Ένα ηλιόλουστο μεσημέρι λαμβάνω από μια φίλη βίντεο με τον γάτο της μάνας της. Από πίσω φαινόταν θολά μια βιτρίνα με διάφορα μικρά γλυπτά. Τη ρώτησα τι γίνεται στο φόντο και μου εξήγησε ότι η μαμά της έχει ταξιδέψει πολύ στη ζωή της και ότι από όποιον τόπο επισκέπτεται, παίρνει για σουβενίρ ένα πουλάκι.
Έτσι, ένα άλλο μεσημέρι, μιας Παρασκευής, πήγαμε στο Χαλάνδρι για να συναντήσουμε την κυρία Νατάσα και τους 150 φτερωτούς συντρόφους της. Το σπίτι βρίσκονταν σε φάση μετακόμισης, την πετύχαμε τη στιγμή που έφτιαχνε τις κούτες. Αποφάσισε να φύγει για μόνιμη εγκατάσταση στην επαρχία και το μόνο δωμάτιο που έμεινε να μας περιμένει ήταν αυτό με μια τεράστια εντοιχισμένη βιτρίνα με τα γλυπτά πτηνά, όλα φτιαγμένα από διαφορετικά υλικά, με διαφορετικές τεχνοτροπίες, με καταγωγή από διαφορετικούς τόπους.
Η Νατάσα έχει ένα δημιουργικό γραφείο στην Αθήνα. «Σπούδασα γραφιστική και αργότερα πολιτισμό, πιστά ταγμένη στη διά βίου μάθηση. Για πάρα πολλά χρόνια δεν έκανα τίποτα άλλο παρά μόνο να δουλεύω. Δεν υπήρχε για μένα οκτάωρο, δεν υπήρχαν γιορτές, αργίες ή Σαββατοκύριακα. Θυμάμαι εκείνα τα χρόνια σαν να βρισκόμουν σε ένα μακρύ τούνελ, οδεύοντας αποκλειστικά προς μία κατεύθυνση. Η μόνη μου διαφυγή και θεραπεία από αυτή την απόλυτη αφοσίωση στη δουλειά έγιναν τα ταξίδια προς όλες τις κατευθύνσεις!» περιγράφει και συνεχίζει:
«Με έναν φίλο αρχιτέκτονα, παρόμοια περίπτωση εργασιομανή, ξεκινήσαμε να ταξιδεύουμε (σημειωτέον ότι αυτός ο φίλος είναι ένας κινούμενος παγκόσμιος γεωγραφικός άτλαντας και "Πάπυρος Λαρούς" μαζί). Συναντιόμασταν λοιπόν, ονειρευόμασταν πού θέλουμε να πάμε, το σχεδιάζαμε με τη δική του επισταμένη φροντίδα και γνώση και το πραγματοποιούσαμε. Φεύγαμε συνήθως τρέχοντας για το αεροδρόμιο, αφήνοντας τα γραφεία μας με ένα πλήθος συνεργατών και πελατών να ωρύονται πίσω μας, κλείναμε τα κινητά και τα αυτιά μας και πετούσαμε προς την ελευθερία μας! Έμοιαζε με απόδραση φυλακισμένων πουλιών.
Σε κάθε προορισμό αγόραζα και συνεχίζω να αγοράζω ξύλινα, χάλκινα, πέτρινα πουλάκια, ό,τι βρίσκω να πουλάνε στα ντόπια παζάρια. Δεν είναι όλα διακοσμητικά, υπάρχουν και χρηστικά πουλιά, το πουλί-λυχνάρι, ένα σαπουνάκι, ένα κέρινο και πουλιά-σφυρίχτρες. Στην αρχή τα μάζευα σε μια σεμνή βιτρίνα, που αργότερα μεγάλωσε κι έπιασε έναν ολόκληρο τοίχο του σπιτιού μου.
Έτσι σχεδόν αναπόφευκτα δημιουργήθηκε η "Συλλογή των πτηνών", συνυφασμένη με τα ταξίδια μου. Σε κάθε προορισμό αγόραζα και συνεχίζω να αγοράζω ξύλινα, χάλκινα, πέτρινα πουλάκια, ό,τι βρίσκω να πουλάνε στα ντόπια παζάρια. Δεν είναι όλα διακοσμητικά, υπάρχουν και χρηστικά πουλιά, το πουλί-λυχνάρι, ένα σαπουνάκι, ένα κέρινο και πουλιά-σφυρίχτρες. Στην αρχή τα μάζευα σε μια σεμνή βιτρίνα, που αργότερα μεγάλωσε κι έπιασε έναν ολόκληρο τοίχο του σπιτιού μου.
