Χοροθέατρο Πίνα Μπάους
Vollmond
Ένας μυστηριώδης βράχος που λαμπυρίζει σαν τεράστια φεγγαρόπετρα δεσπόζει στη σκηνή. Νερό πλημμυρίζει τον χώρο, μεταμορφώνοντάς τον σε ένα φυσικό τοπίο όπου οι χορευτές τρέχουν, στροβιλίζονται, βουτούν από τον βράχο, γλιστρούν πάνω στη σκηνή έπειτα από παράτολμες πτώσεις. Βήματα και χειρονομίες ελευθερώνονται από τη βαρύτητα της μελαγχολίας. Το νερό ως επαναλαμβανόμενο μοτίβο μαρτυράει αυτά που είναι αδύνατον να συγκρατήσουμε ή να ελέγξουμε. Κι όλα αυτά για να μας μιλήσει για ακόμα μια φορά το εμβληματικό Χοροθέατρο του Βούπερταλ της Πίνα Μπάους, με τη χαρακτηριστική ποιητική του γλώσσα, για τα παιχνίδια εξουσίας, την απαρχή του φλερτ, το τελετουργικό της προσέγγισης και τη μικρότητα στις σχέσεις μεταξύ ανδρών και γυναικών. «Vollmond», λοιπόν, που θα πει «Πανσέληνος». Έρωτας, πόθος, τρυφερότητα και σύγκρουση ανάμεσα στα δύο φύλα, σε μια αδιάκοπη εναλλαγή έντασης και λυρισμού στη σκηνή του Μεγάρου Μουσικής Αθηνών για τέσσερις παραστάσεις (6-9 Νοεμβρίου).
Όσοι έχουν παρακολουθήσει την πηγαία ομορφιά του Vollmond, ενός από τα τελευταία έργα που δημιούργησε η πρωτοπόρος Γερμανίδα χορογράφος πριν από τον θάνατό της το 2009, επιμένουν ότι ο σκηνογράφος Πέτερ Παμπστ είναι εξίσου δημιουργός του έργου όσο και η ίδια η Μπάους. «Οι άνδρες της είναι πάντα κομψά ντυμένοι με πουκάμισα, ενώ οι γυναίκες εμφανίζονται πάντοτε λαμπερές, με φορέματα με λεπτές τιράντες και μακριά μαλλιά που ανεμίζουν. Νοσταλγούν μια πιο εκλεπτυσμένη και λαμπερή εποχή, ενώ ταυτόχρονα χλευάζουν τις αντιλήψεις και τα ήθη της», έγραψε η «Guardian» μετά το περσινό πέρασμα του Vollmond από τον λονδρέζικο ναό του χορού Sadler’s Wells. Μέσα από μια φαινομενικά ανέμελη κίνηση την οποία οδηγούν μουσικές του Τομ Γουέιτς, της Κατ Πάουερ, του Ρενέ Ομπρί, οι χορευτές έρχονται αντιμέτωποι με τις πρωτόγονες δυνάμεις που ορίζουν τη ζωή του ανθρώπου. Είκοσι χρόνια μετά την πρεμιέρα του, ο κύκλος εξακολουθεί να μικραίνει και να μεγαλώνει, όπως το φεγγάρι που γεμίζει και αδειάζει.
6-9/11, Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, Αίθουσα Αλεξάνδρα Τριάντη, λεωφόρος Βασιλίσσης Σοφίας & Πέτρου Κόκκαλη 1
Ματούλα Κουστένη
Oυίλλιαμ Σαίξπηρ
Μακμπέθ
«Έχω σχεδόν ξεχάσει τι γεύση έχει ο φόβος. Παλιότερα οι αισθήσεις μου πάγωναν όταν άκουγα κραυγή τη νύχτα και μια ιστορία τρομακτική έκανε τα μαλλιά μου να ορθώνονται λες κι ήταν ζωντανά. Τη χόρτασα τη φρίκη: ο τρόμος είναι πια οικείος στις φονικές μου σκέψεις, που δεν μπορεί να με ταράξει». Η αγωνία είναι ατελείωτη. Οι εφιάλτες επιβεβαιώνονται. Η εξουσία φωνάζει «το αίμα θέλει αίμα». Οι αποφάσεις συνθλίβονται από τη συνειδητοποίηση «καλύτερα να μην ήξερα ποιος είμαι, παρά να ξέρω τι έχω κάνει». Και για πρωταγωνιστές, ένας βασιλιάς τέλειο υποχείριο της γυναίκας του που μανιασμένος και θιγμένος σκορπάει τον θάνατο και μια βασίλισσα που επιστρατεύει κάθε ανήθικο εξαναγκασμό.
Ο Μακμπέθ είναι η μικρότερη τραγωδία του Σαίξπηρ. Αλλά τόσο περιεκτική σε δηλητήριο, ένταση, βία, ηδονή για εξουσία που μάλλον δεν χρειαζόταν περισσότερο χώρο ο Άγγλος δραματουργός για να περιγράψει ποια ταπεινά ένστικτα οδηγούν στα μεγαλύτερα εγκλήματα. Η ιστορία του Μακμπέθ και της λαίδης Μακμπέθ, που πιστεύεται ότι γράφτηκε μεταξύ του 1603 και του 1606, ζωντανεύει στη σκηνή του θεάτρου Κατερίνα Βασιλάκου—Μαριάννα Τόλη, σε σκηνοθεσία Κατερίνας Ευαγγελάτου, με δύο κορυφαίους ερμηνευτές στους ρόλους του αδηφάγου ζευγαριού: τον Γιώργο Γάλλο και την Καρυοφυλλιά Καραμπέτη. Η διανομή συμπληρώνεται από τους/τις Μιχάλη Μιχαλακίδη, Λευτέρη Πολυχρόνη, Έλενα Τοπαλίδου, Αλεξάνδρα Λέρτα, Ερρίκο Μηλιάρη, Χρήστο Διαμαντούδη, Σταύρο Καλλιγά, Γιώργη Παρταλίδη, Βασίλη Μίχα και Γιώργο Μπραουδάκη. Η Κατερίνα Ευαγγελάτου, έχοντας επιστρέψει από την Κίνα, όπου παρουσίασε τη Λυσιστράτη του Αριστοφάνη στο Εθνικό Θέατρο της Σανγκάης, σκηνοθετεί την πιο σκοτεινή σαιξπηρική τραγωδία. Η παράσταση, που είχε αρχικά προγραμματιστεί να ανεβεί στο Αμφι—Θέατρο Σπύρου Α. Ευαγγελάτου, αλλά λόγω ειδικών τεχνικών απαιτήσεων μεταφέρθηκε, κάνει πρεμιέρα στις 13 Νοεμβρίου. Στο περίφημο «καταραμένο» έργο του Σαίξπηρ η εξουσία είναι ο στόχος και οι φόνοι ο μόνος δρόμος προς αυτήν.
Από 13/11, Θέατρο Κατερίνα Βασιλάκου-Μαριάννα Τόλη, Προφήτου Δανιήλ 3 & Πλαταιών
Ματούλα Κουστένη
Pussy Riot
Riot Days
Οι Pussy Riot δεν υπήρξαν ποτέ ένα συμβατικό πανκ συγκρότημα και το «Riot Days» που φέρνουν στην Αθήνα απέχει εξίσου από την έννοια μιας συνηθισμένης συναυλίας. Με κεντρικό πρόσωπο τη Mαρία «Mάσα» Αλιόκινα, μία από τις γυναίκες που φυλακίστηκαν μετά την περίφημη δράση κατά του Πούτιν στον Καθεδρικό του Σωτήρος Χριστού το 2012, το πρότζεκτ συνδυάζει ζωντανή μουσική, spoken word, βίντεο, θέατρο και πολιτική διαμαρτυρία. Βασισμένο στο ομώνυμο βιβλίο της Aλιόκινα, αφηγείται την ιστορία των Pussy Riot αλλά ταυτόχρονα τη φέρνει στο σήμερα, με αναφορές στον πόλεμο στην Ουκρανία, στην καταστολή στη Ρωσία και στα LGBTQΙ+ δικαιώματα. Είναι περισσότερο ένα επιθετικό, multimedia πανκ μανιφέστο παρά ένα παραδοσιακό live, όπου η μουσική λειτουργεί σε συνδυασμό με εικόνες, αφήγηση και περφόρμανς. Σχεδόν δεκαπέντε χρόνια μετά τη στιγμή που τις έκανε παγκόσμιο σύμβολο καλλιτεχνικής και πολιτικής αντίστασης, το μήνυμά τους παραμένει ανατριχιαστικά επίκαιρο.
