Μου ζητήθηκε από το LIFO TEAM να γράψω εγώ ο ίδιος ένα κείμενο για το αφιέρωμα στις ταινίες που αξιώθηκα να γυρίσω από το 2002 μέχρι σήμερα και που θα προβληθούν - τρεις από αυτές - στο event ''Vinyl is Back'' στην Τεχνόπολη. Λογικό, αφού θα έμοιαζε λίγο fake να μου έπαιρνε συνέντευξη κάποιος από τους συναδέλφους μου στη LIFO. Άσε που θα βαριόμασταν αμφότεροι, ενώ τώρα που κάθομαι και γράφω με την ησυχία μου, ανασύρω μνήμες ευχάριστες με πάρα πολλά πρόσωπα και καταστάσεις.
ΦΛΕΡΥ - ΤΡΕΛΗ ΤΟΥ ΦΕΓΓΑΡΙΟΥ (2002)
Σάββατο 14/3 & Κυριακή 15/3: 18.30
Μπορεί να τιμήθηκε με βραβεία και να μου άνοιξε τις πόρτες του Ελληνικού Κέντρου Κινηματογράφου, εμένα όμως σήμερα, που έχουν περάσει 14 χρόνια από τα γυρίσματα του, μου φαίνεται τρομερά ακαδημαϊκό ντοκιμαντέρ ως κατασκευή, άσε που αν το ξανάκανα θα μου έβγαινε όχι 26 λεπτά, αλλά 2 ώρες! Ίσως ήταν που προσπαθούσα για πρώτη φορά στα 27 μου να κάνω κάτι δικό μου, έτσι όπως το ονειρευόμουν, έχοντας δουλέψει λίγο στο χώρο του σινεμά ως σκριπτ και βοηθός σκηνοθέτη. Θα έλεγα ότι ήμουν τόσο ορεξάτος, όσο και ''ψαρωμένος'' ταυτόχρονα.
Την ημέρα που πήγα στη μάνα μου και της είπα πως θέλω 1.500.000 δραχμές για να κάνω μια ταινία για τη Φλέρυ Νταντωνάκη. Γέλασε και είπε απλά ''Ξεκίνα και θα τά'χεις''.
Δύο άνθρωποι με είχαν στηρίξει, όσο δε θα φανταζόμουν, στο πρώτο μου ντοκιμαντέρ: Ο ένας ήταν ο διευθυντής φωτογραφίας Δημήτρης Θεοδωρόπουλος με την κάμερα Aaton Super16 (πόνεσε και των δυονών μας η καρδιά όταν αναγκάστηκε να την πουλήσει ελέω οικονομικής κρίσης προ 3ετίας) και η άλλη ήταν η Μαρίζα Κωχ. Με τον Δημήτρη, που έμελλε να γίνει ο μόνιμος οπερατέρ όλων των μέχρι τώρα ταινιών μου, δουλέψαμε μαζί πρώτη φορά το 2000 στα γυρίσματα μιας μικρού μήκους ταινίας του Αντώνη Σαμουράκη με πρωταγωνίστρια τη Δήμητρα Ματσούκα. Δέσαμε τρομερά ως σινεφίλ και μουσικόφιλοι, οι ανταλλαγές βινυλίων, CD και DVD πήγαιναν σφαίρα, όποτε δηλαδή δεν τα λέγαμε σε κάποιο κινηματογραφικό πλατό. ''Να την κάνεις την ταινία για τη Νταντωνάκη'' μου έλεγε και μου ξαναέλεγε ''και όλοι θα σε βοηθήσουμε''! Έτσι έγινε!
Με την Κωχ, πάλι, είχα γνωριστεί μόλις τότε, αφού μού'χε δώσει μία συνέντευξη για το περιοδικό ''ΗΧΟΣ''. Εκείνη κι αν με ''πίεσε'' για να γίνει το ντοκιμαντέρ αυτό! Άνοιξε το σπίτι της που για 10 μέρες το κάναμε πλατό. Τηλεφώνησε σε όλους τους καλλιτέχνες που εγώ δε γνώριζα προσωπικά και οι περισσότεροι ήρθαν εκεί και τους ''τραβήξαμε'' γκρουπαριστά: Ο Ηλίας Λιούγκος, ο Θανάσης Μωραΐτης, η Κρίστη Στασινοπούλου, ο Γιάννης Bach Σπυρόπουλος κ.α. Σημαντικοί άνθρωποι του ελληνικού τραγουδιού που ξαναβρέθηκαν κι εκείνοι μετά από πολλά - πολλά χρόνια με αφορμή τη Φλέρυ.
