Λίστα Παραπόνων. Από τον Νικόλα Σεβαστάκη

Λίστα Παραπόνων. Από τον Νικόλα Σεβαστάκη Facebook Twitter
Γιατί, όμως, το μόνο συλλογικό πάθος που κερδίζει στη σημερινή Ευρώπη είναι ο εθνικισμός;
2

 

Οι άνθρωποι παραπονιούνται. Δεν διεκδικούν. Αντιμάχονται τη μία ή άλλη απώλεια, αλλά δεν προβάλλουν θετικούς στόχους. Αυτό, με λίγες λέξεις, είναι το ύφος της εποχής και το εσωτερικό της όριο. Στη Γαλλία, ας πούμε, γίνονται εδώ και καιρό συνεχείς απεργίες και κινητοποιήσεις και μέσα στο Euro. Όπως, όμως, έγραφε στο «L' Express» ο παλιός μου καθηγητής Φιλίπ Ρεϊνώ, όλο αυτό καμιά σχέση δεν έχει με τον Μάη του '68. Παρά τον θόρυβό του, είναι φαινόμενο μειοψηφικό και ο ορίζοντας των αιτημάτων του είναι περισσότερο η άρνηση της αλλαγής, όχι η διάθεση για αλλαγές.


«Πριν, ήταν καλύτερα». Μπορεί να μην ακούγεται στην επίσημη σκηνή, αλλά αυτή είναι η μουσική του 2016 σε πολλά μέρη του κόσμου. Τι άλλο μας λένε οι επιθυμίες φυγής από την Ευρωπαϊκή Ένωση, η αναπόληση των μεγάλων ηγετών της εποχής Ντε Γκολ, η διαμάχη για τη διδασκαλία των αρχαίων, η νοσταλγία για το σχολείο που «τότε, τουλάχιστον, μαθαίναμε γράμματα»;


Καλύτερα, λοιπόν, από τώρα. Σε αυτό το βασικό αίσθημα αθροίζονται συμπάθειες και αντιπάθειες. Υψώνονται έτσι τα Ναι και τα Όχι, όπου ο καθένας μπορεί να βρει στέγη και να αισθανθεί πως είναι δίπλα σε άλλους. Λιγότερο μόνος «απέναντι» στον εχθρό που μπορεί να είναι ο οποιοσδήποτε.

Κλαιγόμαστε, αρπαζόμαστε με το καθετί, λέμε τον πόνο μας δημοσίως ή φτιάχνουμε και ξαναφτιάχνουμε λίστες ευχών και εχθρών. Ζούμε έτσι ένα πίσω-μπρος μεταξύ σπασμένης ουτοπίας και ρεαλισμών, μεταξύ της θολής ανάγκης για το καινούργιο και του φόβου για την ασύντακτη περιπέτεια.


Είναι, προφανώς, μια αμυντική-συντηρητική φάση. Της λείπει, σε μεγάλο βαθμό, το παραγωγικό στοιχείο, ενώ αφθονεί η αναπαραγωγή, η μιμητική διασπορά, το διαρκές σάμπλινγκ με ένα θραύσμα παλιάς μελωδίας από το Τριάντα ή το Εξήντα.


Θα μπορούσε κανείς να σκεφτεί με όρους πρωτότυπου και χλωμού αντίγραφου. Για παράδειγμα, οι ριζοσπαστισμοί-λαϊκισμοί της κρίσης μοιάζουν χλωμά αντίγραφα της εποχής των Επαναστάσεων. Μεταφέρουν, δηλαδή, λεξιλόγια, χειρονομίες, στυλ από τις ιστορικές εποχές των Επαναστάσεων στους δικούς μας καιρούς των εφήμερων εξεγέρσεων και των petitions on line.


Το παράπονο είναι ουσιαστικά η αμήχανη και κατά βάθος πτοημένη εκδοχή μιας απαίτησης. Δηλώνω την αντίθεσή μου γιατί δεν περνάω καλά, γιατί αισθάνομαι ότι τα πράγματα πάνε κατά διαόλου ή ότι κάποιος άλλος μου δυσκολεύει τη ζωή.


Πάντα, βέβαια, έτσι ήταν, ως ένα σημείο. Η φιλελεύθερη δημοκρατία, το κοινωνικό κράτος δικαίου και οι πιο προχωρημένες συλλογικές απόπειρες της πολιτικής δεν είχαν πάντα ξεκάθαρους, λογικούς στόχους. Εκτός από τους επαγγελματίες της ιδεολογίας, οι περισσότεροι άνθρωποι έμπαιναν σε μια ιστορία για απτούς, ιδιοτελείς και όχι τόσο ένδοξους λόγους. Για να «ζήσουν καλύτερα», όχι γιατί διάβασαν Διακηρύξεις των Δικαιωμάτων, μανιφέστα ή άρθρα φιλοσόφων.


