Ο Henri Cartier Bresson γεννιέται τον Αύγουστο του 1908 στο Chanteloup-en-Brie, κοντά στο Παρίσι. Η οικογένεια του ανήκει στη μεγαλοαστική τάξη και αυτό του δίνει την ευκαιρία να φοιτήσει στα καλύτερα σχολεία και να να σπουδάσει ζωγραφική. Μαθητεύει δίπλα στον κυβιστή ζωγράφο Andre Lhote και τον Jacques Εmile Blanche. Μέσα από τους καλλιτεχνικούς του κύκλους γνωρίζει τις φωτογραφίες του Eugene Atget και εντυπωσιάζεται. Επηρεασμένος, δοκιμάζει να φωτογραφίσει με μια μηχανή μεγάλου φορμά, αλλά γρήγορα καταλαβαίνει ότι δεν του ταιριάζει. "Πατέρες" του θεωρεί τον Andre Kertesz και τον Walker Evans.

 

Στα 24 του, έχοντας εγκαταλείψει τις σπουδές του στη ζωγραφική και μετά από ένα μεγάλο ταξίδι στην Αφρική πέφτει στα χέρια του μία από τις πρώτες Leica. Όπως λέει ο ίδιος ''έγινε η προέκταση του ματιού μου και έκτοτε δεν με εγκατέλειψε ποτέ". Χρησιμοποιεί πάντα, φακό νορμάλ των 50mm. Το 1936-39 εργάζεται σαν βοηθός του σκηνοθέτη Jean Renoir. Περπατάει ατελείωτα χιλιόμετρα, ταξιδεύει και φωτογραφίζει συνεχώς. Μέχρι να πουλήσει τις πρώτες του δουλειές στο Vu, τον βοηθάει οικονομικά η οικογένεια του. Το 1940 στρατολογείται και περνά 35 μήνες αιχμάλωτος των Γερμανών, όπου μετά απο δύο αποτυχημένες προσπάθειες, τελικά καταφέρνει να δραπετεύσει και να επιστρέψει στη Γαλλία. Εν τω μεταξύ στο ΜοΜΑ με την είδηση ότι σκοτώθηκε στον πόλεμο, ετοιμάζουν προς τιμήν του έκθεση, στην διοργάνωση της οποίας βοηθάει τελικά και ο ίδιος. Το 1947, μαζί με τους Robert Capa, David Seymour, George Rodger, William Vandivert, Rita Vandivert και την Maria Eisner ιδρύει το διεθνές φωτοειδησεογραφικό πρακτορείο Magnum.

 

Τα επόμενα χρόνια γυρίζει τον κόσμο και παράγει έναν τεράστιο όγκο δουλειάς. Έζησε και κατέγραψε με τη μηχανή του μερικές από τις καθοριστικότερες στιγμές της ιστορίας του 20ου αιώνα. Από την Κίνα του Μάο, την Σοβιετική Ένωση, την Αφρική, την Ινδία, το Μεξικό, τον πόλεμο στην Ευρώπη, τον εμφύλιο της Ισπανίας. Παράλληλα με την υπόλοιπη θεματολογία του κάνει και πολλά πορτρέτα. Έχει πρόσβαση και φωτογραφίζει, τις περισσότερες φορές στον προσωπικό τους χώρο, πρόσωπα της παγκόσμιας ελίτ, από πολιτικούς, διανοούμενους και καλλιτέχνες, μέχρι σταρ του Χόλιγουντ. Συνήθως αδιαφορεί για το τελικό αποτέλεσμα. Τον ενδιαφέρει και τον ικανοποιεί μόνο η στιγμή της λήψης και χαρακτηριστικό είναι ότι δεν ασχολήθηκε ποτέ με την εμφάνιση των φιλμ και τα τυπώματα των φωτογραφιών του. Οι φωτογραφίες του αλλά και η φιλοσοφική του θεώρηση απέναντι στη φωτογραφία θα επηρεάσει όλες τις επόμενες γενιές φωτογράφων.

 

Το 1968, αρχίζει να αφήνει την αγαπημένη του Leica για να ασχοληθεί κυρίως με το σκίτσο και όπως αναφέρει ''η φωτογραφία είναι μια άμεση πράξη, το σχέδιο είναι στοχασμός''. Θα κάνει δύο γάμους. Το 1937 με την χορεύτρια Ratna Mohini και το 1970 με τη φωτογράφο Martine Franck. Από τον δεύτερο του γάμο απέκτησε μια κόρη, την Melanie. Το 2003 για τη διάσωση του έργου του δημιουργεί το Henri Cartier Foundation και τον Αύγουστο του επόμενου χρόνου πεθαίνει στο σπίτι του στο Παρίσι, σε ηλικία 96 ετών. 