8/10, Gazarte - Ground Stage, Βουτάδων 32-34
Μαρία Παππά
Belle & Sebastian
Τριάντα χρόνια μετά, το «If you’re feeling sinister» εξακολουθεί να είναι ένα από τα πιο τρυφερά και διαχρονικά άλμπουμ της βρετανικής indie pop. Οι Belle & Sebastian επιστρέφουν στην Αθήνα για να το παρουσιάσουν ολόκληρο, σε μια συναυλία που λειτουργεί ταυτόχρονα ως επέτειος και ως αναδρομή στη θρυλική ιστορία τους, που μετρά τρεις δεκαετίες αξέχαστων μελωδιών. Από το «The stars of track and field» και το «Like Dylan in the movies» μέχρι το «Get me away from here, Ι’m dying», οι μικρές ιστορίες του Στιούαρτ Μέρντοχ για μοναχικούς, αμήχανους και ερωτευμένους ανθρώπους διατήρησαν μια παράξενη φρεσκάδα, ενώ η μπάντα εξελίχθηκε χωρίς να χάσει ποτέ την αγάπη της για το χιούμορ και τη μελαγχολία. Μετά την εκτέλεση ολόκληρου του δίσκου θα ακολουθήσει δεύτερο set με τραγούδια από το έργο τους συνολικά, από το «Tigermilk» μέχρι το «The Boy with the Arab Strap» και τις πιο πρόσφατες κυκλοφορίες τους. Μια βραδιά που μάλλον θα μοιάζει περισσότερο με γιορτή.
27/11, Floyd Live Music Venue, Πειραιώς 117
Μαρία Παππά
Λαρς φον Τρίερ
Dogville
Το κινηματογραφικό αριστούργημα Dogville του Λαρς φον Τρίερ που τάραξε το 2003 το Φεστιβάλ των Καννών έχει ανέβει επανειλημμένως στο θέατρο, στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, χάρη στην ιδιοφυή του σύλληψη αλλά και την ενδογενή θεατρική του δομή – πρόκειται για μια μπρεχτική σκηνογραφική προσέγγιση, όπου τα όρια των σπιτιών σηματοδοτούνται από γραμμές κιμωλίας, ενώ τα αντικείμενα ορίζονται με ταμπέλες. Αυτή η συνθήκη αφενός ανάγει την αγγλόφωνη ταινία με τη διεθνή διανομή σε «πειραματική» και αφετέρου πετυχαίνει τον σκοπό του δημιουργού του: κάνει προφανείς τις προθέσεις και τις αντιδράσεις των κατοίκων του απομονωμένου χωριού, όπου καταφεύγει η όμορφη Γκρέις για να αποφύγει μια συμμορία γκάνγκστερ. Ενώ αρχικά της προσφέρουν καταφύγιο, σταδιακά οι συμπεριφορές γίνονται όλο πιο απαιτητικές και ταπεινωτικές με αντίκρισμα μια αμφισβητούμενη προστασία – μέχρι που το μέγεθος του κυνισμού και της εκμετάλλευσης γονατίζουν τη νέα γυναίκα. Τον Νοέμβριο ο Άρης Μπινιάρης σκηνοθετεί το Dogville στο Δημοτικό Θέατρο Πειραιά, με το ιδιαίτερο σκηνοθετικό του ύφος, όπου ρυθμός, μουσική και θεατρικός λόγος κλιμακώνονται τελετουργικά, αγγίζοντας έναν μυσταγωγικό διονυσιασμό και τις υπόγειες συνδέσεις της παραβολής του Δανού auteur, αποκαλύπτοντας το μέγεθος της ανθρώπινης κτηνωδίας και θέτοντας ταυτόχρονα αμείλικτα ερωτήματα ηθικής τάξης.
25/11/26-14/2/27, Δημοτικό Θέατρο Πειραιά, λεωφόρος Ηρώων Πολυτεχνείου 32, Πειραιάς
Χρήστος Παρίδης
Autechre
Για περισσότερες από τρεις δεκαετίες οι Autechre παραμένουν από τα πιο αινιγματικά και επιδραστικά ονόματα της ηλεκτρονικής μουσικής. Οι Ρομπ Μπράουν και Σιν Μπουθ ξεκίνησαν από την τέκνο, την ελέκτρο και το χιπ—χοπ των late ’80s και των αρχών των ’90s, αλλά μέσα από τη Warp οδηγήθηκαν σταδιακά σε έναν ήχο τόσο περίπλοκο και προσωπικό που δύσκολα χωρά πλέον σε οποιαδήποτε κατηγορία. Τα beats αποδομούνται, οι ρυθμοί αλλάζουν μορφή σχεδόν οργανικά και οι μελωδίες εμφανίζονται και εξαφανίζονται μέσα σε πυκνές ψηφιακές κατασκευές. Ακόμα πιο ιδιαίτερα είναι τα live τους, τα οποία συχνά πραγματοποιούνται σχεδόν ή εντελώς στο σκοτάδι, χωρίς visuals και χωρίς το συνηθισμένο θέαμα μιας ηλεκτρονικής συναυλίας. Ολόκληρη η προσοχή μεταφέρεται στον ήχο, που μεταλλάσσεται συνεχώς και κάνει κάθε εμφάνιση διαφορετική. Η επιστροφή τους στην Αθήνα στο πλαίσιο της περιοδείας Τwentytwentysix θα γίνει με ένα live που πραγματικά είναι «άχαστο».
3/10, Universe | S-2000, λεωφόρος Κηφισού 87
Mαρία Παππά
Platon
People Power
Έχει κάνει εξώφυλλο για το «ΤΙΜΕ», μεταξύ άλλων, τον Ντόναλντ Τραμπ και τον Βλαντίμιρ Πούτιν, ενώ έχει φωτογραφίσει τους σημαντικότερους ηγέτες της εποχής μας, τον Μπιλ Κλίντον, τον Μπαράκ Ομπάμα, τον Τόνι Μπλερ αλλά και τον Μουαμάρ Καντάφι και τον Σίλβιο Μπερλουσκόνι. Για τέσσερις δεκαετίες ο γεννημένος στην Ελλάδα φωτογράφος Platon συνεργάζεται με τα ισχυρότερα διεθνή μέσα ενημέρωσης («Τhe New Yorker», «Rolling Stone», «Vogue», «Vanity Fair»), ενώ παράλληλα έχει ιδρύσει τον μη κερδοσκοπικό οργανισμό The People’s Portfolio, που είναι αφιερωμένος στην ανάδειξη όσων υπερασπίζονται τα ανθρώπινα δικαιώματα σε όλο τον κόσμο. Το Μουσείο Μπενάκη στην Πειραιώς 138 εγκαινιάζει τον Νοέμβριο την έκθεση «People Power», η οποία δομείται σε δύο ενότητες. Η πρώτη παρουσιάζει τα εμβληματικά πορτρέτα του Platon προσωπικοτήτων που διαμόρφωσαν την πρόσφατη ιστορία: διασημότητες, κορυφαίες μορφές του πολιτισμού, ανατρεπτικούς ή περιθωριακούς χαρακτήρες, ιδιοφυΐες της τεχνολογίας και των επιστημών, σχεδιαστές μόδας, ηγέτες παγκόσμιας εμβέλειας αλλά και ακτιβιστές για τα ανθρώπινα δικαιώματα. Η δεύτερη ενότητα περιλαμβάνει επιλογή φωτογραφιών από την Πάρο, αποτίνοντας φόρο τιμής στην ελληνική καταγωγή του φωτογράφου και στον ελληνικό πολιτισμό. Η έκθεση πλαισιώνεται από την κυκλοφορία μιας μονογραφίας με τίτλο «Ρlaton Ρaros».
5/11/26-31/1/27, Μουσείο Μπενάκη, Πειραιώς 138
Xρήστος Παρίδης
Μουσείο Μπενάκη
Cahiers d’Art 100 χρόνια
Εκατό χρόνια συμπληρώνονται από την κυκλοφορία του θρυλικού περιοδικού «Cahiers d’Art» από τον ιστορικό τέχνης Κριστιάν Ζερβός, και το Μουσείο Μπενάκη, όπως και σημαντικά μουσεία απ’ όλο τον κόσμο, συμμετέχει στο διεθνές επετειακό αφιέρωμα που συντονίζει ο ομώνυμος εκδοτικός οίκος με εκθέσεις, εκδόσεις και άλλες εκδηλώσεις. Η έκθεση στο Μπενάκη, αντλώντας από τις ετερογενείς συλλογές του, επικεντρώνεται στον παγκόσμιο και διαπολιτισμικό χαρακτήρα του εντύπου, από το οποίο πέρασαν οι σημαντικότεροι καλλιτέχνες του πρώτου μισού του 20ού αιώνα. Προσεκτικά επιλεγμένες, οι σελίδες ζωντανεύουν μέσα από μια εγκατάσταση πολυμέσων σε επιμέλεια της εικαστικού Ναταλίας Παπαδοπούλου, αναδεικνύοντας την ουσιαστική ιστορική και εννοιολογική συνάφεια μεταξύ του εκδοτικού οράματος του Ζερβός και της συλλεκτικής φιλοσοφίας του Αντώνη Μπενάκη. Η επιμέλεια είναι της Πολύνας Κοσμαδάκη και της Βασιλικής Δανιήλ.
