Οι αλλαγές που συντελούνται καθημερινά γύρω μας πολύ συχνά συμβαίνουν με τόσο σταδιακό τρόπο που δεν προλαβαίνουμε καν να τις αντιληφθούμε. Συχνά όλα μοιάζουν στάσιμα, αν και, ξανακοιτάζοντας τον κόσμο γύρω μας, διαπιστώνουμε ότι, έστω και λίγο, έχουν αλλάξει.
1.
Έπαψε να εφαρμόζεται παντού ο αντικαπνιστικός νόμος
Όσες προσπάθειες έχουν γίνει σχετικά με την απαγόρευση του καπνίσματος από το 2002 και μετά μπορεί να μην έχουν αποβεί εντελώς άκαρπες –π.χ. έχει αλλάξει η συμπεριφορά στα μέσα μαζικής μεταφοράς και στις δημόσιες υπηρεσίες–, όμως το μείζον ζήτημα της δυνατότητας καπνίσματος σε καταστήματα έχει μείνει άλυτο.
Τον Οκτώβριο του 2019 αποφασίστηκε επέκταση του μέτρου σε όλους τους κλειστούς χώρους, συμπεριλαμβάνοντας τα κέντρα διασκέδασης, τα μπαρ και όλα εκείνα τα μέρη όπου, είτε είσαι είτε δεν είσαι καπνιστής ή καπνίστρια, ένιωθες σαν να είσαι σε τεκέ. Το μέτρο, ενώ στην αρχή εφαρμοζόταν με μεγάλη συνέπεια σχεδόν καθολικά, κάποια στιγμή μάλλον ξεχάστηκε.
Οι λόγοι για τη μη εφαρμογή του αντικαπνιστικού νόμου τελικά είναι πολλοί, με πιο σημαντικό μάλλον τη σχέση μας με τη διασκέδαση. Κάθε περιορισμός βιώνεται ως αθέμιτος, ως κάτι που δεν μας επιτρέπει να «περάσουμε καλά». Η διασκέδαση στην Ελλάδα έχει να κάνει με την απουσία ορίων.
Μετά την πανδημία οι συμπεριφορές «χαλάρωσαν» ή επανήλθαν στην αρχική κατάσταση, τουλάχιστον σε αρκετά μαγαζιά – ευτυχώς όχι σε όλα. Οι λόγοι για τη μη εφαρμογή του μέτρου είναι πολλοί, με πιο σημαντικό μάλλον τη σχέση μας με τη διασκέδαση. Κάθε περιορισμός βιώνεται ως αθέμιτος, ως κάτι που δεν μας επιτρέπει να «περάσουμε καλά».
Η διασκέδαση στην Ελλάδα έχει να κάνει με την απουσία ορίων. Απόδειξη, η δυσκολία με την οποία κλείνουν κάποια βράδια τα μαγαζιά, περιμένοντας υπομονετικά να φύγουν και οι τελευταίοι πελάτες.
2.
Τα πλαστικά καλαμάκια επέστρεψαν κάτω απ´ τον πάγκο
Όταν ο Έλληνας δεν έχει φιλιά ή τσιγάρα για να απασχολήσει τα χείλη του, καταφεύγει στα καλαμάκια, και όχι άδικα. Στη χώρα του φρέντο και του φραπέ, των πολύωρων συζητήσεων που γίνονται πάνω από έναν καφέ λόγω των πολλών και δυσεπίλυτων προβλημάτων που μας ταλανίζουν, πώς να αρκεστείς στο χάρτινο το καλαμάκι; Που και απόλυτο σεβασμό να του δείξεις, και ίσα-ίσα τα χείλη σου επάνω του ν’ ακουμπήσεις, στο μισάωρο έχει παπαριάσει κι εσύ φωνάζεις «γκαρσόν!» και ζητάς ένα άλλο, πάνω που είχες σκεφτεί μια λύση ιδανική στο υπό συζήτηση πρόβλημα – και μετά αναρωτιόμαστε γιατί χρονίζουν τα προβλήματα στον τόπο μας.
