Ποιες ανάγκες και τι δραστηριότητες μπορεί να εξυπηρετούν οι τουαλέτες ενός κλαμπ, πέρα από την ανακούφιση και το φρεσκάρισμα; Είναι άραγε ο χώρος αυτός ο «αντεστραμμένος καθρέφτης» του dancefloor, ένα μέρος που μπορεί να λειτουργεί και ως chill out room, ως οιονεί εξομολογητήριο ή ως το ντιβάνι ενός ψυχοθεραπευτή;
Τι κάνει την dance σκηνή του Βερολίνου τόσο ξεχωριστή και πόσο ισχύει, μιλώντας για το clubbing και όχι μόνο, ο νεολογισμός «Athens is the new Berlin»; Πώς συνδέονται η techno, η queer και γενικότερα η εναλλακτική σκηνή μιας πόλης με τον χαρακτήρα της; Ιδού τι συζητήσαμε με τον σκηνοθέτη του πολυσυζητημένου «Ex» που στις 2/11 κάνει την επίσημη αθηναϊκή πρεμιέρα του στην Ταινιοθήκη της Ελλάδος.
— Πώς προέκυψε η ιδέα να γυρίσεις μια ταινία στις τουαλέτες ενός κλαμπ; Υπάρχει κάτι που συνδέει τα πρόσωπα, τους διαλόγους, τις ιστορίες τους και τα εκεί τεκταινόμενα;
Ζώντας στο Βερολίνο εδώ και έντεκα χρόνια και κάνοντας clubbing, έβρισκα πάντα τις τουαλέτες ένα ενδιαφέρον set up κοινωνιολογικής ανάλυσης, έναν χώρο εξομολόγησης όπου μπορούσες να είσαι περισσότερο ο εαυτός σου και να ζήσεις έντονες στιγμές με φίλους ή και με αγνώστους.
Τα πρόσωπα κάθε ιστορίας που θα δεις στην ταινία είναι αληθινές περσόνες από την underground σκηνή της πόλης. Δουλέψαμε με αυτοσχεδιασμό πάνω σε θέματα που θέλαμε να ακουστούν και τα οποία απασχολούν μια κοινότητα η οποία αντιμετωπίζεται με πολλή προκατάληψη και δέχεται επικρίσεις από την «καθωσπρέπει» κοινωνία.
Τα πρόσωπα κάθε ιστορίας που θα δεις στην ταινία είναι αληθινές περσόνες από την underground σκηνή της πόλης. Δουλέψαμε με αυτοσχεδιασμό πάνω σε θέματα που θέλαμε να ακουστούν και τα οποία απασχολούν μια κοινότητα η οποία αντιμετωπίζει πολλή προκατάληψη και δέχεται επικρίσεις από την «καθωσπρέπει» κοινωνία.
— Πόσο εύκολο ήταν να γίνουν αυτά τα γυρίσματα;
Ήταν αρκετά δύσκολο, θα έλεγα, καθώς δούλεψα με μη επαγγελματίες ηθοποιούς στο μεγαλύτερο μέρος της ταινίας. Φτιάξαμε ένα ασφαλές περιβάλλον, μια «οικογένεια» θα έλεγα, ώστε όλοι να νιώθουν άνετα με την κάμερα, δημιουργώντας την ατμόσφαιρα μιας τουαλέτας που θα έβρισκες σε ένα βερολινέζικο κλαμπ και με απόλυτο σεβασμό στην techno κουλτούρα.
Αυτό ήταν και η μεγαλύτερη πρόκληση. Για τον καθένα χωριστά, συνεργείο και cast, ήταν ένα προσωπικό στοίχημα το να εκφράσουν τον πραγματικό εαυτό τους μπροστά σε μια κάμερα και στα φώτα και να μιλήσουν ελεύθερα για θέματα που συνήθως θα συζητούσε κανείς μόνο με τον ψυχολόγο του.
