ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ ΤΗΝ ΠΑΝΙΔΑ των καμένων δασών της Αττικής, καταρχάς να πούμε ότι κανένα είδος δεν κινδυνεύει άμεσα, σίγουρα όμως πολλά άγρια ζώα θα ζοριστούν την αμέσως επόμενη περίοδο. Ευτυχώς οι πυρκαγιές αυτές δεν ξέσπασαν τη χειρότερη χρονική στιγμή, θα ήταν πολύ πιο άσχημα τα πράγματα αν είχαν γίνει από Μάιο μέχρι μέσα Ιουλίου. Κι αυτό γιατί τον Αύγουστο τα περισσότερα μωρά έχουν πλέον εγκαταλείψει τις φωλιές τους και είναι σε θέση να πετούν ή να τρέχουν.
Έχασαν εντούτοις τη ζωή τους πάρα πολλά άγρια ζώα, με πολύ άσχημο τρόπο, κι αυτό δεν μας αφήνει να κοιμόμαστε ήσυχοι. Δεν μπορούμε να ξέρουμε φυσικά πόσα. Αν μάλιστα συνυπολογίσουμε τα έντομα, που συνήθως τα ξεχνάμε, οι απώλειες σε ζωντανά πλάσματα είναι πολύ μεγάλες. Μπορούμε να φανταστούμε ότι σε αυτές συγκαταλέγονται πολλά φίδια, βατράχια, λαγοί, αλεπούδες, σκαντζόχοιροι, κουνάβια, ασβοί, χελώνες, μικρά και μεγάλα πουλιά.
Χάθηκαν επίσης αρκετοί πελαργοί που, κατά την ώρα της κορύφωσης της πυρκαγιάς, περνούσαν μεταναστεύοντας από την Αττική και ζαλίστηκαν είτε αποπροσανατολίστηκαν από τους καπνούς, με αποτέλεσμα πολλοί να πεθάνουν από ηλεκτροπληξία (πρόσκρουση σε καλώδια μεταφοράς ρεύματος). Δεν είχαμε καμία αναφορά σοβαρά τραυματισμένου ή νεκρού ελαφιού, όμως στον Σταθμό της ΑΝΙΜΑ έφτασαν δεκάδες χελώνες κι επίσης κουνάβια, φρύνοι, σαύρες, ένα σκιουράκι glis glis, σκαντζόχοιροι, αλεπούδες, αρκετά ζαλισμένα πουλιά καθώς και πελαργοί. Μαζί με αυτά ήλθαν και κάποια οικόσιτα, κότες, πάπιες κ.λπ.
Μετά τη μεγάλη πυρκαγιά της Πάρνηθας το 2007, ο αριθμός των ελαφιών αυξήθηκε: δημιουργήθηκαν περισσότερα ξέφωτα, πιο πολύς χώρος για βόσκηση. Υπάρχουν φυσικά και τα προβλήματα που παραμένουν: λιγότεροι, για μια μικρή περίοδο, θάμνοι για κρύψιμο, λιγότερο φύλλωμα επίσης, λιγότερα δέντρα με κλαριά και κουφάλες για φωλιές την προσεχή άνοιξη.
Συνήθως έχουμε την εντύπωση ότι μετά τη φωτιά η φύση πεθαίνει και τέλος. Δεν είναι καθόλου έτσι. Πολύ σύντομα, με την πρώτη βροχή, η ζωή επανέρχεται θριαμβευτικά (και πριν συμβαίνει αυτό αλλά πιο διακριτικά). Στα καμένα φυτρώνει πλούσιο χορτάρι, έρχονται λοιπόν ζώα που τρέφονται με αυτό, καθώς και άλλα που τρέφονται με αυτά που τρώνε χόρτο. Μια καινούρια αλυσίδα ζωής δημιουργείται, τα καμένα δέντρα γίνονται παρατηρητήρια για τα αρπακτικά και στο χορτάρι βόσκουν πέρδικες και λαγοί, πουλιά που τρώνε σκουλήκια και έντομα.
Μετά τη μεγάλη πυρκαγιά της Πάρνηθας το 2007, ο αριθμός των ελαφιών αυξήθηκε: δημιουργήθηκαν περισσότερα ξέφωτα, πιο πολύς χώρος για βόσκηση. Υπάρχουν φυσικά και τα προβλήματα που παραμένουν: λιγότεροι, για μια μικρή περίοδο, θάμνοι για κρύψιμο, λιγότερο φύλλωμα επίσης, λιγότερα δέντρα με κλαριά και κουφάλες για φωλιές την προσεχή άνοιξη. Και σίγουρα, ένας μικρός “συνωστισμός” στα άκαυτα περιφερειακά της καμένης έκτασης.
Τι μπορούμε να κάνουμε για να υποστηρίξουμε την ανάκαμψη της φύσης; Να μην ξεκινήσουμε βαριές εργασίες στα καμένα. Να μην κόψουμε και απομακρύνουμε όλα τα καμένα δέντρα – είναι παρατηρητήρια, όπως είπαμε. Δεν συζητάμε για το κυνήγι στα καμένα, αυτό απαγορεύεται εξ ορισμού. Πρέπει επιπλέον να υπάρχει, ανάλογα με τον βιότοπο που κάηκε και τα ζώα που φιλοξενούσε, και μια ικανή περιμετρική ζώνη όπου το κυνήγι και άλλες οχλήσεις θα απαγορευτούν. Να μην αγγιχτούν οι άκαυτοι θύλακες που βρίσκονται περικυκλωμένοι από καμένη γη.
Παρά την κρατούσα αντίληψη, σύμφωνα με την οποία θα πρέπει να ξυριστούν τα ρέματα για αντιπλημμυρικούς λόγους, πρέπει να προσεχτούν τα ρέματα και κάθε παρέμβαση σε αυτά να γίνει με θρησκευτική ευλάβεια. Διότι, πέραν του ότι είναι εντελώς λανθασμένη και παρωχημένη η αντίληψη ότι το αποψιλωμένο ρέμα λειτουργεί αντιπλημμυρικά, αποτελεί πολύτιμο καταφύγιο της δοκιμαζόμενης βιοποικιλότητας».
Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην έντυπη LiFO.