14/10/26-24/1/27, Μουσείο Μπενάκη Ελληνικού Πολιτισμού, Κουμπάρη 1 & Βασιλίσσης Σοφίας, Κολωνάκι
Xρήστος Παρίδης
A$AP Rocky
Από τις πιο αναγνωρίσιμες μορφές του σύγχρονου αμερικανικού χιπ—χοπ, ο A$AP Rocky έρχεται για πρώτη φορά στην Ελλάδα σε μια περίοδο που βρίσκεται ξανά στην επικαιρότητα λόγω του γάμου του με τη Ριάνα. Από το «Peso» και το «Goldie» μέχρι τα «L$D», «Praise the Lord (Da Shine)» και «Sundress», ο ράπερ από το Χάρλεμ κατάφερε να δημιουργήσει έναν ήχο που κινείται με άνεση ανάμεσα στο cloud rap, την ψυχεδέλεια και την πιο mainstream πλευρά του είδους. Παράλληλα, η σχέση του με τη μόδα, το σινεμά και την ευρύτερη ποπ κουλτούρα τον έχει κάνει κάτι πολύ περισσότερο από έναν ακόμη σούπερ σταρ. Η εμφάνισή του εδώ αποτελεί μέρος της «Don’t Be Dumb» World Tour, που ακολούθησε το πρώτο ολοκληρωμένο άλμπουμ του μετά από οκτώ χρόνια. Πρόκειται για μία από τις σημαντικότερες συναυλίες του φθινοπώρου, αν και περισσότερο ιντριγκάρει το αν θα τον ακολουθήσει και η Ριάνα σε αυτήν τη στάση του στην Αθήνα.
11/10, Telekom Center Athens, ΟΑΚΑ, Μαρούσι
Μαρία Παππά
Άαρον Σόρκιν
The Social Reckoning
Στη σκιά των καταγγελιών κατά της Meta και του Μαρκ Ζάκερμπεργκ, οι οποίες κατέληξαν στον πρόσφατο εξωδικαστικό συμβιβασμό, έρχεται το άκρως επίκαιρο –περίπου, αλλά όχι ακριβώς σίκουελ του Social Network– Social Reckoning. Ο πολυτάλαντος Άαρον Σόρκιν, αυτήν τη φορά, εκτός από το σενάριο, αναλαμβάνει και τη σκηνοθεσία σε μια ταινία που αποτελεί μία από τις πολυαναμενόμενες κινηματογραφικές παραγωγές του φθινοπώρου. Το σενάριο βασίζεται στα γεγονότα που οδήγησαν στην αποκάλυψη της «Wall Street Journal» με τίτλο «The Facebook Files». Η Mάικι Μάντισον του Anora εμφανίζεται στον ρόλο της Φράνσις Χάουγκεν, της πρώην μηχανικού πληροφορικής του Facebook, από την οποία το 2021 διέρρευσαν δεκάδες χιλιάδες εσωτερικά έγγραφα της εταιρείας και η οποία κατέθεσε δημόσια για τις πρακτικές της.
Κεντρικό ρόλο στην ταινία διαδραματίζει η σχέση της Χάουγκεν με τον πρώην δημοσιογράφο της «Wall Street Journal», Τζεφ Χόργουιτζ, τον οποίο υποδύεται ο πρωταγωνιστής του «Bear», Τζέρεμι Άλεν Γουάιτ, ενώ ως Μαρκ Ζάκερμπεργκ θα δούμε τον πρωταγωνιστή του «Succession», Τζέρεμι Στρονγκ, και όχι τον Τζέσι Άιζενμπεργκ. Αν στην πρώτη ταινία για τον ιδρυτή του μέσου κοινωνικής δικτύωσης που άλλαξε τον πλανήτη παρακολουθήσαμε τη δημιουργία και την άνοδο του Facebook, στο Social Reckoning περιμένουμε με μεγάλο ενδιαφέρον να δούμε τις σκοτεινές όψεις της λειτουργίας του και τη στιγμή της λογοδοσίας του. Θα καταφέρει, άραγε, ο Σόρκιν να επαναλάβει το αριστοτεχνικό αποτέλεσμα του Social Network, κρατώντας αυτήν τη φορά και τα ηνία της σκηνοθεσίας;
Θα κυκλοφορήσει στις ελληνικές αίθουσες στις 8/10
Ειρήνη Γιαννάκη
Αλέκος Λεβίδης: Ζωγραφική 1961–2026. Διά βίου παιχνίδι
Το Μουσείο Μπενάκη εγκαινιάζει στις 7 Οκτωβρίου στην Πειραιώς 138 μια αναδρομική έκθεση αφιερωμένη στη ζωή και στο σύνολο του έργου του ζωγράφου και ακαδημαϊκού Αλέκου Λεβίδη. Έχοντας ξεκινήσει να ζωγραφίζει και να σχεδιάζει από παιδί, όπως έχει πει και ο ίδιος, η ζωγραφική αποτελούσε γι’ αυτόν ό,τι για τους συνομηλίκους του το παιχνίδι. Ωστόσο δεν ήταν ένα απλό «παιχνίδι»: απαιτούσε προσήλωση, δημιουργική φαντασία και επιμονή, και παράλληλα πρόσφερε βαθιά και γόνιμη απόλαυση. Μια δημιουργική εσωστρέφεια που οδηγούσε στη μέθεξη και δεν έπαψε να συντροφεύει τον Λεβίδη σε όλη του τη ζωή μέχρι την ωριμότητά του.
Στην έκθεση με τίτλο «Ζωγραφική 1961—2026. Διά βίου παιχνίδι», που επιμελείται ο ίδιος σε συνεργασία με τη Μαρίκα Ρόμπου—Λεβίδη, θα παρουσιάσει πάνω από πεντακόσια έργα που φιλοτέχνησε από τα νεανικά του χρόνια μέχρι σήμερα – σε αυτά περιλαμβάνονται συνθέσεις με χρώμα, σχέδια, ζωγραφικές μακέτες εξωφύλλων βιβλίων, εικαστικά σημειωματάρια, τοιχογραφίες, εγκαταστάσεις και σκηνικά. Το αποτέλεσμα ενός ιδιαίτερα σοβαρού, όπως τελικά αποδείχτηκε για τον ίδιο, παιχνιδιού ζωής που έχει φτάσει στην ολοκλήρωσή του.
8/10/26-14/2/27, Μουσείο Μπενάκη, Πειραιώς 138
Χρήστος Παρίδης
Tζεφ Μιλς
Tomorrow Comes Harvest
Ο Τζεφ Μιλς αντιμετωπίζει τη μουσική ως ένα ερώτημα που δεν πρέπει να απαντηθεί οριστικά. Ίσως γι’ αυτό, σχεδόν τέσσερις δεκαετίες μετά την εμφάνισή του στη σκηνή του Ντιτρόιτ, εξακολουθεί να κοιτάζει μόνο μπροστά – σαν να μην τον ενδιαφέρει η ιστορία που γράφτηκε όσο εκείνη που δεν έχει ακόμη συμβεί. Για τον Mιλς, η τέκνο ήταν και είναι «Underground Resistance», ένας ανοιχτός τρόπος να σκεφτόμαστε την τεχνολογία, το σύμπαν, τον χρόνο, το ανθρώπινο σώμα και την ίδια την εξέλιξη. To πρότζεκτ Tomorrow Comes The Harvest συμπυκνώνει αυτήν τη φιλοσοφία. Ξεκίνησε από τη συνάντησή του με τον σημαντικό Τόνι Άλεν και από μία απλή, αλλά συγχρόνως ανατρεπτική ιδέα: τι συμβαίνει όταν αφήνεις τη μουσική να υπάρξει πρoτού προλάβεις να την ελέγξεις; Ο αυτοσχεδιασμός δεν επικροτεί την τεχνική, αλλά μεταμορφώνεται σε μία πράξη εμπιστοσύνης.
