Η αποδόμηση και η αφαίρεση χαρακτηρίζει όλα τα αρώματα Comme des Garçons. Αν αναζητάτε ιστορίες για σπάνια λουλούδια, κομμένα νύχτες με πανσέληνο, ή τρυφερά ρομάντζα, αυτός ο κόσμος δεν είναι για σας. Κάθε άρωμα του οίκου τής Ρέι Καβακούμπο αντανακλά ένα οσφρητικό θραύσμα από την καθημερινή μας περιπλάνηση στην πόλη: μέταλλο, γραφίτη, λάστιχο, ξύλο, πίσσα, τσιγάρο, αέρα (με αέρια), μελάνι. Ο άνθρωπος πίσω από αυτή την αντιεξωραϊστική αυτοκρατορία αρωμάτων λέγεται Κριστιάν Αστουγκβιέιγ (Christian Astuguevieille), ένας δημιουργός με πολλές δεξιότητες που πριν από τριάντα χρόνια φαντάστηκε, σε απόλυτη σύμπνοια με τη σχεδιάστρια των Comme des Garçons, Ρέι Καβακούμπο, ένα ατελιέ ανορθόδοξων οσμών. Έκτοτε, δεν σταμάτησε να γεννά μαζί της περίπλοκα αρώματα πέρα από μόδες, κοινά για άντρες και γυναίκες, με το κάρδαμο, το τριαντάφυλλο και τον μόσχο να αναδίδονται σχεδόν απ' όλα, σε ένα απαλό σπρέι.
Ποιος δεν εθίστηκε με το Concrete, το WonderWood ή το πρώτο τους προϊόν, το μυθικό Eau de Parfum;
Πώς οι αντισυμβατικές αντιλήψεις της Ρέι Καβακούμπο για το γούστο, την άνεση και τo κύρος πέρασαν στο βασίλειο της όσφρησης; Την απάντηση την έδωσε η ίδια η σχεδιάστρια στον πρόλογο ενός βιβλίου του Ντίνο Σίμονετ για τα τριάντα χρόνια των Comme des Garçons Parfums. «Με ένα άρωμα που λειτουργεί σαν φάρμακο και συμπεριφέρεται σαν ναρκωτικό, που εξάπτει τα συναισθήματα και εξυψώνει τη διάθεση». «Δεν μας αρέσουν τα πολύ όμορφα ή τα τέλεια πράγματα. Για μας η υπερβολική ομορφιά είναι ύποπτη, βαρετή και ανησυχητική. Η σύλληψη στην οποία βασίζονται τα αρώματά μας δεν ορίζεται από την ιδέα της ομορφιάς», δήλωνε πέρσι στο «Wallpaper» ο Αστουγκβιέιγ.
Οι παράδοξοι συνδυασμοί υφών (σχοινιά, κλωστική κάνναβη) και γλυπτικών όγκων σε αντικείμενα που αποπνέουν μια γαλλική φινέτσα, ενώ αναδίδουν την πνευματικότητα άλλων πολιτισμών, έχουν προσφέρει στον Αστουγκβιέιγ ένα καλτ κοινό.
Ο πολυπράγμων αυτός Παριζιάνος, πέρα από τις καλλιτεχνικές του συνεργασίες με τα τμήματα αρωμάτων των Rochas, Nina Ricci, Hermès και Comme des Garçons, εκφράζεται και ως γλύπτης, σχεδιαστής επίπλων και δημιουργός κοσμημάτων, προσεγγίζοντας καθημερινά αντικείμενα μέσα από το πρίσμα της ιαπωνικής αισθητικής φιλοσοφίας του wabi-sabi (να αποδέχεσαι την ομορφιά μαζί με κάθε της ατέλεια) και την τέχνη τυλίγματος των αντικειμένων με ύφασμα (furoshiki). Οι παράδοξοι συνδυασμοί υφών (σχοινιά, κλωστική κάνναβη) και γλυπτικών όγκων σε αντικείμενα που αποπνέουν μια γαλλική φινέτσα, ενώ αναδίδουν την πνευματικότητα άλλων πολιτισμών, έχουν προσφέρει στον Αστουγκβιέιγ ένα καλτ κοινό. «Καθετί που κάνω αναζητά νέους τρόπους να βιώσει κανείς τις αισθήσεις του, είτε αυτό είναι ένα άρωμα είτε μια κονσόλα τυλιγμένη με χοντρό σκοινί», λέει.