Αν είμαστε και λίγο ειλικρινείς, παντού γύρω μας ο κόσμος είναι γεμάτος πλαστικά. Σίγουρα από κάπου πρέπει να ξεκινήσουμε, αλλά όσο δεν βρίσκεται μια καλή εναλλακτική και όσο δεν εφαρμόζεται σοβαρά η προσπάθεια κατάργησης του πλαστικού, τόσο πιο δύσκολο είναι να κατηγορήσουμε τους ανθρώπους που τα βράδια ονειρεύονται πλαστικά καλαμάκια στον ύπνο τους.
3.
Τα ποστ μειώθηκαν, αυξήθηκαν τα stories
Είναι μια μάλλον διαισθητική παρατήρηση, στην οποία δεν έχει κανείς πολλά να προσθέσει. Ίσως μόνο ότι ως πράξη συνοδεύεται από τη μετατόπιση μιας σημαντικής μερίδας του κόσμου από το Facebook στο Instagram και από εκεί στο TikTok. Ένας λόγος ίσως είναι η δυνατότητα αυτού που δημοσιεύει ένα στόρι να βλέπει ποιοι/-ες/-α το έχουν δει. Ένας άλλος λόγος μάλλον είναι η μη γνωστοποίηση σε αδιάκριτα βλέμματα του πλήθους (ή της απουσίας αυτού) των ανθρώπων που έχουν αντιδράσει σε αυτό.
4.
Το χιούμορ του TikTok είναι παντού και είναι ηλίθιο
Οι ατάκες από τα βιντεάκια στο TikTok έχουν γίνει μια μάστιγα. «Τα πρόβατα!» αλαλάζουμε ή «όχι πάτερ, όχι!» και γελάμε λες και είμαστε τα εγγόνια των σκυλιών του Παβλόφ. «Μα, πού ζούμε πια; Στον Μεσαίωνα;», «γιατί τόση σήψη και δυσωδία;» κι άλλες πολλές απορίες που έχουμε ακούσει ξανά και ξανά και ξανά στη διαδικτυακή αγορά έχουν εντυπωθεί τόσο πολύ στο υποσυνείδητό μας, που είναι λες και έχουμε ξεχάσει τι σημαίνει πια ευφάνταστο αστείο.
5.
Το FoMO είναι ο κανόνας, όχι η εξαίρεση
The Fear of Missing Out, ο φόβος μη συμβεί κάτι και το χάσουμε, μας αναγκάζει να ενημερωνόμαστε για όλες σχεδόν τις εξελίξεις. «Το είδες το νέο βιντεάκι από luben;» με ρώτησε κάποια στιγμή μια φίλη μου κι εγώ αγωνιωδώς το έψαξα την ίδια στιγμή, για να διαπιστώσω ότι δεν ήταν και από τα καλύτερά τους. «Ναι, δεν ήταν και τόσο καλό», μου επιβεβαίωσε η ίδια μετά.
Πάντως, δεν μπορώ να με φανταστώ –και δεν είμαι ο μόνος– σε μια παρέα που χρησιμοποιεί μια έκφραση που αγνοώ και γελάει με αυτήν. Κρυφά θα ρωτήσω κάποιον τι σημαίνει ή θα την αναζητήσω ψηφιακά. Και όπως λέγανε περίπου και οι αρχαίοι ημών πρόγονοι: ουδέν κρυπτόν υπό το ίντερνετ.
6.
Δικαίως γίναμε όλοι υποχόνδριοι
Η πανδημία έχει αφήσει το ίχνος της στις ψυχές και στα σώματά μας. Ένα βηχαλάκι ακούμε και αναρωτιόμαστε αν είναι μεταδοτικό. Στα μέσα μεταφοράς οι περισσότεροι φοράνε μάσκες είτε αυξημένης προστασίας είτε τις χειρουργικές, που πλέον η χρήση τους έχει μάλλον απλώς τελετουργικό χαρακτήρα.
