, σε συνεργασία με το υπουργείο Παιδείας, τον πανελλήνιο μαθητικό διαγωνισμό ψηφιακής δημιουργίας για την οδική ασφάλεια «Οδική Ασφάλεια Παντού και Πάντα!».
— Πώς θα χαρακτηρίζατε τη συμβολή των εθελοντών στις εκδηλώσεις του ΙΟΑΣ και πώς μπορεί να συνδράμει κάποιος στο έργο σας;
Στο δίκτυο των περισσότερων από 3.600 εθελοντών του ινστιτούτου είναι πολύ εύκολο να ενταχθεί όποιος πολίτης ενδιαφέρεται να προσφέρει στο όραμά μας «για έναν κόσμο χωρίς τροχαία δυστυχήματα», επικοινωνώντας ηλεκτρονικά, μέσω της φόρμας που υπάρχει στην ιστοσελίδα μας www.ioas.gr είτε με τηλεφωνική επικοινωνία στο τμήμα διαχείρισης εθελοντών στο τηλέφωνο 210-8620150.
— Αποκαλύψτε μας μια ανεκπλήρωτη επιθυμία σας που θα βοηθούσε ώστε να μην τραυματίζονται και να μη χάνονται τόσες ζωές στους ελληνικούς δρόμους.
Θα επιθυμούσα περισσότερη συμμετοχή στην ενίσχυση του έργου του ινστιτούτου από συγκεκριμένες δομές της πολιτείας, όπως συμβαίνει στην Ευρώπη με αντίστοιχους οργανισμούς. Αυτό, δυστυχώς, δεν συμβαίνει στον τόπο μας και η μέχρι σήμερα στήριξη και χρηματοδότηση του έργου μας βασίζεται μόνο στα μέλη μας, στον ιδιωτικό τομέα και στην προσφορά των εθελοντών μας.