— Πόσο καθοριστική ήταν η συμβολή της πρωταγωνίστριας Diana Kleimenova στην υλοποίηση αυτής της ταινίας;
Με την Diana γνωριστήκαμε στο συγκεκριμένο κλαμπ και η χημεία μας ήταν εξαρχής φανταστική. Όταν της είπα τι ταινία σκοπεύω να κάνω, είχε κάποιους ενδοιασμούς σε σχέση με την προσέγγισή μου. Γιατί δεν είναι μόνο το πάρτι, η ταινία επιχειρεί γενικότερα μια διαφορετική ματιά πάνω στον συγκεκριμένο τρόπο ζωής. Ζήτησε λίγο χρόνο να το σκεφτεί και ύστερα από δυο εβδομάδες μου τηλεφώνησε λέγοντάς μου ότι, ναι, δέχεται – αφορμή ήταν ένα περιστατικό που της συνέβη στο Berghain, όπου, πηγαίνοντας στην τουαλέτα, άκουσε από δίπλα κάποιους να σχολιάζουν το πώς είναι, πώς συμπεριφέρεται και τι φοράει.
Τότε, μου είπε, κατάλαβε ακριβώς τι είδους ταινία ήθελα να κάνω. Θα ήταν άλλωστε και μια ευκαιρία να ακουστεί η προσωπική μαρτυρία, η δική της, και άλλων πλασμάτων της νύχτας. Μια ευκαιρία να εξετάσουμε τι τελικά σημαίνει «κοινωνικά αποδεκτό» και να αναδειχθούν η απόρριψη και η περιθωριοποίηση που υφίστανται πολλοί άνθρωποι επειδή απλώς αποφασίζουν να εκφραστούν ελεύθερα και αντισυμβατικά, δίχως να ενοχλούν κανέναν.
— Είναι βέβαια γνωστό ότι τα αποχωρητήρια ενός κλαμπ προσφέρονται για εύθυμη ψιλοκουβέντα αλλά και για δραματικές εξομολογήσεις, για χαλάρωση, γνωριμίες, φλερτ και διάφορες άλλες χρήσεις. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι λειτουργούν ως «αντεστραμμένος καθρέφτης» του dancefloor;
Η τουαλέτα του club είναι κάτι σαν το σαλόνι του σπιτιού σου. Εκεί μπορείς να κοινωνικοποιηθείς περισσότερο με ανθρώπους που μόλις έχεις γνωρίσει στο dancefloor, να βρεθείς με κάποιον/-α φίλο-/η που ήρθατε να διασκεδάσετε παρέα, αλλά κάπου χαθήκατε, να μοιραστείς κάτι που συνέβη εκεί έξω, ακόμα και να κουβεντιάσεις θέματα που πάντα ήθελες να συζητήσεις, αλλά πότε δεν ήσουν σίγουρος αν ήταν το σωστό timing – θα έλεγα πως είναι μια ολιστική εμπειρία σε έναν «ανύπαρκτο» χρόνο.
— Δεν είναι όμως κι ένα μέρος όπου μπορεί καμιά φορά να συμβούν δυσάρεστα πράγματα;
Έχουν, νομίζω, αναπτυχθεί πια κώδικες συνύπαρξης με κοινό παρονομαστή την αγάπη και την κατανόηση, ούτως ώστε όλοι να νιώθουν ασφαλείς. Υπάρχει μοίρασμα και φροντίδα, είμαστε όλοι μαζί σε αυτό –στο πάρτι–, μοιράζοντας θετική ενέργεια και βοηθώντας ο ένας τον άλλο αν χρειαστεί. Τέτοια περιστατικά σπανίζουν σε αυτού του είδους τα κλαμπ.
—Τι είναι, πιστεύεις, αυτό που ξεχωρίζει τη βερολινέζικη dance σκηνή; Η «ψαγμένη» μουσική, οι φιλοσοφημένοι χώροι, ο απελευθερωτικός χαρακτήρας μιας κοσμοπολίτικης κουλτούρας ηδονισμού, «συνενοχής» και εξωστρέφειας;
Οι άνθρωποι σε πολλά μέρη του κόσμου δυσκολεύονται πολύ να είναι πραγματικά αυθεντικοί, πραγματικά ελεύθεροι. Η dance όπως και η queer κοινότητα του Βερολίνου, που αποτελεί συστατικό της στοιχείο, παραμένουν ζωντανές, πολύχρωμες και αναρχικές. Έχει δημιουργηθεί μια ατμόσφαιρα όπου όλοι συνυπάρχουν χωρίς να χύνεται πολύ αίμα!