Τα πλήκτρα, τα κρουστά και οι μηχανές, με κοινό δίαυλο το ανθρώπινο σώμα, συνομιλούν χωρίς να ξέρουν πού ακριβώς θα καταλήξουν. Μετά τον θάνατο του Άλεν, ο Μιλς δεν επέλεξε να μετατρέψει το πρότζεκτ σε ένα μουσειακό αντικείμενο. Μαζί με τον Ζαν-Φι Νταρί, τον Πραμπού Εντουάρ και συχνά με την προσθήκη της Ρασίντα Άλι, συνεχίζει αυτή την αναζήτηση, χωρίς πλάνο, χωρίς πρόβες. Ίσως αυτή να είναι και η πιο ενδιαφέρουσα εμμονή του, το ότι αρνείται να αντιμετωπίσει ακόμα και τη δική του κληρονομιά ως κάτι τελειωμένο. Η (ηλεκτρονική) μουσική συχνά ανακυκλώνει το παρελθόν μέχρι να το εξαντλήσει. Ο Μιλς θα ψάχνει πάντα το επόμενο άγνωστο κι αυτό είναι σίγουρα το πιο τέκνο πράγμα που μπορεί να κάνει, γιατί η πιο ενδιαφέρουσα εκδοχή του μέλλοντος είναι αυτή που δεν έχουμε ακόμη τη γλώσσα για να περιγράψουμε.
20/9, Θέατρο Βράχων «Μελίνα Μερκούρη», Κύπρου 50-54, Βύρωνας
Φώφη Τσεσμελή
Ουίλλιαμ Σαίξπηρ
Άμλετ
«Πάντα είχα μια έλξη γι’ αυτό το έργο κι έτρεμα πότε θα έρθει η στιγμή να το πιάσω. Όταν, λοιπόν, το αποφάσισα και ξεκίνησα, ήταν σαν να μην μπορούσα να ακούσω αντρική φωνή να εκφέρει τα λόγια του. Όχι γιατί ήθελα να πω κάτι συγκεκριμένο με την επιλογή μιας γυναίκας στον ρόλο του Άμλετ, αλλά γιατί ειδικά η Στεφανία φέρει κάτι αδρό και άφυλο, κάτι πολύ ελκυστικό που μοιάζει να κουβαλά όλες τις μεταπτώσεις και μεταστροφές του ήρωα». Ήρθε, λοιπόν, η στιγμή του Άμλετ για τον Δημήτρη Καραντζά. Σε λίγες μέρες ξεκινά εντατικές πρόβες και στις 19 Δεκεμβρίου ο Άμλετ του κάνει πρεμιέρα στο θέατρο Βεάκη με τη Στεφανία Γουλιώτη στον ομώνυμο ρόλο. Τη διανομή συμπληρώνουν οι Φιντέλ Ταλαμπούκας, Θεοδώρα Τζήμου, Νατάσα Εξηνταβελώνη, Συμεών Τσακίρης, Θανάσης Ραφτόπουλος, Νίκος Μήλιας, Νίκος Κουσούλης, Γρηγόρης Μπαλλάς, Μιχάλης Αναγνώστου, Πασχάλης Τερζής, Μιχάλης Ψαλίδας.
«Ποτέ στη λογοτεχνία, κανένα άλλο πλάσμα δεν μίλησε τόσο ωμά, άκαμπτα, βάναυσα για θέματα ουσίας του ανθρώπου όπως μίλησε ο Άμλετ», έγραφε για τον ήρωα ο Γιώργος Χειμωνάς, τη μετάφραση του οποίου θα χρησιμοποιήσει ο Καραντζάς. Με φόντο μια κοινωνία σε αποσύνθεση, ο Σαίξπηρ συνθέτει μια τραγωδία για έναν κύκλο εκδίκησης όπου το ερώτημα της ύπαρξης αποκτά οικουμενικές διαστάσεις και κληροδοτεί στην κριτική σκέψη μια απ’ τις πιο σύνθετες και συναρπαστικές μορφές της παγκόσμιας δραματουργίας. Στη σκηνική ανάγνωση που επιχειρεί ο Καραντζάς η εποχή είναι ρευστή και ολισθηρή, ο κόσμος απομακρύνεται επικίνδυνα από τον ανθρωπισμό, ένα πολύ καλά οργανωμένο σύστημα εξουσίας καταπίνει τη σκέψη, την ατομικότητα, κάθε αθώο κύτταρο˙ η Δανία, και όχι μόνο, σαπίζει. Κι ο Άμλετ οφείλει να εκδικηθεί για τον θάνατο του πατέρα του.
«Ψάχνω κι εγώ τι είναι όλη αυτή η αναρώτηση. Τι κάνεις όταν έχει κοπεί η κλωστή που σε συνδέει με τον πατέρα, παρ’ όλα αυτά η ρίζα σου απαιτεί από εσένα να αναλάβεις την εκδίκηση», εξηγεί. «Κι εκεί ξεκινά ένα μακρύ και μαρτυρικό ταξίδι του εαυτού προς αυτό που ονομάζουμε αλήθεια. Μια επίσκεψη στις πιο σκοτεινές αλήθειες του “είναι”. Αυτή την αβυσσαλέα κατάβαση στα ζητήματα της ταυτότητας, της ύπαρξης, της αντίστασης απέναντι στα εξουσιαστικά καθεστώτα και τη βία θα κάνουμε με τον Άμλετ».
Από 19/12, Θέατρο Βεάκη, Στουρνάρη 32
Ματούλα Κουστένη
Belle Époque
Η περίοδος που αποκαλείται Belle Époque τοποθετείται χρονικά μεταξύ του τέλους του Γαλλοπρωσικού Πολέμου το 1871 και την έναρξη του Α' Παγκοσμίου Πολέμου το 1914, μια εποχή έκρηξης των τεχνών και της ευζωίας που διαμόρφωσε καθοριστικά την πολιτιστική και κοινωνική ιστορία της Γαλλίας αλλά και της υπόλοιπης Ευρώπης. Αυτή η περίοδος ανάτασης επικεντρώνεται στο Παρίσι χάρη στην εντυπωσιακή ανάπτυξη της αφίσας, η οποία κυριαρχούσε στον δημόσιο χώρο, ενώ την ίδια στιγμή η πόλη ζούσε σε ένα κλίμα υπέρμετρων φιλοδοξιών, δικαιολογημένων ανησυχιών και αδυσώπητων αντιφάσεων – η κοινωνία βρισκόταν σε μετάβαση. Ακριβώς τότε η διεύρυνση της πρόσβασης στην τέχνη, η άνθηση του κόσμου του θεάματος, η ενδυνάμωση της ελευθερίας του Τύπου και η άνοδος της σύγχρονης διαφήμισης ήρθαν να συμπληρώσουν τον καθοριστικό ρόλο που έπαιξε η βιομηχανική ανάπτυξη.
Το Ίδρυμα Βασίλη & Ελίζας Γουλανδρή εγκαινιάζει στις 31 Οκτωβρίου μια νέα έκθεση, η οποία μέσα από περίπου 90 έργα αναδεικνύει τη δημιουργική ιδιοσυγκρασία καλλιτεχνών όπως οι Ανρί ντε Τουλούζ Λοτρέκ, Αλφόνς Μούχα, Τεοφίλ-Αλεξάντρ Στάινλεν, Πιερ Μπονάρ, Μορίς Ντενί, Φελίξ Βαλοτόν και Ανρί-
Γκαμπριέλ Ιμπέλ, συνθέτοντας ένα γοητευτικό πανόραμα μιας λαμπρής εποχής.
31/10/26-15/2/27, Ίδρυμα Βασίλη & Ελίζας Γουλανδρή, Ερατοσθένους 13, Παγκράτι
Χρήστος Παρίδης
Δέσποινα Μεϊμάρογλου
Τhis is not a movie
Στο πλαίσιο του νέου εκθεσιακού κύκλου της περιόδου 2026-2027 του ΕΜΣΤ γύρω από τη θεματική ενότητα του κοσμοπολιτισμού, εγκαινιάζεται στις 10 Δεκεμβρίου η ατομική έκθεση της Δέσποινας Μεϊμάρογλου με τίτλο «This is not a movie». Η Δέσποινα Μεϊμάρογλου (γεν. 1944), με καταγωγή από την Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου, αποτελεί κορυφαία καλλιτέχνιδα της γενιάς της σε ό,τι αφορά την αποδόμηση της γλώσσας των media. Έχει αναπτύξει μια υβριδική καλλιτεχνική πρακτική ιδιοποίησης δημοσιευμένου υλικού –εικόνες και κείμενα από άρθρα εφημερίδων, ρεπορτάζ περιοδικών, διαφημίσεις και ειδήσεις από την τηλεόραση–, αποδομώντας τον τρόπο με τον οποίο τα ΜΜΕ κατασκευάζουν την πραγματικότητα και αναπαράγουν στερεοτυπικές εικόνες. Η έκθεση εμπνέεται από την επικαιρότητα, ενώ παράλληλα συνοψίζει και επαναφέρει στο προσκήνιο το πολυδιάστατο έργο της καλλιτέχνιδας, από τη δεκαετία του 1990 έως σήμερα. Η έκθεση συνομιλεί με την ιστορική ατομική έκθεσή της που πραγματοποιήθηκε το 1996 στην Αίθουσα Τέχνης Μύλος στη Θεσσαλονίκη, αναδεικνύοντας τη διαχρονικότητα μιας τέχνης που βρίσκεται σε διαρκή διάλογο με την κοινωνική και πολιτική πραγματικότητα. Zητήματα που απασχολούν έντονα το παρόν –όπως η έμφυλη βία– αποκτούν στο έργο της μια ιδιαίτερη βαρύτητα.