50 αποφασιστικά πορτρέτα του Henri Cartier-Bresson
Albert Camus 1951

50 αποφασιστικά πορτρέτα του Henri Cartier-Bresson
Francis Bacon 1971

50 αποφασιστικά πορτρέτα του Henri Cartier-Bresson
Marcel Duchamp 1968

50 αποφασιστικά πορτρέτα του Henri Cartier-Bresson
Truman Capote 1947

50 αποφασιστικά πορτρέτα του Henri Cartier-Bresson
Henri Matisse 1951

50 αποφασιστικά πορτρέτα του Henri Cartier-Bresson
Samuel Beckett 1964

50 αποφασιστικά πορτρέτα του Henri Cartier-Bresson
Rene Char 1977

 

" Ένα από τα συγκινητικότερα χαρακτηριστικά του πορτρέτου είναι η αναζήτηση της ομοιότητας των ανθρώπων, της συνέχειας τους μέσα από όλα όσα περιγράφει το περιβάλλον τους, σαν να μπερδεύεις, βλέποντας ένα οικογενειακό άλμπουμ, τον θείο με τον ανιψιό του. Αλλά αν ο φωτογράφος αγγίζει την αντανάκλαση ενός κόσμου τόσο εξωτερικού όσο και εσωτερικού, είναι γιατί οι άνθρωποι βρίσκονται «εντός κλίματος», όπως λέγεται στη γλώσσα του θεάτρου. Θα πρέπει να σεβαστεί κανείς την ατμόσφαιρα, να αφομοιώσει τα στοιχεία του περιβάλλοντος, να αποφύγει κάθε τι φρικτό που σκοτώνει την ανθρώπινη αλήθεια και να φροντίσει να ξεχαστούν η μηχανή και ο χειριστής της. Οι προβολείς και οι σύνθετοι εξοπλισμοί εμποδίζουν, κατά τη γνώμη μου, το πουλάκι να βγει. Τι πιο φευγαλέο από μια έκφραση προσώπου; Η πρώτη εντύπωση που δίνει αυτό το πρόσωπο είναι συνήθως και η σωστή και όσο εμπλουτίζεται με τη συναναστροφή, τόσο δυσκολότερα μπορούμε να εκφράσουμε τη βαθύτερη του φύση, ακριβώς λόγω της οικειότητας που αποκτούμε. Η φωτογραφία πορτρέτου μου φαίνεται ιδιαίτερα επικίνδυνη όταν στηρίζεται σε παραγγελίες πελατών διότι, εκτός από κάποιους ελάχιστους μαικήνες, οι περισσότεροι επιζητούν την κολακεία, κάτι που δεν αφήνει χώρο για τίποτα το αληθινό. Οι πελάτες υποπτεύονται την αντικειμενικότητα του φακού, ενώ ο φωτογράφος αναζητά μια ψυχολογική οξύτητα, δύο αντανακλάσεις συναντώνται, ένα είδος συγγένειας σκιαγραφείται ανάμεσα σε όλα τα πορτρέτα του ίδιου φωτογράφου, διότι αυτή η σύλληψη των ανθρώπων συνδέεται με την ψυχολογική ταυτότητα του ιδίου. Η αρμονία κατακτάται αναζητώντας την ισορροπία μέσα από την ασυμμετρία του κάθε προσώπου, κάτι που οδηγεί στην αποφυγή του γλυκερού ή του χοντροκομμένου.
Από την επιτήδευση ορισμένων πορτρέτων, προτιμώ πολύ περισσότερο εκείνες τις μικρές φωτογραφίες ταυτότητας που στριμώχνονται η μία πλάι στην άλλη στις βιτρίνες των φωτογράφων διαβατηρίων. Σε αυτά τα πρόσωπα μπορεί κανείς να απευθύνει μια ερώτηση και να ανακαλύψει μια αξία ντοκουμέντου ελλείψει της επιθυμητής ποιητικής ταύτισης."

Απόσμασμα από το βιβλίο «L'instant Decisif» εκδ.1952 με εξώφυλλο σχεδιασμένο απο τον Henri Matisse, γνωστό στα αγγλικά ως «The Decisive Moment». Μετάφρ. στα ελληνικά «Η αποφασιστική Στιγμή» εκδόσεις ΑΓΡΑ 1998.




 