Δύο πράγματα θυμάμαι από εκείνη την περίοδο: Την ημέρα που πήγα στη μάνα μου και της είπα πως θέλω 1.500.000 δραχμές για να κάνω μια ταινία για τη Φλέρυ Νταντωνάκη. Γέλασε και είπε απλά ''Ξεκίνα και θα τά'χεις''. Είχα μαζέψει κι εγώ περίπου 500.000 δραχμές από την αρθρογραφία μου στον ''ΗΧΟ'', κάτι θα γινόταν κουτσά - στραβά. Τα λεφτά όμως τελείωσαν με το που μπήκαμε στο στάδιο των κινηματογραφικών εργαστηρίων (λήψεις σε Super16 και blow up σε 35mm γαρ). Εκεί πάλι μεσολάβησε η Κωχ στη γλυκύτατη σύζυγο του Νότη Μαυρουδή, τη Βάσω, που τότε εργαζόταν στον ALPHA και κατάφερα να πάρω μια χορηγία της τάξης των 3.000 ευρώ (είχαμε μπει και στο ευρώ εν τω μεταξύ).
Το άλλο αξέχαστο ήταν η αντίδραση του Νίκου Κούνδουρου στην κλειστή προβολή για φίλους της ταινίας. Πήρε στα χέρια του την αφίσα που'χε φιλοτεχνήσει η ζωγράφος Χάρις Τσεκούρα και τράβηξε μια χαρακιά στα μάγουλα της Φλέρυς Νταντωνάκη. ''Αυτά να αφαιρεθούν'' διέταξε! Και μετά: ''Δεν ήταν από πάχος, αλλά απ' τα φάρμακα. Δεν της αξίζει''! Από εκείνη την προβολή ο Κούνδουρος έφυγε βλοσυρός, αμίλητος. Δεν είχε χειροκροτήσει καν, θυμάμαι. Τρεις μέρες μετά μου τηλεφώνησε: ''Το μεσημέρι νά'σαι σπίτι μου''. Πήγα, πράγματι, άνοιξε κάτι ψηλούς φοριαμούς γεμάτους βινύλια και μου είπε να τους ρίξω μια ματιά. Έπαθα πλάκα! ''Ο Μεγάλος Ερωτικός'' και οι ''Μπαλάντες της οδού Αθηνάς'' με γραπτές αφιερώσεις του Χατζιδάκι στον Κούνδουρο, το ίδιο και δίσκοι του Θεοδωράκη και του Μαρκόπουλου, σπάνια βινύλια της Maria Callas και εκκλησιαστικές λειτουργίες από ορθόδοξα μοναστήρια της Βουλγαρίας και της Ρουμανίας. ''Πάρ' τα όλα, δικά σου κι αν δεν τα πάρεις, θα τα πετάξω απ' το παράθυρο''! Σοκ εγώ! Είχε μάλιστα κούτες έτοιμες, τις φορτώσαμε μαζί κι ύστερα κάλεσε ταξί, το οποίο πλήρωσε κιόλας για να με μεταφέρει στον Πειραιά. Είναι να μην τον λατρεύεις τον άνθρωπο αυτό;
Όταν η Φλέρυ προβλήθηκε στο Τριανόν ερχόμενη με τα βραβεία της από το 25ο Φεστιβάλ Δράμας, ο Κούνδουρος ήταν πάλι εκεί. Είχε τόσο κόσμο, όμως, που δε χωρέσαμε να μπούμε ούτε εμείς οι ίδιοι. Ο συχωρεμένος ο Λεωνίδας αποφάσισε επαναληπτική προβολή, αλλά ο Κούνδουρος...βαρέθηκε. ''Πάω να φύγω'' μου κάνει ''μεγάλη η χάρη σου, νεαρέ, αλλά και Αϊζενστάιν να είχε το πρόγραμμα, πάλι θα έφευγα''!
Λεπτομέρεια: Ο πρώτος άνθρωπος που έλαβε την ταινία σε VHS κασέτα ήταν ο Στάθης Τσαγκαρουσιάνος, που τότε τον γνώριζα από εκείνη την τρομερή συνέντευξη που είχε πάρει στη Φλέρυ Νταντωνάκη. Βρήκα τη διεύθυνση του από τις πληροφορίες τηλεφωνικού καταλόγου, έβαλα το VHS σε ένα φάκελλο και του τό'στειλα...
