Αυτή δεν είναι απλώς μια λίστα με 10 αγαπημένες ταινίες... Στην πραγματικότητα, όλες οι αγαπημένες μου ταινίες συνδέονται με μια συγκεκριμένη στιγμή της ζωής μου. Δεν υπάρχει φιλμ που να αγάπησα και να μη θυμάμαι πού ήμουν, τι σκεφτόμουν, σε ποια φάση βρισκόμουν όταν το είδα. Έχει ενδιαφέρον ότι οι περισσότερες ανήκουν στα χρόνια που ήμουν ακόμη νέος, όταν ρουφούσα σαν σφουγγάρι ερεθίσματα και έψαχνα ποιος είμαι και ποιος είναι ο κόσμος γύρω μου. Με έναν τρόπο, η λίστα αυτή είναι ένα χρονολόγιο – ένα ημερολόγιο συναισθημάτων και ανακαλύψεων.
1.
STEVEN SPIELBERG
E.T. the Extra-Terrestrial
Η πρώτη ταινία που βλέπω στο σινεμά, εφτά χρονών. Κάπου Κηφισίας και Κατεχάκη. Από την αρχή, μάτια γουρλωμένα, στόμα ανοιχτό, κι έπειτα δάκρυα ασταμάτητα. Ο Σπίλμπεργκ με κατάπιε ολόκληρο. Σαν να μπήκε ένα χέρι από το στέρνο και να άρπαξε την καρδιά μου – «μπορεί το σινεμά να το κάνει αυτό;» Μια βαθιά συγκίνηση που με ωρίμασε πέντε πόντους.
2.
RIDLEY SCOTT
Alien
Η πρώτη «σοβαρή» ταινία τρόμου που είδα. Babysitting από τη μεγάλη ξαδέρφη μου την Εύη και τον φίλο της, βιντεοκασέτες για μεγάλους στο τραπέζι. Ξυπνάω αξημέρωτα, πατάω κρυφά το play. Είχα αφήσει να βράσει το φαγητό του σκύλου και το ξέχασα. Τελειώνει η ταινία, καπνοί στην κουζίνα· σηκώνω το καπάκι κι ανάμεσα σε κόκαλα και κοφτό μακαρονάκι «βλέπω» το Alien. Τελικά ο τρόμος είναι αναμονή, όχι επίθεση, και η φαντασία κάνει το τέρας πιο αληθινό από κάθε εφέ.
3.
TERRY GILLIAM
Brazil
Έχω τελειώσει την Δ΄ δημοτικού. Καλοκαίρι στην Αίγινα. «Κωμωδία είναι, θα γελάσετε», λένε οι γονείς με σαρδόνιο χαμόγελο και μας «παρκάρουν» στο θερινό σινεμά. Καθόμαστε με την αδερφή μου πίσω-πίσω, πιο κοντά στην καντίνα παρά στην οθόνη. Ποπ κορν, πορτοκαλάδα, και μια κυρία πολύ μπροστά να γελά ασταμάτητα. «Τι βλέπουμε;» Η γριά που της τραβούν το πρόσωπο για την απόλυτη πλαστική, οι αγωγοί και τα χαρτιά που καταπίνουν τα πάντα, η έκρηξη στην κομψή τραπεζαρία ενώ όλοι συνεχίζουν σαν να μη συμβαίνει τίποτα. Δεν καταλάβαινα πολλά –ήμουν δέκα χρονών– αλλά εκεί μπήκε ένας σπόρος. Το παράλογο και ο σαρκασμός δένουν ωραία.
4.
ROB REINER
Stand by Me
Ήμουν στην ΣΤ΄ δημοτικού, αρχή εφηβείας. Μια παρέα αγοριών ψάχνει ένα νεκρό σώμα. Σκέφτηκα τη δική μου παρέα, χωρίς να ξέρω πως ένας δικός μου φίλος θα χανόταν άδικα λίγα χρόνια μετά. Σχεδόν ένιωθα τα παπούτσια τους στα πόδια μου, τη μυρωδιά του δάσους και της υγρασίας. Κάτι ταρακουνήθηκε μέσα μου: η παιδικότητα δίπλα στο ρίσκο. Κάθε φιλία κουβαλάει τον σπόρο της απώλειας – κι εκεί ξεκινά η ενηλικίωση.
5.
LARRY CLARK
Kids
Ζήλια από την πρώτη σκηνή ως το τέλος. Η Chloë Sevigny με τεράστια, γλυκά και απειλητικά μάτια – ήθελα να είναι όλοι τους φίλοι μου. «Τι κόσμος είναι αυτός; Πού ζουν αυτά τα παιδιά;» Εγώ, το «καλό παιδί», έφαγα ένα τεράστιο χαστούκι. Ένιωσα τόσο ξενέρωτος ενώ ταυτόχρονα σκεφτόμουν σαν μελλοντικός ηθοποιός: ποιος τα βρήκε αυτά τα παιδιά; Α ΟΚ, αυτό μπορεί να κάνει ένας καλός casting director!