Από 10/12. Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, λεωφόρος Καλλιρρόης & Αμβροσίου Φραντζή (πρώην εργοστάσιο Φιξ)
Eιρήνη Γιαννάκη
Μπερνάρ–Μαρί Κολτές
Ρομπέρτο Τσούκο
Στις 16 Οκτωβρίου ο Δημήτρης Καραντζάς παρουσιάζει στο θέατρο Προσκήνιο τον Ρομπέρτο Τσούκο του Μπερνάρ-Μαρί Κολτές, στην κλασική πια μετάφραση του Δημήτρη Δημητριάδη, με τον Δημήτρη Καπουράνη στον ομώνυμο ρόλο. Το εμβληματικό έργο του Γάλλου συγγραφέα –το ολοκλήρωσε λίγο προτού πεθάνει από επιπλοκές λόγω AIDS τον Απρίλιο του 1989 και δεν πρόλαβε να το δει στη σκηνή, καθώς ανέβηκε ακριβώς έναν χρόνο αργότερα από τον Πέτερ Στάιν στη Σάουμπινε του Βερολίνου– θεωρείται η πνευματική του παρακαταθήκη. Εμπνευσμένο από την πραγματική ιστορία ενός έφηβου Ιταλού σίριαλ κίλερ, δεν παραθέτει τα γεγονότα με ρεαλιστική διάθεση, κάτι που άλλωστε δεν θα μπορούσε ποτέ να είναι ο καλλιτεχνικός του στόχος. Αντιθέτως, τα περιορίζει σε μια απόπειρα να αναδείξει με ποιητικο—ψυχαναλυτικούς όρους την πολυπλοκότητα του ψυχισμού ενός νέου άντρα που αρνείται να ενταχθεί σε ένα προδιαγεγραμμένο σύστημα αξιών και επιλέγει τη ρήξη. Ο Κολτές, έχοντας κρατήσει τη φιλοσοφική στόφα των προηγούμενων έργων του και επιστρατεύοντας μια πιο συμβατική θεατρική φόρμα, ξεδιπλώνει μέσα από δεκαπέντε σκηνές πυρετικής έντασης την πορεία ενός σύγχρονου Άμλετ που σκοτώνει μάνα και πατέρα, απορρίπτει κάθε έννοια ταυτότητας και οδηγείται στον απόλυτο καθαγιασμό. Έτσι, ο νεαρός δολοφόνος αποκαλύπτεται ως ένας αποσυνάγωγος που, αρνούμενος την ένταξη και καθυπόταξή του στην κοινωνία, προσφέρει στην παγκόσμια δραματουργία μία ακόμα ανάληψη –σαν άλλη Μήδεια– στους ουρανούς.
23/10-29/11, Θέατρο Προσκήνιο, Καπνοκοπτηρίου 8 & Στουρνάρη
Xρήστος Παρίδης
Λούκας Τβαρκόφσκι
Oracle
Τι θα γινόταν αν κάποιοι άνθρωποι μπορούσαν να δουν το μέλλον πριν από όλους τους άλλους; Και τι τίμημα πληρώνουν όταν κανείς δεν τους πιστεύει; Το Oracle του Πολωνού σκηνοθέτη Λούκας Τβαρκόφσκι είναι μια καθηλωτική παράσταση για την τεχνητή νοημοσύνη και τη σκοτεινή σχέση επιστήμης, τεχνολογίας και πολέμου. Μετά τα ROHTKO και Respublika του ίδιου, το Oracle είναι ένα πολυμεσικό θέαμα στο οποίο θέατρο, ζωντανός κινηματογράφος, μουσική, προβολές και πραγματικές ιστορίες συνυπάρχουν. Στο κέντρο βρίσκεται ο Άλαν Τούρινγκ, η μαθηματική ιδιοφυΐα που βοήθησε να σπάσει ο κώδικας Enigma στον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο και έθεσε τις βάσεις για τον σύγχρονο υπολογιστή και την τεχνητή νοημοσύνη. Η ίδια, όμως, η Βρετανία που αξιοποίησε τη μεγαλοφυΐα του τον καταδίωξε αργότερα εξαιτίας της ομοφυλοφιλίας του. Γύρω από την ιστορία του εμφανίζονται πρόσωπα όπως η ηθοποιός και εφευρέτρια Χέντι Λαμάρ, το μέντιουμ Έλεν Ντάνκαν και ο πρώην μηχανικός της Google, Μπλέικ Λεμοάν, δημιουργώντας ένα δίκτυο ιστοριών για ανθρώπους που προσπάθησαν να προβλέψουν ή να αλλάξουν το μέλλον. Με περιστρεφόμενη σκηνή, κάμερες, θερμικές και υπέρυθρες εικόνες και έντονη μουσική, το Oracle μετατρέπει την ιστορία της τεχνολογίας σε μια συναρπαστική εμπειρία και θέτει ένα ερώτημα που μοιάζει όλο και πιο επίκαιρο: ποιος αποφασίζει πώς θα είναι το μέλλον μας;
15-18/10, Στέγη Iδρύματος Ωνάση, Κεντρική Σκηνή, λεωφόρος Συγγρού 107, Νέος Κόσμος
M. Hulot
32ο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Αθήνας «Νύχτες Πρεμιέρας»
Το αφιέρωμα στη φιλμογραφία του σπουδαίου Νοτιοκορεάτη δημιουργού Λι Τσανγκ-Ντονγκ είναι από τα highlights της φετινής διοργάνωσης, που θα πραγματοποιηθεί από τις 30 Σεπτεμβρίου έως τις 11 Οκτωβρίου. Η είδηση είναι η προβολή για μία και μοναδική φορά στην Ελλάδα στη μεγάλη οθόνη τού Possible Love, της πολυαναμενόμενης ταινίας του που ενθουσίασε στο φετινό Φεστιβάλ Βενετίας και είναι φαβορί για τον Χρυσό Λέοντα. Περιμένουμε επίσης σε πανελλήνια πρώτη προβολή την επανέκδοση της δεκαετίας, του βέβηλου magnum opus του αιρετικού Κεν Ράσελ, Οι Δαιμονισμένες (The Devils), που επιστρέφει μισό αιώνα μετά σε πλήρως αποκατεστημένη βερσιόν (uncut) σε ανάλυση 4K, σηματοδοτώντας ένα από τα σημαντικότερα κινηματογραφικά γεγονότα των τελευταίων ετών! (Αυτή η βερσιόν των Δαιμονισμένων θα κυκλοφορήσει στις ελληνικές αίθουσες από την εταιρεία Tanweer στις 12 Νοεμβρίου για περιορισμένο αριθμό προβολών με τον χαρακτηρισμό «Αυστηρώς Ακατάλληλο»). Πολυαναμενόμενη είναι και η προβολή του ντοκιμαντέρ Do you love me σε συνεργασία με το Onassis Culture, παρουσία της σκηνοθέτιδας Lana Daher: εβδομήντα χρόνια εικόνων και ήχων από τον Λίβανο συμπυκνώνονται σε ένα καθηλωτικό κινηματογραφικό ταξίδι.