ΖΩΝΤΑΝΟΙ ΣΤΟ ΚΥΤΤΑΡΟ - ΣΚΗΝΕΣ ΡΟΚ (2006)
Σάββατο 14/3 & Κυριακή 15/3: 17.00
Το πρώτο μου μεγάλου μήκους ντοκιμαντέρ σε παραγωγή του Ελληνικού Κέντρου Κινηματογράφου, αφού το σενάριο είχε εγκριθεί παμψηφεί. Το καλό νέο της έγκρισης είχε έρθει από τον συχωρεμένο Γιώργο Παπαδάκη, τον συνθέτη και μουσικοκριτικό, που ήταν στην επιτροπή. Συνάντησε τον οπερατέρ Θεοδωρόπουλο σε ένα γύρισμα και του είπε να μην ανησυχούμε, γιατί η ταινία θα γίνει. Πράγματι, έγινε, και μάλιστα σε φιλμ τύπου HORWO, ασπρόμαυρο, που παραγγείλαμε σε πολλά κουτιά από την Ανατολική Γερμανία για να χάριζε στο ντοκιμαντέρ μία αίσθηση άχρονου. Αυτό θέλαμε: Ο θεατής που θα έβλεπε την ταινία μετά από 10 χρόνια - όπως συμβαίνει σήμερα στην Τεχνόπολη - να μην καταλάβαινε αν γυρίστηκε το 1971, το 1990 ή το 2005.
Η ατάκα του Κούνδουρου κατά την πρώτη προβολή για φίλους, ''έγραψε'': ''Έκανες ωραία δουλειά, διότι σε 10 χρόνια που δε θα υπάρχει κανείς απ' όλους αυτούς, η ταινία θα γίνει μνημείο''
Θυμάμαι τον Πουλικάκο που είχε χάσει δύο φορές το σενάριο με τη σκηνή που θα παίζαμε μαζί. Την πρώτη του τό'χα αφήσει στο σπίτι της Μήτσορα, τη δεύτερη στην πολυκατοικία που μένει...Την ημέρα του γυρίσματος, χάσαμε και τον ίδιο. ''Γύρνα όλη την περιοχή, Εξάρχεια, Βικτώρια, μπας και τον βρεις'' είπα σε ένα μέλος του συνεργείου και, πράγματι, τον βρήκε. Απίστευτος Πουλίκας! Μέσα σε 1 λεπτό είχε αποστηθίσει όλες τις ατάκες του (άψογος επαγγελματίας) και η σκηνή βγήκε εξίσου άψογα.
Μεγάλη συγκίνηση η κατασκευή της ταινίας αυτής, σαν να ζωντάνευε ένα εφηβικό μου όνειρο: Ο Γκαϊφύλλιας που ήρθε από την Κομοτηνή, ο Δημήτρης Ψαριανός που δεν είχε μπορέσει να είναι στο πρώτο ντοκιμαντέρ για τη Φλέρυ, η Λήδα, η Δέσποινα Γλέζου, ο Αλέκος Καρακαντάς, ο Ηρακλής Τριανταφυλλίδης, ο Δαπέρης των Πελόμα Μποκιού που έτυχε να βρίσκεται στην Ελλάδα εκείνες τις μέρες, ο Σαββόπουλος και φυσικά η Κωχ. Όταν η ταινία βγήκε στις αίθουσες, ο σκληροπυρηνικός Δανίκας την συμπεριέλαβε στις 10 καλύτερες ταινίες της εβδομάδας. Η καλύτερη κριτική ωστόσο γράφτηκε από τον Θοδωρή Κουτσογιαννόπουλο στη LIFO. Κι εγώ, επίσης, θα έδινα την πρώτη μου μεγάλη συνέντευξη πάλι στη LIFO και στον Θεόφιλο Δουμάνη: http://www.lifo.gr/mag/features/243
Στα γυρίσματα του ''Ζωντανοί στο Κύτταρο-Σκηνές Ροκ'' ήμουν - αυτό που λένε - ευτυχισμένος άνθρωπος. Την κατραπακιά τη φάγαμε τον Μάρτιο του 2006, όταν η ταινία κόπηκε από το διαγωνιστικό του Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης, για να προβληθεί μετά στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης του Νοεμβρίου και να κερδίσει το δεύτερο βραβείο Καλύτερου Ντοκιμαντέρ με πρώτο το ''Sugar Town'' του Τσακίρη. Στα τέλη του 2006, η ταινία συμμετείχε στο διεθνές διαγωνιστικό τμήμα του φεστιβάλ ''Music On Film - Film On Music'' της Πράγας, όπου προβλήθηκε μαζί με το ντοκιμαντέρ ''loudQUIETloud'' για τους Pixies κι εγώ γνώρισα τον frontman τους, Frank Black, και ανταλλάξαμε έκτοτε μερικά emails μουσικού ενδιαφέροντος.
