Υπάρχει πασόκος που να μην ξέρει ποιον θέλει για πρόεδρο; Δεν είναι δα και τεράστια η γκάμα επιλογών. Επιπλέον, δεν υπάρχουν επικαλύψεις. Μιλάμε για δυο εντελώς διαφορετικά μοντέλα αρχηγού (ο Σκανδαλίδης καταγράφεται ως γενναίος άπελπις). Σε λίγο όλοι θα δηλώνουν προτίμηση, το απαιτούν όχι μόνον οι υποψήφιοι, όχι μόνον οι κομματικοί μηχανισμοί, αλλά κυρίως η ιστορική στιγμή. Ο αρχηγός στο ΠΑΣΟΚ δεν είναι ντεκόρ, οπότε δεν γίνεται συζήτηση για το μέλλον αφήνοντας απ' έξω το ζήτημα. Το ερώτημα είναι γιατί παριστάνουν τόσα στελέχη τους αναποφάσιστους, γιατί δεν βγαίνουν να πουν σταράτα ποιον θέλουν. Αν αφήσουμε κατά μέρος την ψυχανάλυση (κατά πόσο θα ήθελαν να είναι στη θέση του Βενιζέλου, δηλαδή κατά πόσο οδηγούνται από αισθήματα ζήλιας), δεν υπάρχει πολιτικός λόγος που να τους κρατά στις «κρυψώνες» τους. Υπάρχει όμως σειρά μικροκομματικών παραμέτρων που τους υποχρεώνει να ζυγίζουν, να παζαρεύουν και να κάνουν μαντεψιές για τις εξελίξεις.

Όταν σε κάποιον αποδίδεται ο χαρακτηρισμός του «στελέχους» (βλ. Β. Παπανδρέου, Α. Διαμαντοπούλου, Μ. Χρυσοχοΐδη, Π. Ευθυμίου) γίνεται μια διάκριση. Όταν αποκαλούν κάποιον «στέλεχος» αναγνωρίζουν την επιρροή του. Όλοι αυτοί έχουν το λαό τους. Έναν λαό που δεν μπορούν να τον σύρουν, αλλά μπορούν να τον εμπνεύσουν. Με τη μουγκαμάρα τι επιτυγχάνουν; Πρώτα απ' όλα περιφρονούν τον κύκλο των ανθρώπων που τους ανέδειξε. Ο ψηφοφόρος της τάδε ή του δείνα δεν περιμένει κάποια ντιρεκτίβα, αλλά περιμένει ένα νεύμα. Περιμένει να δοθεί ο τόνος από τον άνθρωπό τους. Περιμένει να ακούσει μια καθαρή πρόταση. Τα στελέχη όμως θα πουλήσουν ακριβά το τομάρι τους. Δεν χαρίζονται. Κάποιοι περιμένουν τις τελευταίες μέρες για να στρογγυλοκάτσουν δίπλα στο νικητή. Θα έχει διαμορφωθεί το σκηνικό, θα υπάρχει πιο σαφής εικόνα για το τι μέλλει γενέσθαι. Θα επιλέξουν εκείνον που θα τους ξαναδώσει υπουργείο (σε βάθος χρόνου, αν δεν γίνει το ΠΑΣΟΚ ένα μικρό περιθωριακό κόμμα).

Για τους άγνωστους βουλευτές της περιφέρειας τα πράγματα αλλάζουν. Σιωπούν από φόβο. Δεν φοβούνται μήπως χάσουν τη θέση τους στο ψηφοδέλτιο. Φοβούνται τον ίδιο τον ψηφοφόρο. Όταν δεν είσαι Λοβέρδος και εξαρτάσαι από το παραμικρό σταυρουδάκι, πρέπει να υπακούσεις τις επιθυμίες των εντολοδόχων σου. Οι κομματάρχες της επαρχίας έχουν γίνει ελαφρώς απειλητικοί απέναντι σε κάποια φιντανάκια της Βουλής. Υπάρχει ένα δίκτυο που πιέζει προς μια κατεύθυνση και σε αυτό το πλαίσιο η δημόσια δήλωση των βουλευτών παίρνει συμβολικό χαρακτήρα.

Ουσιαστικά το κουκί τους μετράει όσο και των υπολοίπων. Έτσι συμπλέουν με τα υπόγεια ρεύματα του βαθυκράτους του κόμματος.

Ένα είναι βέβαιο: η σιωπή μικρών τε και μεγάλων στο ΠΑΣΟΚ ευνοεί την επικράτηση Γιωργάκη. Η σιωπή των πρωτοκλασάτων στελεχών τον ευνοεί πολύ περισσότερο από τη νεκρανάσταση των δεινοσαύρων που κουνάνε τις ιδρυτικές σημαίες με το οικόσημο των Παπανδρέου. Η σιωπή πάντα ευνοεί το κατεστημένο. Από την άλλη, η αμηχανία των λιγότερο γνωστών στελεχών αφήνει το μηχανισμό να αλωνίζει. Υπάρχουν τρεις υποψήφιοι και μόνο ο ένας εξ αυτών έχει τα κλειδιά της Χαριλάου Τρικούπη (ο Μητσοτάκης, να θυμίσουμε, στην ανάλογη περίσταση είχε εγκατασταθεί στο πολιτικό γραφείο του).

Η σιωπή των στελεχών του ΠΑΣΟΚ είναι συνώνυμη της απάθειας. Έχουμε συνηθίσει. Την ίδια αντίδραση είχαν και κατά την ενθρόνιση του Γιωργάκη Παπανδρέου. Τώρα κάνουν διορθωτικές δηλώσεις, όπως «τότε δεν μίλησα γιατί ήμασταν σε προεκλογική φάση». Τώρα γιατί κρατάνε στόμα ερμητικά κλειστό;