30/9-11/10
M.Hulot
ANYMA
ÆDEN
Ο Ματέο Μιλέρι aka Anyma γεννήθηκε στη Νέα Υόρκη και μεγάλωσε στην Ιταλία. Εκεί γνώρισε τον Καρμίν Κόντε με τον οποίο συνδημιούργησαν το ντουέτο των Tale Of Us, το οποίο αναδείχθηκε σε ένα από τα πιο σημαντικά πρότζεκτ στη διαμόρφωση και εξάπλωση του ήχου που θα ονομαζόταν melodic techno. Παράλληλα, οι δυο τους ίδρυσαν την Afterlife, τη δισκογραφική και event series, που έγιναν τα απόλυτα συνώνυμα μιας πιο συναισθηματικής, κινηματογραφικής και, τελικά, θεαματικής πλευράς της χορευτικής μουσικής. Το 2021, ο Μιλέρι παρουσίασε τον Anyma, το προσωπικό του πρότζεκτ, μεταφέροντας αυτή την αισθητική που είχε χτιστεί σε ένα πιο φιλόδοξο επίπεδο, χρησιμοποιώντας νέες τεχνολογίες. Από το «Genesys» του 2023 και το «Genesys II», μέχρι το «The end of Genesys» (2024—2025), που τον ανέδειξε στον πρώτο καλλιτέχνη ηλεκτρονικής μουσικής που έπαιξε στο sold out Sphere του Λας Βέγκας, ο Anyma δημιούργησε ένα ολόκληρο σύμπαν γύρω από την Eva, μια οντότητα που εξελίσσεται από την τεχνική συνείδηση σε κάτι που προσεγγίζει το ανθρώπινο. Το φουτουριστικό σύμπαν του προσπαθεί εμμονικά να αποτυπώσει την επόμενη τεχνολογική υπέρβαση και η μουσική του λειτουργεί ως το σημείο συνάντησης της τεχνολογίας με την ανθρώπινη φύση. Εκεί αποτυπώνεται και η πραγματική δύναμη του Anyma, που φανερώνεται στη σκηνή. Η εικόνα συγχρονίζεται με τον ήχο παρουσιάζοντας ένα αποτέλεσμα που θυμίζει περισσότερο ταινία επιστημονικής φαντασίας παρά ένα DJ set. Αυτό θα δούμε και στο live show του, το ΑΕDEN, που έρχεται στην Αθήνα τον Οκτώβριο. Το ενδιαφέρον ερώτημα για τον ίδιο, που διχάζει τον κόσμο της ηλεκτρονικής μουσικής, παραμένει: άραγε πόσο από αυτό που βλέπουμε είναι μουσική και πόσο ένα εντυπωσιακό θέαμα που την υπερσκελίζει; Φαίνεται πως ο Μιλέρι ξέρει πολύ καλά ότι στη σημερινή κουλτούρα μία viral εικόνα μπορεί να ταξιδέψει πολύ μακρύτερα από ένα καλό κομμάτι. Ο Anyma δεν πουλάει απλώς ήχο, πουλάει έναν ολόκληρο κόσμο στο κοινό, βάζοντας το DJing σε μια εμπορική, ποπ διάσταση.
31/10, ΟΑΚΑ, Κηφισίας 37, Μαρούσι
Φώφη Τσεσμελή
Σελέστ Μπουζιέ–Μουζενό
Clinamen
Τρεις στρογγυλές πισίνες γεμάτες νερό και εκατοντάδες λευκά πορσελάνινα μπολ που επιπλέουν πάνω στην επιφάνειά τους. Τα μπολ παρασύρονται από ένα ήπιο ρεύμα, κινούνται, πλησιάζουν και συγκρούονται, δημιουργώντας συνεχώς διαφορετικούς, λεπτούς ήχους. Αυτό είναι το «Clinamen», η πολυαισθητηριακή εγκατάσταση του Γάλλου εικαστικού και μουσικού Σελέστ Μπουζιέ—Μουζενό, που παρουσιάζεται για πρώτη φορά σε εξωτερικό χώρο, στην Onassis Mandra. Το έργο δεν έχει μουσικούς ή προκαθορισμένη σύνθεση. Η μουσική παράγεται από την ίδια την κίνηση του νερού και των μπολ, έτσι ώστε κάθε στιγμή να είναι διαφορετική. Ο καλλιτέχνης δημιούργησε το συγκεκριμένο έργο για πρώτη φορά το 1997, χρησιμοποιώντας για τίτλο την αρχαιοελληνική λέξη «παρέγκλισις», που σημαίνει την απρόβλεπτη μικρή απόκλιση στην κίνηση των ατόμων, που αφήνει χώρο στο τυχαίο και το απροσδόκητο. Στην Αθήνα, το έργο συνδιαλέγεται με τον ανοιχτό χώρο, το φως, τον καιρό και τους ήχους της πόλης. Ο επισκέπτης δεν παρακολουθεί απλώς μια εγκατάσταση, αλλά βρίσκεται μέσα σε ένα διαρκώς μεταβαλλόμενο τοπίο νερού και ήχου. Ακόμη και η βροχή μπορεί να γίνει μέρος της «παρτιτούρας».
26/9-6/12. Onassis Mandra, Διονυσίου Αρεοπαγίτου, Πλάκα
M. Hulot
Εθνική Πινακοθήκη
Νικηφόρος Λύτρας
«Πατέρας» της νεοελληνικής ζωγραφικής και ένας από τους βασικότερους εκπροσώπους της Σχολής του Μονάχου. Ζωγράφος που, αν και γοητεύτηκε από τον ιμπρεσιονισμό, παρέμεινε πιστός στην ακαδημαϊκή παράδοση. Καλλιτέχνης που περπάτησε σε όλες σχεδόν τις θεματογραφικές περιοχές: πορτρέτα, νεκρές φύσεις, ιστορικές σκηνές και μυθολογικά θέματα. Ανανεωτής της προσωπογραφίας. Και πάνω απ’ όλα ο ζωγράφος που με τις ηθογραφικές του παραστάσεις κληροδότησε στην ελληνική ζωγραφική σκηνές από την ελληνική επαρχία και τον αστικό χώρο, την ελληνική οικογένεια και τον κόσμο του παιδιού, το τυχαίο της στιγμής, απεικονίσεις ιστορικών σκηνών αλλά και θέματα από τη μυστηριακή Ανατολή. Η Εθνική Πινακοθήκη εργάζεται σε πυρετώδεις ρυθμούς καθώς σε τρεις περίπου μήνες από σήμερα εγκαινιάζει μια μεγάλης κλίμακας, φιλόδοξη έκθεση για να τιμήσει τον κορυφαίο Τηνιακό, Νικηφόρο Λύτρα (1832—1904).
Η «Επιστροφή από το πανηγύρι», τα «Κάλαντα», η «Αναμονή», ο «Καλόγερος», ο «Ζεϊμπέκης», ο «Γαλατάς σε ώρα ανάπαυσης», το «Ψαριανό μοιρολόι», το «Παιδί που στρίβει τσιγάρο», το «Θυμίαμα στον τάφο», το «Παιδί που καπνίζει», το «Φίλημα», η «Αντιγόνη εμπρός στο νεκρό Πολυνείκη», προσωπογραφίες της συζύγου του και οικείων του προσώπων, από τους αθηναϊκούς καλλιτεχνικούς κύκλους της εποχής του μέχρι τα ολόσωμα πορτρέτα του Όθωνα και της βασίλισσας Αμαλίας, είναι μερικοί από τους πιο εμβληματικούς του πίνακες. Με σαφή προσπάθεια ψυχολογικής διείσδυσης στο εκάστοτε θέμα του, ο Λύτρας σφράγισε το καλλιτεχνικό τοπίο στην Ελλάδα κατά το δεύτερο μισό του 19ου αιώνα και εισήγαγε την ηθογραφία στην ελληνική ζωγραφική. Μια καθοριστική φυσιογνωμία της καλλιτεχνικής και πνευματικής ζωής της Αθήνας, που ανταποκρίθηκε στην κυρίαρχη ιδεολογία της αστικής τάξης για την απόδειξη της ιστορικής συνέχειας των Ελλήνων, συγχρόνως, όμως, ζωγράφιζε με μαεστρία, ακρίβεια και βαθύ συναίσθημα καθώς, όπως έλεγε: «Η αγάπη προς το ωραίον είναι η γέφυρα μεταξύ Θεού και ανθρώπου».
Η αναδρομικού χαρακτήρα έκθεση είναι η πρώτη ολοκληρωμένη παρουσίαση του έργου του σπουδαίου Έλληνα καλλιτέχνη. Εκτός από τα εμβληματικά έργα που ανήκουν στην Εθνική Πινακοθήκη, το κοινό θα έχει την ευκαιρία να δει σημαντικές δημιουργίες του που συγκεντρώθηκαν από μουσεία, οργανισμούς και ιδιωτικές συλλογές της Ελλάδας και του εξωτερικού. Συνολικά περιμένουμε περισσότερα από 100 έργα ζωγραφικής, ορισμένα από τα οποία εμφανίζονται για πρώτη φορά ή έπειτα από πολλές δεκαετίες. Επιπλέον, περίπου 300 σχέδια, που είτε σχετίζονται με ολοκληρωμένες συνθέσεις είτε όχι και στη συντριπτική τους πλειονότητα ήταν αδημοσίευτα έως σήμερα, καθώς και ορισμένα τεκμήρια που ολοκληρώνουν το αφιέρωμα. Την έκθεση επιμελείται η Μαρία Κατσανάκη και αναμένεται να ξεκινήσει στα μέσα Δεκεμβρίου του 2026.