Αφορμή της online γνωριμίας μας στάθηκε η εφήμερη κάψουλα της Comme des Garçons που στήθηκε στον 1ο όροφο του Attica City Link μέσα στις γιορτές, το Comme des Garçons Pocket: ένα κατάστημα «τσέπης» (το πέμπτο στην Ευρώπη) πάνω σε μια ιδέα της Καβακούμπο να προσφέρει μικρές, προσιτές δόσεις από τον κόσμο της στο κοινό εμβληματικών πολυκαταστημάτων σε όλον τον κόσμο. Η ενέργεια αυτή συμπίπτει με την επέτειο σχεδόν είκοσι χρόνων από το πρώτο Guerrilla Store της Comme des Garçons στην Αθήνα. Μετά το Ελσίνκι, το Βερολίνο και το Ρέικιαβικ, όπου παντοπωλεία και αποθήκες είχαν προσαρμοστεί για να λειτουργήσουν ως εφήμερα καταστήματα του «δομημένου χάους» που πρεσβεύει η CdG, η Αθήνα είχε στεγάσει το αβανγκάρντ πείραμα της Καβακούμπο στον πρώτο όροφο του Bios, το 2005. Αργότερα, το κατάστημα μετακόμισε στο υπόγειο μιας πολυκατοικίας στο Κολωνάκι, όπου η ιστορία συνεχίζεται μέχρι σήμερα από την ομάδα του Number 3.
— Κύριε Αστουγκβιέιγ, παρότι τις τελευταίες δεκαετίες έχετε συνδέσει το όνομά σας με την Comme des Garçons ως καλλιτεχνικός διευθυντής των αρωμάτων του brand, δεν είστε μια τυπική «μύτη». Το σύμπαν σας περιλαμβάνει γλυπτική, σχεδιασμό επίπλων και κοσμημάτων, δημιουργία αντικειμένων. Πώς θα περιγράφατε εσείς τον εαυτό σας;
Θα έλεγα πως είμαι ένας ευρυμαθής δημιουργός, κάποιος που εξερευνά τα πάντα γύρω του και του αρέσει να ασχολείται με διαφορετικά αντικείμενα, σε ένα μεγάλο φάσμα καλλιτεχνικών μέσων. Πάντα με μια αίσθηση ελευθερίας και χαράς.
— Ποια ήταν τα πρόσωπα ή οι εντυπώσεις που διαμόρφωσαν το χάρισμά σας με τις μυρωδιές;
Από μικρός υπήρξα ένα ανήσυχο πνεύμα. Ποθούσα το διαφορετικό, o τρόπος που σκεφτόμουν δεν είχε στεγανά. Ίσως η πρώτη μου αλησμόνητη μυρωδιά ήταν το άρωμα ενός πατημένου φύλλου συκιάς σε μια καλοκαιρινή βόλτα στην Προβηγκία.
— Πείτε μας για τη γνωριμία σας με τη Ρέι Καβακούμπο. Τι σας κράτησε δεμένους σε έναν κόσμο αισθήσεων και μυρωδιών για παραπάνω από τριάντα χρόνια; Μια κοινή αντίληψη του κόσμου ή απλώς μια εναλλακτική αισθητική;
Συνάντησα τη Ρέι στο Τόκιο, το 1992, εντελώς τυχαία. Σύντομα βρεθήκαμε να μιλάμε για αρώματα. Την ενδιέφεραν οι μυρωδιές κι όχι η βιομηχανία των αρωμάτων. Εκείνη την εποχή εργαζόμουν ως καλλιτεχνικός διευθυντής στα αρώματα του Rochas. Συμφωνήσαμε να συναντηθούμε στο Παρίσι και να δούμε την πιθανότητα δημιουργίας ενός ατελιέ αρωμάτων. Η επιθυμία μας να σκεφτούμε με διαφορετικό τρόπο τη δημιουργία και την αίσθηση της όσφρησης οδήγησε στο πρώτο μας άρωμα. Από το Eau de Parfum, το 1994, το ένα προϊόν ακολουθούσε το άλλο – και να ’μαστε εδώ, τρεις δεκαετίες αργότερα.