Η ατάκα του Κούνδουρου και πάλι κατά την πρώτη προβολή για φίλους, ''έγραψε'': ''Έκανες ωραία δουλειά, διότι σε 10 χρόνια που δε θα υπάρχει κανείς απ' όλους αυτούς, η ταινία θα γίνει μνημείο''...Παρεμπιπτόντως, πριν από 10 χρόνια ο Κούνδουρος ήταν 80 ετών, ενώ πολλοί από τους εμφανιζόμενους μουσικούς δεν ήταν καν 60. Ζωή νά'χουν όλοι!
ΟΔΥΣΣΕΙΕΣ ΣΩΜΑΤΩΝ - ΜΠΑΛΑΝΤΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΝΙΚΟ ΚΟΥΝΔΟΥΡΟ (2010)
Παρασκευή 13/3, Σάββατο 14/3 & Κυριακή 15/3: 19.30
Παρ' ότι από το 2009 ετοίμαζα το ντοκιμαντέρ για την Κατερίνα Γώγου σαν μια τριλογία μετά τη Φλέρυ και το Κύτταρο, μου τηλεφωνεί ο Γιάννης Σολδάτος: ''Θέλω να κάνεις το πορτραίτο του Νίκου Κούνδουρου από το βιβλίο μου με το δικό σου στυλ''. Το σεναριακό σχεδίασμα το έγραψα μέσα σε μία εβδομάδα, μεταξύ Λουξεμβούργου και Άμστερνταμ. Κατατέθηκε στην ΕΡΤ, αλλά κόπηκε. ''Ο Μποσκοΐτης δεν είναι ακόμη ώριμος για να κάνει ταινία τον Κούνδουρο'', τάδε έφη Γιώργος Μπράμος που ήταν στην επιτροπή. Μας καλεί, όμως, με τον Σολδάτο ο Σοφιανόπουλος, αντιπρόεδρος του ΕΚΚ, όπου ακούω το εξής αξέχαστο: ''Έχουμε ένα συγκεκριμένο μικρό μπάτζετ. Μπορείς να κάνεις μ'αυτά τα χρήματα ένα ντοκιμαντέρ για τον Κούνδουρο; Αλλά νά'ναι σαν το Κύτταρο''! ''Μπορώ'' απάντησα μετά χαράς.
Ο Κούνδουρος λίγες μέρες μετά άλλαξε γνώμη κι εκεί που τού'χε αρέσει όλη η δουλειά, με κυνήγησε ανελέητα. ''Θα σε εξαφανίσω!'' μου έλεγε από το τηλέφωνο και γελούσα, καθώς η εκτίμηση και η αγάπη που τού'χω δε σήκωνε θυμούς κι, ακόμη χειρότερα, μαγκιές εκ μέρους μου.
Μέχρι σήμερα αγαπώ το ντοκιμαντέρ αυτό σαν το καλύτερο μου! Τα γυρίσματα του ήταν η αποθέωση του αυτοσχεδιασμού και του ''χύμα''. Σκόπιμα αφήσαμε μέσα στο κάδρο την κλακέτα, τα φώτα και τους ανθρώπους του συνεργείου, έτσι, σαν μια αίσθηση ''νουβέλ βαγκ''. Υπήρχε μάλιστα η πολυτέλεια να έχουμε δύο κάμερες με ταυτόχρονες λήψεις σε έγχρωμο και ασπρόμαυρο φιλμ, ασχέτως αν όλοι οι φίλοι από το σινάφι μού έλεγαν το απόλυτα λογικό: ''Τρελός είσαι και θα τραβήξεις ντοκιμαντέρ σε φιλμ;''
Ο ίδιος ο Κούνδουρος πολύ το χάρηκε που δεν τον τραβήξαμε καθισμένο σε μια πολυθρόνα να μιλάει με φόντο τις περίφημες βυζαντινές εικόνες του. Αντίθετα, του ετοιμάσαμε μια υποτιθέμενη πρόβα με ημίγυμνα κορίτσια για την επόμενη δική του ταινία. Εκεί είδα κι εγώ κι αυτό αποτυπώθηκε στο φιλμ, το πως δουλεύει με τους ηθοποιούς του, το πόσο πολύ χάνεται μέσα στη δουλειά του, όπως και το πόσο αδιαφιλονίκητος εραστής της τέχνης παραμένει στην εξαιρετικά ώριμη ηλικία του.