Mατούλα Κουστένη
Κλάουντιο Μοντεβέρντι
Ορφέας
Ένας αρχαιοελληνικός μύθος που αγγίζει θεμελιώδη υπαρξιακά ζητήματα, όπως ο έρωτας, η απώλεια, ο φόβος του θανάτου και η ακατανίκητη ανθρώπινη επιθυμία να τον υπερβούμε. Μια παρτιτούρα που καθόρισε τις μουσικές εξελίξεις και σηματοδότησε τη γέννηση της όπερας ως ολοκληρωμένης δραματικής τέχνης. Ένα έργο που παρουσιάζεται για πρώτη φορά από την Εθνική Λυρική Σκηνή. Και στη μέση η υπογραφή ενός σπουδαίου, πολυσχιδούς καλλιτέχνη. Στις 30 Οκτωβρίου η Λυρική εγκαινιάζει την καλλιτεχνική περίοδο με τον Ορφέα του Μοντεβέρντι σε σκηνοθεσία Ουίλιαμ Κέντριτζ, σε μια μεγάλη διεθνή συμπαραγωγή με δύο κορυφαίους οπερατικούς οργανισμούς από Ευρώπη και Αμερική: το Φεστιβάλ του Γκλάιντμπορν και τη Μητροπολιτική Όπερα της Νέας Υόρκης. Έτσι, ο Ορφέας του 1607, που ένωσε τη μουσική, τον λόγο και τη θεατρική πράξη σε ένα ενιαίο εκφραστικό σύστημα, μετατρέπεται σε ένα πολυεπίπεδο οπτικοακουστικό τοπίο, όπου η μνήμη, ο χρόνος και η απώλεια αποκτούν μορφή και κίνηση. Ξέρει πώς να στοχεύει στον πυρήνα της ανθρώπινης ύπαρξης και να θέτει τα σημερινά ζητήματα σε ήρωες, κείμενα, συνομιλητές άλλων εποχών ο Ουίλιαμ Κέντριτζ. Γεννημένος το 1955 στο Γιοχάνεσμπουργκ, ο πολύπλευρος και ασταμάτητος εικαστικός, που ενώνει στα έργα του αποκόμματα πολιτικής, επιστήμης, λογοτεχνίας και ιστορίας, αναζητά αυτήν τη φορά την έμπνευση σε μια μπαρόκ υπόθεση τεσσάρων αιώνων. Η σκηνοθετική του προσέγγιση θέλει, όπως λέει, να αναδείξει την ανοιχτότητα του Ορφέα μέσα από ένα περίτεχνο σύμπλεγμα ζωντανής δράσης, κινουμένων σχεδίων, βιντεοπροβολών και κολάζ, δημιουργώντας ένα πολυεπίπεδο σκηνικό περιβάλλον. Η σκηνοθεσία του δεν θα επιχειρήσει να εξηγήσει το έργο, αλλά να ανοίξει πεδία ερμηνείας, αναδεικνύοντας τα κενά και τις σιωπές του ως ενεργά στοιχεία της δραματουργίας.
Παραστάσεις: 1, 4, 6, 8, 10, 12, 14/11, Εθνική Λυρική Σκηνή - ΚΠΙΣΝ, Αίθουσα Σταύρος Νιάρχος, λεωφόρος Συγγρού 134, Καλλιθέα
Mατούλα Κουστένη
Αλεχάντρο Γκονζάλες Ινιάριτου
Digger
Με το Digger ο Αλεχάντρο Γκονζάλες Ινιάριτου επιστρέφει στο σινεμά με μια ταινία που μοιάζει να βρίσκεται πολύ μακριά από το γνώριμο, βαρύ δραματικό του σύμπαν. Πρόκειται για μια μαύρη κωμωδία και πολιτική σάτιρα, με πρωταγωνιστή τον Τομ Κρουζ στον ρόλο του ισχυρότερου ανθρώπου στον κόσμο, ο οποίος προσπαθεί να αποδείξει ότι είναι ο σωτήρας της ανθρωπότητας, την ώρα που η καταστροφή που ο ίδιος προκάλεσε απειλεί να τα διαλύσει όλα. Η ιδέα για την ταινία γεννήθηκε στον σκηνοθέτη αμέσως μετά το Revenant και χρειάστηκαν περίπου δέκα χρόνια μέχρι να βρει τη σωστή μορφή. Το σενάριο συνυπογράφει ο ίδιος με τη Σαμπίνα Μπερμάν, τον Αλεξάντερ Ντινελάρις Τζούνιορ και τον Νικολάς Γιακομπόνε. Δίπλα στον Κρουζ συναντάμε ένα εντυπωσιακό καστ, αποτελούμενο από τους Ριζ Άχμεντ, Τζον Γκούντμαν, Σάντρα Χίλερ, Μάικλ Στούλμπαργκ και Τζέσι Πλέμονς.
Θα κυκλοφορήσει στις ελληνικές αίθουσες την 1η/10
M.Hulot
Μουσείο Ακρόπολης
Αρχαία Αρμενία
Ένας πολιτισμός που παραμένει σχετικά άγνωστος στο ελληνικό κοινό έρχεται στο προσκήνιο μέσα από περίπου 200 αρχαιότητες, σε μια έκθεση που ανοίγει ένα διαφορετικό παράθυρο στον αρχαίο κόσμο. Από τα μέσα Νοεμβρίου έως την άνοιξη του 2027, το Μουσείο Ακρόπολης θα παρουσιάσει την αρχαία Αρμενία μέσα από αντικείμενα που καλύπτουν μια εντυπωσιακά μεγάλη χρονική διαδρομή, από την Παλαιολιθική Εποχή έως τον 4ο αιώνα μ.Χ. Η έκθεση προκύπτει από τη συνεργασία του Μουσείου Ακρόπολης με το Ιστορικό Μουσείο της Αρμενίας. Το σχετικό μνημόνιο συνεργασίας υπέγραψαν στην Αθήνα τον Φεβρουάριο του 2026 ο διευθυντής του Ιστορικού Μουσείου της Αρμενίας Νταβίτ Μπογοσιάν και ο Νίκος Σταμπολίδης. Στο επίκεντρο βρίσκεται η περίοδος του Urartu, ένα από τα πιο γοητευτικά και λιγότερο γνωστά κεφάλαια της αρμενικής ιστορίας – ελάχιστα είναι γνωστά γενικά για την Αρμενία και τον πολιτισμό της από τα παλαιολιθικά χρόνια, την Εποχή του Χαλκού, την πρώιμη Εποχή του Σιδήρου, τα αρχαϊκά, κλασικά, ελληνιστικά και ρωμαϊκά χρόνια μέχρι την αυγή του χριστιανισμού τον 4ο αι. μ.Χ.
Με επίκεντρο τα υψίπεδα γύρω από τη λίμνη Βαν, το βασίλειο του Urartu αναπτύχθηκε κατά την πρώιμη Εποχή του Σιδήρου και εξελίχθηκε σε σημαντική δύναμη της Εγγύς Ανατολής. Τα εκθέματα φωτίζουν έναν κόσμο που συνδέθηκε με τους μεγάλους πολιτισμούς της περιοχής ενώ παράλληλα διατηρεί τη δική του ιδιαίτερη καλλιτεχνική και τεχνολογική ταυτότητα. Κεραμικά, μεταλλικά αντικείμενα, όπλα, κοσμήματα, γλυπτά και άλλα ευρήματα αφηγούνται την ιστορία κοινωνιών, ηγεμόνων και ανθρώπων που έζησαν σε μια γεωγραφική ζώνη—σταυροδρόμι. Παράλληλα, αποκαλύπτουν τις επαφές και τις ανταλλαγές που διαμόρφωσαν τον κόσμο της πρώιμης Εποχής του Σιδήρου, δημιουργώντας απρόσμενες γέφυρες ανάμεσα στην Αρμενία, την Εγγύς Ανατολή και το Αιγαίο.
