Η ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΣΧΕΤΙΚΗ μελέτη που έχει δημοσιευτεί μέχρι σήμερα είναι σαφής: με αυτόν τον τρόπο αποτρέπεται η υποτροπή στην κατάθλιψη, όπως αν συνεχιζόταν η λήψη αντικαταθλιπτικών .
Αυτή η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό «The Lancet Psychiatry», είναι σημαντική για διάφορους λόγους: το 30% των ατόμων στα οποία συνταγογραφούνται αντικαταθλιπτικά δεν πάσχουν στην πραγματικότητα από κατάθλιψη, το 40% τα παίρνει για πέντε ή περισσότερα χρόνια και το 22% τα παίρνει επ' αόριστον. Ωστόσο, αυτή η θεραπεία έχει ανεπιθύμητες παρενέργειες αν λαμβάνεται για μεγάλο χρονικό διάστημα, ιδίως σεξουαλική δυσλειτουργία και μειωμένη ικανότητα έκφρασης συναισθημάτων. Η μελέτη, επίσης, εξετάζει 76 ελεγχόμενες δοκιμές στις οποίες συμμετείχαν 17.000 άτομα, υπογραμμίζει τη σημασία της προσαρμογής της συνταγής σε κάθε άτομο, με σταδιακή και εξατομικευμένη διακοπή της θεραπείας, μαζί με ψυχολογική υποστήριξη.
«Ένα από τα πιο συνεπή ευρήματα της ανάλυσης είναι ότι η ψυχολογική υποστήριξη ή η συμπληρωματική ψυχοθεραπεία αποδείχθηκαν πιο αποτελεσματικές για όλες τις διαφορετικές φαρμακολογικές στρατηγικές».
«Η κατάθλιψη είναι συχνά μια επαναλαμβανόμενη πάθηση και χωρίς συνεχή θεραπεία, έως και τρεις στους τέσσερις ανθρώπους υποτροπιάζουν σε κάποιο σημείο», εξηγεί ο Giovanni Ostuzzi, ερευνητής στο Πανεπιστήμιο της Βερόνας και κύριος συντάκτης της μελέτης. «Οι κλινικές κατευθυντήριες γραμμές συνιστούν τη συνέχιση της λήψης αντικαταθλιπτικών για ένα ορισμένο χρονικό διάστημα μετά την ύφεση και στη συνέχεια τη διακοπή μόλις ο ασθενής αναρρώσει. Ωστόσο, στην καθημερινή πρακτική, η θεραπεία διαρκεί συχνά πολύ περισσότερο από ό,τι προτείνουν οι κατευθυντήριες γραμμές».
Η μετα-ανάλυση συνέκρινε διαφορετικές στρατηγικές διακοπής της λήψης αντικαταθλιπτικών σε άτομα με κατάθλιψη ή άγχος που ήταν σε φάση ύφεσης. Το συμπέρασμα ήταν ότι η αργή στέρηση (περισσότερο από τέσσερις εβδομάδες), σε συνδυασμό με ψυχολογική υποστήριξη, απέτρεψε την υποτροπή κατά το επόμενο έτος σε παρόμοιο βαθμό με τη συνέχιση της λήψης αντικαταθλιπτικών. Οι ερευνητές εκτίμησαν ότι η αργή διακοπή σε συνδυασμό με ψυχολογική υποστήριξη θα μπορούσε να αποτρέψει μία υποτροπή σε κάθε πέντε άτομα, σε σύγκριση με την απότομη ή την ταχεία διακοπή (τέσσερις εβδομάδες ή λιγότερο), που ήταν οι δύο λιγότερο αποτελεσματικές στρατηγικές.
«Ένα από τα πιο συνεπή ευρήματα της ανάλυσης είναι ότι η ψυχολογική υποστήριξη ή η συμπληρωματική ψυχοθεραπεία αποδείχθηκαν πιο αποτελεσματικές για όλες τις διαφορετικές φαρμακολογικές στρατηγικές», σημειώνει ο Jonathan Henssler του νοσοκομείου Charité στο Βερολίνο, σε ένα σχόλιο που συνοδεύει τη μελέτη.
«Αν και αυτό μπορεί να φαίνεται ως ένα ασήμαντο εύρημα, έχει ουσιαστική σημασία», προσθέτει ο ειδικός, ο οποίος δεν συμμετείχε στη μελέτη. Ο Henssler προειδοποιεί ότι η ψυχολογική θεραπεία «είναι συχνά το πιο δύσκολο πράγμα για τους ασθενείς στον πραγματικό κόσμο [...] Τα φόρουμ στο διαδίκτυο καταδεικνύουν τον βαθμό στον οποίο οι ασθενείς βασίζονται στην αυτοβοήθεια και πόσο ανεπαρκής παραμένει η επαγγελματική ψυχιατρική και ψυχολογική υποστήριξη». Τα δεδομένα δείχνουν ότι όλο και περισσότεροι άνθρωποι στρέφονται στην τεχνητή νοημοσύνη για να επιλύσουν τα ψυχολογικά τους προβλήματα, αν και τα chatbots ενέχουν πολλούς κινδύνους, καθώς ενισχύουν τις εγωκεντρικές σκέψεις και τις παρανοϊκές ιδέες.
Ένας σημαντικός περιορισμός της μελέτης είναι η έλλειψη δεδομένων σχετικά με τα συμπτώματα στέρησης, παρά το γεγονός ότι αυτά αποτελούν σαφώς ένα από τα κύρια εμπόδια για τη διακοπή της θεραπείας. «Λόγω της έλλειψης δεδομένων στις περισσότερες μελέτες, προσπαθήσαμε να εντοπίσουμε ανεπιθύμητες ενέργειες που ενδεχομένως σχετίζονται με τη διακοπή της θεραπείας», εξηγούν οι συγγραφείς. Ωστόσο, σημειώνουν επίσης ότι αυτά τα προβλήματα ήταν πιο συχνά σε άτομα που συνέχισαν να λαμβάνουν αντικαταθλιπτικά παρά σε εκείνα που τα διέκοψαν γρήγορα, υποδηλώνοντας ότι πιθανότατα πρόκειται για παρενέργειες του αντικαταθλιπτικού και όχι για συμπτώματα στέρησης.
Οι συγγραφείς της μελέτης πιστεύουν ότι τα ευρήματά τους έχουν σημαντικές επιπτώσεις στην κλινική πρακτική και την πολιτική της υγείας. Οι κατευθυντήριες γραμμές, επιμένουν, πρέπει να προωθούν τακτικές αναθεωρήσεις της θεραπείας. Η απότομη ή ταχεία διακοπή των αντικαταθλιπτικών (εντός ενός μήνα ή λιγότερο) πρέπει να αποθαρρύνεται έντονα, τονίζουν, και πρέπει να εφαρμόζεται ένα πιο σταδιακό και εξατομικευμένο σχέδιο διακοπής. Πιστεύουν επίσης ότι η παροχή ψυχολογικής υποστήριξης είναι απαραίτητη. Οι ίδιοι οι συγγραφείς αναγνωρίζουν, ωστόσο, τη δυσκολία εφαρμογής αυτής της σύστασης στο δημόσιο σύστημα υγείας.
Με στοιχεία από El Pais