Κάποιοι/-ες φορούν γάντια ή απολυμαίνουν τα χέρια τους μετά από κάθε δραστηριότητα. Ακόμα και τους κάδους, όλο και συχνότερα βλέπεις πια να τους ανοίγουν με χαρτοπετσέτες για να αποφευχθεί η άμεση επαφή με τη λαβή τους. Οι αγκαλιές δεν είναι πια τόσο εγκάρδιες και τα φιλιά δίνονται όλο και συχνότερα στον αέρα.
7.
Η πορνογραφία είναι στα κινητά κάθε ανήλικου και είναι συνήθως άγρια
«Επιβεβαιώνετε ότι είστε άνω των 18;» ρωτάει ένα οποιοδήποτε πορνογραφικό site για να εμποδίσει τους φιλαλήθεις νέους και νέες να βρεθούν αναπάντεχα αντιμέτωποι με ακατάλληλο για την ηλικία τους περιεχόμενο. Αυτές οι ερωτήσεις, βέβαια, το μόνο που πετυχαίνουν είναι να μαθαίνουν τα παιδιά από μικρά να λένε ψέματα, ειδικά σε τέτοια ευαίσθητα ζητήματα.
Ακόμα και η Google search σε πάμπολλα ψαξίματα με σχετικές λέξεις εμφανίζει πλήθος πορνογραφικών εικόνων σε χρήστες αδιακρίτως ηλικίας.
Επίσης, παρατηρείται μια όλο και μεγαλύτερη προσφορά φαντασιωτικού ενδογαμικού περιεχομένου (stepmother, stepbrother κ.ο.κ.), ενώ προσφέρεται αρκετό και αρκούντως βίαιο περιεχόμενο, προκαλώντας ίσως μια σύγχυση σχετικά με τα όρια της έντασης και της βίας κατά τη διάρκεια της σεξουαλικής πράξης.
Το θέμα είναι τεράστιο για να συζητηθεί διεξοδικά εδώ και φυσικά διευκρινίζουμε ότι η παρακολούθηση μιας φαντασίωσης στην οθόνη διαφέρει παρασάγγας από τη real time βίωσή της. Να επισημάνουμε επίσης ότι και σε αυτόν τον χώρο υπήρξαν τα τελευταία χρόνια καταγγελίες από ηθοποιούς για κακοποιητικές συμπεριφορές.
8.
Το χιπ-χοπ έγινε mainstream
Το χιπ-χοπ έχει γνωρίσει τεράστια άνθηση τα τελευταία χρόνια, ενώ δεν είναι υπερβολή να χαρακτηρίσουμε την τραπ ως mainstream είδος μουσικής. Η εύκολη πρόσβαση ενός μεγάλου μέρους του νεότερου κόσμου στo χιπ-χοπ έχει δώσει διέξοδο στην ανάγκη του να εκφραστεί. Οι μάτσο συμπεριφορές φθίνουν(;) και μαζί τους οι σεξιστικές αναφορές που πολύ συχνά υπήρξαν, και υπάρχουν ακόμα, ως πρόζα ή αδυναμία έκφρασης εκ μέρους κάποιων καλλιτεχνών.
9.
Τα ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα είναι πλέον ορατά
Τα ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα έχουν πολύ μεγαλύτερη ορατότητα σε σχέση με το παρελθόν. Οι φωνές που στρέφονται εναντίον τους τώρα πια δέχονται έντονη κριτική. Είναι από τα θέματα στα οποία ομονοούν πλέον οι μεγαλύτερες πολιτικές δυνάμεις του τόπου μας, με τα πρώτα κυβερνητικά στελέχη να μιλάνε πρώτη φορά ανοιχτά για τη μη ετεροφυλόφιλη σεξουαλική τους ταυτότητα.
Παράλληλα, όλο και περισσότερος κόσμος από τον χώρο του θεάτρου, της μουσικής, της δημοσιογραφίας, της επιστήμης κ.λπ. «βγαίνει από την ντουλάπα» για να φανερώσει μια πτυχή της πραγματικότητάς του που μέχρι πρότινος αναγκαστικά έμενε κρυμμένη ή/και δεχόταν τον δημόσιο χλευασμό.