Μέσα Νοεμβρίου 2026 - Άνοιξη 2027, Μουσείο Ακρόπολης, Διονυσίου Αρεοπαγίτου 15
Γιάννης Πανταζόπουλος
Ντέιβιντ Φόστερ Γουάλας
Ατέλειωτο αστείο
Τριάντα χρόνια έχουν περάσει από την πρώτη κυκλοφορία του, κι όμως το Infinite Jest παραμένει ακρογωνιαίος λίθος της αμερικανικής μυθολογίας ως το βιβλίο που έμελλε να εκραγεί σαν πραγματική βόμβα στο εσωτερικό της λογοτεχνίας, δείχνοντας ένα νέο, χωρίς όρια τερέν. Όσο και να προσπαθείς να το ορίσεις, οι λέξεις δεν φτάνουν για να περιγράψουν αυτό το συγκλονιστικό μετα—βιβλίο με τις απανωτές ιδέες, τις εξωφρενικές περιγραφές, το ατελείωτο υπερκείμενο, τη σαρωτική λεκτική λαίλαπα που καίει ακόμα τις σκεπτόμενες υπάρξεις και τα ανήσυχα, στο υπέρτατο όριο, πνεύματα. Αν σε όλα αυτά προσθέσεις τον πρόωρο θάνατο του αυτόχειρα ευφυούς συγγραφέα που έγραφε με άνεση μυθοπλασία, σκεπτόταν σαν ώριμος φιλόσοφος και προέβλεπε την επόμενη κίνηση σαν ιδανικός τενίστας, τότε μιλάμε για το έργο που διαμόρφωσε τον δικό του, τεράστιο μύθο. Είναι άλλωστε αυτό που ανανέωσε την παράδοση του εγκυκλοπαιδικού μυθιστορήματος, συνδυάζοντας την κληρονομιά του Πίντσον με τη βαθιά ανθρώπινη αγωνία για την ανάγκη επικοινωνίας, με έναν τρόπο σχεδόν προφητικό.
Μιλώντας για τις ζωές των μαθητών μιας ακαδημίας τένις και των τροφίμων μιας μονάδας απεξάρτησης, που συνδέονται με μια μυστηριώδη ταινία –το Ατέλειωτο Αστείο– ο Γουάλας εξερευνά τον εθισμό, την τυραννία της επιτυχίας και την ακατάπαυστη αναζήτηση της απόλαυσης, προτού τα κοινωνικά δίκτυα μετατρέψουν την προσοχή μας σε αντικείμενο εκμετάλλευσης. Όσο για την απόδοση του βιβλίου στα ελληνικά, δεν είναι μόνο στοίχημα ζωής αλλά και λογοτεχνικού κάματου: όλοι υποστήριζαν ότι το Infinite Jest είναι από τα πιο δύσκολα να μεταφραστούν μυθιστορήματα και όλοι περιμένουμε με αγωνία να δούμε τα αποτελέσματα της επικής αναμέτρησης του μεταφραστή Κώστα Καλτσά με ένα έργο από πολλές απόψεις πέρα από τα ανθρώπινα μέτρα.
Κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Gutenberg
Τίνα Μανδηλαρά
Kέιτι Kιταμούρα
Ένας χωρισμός
Αυτή η κρίσιμη στιγμή, όπου έπειτα από κάθε χωρισμό ο πρώην σύντροφος φαντάζει ανεπίλυτο αίνιγμα, βρίσκεται στον πυρήνα του βιβλίου της Κιταμούρα, με την ιστορία να ξεδιπλώνεται όταν ο εν διαστάσει σύζυγος εξαφανίζεται και τα ίχνη του οδηγούν στην Ελλάδα. Έχοντας ως σημείο αναφοράς το ερώτημα της αναζήτησης ταυτότητας, η πολυσυζητημένη και στα μέρη μας συγγραφέας της υποψήφιας για Πούλιτζερ και Μπούκερ Οντισιόν επιστρέφει με το Ένας χωρισμός (μτφρ. Γιώργος Μαραγκός), μυθιστόρημα που εντάσσεται σε μια άτυπη τριλογία με γυναίκες πρωταγωνίστριες, διερευνώντας τις σύνθετες οικογενειακές σχέσεις, τις αδιόρατες μεταμορφώσεις της οικειότητας και τον ανέφικτο χαρακτήρα της. Το δύσβατο, βραχώδες τοπίο της Μάνης λειτουργεί ως ψυχολογικός καθρέφτης, ενώ η λιτή, ελεγχόμενη γραφή της Κιταμούρα, με τη λεπτή ειρωνεία και την επώδυνη διαύγειά της, καταδεικνύει, όπως έχουν γράψει και οι κριτικοί, τη δύναμη της απλότητας και της σιωπής. Ένα μυθιστόρημα για το πένθος, την απώλεια και τον χωρισμό, αλλά και για τον τρόμο της αβεβαιότητας που προκύπτει όταν ανακαλύπτουμε ότι ο άνθρωπος που θεωρούσαμε οικείο μπορεί να είναι, τελικά, απολύτως άγνωστος.
Κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Διόπτρα
Tίνα Μανδηλαρά
Michael Rakowitz & Ancient Cultures
Γ΄ μέρος
Τέλος Νοεμβρίου ανοίγει μετά από δεκαεννιά χρόνια που είχε παραμείνει κλειστό, καθώς τα εκθέματά του μεταφέρθηκαν στο νέο μουσείο της Διονυσίου Αρεοπαγίτου, το ανακαινισμένο Παλαιό Μουσείο της Ακρόπολης επάνω στον βράχο. Ο καλλιτεχνικός οργανισμός ΝΕΟΝ, σε συνεργασία με την Εφορεία Αρχαιοτήτων Πόλης Αθηνών του υπουργείου Πολιτισμού, εγκαινιάζει την έναρξη της λειτουργίας του με το τρίτο μέρος της τριλογίας «Michael Rakowitz & Ancient Cultures» – αυτή η έκθεση σηματοδοτεί και το τέλος των δημόσιων δραστηριοτήτων του οργανισμού. Πρόκειται για μια νέα ανάθεση στον Αμερικανο-ιρακινό καλλιτέχνη, που ολοκληρώνει έτσι τη θεματική της συλλογικής πολιτισμικής μνήμης η οποία ξεκίνησε με την πρώτη του έκθεση το 2025 στο Νέο Μουσείο Ακρόπολης. Όπως και τότε, περιστρέφεται γύρω από ιστορίες διασποράς και τον τρόπο που αντικείμενα από διαφορετικά ιστορικά, γεωγραφικά και αρχαιολογικά πλαίσια διαμορφώνουν αφηγήσεις σχετικές με τη γεωγραφία και την Ιστορία. Στο επίκεντρό της βρίσκεται η αρχαία πλίνθος –το τούβλο– ως δομικό υλικό που μετατρέπεται ταυτόχρονα σε υλικό οικοδόμησης ιστοριών και αναμνήσεων, και συμπληρώνεται από το υλικό κατασκευής του, τον πηλό. Αρχές του 2026, διαφορετικές προσφυγικές κοινότητες που σήμερα αποτελούν κομμάτι της πόλης προσκλήθηκαν να συμμετάσχουν στο έργο και το αποτέλεσμα είναι μια αφήγηση που προέκυψε από τις ιστορίες των αντικειμένων και των συμμετεχόντων/—ουσών.
Tέλος Νοεμβρίου, Παλαιό Μουσείο της Ακρόπολης, Ιερός Βράχος
Χρήστος Παρίδης
Πολ Γκρίνγκρας
The Uprising
Στην Αγγλία του 1381, λίγες δεκαετίες μετά την πανδημία του Μαύρου Θανάτου που αφάνισε σχεδόν τον μισό πληθυσμό, μια νέα φορολογική επιβάρυνση γίνεται η σπίθα για να ξεκινήσει μία από τις μεγαλύτερες λαϊκές εξεγέρσεις στη μεσαιωνική Ευρώπη. Αυτή είναι η αφετηρία του Uprising, του νέου ιστορικού δράματος του Πολ Γκρίνγκρας, που μεταφέρει στη μεγάλη οθόνη την Αγροτική Εξέγερση της Αγγλίας και την ιστορία που βρίσκεται πίσω από τον θρύλο του Ρομπέν των Δασών. Ο Άντριου Γκάρφιλντ υποδύεται έναν αγρότη που, έχοντας χάσει την οικογένειά του από την πανώλη, έρχεται αντιμέτωπος με την αυθαιρεσία των φοροεισπρακτόρων και γίνεται απρόθυμα ηγέτης μιας εξέγερσης που εξαπλώνεται σε ολόκληρη τη χώρα. Στο πλευρό του βρίσκονται ο Γουότ Τάιλερ, παλιός στρατιώτης του βασιλιά, και ο ριζοσπάστης ιερέας Τζον Μπολ. Η πορεία τους τους οδηγεί στο Λονδίνο, όπου η εξέγερση μετατρέπεται σε ανοιχτή σύγκρουση με την εξουσία. Στο φινάλε, ο αγρότης μεταμορφώνεται στον Ρομπέν των Δασών, συνδέοντας την πραγματική εξέγερση με έναν από τους διασημότερους θρύλους της Αγγλίας.
Θα κυκλοφορήσει στις ελληνικές αίθουσες την 1η/10
M. Hulot
Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην έντυπη LiFO.