6.
MATHIEU KASSOVITZ
La Haine
Ασπρόμαυρο, ωμό και αφόρητα σέξι. Ακόμη και σήμερα μονολογώ «jusqu’ici tout va bien» και νιώθω λίγο πιο ασφαλής ακόμη κι όταν είμαι σε φάση «ελεύθερης πτώσης». Με συμφοιτητές από το Θέατρο Τέχνης κι έχοντας στον νου όλο το κλασικό σινεμά, δεν πιστεύαμε πόσο σύγχρονα μπορεί να μιλήσει μια ασπρόμαυρη ταινία. Θέλω κι εγώ να γίνω σαν τον Vincent Cassel! Ο Kassovitz μας έδωσε πολιτική γροθιά με άρωμα ποίησης.
7.
WOODY ALLEN
Bullets Over Broadway
Η ταινία που με έβαλε στον κόσμο του Allen. Ίσως γιατί μιλούσε για θέατρο κι εγώ είχα ήδη παίξει στο Τέχνης και μπορούσα να πιάσω το χιούμορ. Φιλοδοξίες, μικρότητες, αντιζηλίες, πάθη θιάσου και συνεργατών. Υπέροχοι ηθοποιοί που τολμούν να γελοιοποιηθούν κι έτσι να μεγαλουργήσουν. Το χιούμορ θέλει μαεστρία κι όταν το καταφέρεις, μπορεί να κάνεις και υψηλή τέχνη που δεν σβήνει εύκολα. Η ατάκα «don’t speak, don’t speak» έχει μείνει δεκαετίες μετά, κοινός μυστικός κώδικας για τους λάτρεις της ταινίας.
8.
ANTHONY MINGHELLA
The Talented Mr. Ripley
Μου τη δάνεισε ένας συμφοιτητής σκηνοθεσίας, μόλις είχα φτάσει Αμερική για σπουδές: «Δες τη και θα με θυμηθείς». Είχε δίκιο. Η μοναδική ταινία που μπορώ να βλέπω ξανά και ξανά. Η ιστορία με μαγνητίζει κάθε φορά και οι ηθοποιοί είναι όλοι τους τόσο λαχταριστοί. Το σασπένς, το φως, το ψέμα. Ερωτεύτηκα και τον Matt Damon και την Cate Blanchett και τον Jude Law. Το αμερικανικό βλέμμα πάνω στην Ιταλία του ’50 με τρέλανε. Η γλυκιά γοητεία του να θες να γίνεις κάποιος άλλος –να γίνεσαι ένας άλλος– νιώθω πως με ακολουθεί μέχρι και σήμερα.
9.
PAUL THOMAS ANDERSON
Magnolia
Πρώτη χρονιά φοιτητής στη Νέα Υόρκη, τη ρούφηξα σαν καθαρό νερό. Julianne Moore, Philip Seymour Hoffman, Melora Walters, John C. Reilly, Tom Cruise – όλο το καστ με κέρδισε. Ο Anderson στις καλύτερες στιγμές του. Το γαϊτανάκι των ιστοριών, η σπασμένη αφήγηση, η κρίση της Moore μες στο φαρμακείο κι αυτή η βροχή από βατράχια δεν θα φύγουν ποτέ από το μυαλό μου. Πόσο όμορφα κατάφερε ο Anderson να φτιάξει ένα επικό σινεμά που είναι και βίαιο, και τρυφερό, και ρεαλιστικό, και ποιητικό.
10.
DARREN ARONOFSKY
Requiem for a Dream
Στο μικρό φοιτητικό δωμάτιο της σοφίτας του Μπρούκλιν, με μια μικρή τηλεόραση με ενσωματωμένο video-player στα πόδια του κρεβατιού. Δεν είχα ιδέα τι έβαλα να δω. Το μοντάζ καρφί στον αμφιβληστροειδή, οι ήχοι έτριζαν τα δόντια μου. Η Ellen Burstyn με έκανε να θέλω να βάλω τα χέρια μέσα στην οθόνη, να την ταρακουνήσω, να τη σώσω. Δύο χρόνια μετά θα γνώριζα και τον Keith David σε ένα internship στο Shakespeare in the Park. Ο Aronofsky έκανε την κατάρρευση να πάρει διαστάσεις όπερας χωρίς ποτέ να γίνεται μελό.