Στην πρώτη κλειστή προβολή στην Ταινιοθήκη της Ελλάδος είχαν παραστεί ο Αγγελόπουλος, ο Μάτεσις, ο Μπακογιαννόπουλος και πολλοί άλλοι που συμμετείχαν στην ταινία. Έτυχε να έρθει, όμως, και η Λένα Πλάτωνος! Μόλις την ανακοίνωσα, πετάγεται ο Κούνδουρος και λέει φωναχτά: ''Εσύ'σαι, ρε πουλάκι μου, η Πλάτωνος; Από 8 χρονών Πλάτωνος ακούω και Πλάτωνος δε βλέπω''! Κι απαντάει η πάντα ετοιμόλογη Λένα: ''Τι να κάνω; Έχω πολύ αρχαίο όνομα''! Εκεί είδα για μία και μόνη φορά στη ζωή μου τον Τεό ξεκαρδισμένο! ''Μου άρεσε που δεν είδα ντοκιμαντέρ, αλλά σινεμά'' ήταν τα λόγια του Τεό μετά το τέλος της προβολής, ''αλλά, εμένα, αν μου έδειχνες ασπρόμαυρες τις ταινίες μου, θα σε σκότωνα''!
Ο Κούνδουρος πάλι λίγες μέρες μετά άλλαξε γνώμη κι εκεί που τού'χε αρέσει όλη η δουλειά, με κυνήγησε ανελέητα. ''Θα σε εξαφανίσω!'' μου έλεγε από το τηλέφωνο και γελούσα, καθώς η εκτίμηση και η αγάπη που τού'χω δε σήκωνε θυμούς κι, ακόμη χειρότερα, μαγκιές εκ μέρους μου. Την πολέμησε πολύ αυτή την ταινία για δικούς του λόγους, παρ' όλο που ο Εϊπίδης τη συμπεριέλαβε στη λίστα με τις 10 καλύτερες της διοργάνωσης του Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης. Ας είναι! Να που τώρα, 5 χρόνια μετά κάνει την πρώτη της επίσημη προβολή στην Αθήνα μέσω Vinyl is Back. Κι εγώ πάλι χαίρομαι, διότι διέσωσα σε φιλμ 35mm ανθρώπους που δεν είναι πια εν ζωή - αρκετούς, δυστυχώς: Τον Θόδωρο Αγγελόπουλο, τον Αντρέα Παγουλάτο, τον Τάσο Ζωγράφο, τον Νίκο Μαμαγκάκη, τον Παύλο Μάτεσι, τον Ιάκωβο Καμπανέλλη και τον Μένη Κουμανταρέα.
Διαβάζω αυτά τα δελτία Τύπου, ''Αφιέρωμα στο έργο του Αντώνη Μποσκοΐτη'' και με πιάνουν τα γέλια. Θα τρελαθούμε τελείως; Τι να πουν κι άλλοι συνάδελφοι, της γενιάς μου ή και πιο νέα παιδιά, που μας κάνουν περήφανους στο εξωτερικό με τις ταινίες τους! Εμείς την καύλα μας κάναμε πάνω απ' όλα, περάσαμε φανταστικά σε όλα τα γυρίσματα και ζήσαμε έντονα για μία ολόκληρη δεκαετία. Γνωρίσαμε πολλούς αξιόλογους ανθρώπους, βιώσαμε εκ των έσω τον αθέμιτο ανταγωνισμό που συναντάται σε φεστιβάλ με χρηματικά βραβεία και πάντα σχεδόν λειτουργήσαμε ως ανεξάρτητοι παραγωγοί. Επίσης, λεφτά ποτέ δε βγάλαμε, γιατί τα μουσικά δικαιώματα εμπόδισαν μία περαιτέρω διανομή στην αγορά του DVD. Δεν υπάρχει όμως μεγαλύτερη τιμή απ' το να σου λέει ο Αδαμόπουλος της Ταινιοθήκης της Ελλάδος πως μια κόπια απ' την κάθε ταινία σου πρέπει να μπει στην Ταινιοθήκη σαν εθνικό κειμήλιο. Ευχαριστώ, λοιπόν, τον φίλο και συνοδοιπόρο από τον ''ΗΧΟ'' και το ''Δίφωνο'', τον δημοσιογράφο Γιάννη Αλεξίου, ψυχή του Vinyl is Back, που μου ζήτησε να παιχτούν αυτές οι τρεις ταινίες μου στον φυσικό τους χώρο: Μία μεγάλη γιορτή της Μουσικής στην καρδιά της Αθήνας! Σας περιμένουμε κι ελπίζουμε να το χαρείτε, όπως κι εμείς!
Ιnfo:
"Vinyl is Back"
13-15 Μαρτίου 2015
Τεχνόπολις Δήμος Αθηναίων
Πληροφορίες εδώ
σχόλια