Μην ξεχνάμε, έπειτα, ότι είναι παγκόσμιο σημείο αναφοράς για την ηλεκτρονική μουσική και την κουλτούρα της techno. Δύσκολα το συναντάς αυτό σε άλλες πόλεις. Σίγουρα τα τελευταία χρόνια, ειδικά στην Αθήνα, η queer σκηνή κερδίζει περισσότερο έδαφος, ενώ η ηλεκτρονική μουσική επανέρχεται στο προσκήνιο.
— Πόσο πιο φιλικό είναι το περιβάλλον εκεί σε έναν νέο ειδικά δημιουργό;
Το Βερολίνο είναι μια ανοιχτή, συμπεριληπτική, εξωστρεφής πόλη, όπου μπορείς να είσαι ο εαυτός σου, ένα πεδίο ελεύθερων πειραματισμών που ευνοεί και στηρίζει την καλλιτεχνική δημιουργία.
Η πολυεθνική κουλτούρα είναι ένα επίσης πολύ σημαντικό στοιχείο της, ενώ η ακμάζουσα queer σκηνή είναι πολύ ενεργή και πρόθυμη να σε υποστηρίξει σε κάτι που θα εμπνευστείς και θέλεις να πραγματοποιήσεις.
— Πόσο ισχύει λες ο νεολογισμός «Athens is the new Berlin»;
Δεν αποδέχομαι αυτό τον όρο. Κάθε πόλη είναι ξεχωριστή και μοναδική. Η Αθήνα εξελίσσεται συνεχώς και μετατρέπεται σταδιακά σε πραγματική μητρόπολη, καθώς η γενιά των σημερινών 30άρηδων και 40άρηδων μεγάλωσε σε μια πιο ανοιχτόμυαλη κοινωνία λόγω της τεχνολογίας και του διαδικτύου. Ταξιδεύουν πολύ, μιλάνε αρκετές ξένες γλώσσες και θέλουν να αφήσουν πίσω τους όλα αυτά που δυσκολέψανε τόσο πολύ τη δική μου γενιά.
Μετά από μια δεκαετία οικονομικής κρίσης και σκοταδισμού, συν μια πανδημία, η Αθήνα παίρνει επιτέλους αυτό που πραγματικά της αξίζει: όλα βρίσκονται σε ένα «υπό κατασκευή» στάδιο, θα έλεγα, υπάρχουν προοπτικές και οι καλλιτέχνες βρίσκουν πιο πρόσφορο έδαφος και περισσότερη υποστήριξη για να δημιουργήσουν, παρά τις οικονομικές αντιξοότητες.
— Τι θα κρατούσες και τι θα άφηνες από την προσωπική σου εμπειρία στο clubbing;
Κρατώ καταρχάς τη δημιουργία αυτής της ταινίας και την ξεχωριστή εμπειρία που έζησα για να πραγματοποιηθεί, τους αξιόλογους ανθρώπους που γνώρισα και μαζί δημιουργήσαμε, πέρα από την ταινία, και μια φιλία ζωής. Από κει και πέρα, όλες οι εμπειρίες, καλές και άσχημες, είναι μέρος της ζωής.
— Τι άλλο ετοιμάζεις;
Αυτή την περίοδο γράφουμε, σε συνεργασία με τον Κωνσταντίνο Κωνιό, το σενάριο της νέας μου ταινίας, μέρος της οποίας θα γυριστεί στην ελληνική φύση και θα διαπραγματεύεται τις ανθρώπινες σχέσεις στη νέα «κανονικότητα» που διαμορφώνεται στις σύγχρονες κοινωνίες. Είμαστε κοντά στην ολοκλήρωση του πρώτου draft και αναζητούμε χρηματοδότη!
Δείτε το trailer της ταινίας Ex.
Η ταινία «Ex» του Γιώργου Μαρκάκη προβάλλεται στις 2/11 στην Ταινιοθήκη της Ελλάδος (21:30)
Μετά την ταινία ακολουθεί πάρτι στο Ρομάντσο με καλεσμένους στα decks τους DJs και πρωταγωνιστές της ταινίας, τη Γιαπωνέζα DJ M+1 και τον Πορτογάλο DJ Deepneue με έδρα το Βερολίνο και εμφανίσεις στο Berghain. Μαζί τους θα είναι και η «διεθνής» Ελληνίδα DJ Κ.atou
