Φτάνοντας έξω από το διάσημο Café A Brasileira στη συνοικία Chiado της Λισαβόνας, βρίσκεις το άγαλμα του Φερνάντο Πεσσόα να κάθεται σε ένα τραπέζι, και να χειρονομεί σαν να βρίσκεται στη μέση μιας συζήτησης.
Από την άλλη πλευρά του Ατλαντικού, στην Ουάσιγκτον, περαστικοί σκαρφαλώνουν και φωτογραφίζονται πάνω στο άγαλμα του Άλμπερτ Αϊνστάιν, ενώ στην κομητεία του Ντέβον μπορούν να ξεκουραστούν για λίγο στο παγκάκι-γλυπτό όπου η μπρούτζινη μορφή της Άγκαθα Κρίστι κάθεται με τον σκύλο της και ένα βιβλίο στο χέρι.
Πρόκειται ίσως για την πιο cool, διαχρονική τάση στην αρχιτεκτονική των δημόσιων χώρων: το να «κατεβαίνουν» τα αγάλματα σπουδαίων προσωπικοτήτων από τα υπερυψωμένα βάθρα τους και να τοποθετούνται στο ύψος των περαστικών ή και ανάμεσά τους, σαν ζωντανό κομμάτι της ζωής της πόλης.
Γιατί οι μεγάλοι συγγραφείς, οι καλλιτέχνες και οι επιστήμονες που θαυμάζουμε σήμερα, έκαναν κάποτε περιπάτους στους δρόμους αυτών των πόλεων, πέρασαν ώρες στα καφέ και τα μπαρ τους συζητώντας και γράφοντας, κάθισαν στα παγκάκια τους να σκεφτούν για λίγο, εμπνεύστηκαν, δημιούργησαν και έγιναν κομμάτι της ιστορίας τους.
Ακολουθούν μερικά από τα πιο χαρακτηριστικά αγάλματα που έχουν γίνει διάσημα spots ανά τον κόσμο και συγκεντρώνουν πλήθος ντόπιων και τουριστών:
Με τον Φερνάντο Πεσσόα στη Λισαβόνα
Όταν το Cafe A Brasileira άνοιξε στο νούμερο 120-122 της οδού Garrett, το selling point του ήταν αρχικά ο βραζιλιάνικος καφές που τότε είχε αρχίσει να γίνεται δημοφιλής στην Πορτογαλία. Τελικά έμεινε στην ιστορία ως φιλολογικό στέκι των καλλιτεχνών και συγγραφέων του 20ού αιώνα, με διασημότερο όλων τον συγγραφέα και ποιητή Φερνάντο Πεσσόα (1888-1935) ο οποίος το επισκεπτόταν συχνά για να πει τον καφέ και το αψέντι του. Το άγαλμα στο εξωτερικό του, εγκαινιάστηκε για τα 100 χρόνια από τη γέννησή του, το 1988, και μέχρι σήμερα εκατομμύρια τουρίστες φωτογραφίζονται σε έναν φανταστικό διάλογο μαζί του.
Με την Άγκαθα Κρίστι και τον σκύλο της στο Ντέβον
Εκτός από τα βιβλία της, η ίδια η ζωή της Αγκάθα Κρίστι ήταν ένα μυστήριο -οι λεπτομέρειες της εξαφάνισής της για 11 μέρες το 1926 παραμένουν ανεξιχνίαστες μέχρι σήμερα. Πάντως, όσοι επισκέπτονται την μικρή παραθαλάσσια πόλη Torquay στο Ντέβον, μπορούν να φωτογραφηθούν στο μπρούτζινο παγκάκι -γλυπτό με το άγαλμά της που συμπληρώνει και ο αγαπημένος της σκύλος Πίτερ. Το βιβλίο που κρατά στο χέρι της είναι ένα από τα διασημότερα μυθιστορήματά της «Και δεν έμεινε κανένας» (And then there were none), το οποίο η γλύπτρια Elisabeth Hadley που φιλοτέχνησε το άγαλμα θεωρεί ως «το ιδανικό μυθιστόρημα».
Ο Άλμπερτ Αϊνστάιν και τα γραπτά του στην Ουάσινγκτον
Έξω από την Εθνική Ακαδημία Επιστημών (NAS) της οποία εξελέγη μέλος το 1942, ένα τεράστιο άγαλμα του Άλμπερτ Αϊνστάιν βρίσκεται καθισμένο σε ένα ημικυκλικό παγκάκι. Στο χέρι του κρατά τις σημειώσεις του που περιλαμβάνουν τρεις από τους διασημότερους τύπους του: το φωτοηλεκτρικό φαινόμενο, τη γενική θεωρία της σχετικότητας και την ισοδυναμία μάζας-ενέργειας. Το άγαλμα εγκαινιάστηκε το 1979 και λόγω του μεγέθους του εμπνέει πρωτότυπες πόζες και φωτογραφίες, με τους επισκέπτες να σκαρφαλώνουν στο πόδι του ή να κάνουν ότι διαβάζουν μαζί του.
Ο Φρέντερικ Σοπέν στην Αβάνα της Κούβας
Αν και το σώμα του Φρεντερίκ Σοπέν θάφτηκε στο Κοιμητήριο του Περ-Λασαίζ στο Παρίσι όπου πέθανε το 1849, η καρδιά του μεταφέρθηκε κρυφά στη Βαρσοβία από την αδερφή του, όπου φυλάσσεται μέχρι σήμερα. Και παρόλο που μπορεί κανείς να βρει παγκάκια με πληροφορίες για τη ζωή και τα διασημότερα έργα του σε 15 σημεία της Βαρσοβίας, της πόλης όπου έζησε ως τα 20 του, ένα ολόσωμο άγαλμά του βρίσκεται καθισμένο σε ένα παγκάκι στην Πλατεία του Αγίου Φραγκίσκου της Ασίζης, στην Αβάνα της Κούβας.