50 αποφασιστικά πορτρέτα του Henri Cartier-Bresson
Alberto Giacometti 1961

50 αποφασιστικά πορτρέτα του Henri Cartier-Bresson
Luchino Visconti 1961

50 αποφασιστικά πορτρέτα του Henri Cartier-Bresson
Andre Breton 1961

50 αποφασιστικά πορτρέτα του Henri Cartier-Bresson
Arthur Miller 1961

50 αποφασιστικά πορτρέτα του Henri Cartier-Bresson
Avigdor Arikha 1985

50 αποφασιστικά πορτρέτα του Henri Cartier-Bresson
Pierre Bonnard 1944

50 αποφασιστικά πορτρέτα του Henri Cartier-Bresson
Alfred Stieglitz 1946

50 αποφασιστικά πορτρέτα του Henri Cartier-Bresson
Edith Piaf 1946

50 αποφασιστικά πορτρέτα του Henri Cartier-Bresson
Carl Jung 1959

50 αποφασιστικά πορτρέτα του Henri Cartier-Bresson
Christian Dior 1945

50 αποφασιστικά πορτρέτα του Henri Cartier-Bresson
Coco Chanel 1964

50 αποφασιστικά πορτρέτα του Henri Cartier-Bresson
Julien Gracq 1984

50 αποφασιστικά πορτρέτα του Henri Cartier-Bresson
Pablo Picasso 1967

50 αποφασιστικά πορτρέτα του Henri Cartier-Bresson
Jeanne Lanvin 1945

50 αποφασιστικά πορτρέτα του Henri Cartier-Bresson
Jawaharial Nehru 1948

50 αποφασιστικά πορτρέτα του Henri Cartier-Bresson
Koen Yamaguchi 1965

50 αποφασιστικά πορτρέτα του Henri Cartier-Bresson
Joan Miro 1953

50 αποφασιστικά πορτρέτα του Henri Cartier-Bresson
Colette and her housekeeper 1952

50 αποφασιστικά πορτρέτα του Henri Cartier-Bresson
Alexander Calder 1970

50 αποφασιστικά πορτρέτα του Henri Cartier-Bresson
Dominique de Menil 1960

50 αποφασιστικά πορτρέτα του Henri Cartier-Bresson
Gandhi 1948

50 αποφασιστικά πορτρέτα του Henri Cartier-Bresson
Jean-Paul Sartre and Ferdinand Pouillon 1946

50 αποφασιστικά πορτρέτα του Henri Cartier-Bresson
Ezra Pound 1971

50 αποφασιστικά πορτρέτα του Henri Cartier-Bresson
Francois Mauriac 1952

50 αποφασιστικά πορτρέτα του Henri Cartier-Bresson
Georges Rouault 1944

50 αποφασιστικά πορτρέτα του Henri Cartier-Bresson
Irene and Frederic Joliot-Curie 1944

50 αποφασιστικά πορτρέτα του Henri Cartier-Bresson
Jacques Prevert 1974

50 αποφασιστικά πορτρέτα του Henri Cartier-Bresson
Jean Genet 1964

50 αποφασιστικά πορτρέτα του Henri Cartier-Bresson
John Huston 1947

50 αποφασιστικά πορτρέτα του Henri Cartier-Bresson
Jean Renoir 1967

50 αποφασιστικά πορτρέτα του Henri Cartier-Bresson
Louis Pons 1999

50 αποφασιστικά πορτρέτα του Henri Cartier-Bresson
Barbara Hepworth 1971

50 αποφασιστικά πορτρέτα του Henri Cartier-Bresson
Marc Chagall 1952

50 αποφασιστικά πορτρέτα του Henri Cartier-Bresson
Marilyn Monroe 1960

50 αποφασιστικά πορτρέτα του Henri Cartier-Bresson
Martin Luther King 1961

50 αποφασιστικά πορτρέτα του Henri Cartier-Bresson
Pablo Neruda 1971

50 αποφασιστικά πορτρέτα του Henri Cartier-Bresson
Rene Etiemble 1963

50 αποφασιστικά πορτρέτα του Henri Cartier-Bresson
Robert Flaherty 1947

50 αποφασιστικά πορτρέτα του Henri Cartier-Bresson
Robert Oppenheimer 1958

50 αποφασιστικά πορτρέτα του Henri Cartier-Bresson
Roberto Rossellini 1960

50 αποφασιστικά πορτρέτα του Henri Cartier-Bresson
Roland Barthes 1963

50 αποφασιστικά πορτρέτα του Henri Cartier-Bresson
Simone de Beauvoir 1947


Ο Cartier Bresson εν ώρα εργασίας

 

50 αποφασιστικά πορτρέτα του Henri Cartier-Bresson
Willian Faulkner 1947

50 αποφασιστικά πορτρέτα του Henri Cartier-Bresson
Σκιτσάροντας το πορτρέτο του. φωτ. Martine Franck 1992

50 αποφασιστικά πορτρέτα του Henri Cartier-Bresson
Σκιτσάροντας στις Άλπεις, φωτ. Josef Koudelka 1989

50 αποφασιστικά πορτρέτα του Henri Cartier-Bresson
Φωτογραφίζοντας τον Balthus. φωτ. Martine Franck 1999

50 αποφασιστικά πορτρέτα του Henri Cartier-Bresson
Φωτογραφίζοντας στην 5η Λεωφόρο. φωτ.Rene Burri 1959

50 αποφασιστικά πορτρέτα του Henri Cartier-Bresson
Στους δρόμους της Κούβας. φωτ. Rene Burri 1963

 

Και μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα συνέντευξη του στο PBS

μετάφραση-υποτιτλισμός: ΠΟΦΠΑ