Υπάρχουν, όμως, μεγάλες διαφορές στο σήμερα. Τώρα, συχνά αρχίζει και τελειώνει κανείς με το παράπονο, την οιμωγή και το βρίσιμο. Δυσκολεύεται πολύ να περάσει στο επόμενο βήμα, στη θετικότητα. Σαν να μη βρίσκουμε γλώσσα για το μέλλον, παρά μόνο για να υπογραμμίσουμε το αθετημένο, προδομένο, εξαπατημένο μας παρόν.


Αυτή είναι η μεγάλη αδυναμία της σημερινής στιγμής. Και δεν αφορά μόνο την Ελλάδα. Κλαιγόμαστε, αρπαζόμαστε με το καθετί, λέμε τον πόνο μας δημοσίως ή φτιάχνουμε και ξαναφτιάχνουμε λίστες ευχών και εχθρών. Ζούμε έτσι ένα πίσω-μπρος μεταξύ σπασμένης ουτοπίας και ρεαλισμών, μεταξύ της θολής ανάγκης για το καινούργιο και του φόβου για την ασύντακτη περιπέτεια.


Γιατί, όμως, το μόνο συλλογικό πάθος που κερδίζει στη σημερινή Ευρώπη είναι ο εθνικισμός; Ίσως γιατί από τις απαρχές του στην Ιστορία ο εθνικισμός ήταν ένα «επιτυχημένο» πίσω-μπρος. Μπορούσε να πηγαινοέρχεται από τις ελίτ στη μάζα, από τους μορφωμένους στους αγράμματους, από τους νοσταλγούς των παραδοσιακών τρόπων στους εκσυγχρονιστές και αναμορφωτές. Από την πόλη στο χωριό.


Πάει κανείς προς τον εθνικισμό όταν δεν ξέρει πια τι να απαντήσει στο ερώτημα τι κοινωνία θέλει. Ή, όπως έλεγαν προφητικά τα τραυματισμένα λόγια του ποιητή:


Απ' το πρωί κοιτάζω προς τ' απάνω ένα πουλί καλύτερο

Απ' το πρωί χαίρομαι ένα φίδι τυλιγμένο στο λαιμό μου¹

¹Μίλτος Σαχτούρης, «Η δύσκολη Κυριακή». Η Λησμονημένη. 

2

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Για την έκφραση «Επάγγελμα ομοφυλόφιλος»

Θοδωρής Αντωνόπουλος / Για την έκφραση «Επάγγελμα ομοφυλόφιλος»

Αν θεωρήσουμε την ομοφυλοφιλία επάγγελμα, αξιότιμε κ. συνήγορε, τότε σίγουρα αυτό θα πρέπει να ενταχθεί στα βαρέα ανθυγιεινά. Τουλάχιστον για όσο μπορούν να δηλητηριάζουν τον δημόσιο λόγο κακοποιητικές απόψεις, αντιλήψεις και πρακτικές, σαν αυτές που είτε εκφέρετε είτε ενθαρρύνετε.
ΘΟΔΩΡΗΣ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ

σχόλια

2 σχόλια
Το κείμενό σας, αν και σωστό σε πολλά σημεία του, αναφέρεται σε συγκεκριμένες κοινωνικο-οικονομικές ομάδες. Πχ. οι άνθρωποι που αμοίβονται με 460 ευρώ μηνιαίως για 5ημερο-8ωρο δεν παραπονιούνται επειδή δεν περνάνε καλά, δεν μπορούν να επιβιώσουν. Και είναι πολλοί άνθρωποι σε αυτή και σε χειρότερη κατάσταση. Όταν λοιπόν εμείς οι εγγράμματοι (όχι απαραίτητα μορφωμένοι) και λιγάκι βολεμένοι τους φερόμαστε αφ’ υψηλού μην περιμένουμε και καλύτερα αποτελέσματα.
Αν και την άρνηση της αλλαγής που εντοπίζετε στα αυθόρμητα ή παρακείμενα "κινήματα" εσείς την εναποθέτετε ψυχαναλυτικά ως επί το τί μέλλει γενέσθαι ενώ εγώ στο τί έχει ήδη αλλάξει, με το περιθώριο να ερμηνευτεί ο αρνητισμός όχι τόσο ως προς τα χαμένα όνειρα αλλά στην αδυναμία να ονειρευτείς από δω και πέρα και έχοντας εκ των πραγμάτων καβάτζα έτσι την πολιτική κρίση να βλέπω ότι κάτι δεν πάει καλά με αυτές τις αλλαγές, πολύ σωστά ερμηνεύετε και θα συμφωνήσω την έξαρση του εθνικισμού σε μια Ευρώπη που πριν 10 χρόνια δεν θα περιμέναμε... Προσπαθώντας να συμπληρώσω λοιπόν, η επιστροφή στο εθνικό ως εθνικισμός συμβαίνει επειδή η εξαθλίωση πηγαίνει μαζί με την αποεθνοποίηση για την ολοκλήρωση της Ευρώπης. Και αυτή η τελευταία "ενδοξότητα" είναι και αυτή από την ελίτ που προπορεύεται που σου λέει ότι αυτό που βιώνεις ως εφιάλτη είναι το όνειρο. Συνεπώς η θετικότητα που αναζητάτε ή ψευδαισθησιακή θα πρεπε να ναι, ή βαρουφακική-ως προς την έκκλησή του πρώην υπουργού να φροντίσουμε να ζήσουμε πιο λιτά... Αλήθεια, σε ποιον να πούμε ναι;Ας πούμε τα πράγματα με το όνομά τους: ναι, το εθνικιστικό είναι μια αντίδραση συντηρητική, που θέλει όμως να συντηρήσει το θεμιτό πλαίσιο που κρατούσε κάποτε την Γαλλία φερ ειπείν εσωτερικά κινητική, την στιγμή όμως πλέον που δεν είναι μόνο τα όνειρα που χάνονται τώρα που διαρρηγνύεται το εθνικό για χάρη του υπερρεθνικού, είναι και το αν μια ζωή με αυτούς τους ασαφείς και απρόσιτους νέους όρους και αιτιάσεις και τάματα φτάσει για να μπορείς να ονειρεύεσαι... Όταν νιώθει κανείς ότι δεν θα προλάβει να ζήσει, σταμάτα και να ονειρεύεται, έτσι δεν είναι; Το πνεύμα από την άλλη της αριστερής αντίδρασης ως αριστερισμός πέραν του ότι ιστορικά δεν είναι αποκατεστημένη ως προς το ότι ουδέποτε εδραιώθηκε παρά απλώς... δανείστηκε για λίγο από ότι φαίνεται στους ανυποψίαστους ιδεολογικά αριστερούς της μάζας(βλ. ΠΑΣΟΚ) μέχρι να πάει και αυτή μπρος πίσω και να ξε-δανειστεί από την νέα διεθνική εξουσία, είναι συντηρητική στον βαθμό ποιον; που διεκδικεί να συντηρήσει δικαιωματα ανθρωπιστικά και πρόνοιας; Εκεί λοιπόν που τα "σοσιαλιστικίστικα" -ας τα πούμε- δικαιώματα πλαισιώνονταν σε ένα εθνικό επίπεδο που χάνεται, ιδού! συντάσσονται ως ιδεολογήματα και προκύπτει ως αντιπρόταση στο όνειρο-εφιάλτης της ελίτ το "ο εφιάλτης σαν όνειρο": εκείνος ο εθνικός μας σοσιαλισμός...ως εθνοσοσιαλισμός... Πριν μιλήσουμε τώρα για θετικότητα, τουλάχιστον ας παραδεχθούμε το εξής: η Ευρώπη τα κανε σκατά... Και τί εννοούμε Ευρώπη; Τις κυβερνήσεις, τα Συμβούλια και τα funds ή εμένα εσένα και τον κάθε ευρωπαίο πολίτη; Τί κάνουμε τώρα ο καθένας; Απέναντι σε τί από όλα; Με ποιον συνοδοιπόρο; Ποιο είναι το όνειρο; Το δικό σου και το δικό μου ή υπάρχει και κάποιο.. δικό μας; Μήπως να συμφωνούσαμε τουλάχιστον ότι εδώ που τα λέμε και έτσι όπως τα καταλαβαίνουμε και τα αποδομούμε η όποια θετικότητα κατ αρχάς μπορεί ή πρέπει να είναι συγχρόνως και λίγο... αντιεξουσιαστική;

ΘΕΜΑΤΑ ΔΗΜΟΦΙΛΗ

ΕΙΔΗΣΕΙΣ ΔΗΜΟΦΙΛΗ

THE GOOD LIFO ΔΗΜΟΦΙΛΗ