Έξω από τη θρυλική Cavern Pub με τον Τζον Λένον
Ακόμα και οι λιγότερο μυημένοι φαν των Beatles γνωρίζουν ότι η ιστορία των Σκαθαριών ξεκίνησε στο κλαμπ Cavern του Λίβερπουλ, όπου έπαιζαν τα πρώτα τους live. Από το 1996, ένα άγαλμα του Τζον Λένον σε ανθρώπινο μέγεθος, βρίσκεται ακουμπισμένο χαλαρά στον τοίχο έξω από το κλαμπ, σαν να περιμένει τον Πολ Μακάρτνεϊ να πάνε για soundcheck. Ο Λένον, όμως, έχει την τιμητική του και σε εκδοχή παγκακιού, με ένα άγαλμά του με τα χαρακτηριστικά στρογγυλά γυαλιά της πιο ώριμης καριέρας του να βρίσκεται στη Κούβα, σε ένα πάρκο που έχει το όνομά του ενώ ένα πιο πρόσφατο παγκάκι με τίτλο «Imagine» και ένα άγαλμα με ανοιχτά τα χέρια εγκαινιάστηκε το 2021 στην Carnaby Street του Λονδίνου.
Ανάμεσα στον Δον Κιχώτη και τον Σάντσο Πάντσα στη Μαδρίτη
Στο Αλκαλά ντε Ενάρες της Μαδρίτης, έξω από το μουσείο που αναπαριστά το σπίτι όπου γεννήθηκε ο Μιγκέλ ντε Θερβάντες, βρίσκεται ένα παγκάκι στο οποίο δεν πρωταγωνιστεί ο συγγραφέας, αλλά οι ήρωές του. Οι επισκέπτες κάνουν συνήθως ουρά για να φωτογραφηθούν ανάμεσα στον Δον Κιχώτη και τον πιστό του ακόλουθο Σάντσο Πάντσα, ζωντανεύοντας ένα από τα πιο κλασικά έργα στην ιστορία της λογοτεχνίας. Μάλιστα, το δίδυμο αναπαρίσταται και σε έφιππη, υπερυψωμένη εκδοχή μπροστά στο μνημείο του Θερβάντες στην Plaza de España της Μαδρίτης.
Ένας νεαρός Φρεδερίκο Γκαρθία Λόρκα στη Γρανάδα
Οι Ισπανοί έχουν αδυναμία στον Φρεδερίκο Γκαρθία Λόρκα (1898 -1936), τον διασημότερο και πιο πολυμεταφρασμένο Ισπανό συγγραφέα όλων των εποχών, με τουλάχιστον τέσσερα αγάλματα στη χώρα να είναι αφιερωμένα σε αυτόν. Αν και είναι ιδιαίτερα διάσημο το άγαλμά του στην Plaza de Santa Ana της Μαδρίτης που κρατά στα χέρια του ένα περιστέρι, αυτό που εμπνέει την περισσότερη διάδραση με το κοινό είναι το άγαλμα που τον απεικονίζει ως νέο ποιητή στην Avenida de la Constitución της Γρανάδας, καθισμένο σε ένα παγκάκι με σταυρωμένα πόδια και βλέμμα που κοιτάζει ίσια μπροστά.
Το Δουβλίνο του Όσκαρ Γουάιλντ
Αν και ο τάφος του στο Κοιμητήριο Περ Λασαίζ είναι ένα από τα κλασικά τουριστικά σποτ του Παρισιού, στο Δουβλίνο βρίσκονται όχι ένα, αλλά δύο life sized αγάλματα του Όσκαρ Γουάιλντ (1854 -1900). Το πρώτο, που αποτελεί και μνημείο, βρίσκεται στην πλατεία Merrion κοντά στο περίφημο Trinity College όπου φοίτησε ο διάσημος συγγραφέας. Σε αυτή την εντυπωσιακή, έγχρωμη εκδοχή, ο γλύπτης Danny Osborne συνδύασε διαφορετικά υλικά για να πλάσει την μορφή του Ουάιλντ που παρακολουθεί νωχελικά την κίνηση της πλατείας ημι-ξαπλωμένη σε έναν μεγάλο βράχο. Απέναντι από το άγαλμα βρίσκονται δύο μικρότερα που «συνομιλούν» μαζί του -η έγκυος γυναίκα του Κόνστανς Λόιντ και μια προτομή του νεαρού θεού Διονύσου. Όμως, μόλις 4 λεπτά μακριά με τα πόδια, υπάρχει και μία ακόμη πιο «γήινη» εκδοχή του Ουάιλντ -ένα μπρούτζινο παγκάκι -γλυπτό με το άγαλμά του καθισμένο έξω από την παμπ Kennedy's Pub & Restaurant, όπου έπιασε την πρώτη του δουλειά σαν έφηβος.
Και επειδή η Αθήνα, παρά τις σπουδαίες προσωπικότητες που επισκέφτηκαν, έζησαν και συνδέθηκαν μαζί της, δεν είχε μέχρι σήμερα το δικό της παγκάκι-άγαλμα, ετοιμάζεται σε λίγες ημέρες να γίνει η επόμενη πόλη της ιδιαίτερης αυτής λίστας, φιλοξενώντας το μπρούτζινο γλυπτό-παγκάκι ενός σπουδαίου ποιητή, σε έναν από τους πιο όμορφους δρόμους της. Μείνετε συντονισμένοι στο LiFO.gr για να το μάθετε πρώτοι.