— Η Comme des Garçons μοιάζει με έναν μοναχικό καβαλάρη στη βιομηχανία της πολυτέλειας. Είναι ένας οίκος μόδας χτισμένος πάνω στον πειραματισμό και στην ορθότητα, στην ποίηση και στην τεχνική μαεστρία αλλά και σε μια στρεβλή αντίληψη περί ομορφιάς. Πώς μεταφέρθηκαν αυτές οι αξίες σε έναν μη χειροπιαστό κόσμο, στα αρώματα;
Όταν ξεκινήσαμε με τη Ρέι, η βασική μας αρχή ήταν η ελευθερία: να δημιουργήσουμε ένα μπουκάλι που να στέκεται οριζόντια, να το πακετάρουμε σε κενό αέρος και να συνθέσουμε ένα άρωμα εκτός των τάσεων της εποχής. Καλλιεργήσαμε τη διαφορετικότητά μας. Αποφασίσαμε να διευρύνουμε το λεξιλόγιο της αρωματοποιίας – να μετακινηθούμε από τις παραδοσιακές πρώτες ύλες σε καθημερινές οσμές και ουσίες, να χρησιμοποιήσουμε συνθετικά υλικά.
— Ποιες δεξιότητες ή νοοτροπία έκανε τη δουλειά σας να ξεχωρίσει;
Η σκέψη εκτός πλαισίου, η δημιουργία χωρίς περιορισμούς, οι απλές οσφρητικές φόρμουλες που βασίζονται σε φυσικά, ανεπεξέργαστα υλικά ή εντελώς αναπάντεχα, όπως η πίσσα, το υπερβαρικό οξυγόνο ή ένα έντονο μείγμα μπαχαρικών – αυτός ήταν ο κανόνας για εμάς.
— Οι φιάλες των αρωμάτων που δημιουργήσατε με τη Ρέι Καβακούμπο –τα φλασκιά σε σχήμα βότσαλου– έγιναν το σήμα κατατεθέν σας, μια οπτική ταυτότητα εξίσου ριζοσπαστική με την οσφρητική. Πώς καταλήξατε σ’ αυτά;
Η Ρέι Καβακούμπο το σχεδίασε και το δημιούργησε. Η όλη διαδικασία κατέπληξε κι εμάς τους ίδιους, μας ενθουσίασε αληθινά!
— Η πιο πρόσφατη δημιουργία σας είναι το Odeur 10, το άρωμα που λανσάρατε για τα τριάντα χρόνια των Comme des Garcons Parfums. Η βάση του είναι το υπεροξείδιο του υδρογόνου, το οξυζενέ δηλαδή. Συνηθίζεται αυτό στην αρωματοποιία;
Το Odeur 10 δημιουργήθηκε γύρω από την ιδέα της καθαρότητας και της αγνότητας, με το οξυζενέ να αποτελεί μέρος αυτής της σύλληψης. Από αυτό ξεκίνησε η έρευνά μας. Όντως δεν είναι ένα συστατικό που συνηθίζεται στη δουλειά αυτή, αλλά εμείς έχουμε το προνόμιο να είμαστε ελεύθεροι. Κάθε μας άρωμα βασίζεται σε μια πολύ ξεχωριστή έρευνα που χρησιμοποιεί διαφορετικά τις πρώτες ύλες – τις σπάει, τις αλέθει, τις παραποιεί, για να αποκαλύψει ασυνήθιστα στοιχεία και μόρια.
— Με ποιο άρωμα Comme des Garçons έχετε μια προσωπική σύνδεση;
Το Odeur 53, περισσότερο από οποιοδήποτε άλλο, είναι για μένα ένα μανιφέστο για ένα διαφορετικό είδος αρωματοποιίας.
— Έχετε και μια αγαπημένη μυρωδιά από την καθημερινή ζωή;
Ναι, τη μυρωδιά από το βερνίκι νυχιών!