Έχω ταξιδέψει σε 48 χώρες και η συλλογή αποτελείται περίπου από 150 κομμάτια. Ο μεγάλος αριθμός σε σχέση με τις χώρες οφείλεται στο ότι δεν αρκούμαι σε ένα από κάθε ταξίδι. Αν δω στην πορεία κάποιο άλλο που να μ' αρέσει, το αγοράζω. Στην Ινδία πήγα τέσσερις φορές, οπότε ήρθαν πολλά από κει. Επίσης οι φίλοι μου με κάθε ευκαιρία επιμένουν να μου φέρνουν κι αυτοί πουλάκια, μη λαμβάνοντας υπόψη τις εκκλήσεις μου να το αποφεύγουν διότι πρόκειται ακραιφνώς για προσωπική, βιωματική ενασχόληση».
Το πρώτο αντικείμενο της φτερωτής συγκέντρωσης είναι από την Αίγυπτο. «Το αγόρασα από το αλ Καλίλι του Καΐρου, όπου περιφερόμασταν παραζαλισμένοι μετά από ένα μεσημεριανό με φούλια και ναργιλέδες. Το μάτι μου έπεσε πάνω στη ζωηρόχρωμη βαμμένη ίβιδα που λατρευόταν στην αρχαία Αίγυπτο. Δεν έφερα ούτε πάπυρους ούτε αλάβαστρα από αυτό το ταξίδι, γύρισα με την ιερή πουλάδα, η οποία τώρα πια με τα σημάδια του χρόνου πάνω της φαντάζει αρχαία σαν τη χώρα προέλευσής της.
Στα μέρη που επισκεπτόμουν η προσήλωσή μου σε συγκεκριμένο είδος αγορών –που αποκλειστικό σκοπό είχαν να εμπλουτίζουν τη συλλογή– με απέτρεψε (και με έσωσε) από το να κουβαλάω χαλιά από την Περσία, κιλίμια απο το Μαρόκο, υπερμεγέθη ξόανα από την Ινδονησία, τερατόμορφους δράκους από την Κίνα, μπακλαβάδες από την Κωνσταντινούπολη, ινδικούς ελέφαντες σμιλεμένους σε νεφρίτη, στέμματα με φτερά των Ίνκας κ.λπ.».
Το πιο ακριβό κομμάτι της συλλογής της είναι αγορασμένο από γκαλερί στην Μπαΐα της Βραζιλίας. Ήταν ένα τόσο όμορφο σκαλιστό ξύλινο κολιμπρί, σκαλωμένο πάνω σε έναν καρπό, που δεν μπόρεσε να του αντισταθεί και το πλήρωσε ως έργο τέχνης.
Σύμφωνα με την ίδια, το πιο πολύτιμο είναι μια μινιατούρα απο τη Συρία, πριν ο πόλεμος αφανίσει τη χώρα. Από το γεμάτο ήχους και μυρωδιές αλ Χαμιντιέ της Δαμασκού, το μεγαλύτερο στεγασμένο παζάρι της Ανατολής. Φτιαγμένο με την τεχνική κλουαζονέ: σε σκελετό από χάλκινα συρματάκια τοποθετείται σταγόνα-σταγόνα σμάλτο, με τα χρώματα σε διαβαθμίσεις ή αντιθέσεις να δημιουργούν το σώμα και το φτέρωμα αυτού του μικρού αριστουργήματος.
Όπως μας εξηγεί, «η συλλογή κατά κύριο λόγο χαρακτηρίζεται από αντικείμενα αγοραία, δηλαδή ό,τι μπορεί να συναντήσει κανείς στους δρόμους, σε πάγκους πλανόδιων ή σε μικρομάγαζα με artisanal design, χειροποίητα, λαϊκή τέχνη ή τουριστικά είδη. Δεν ενδιαφέρει να είναι απαραίτητα παραδοσιακά αντιπροσωπευτικά δείγματα των περιοχών, αν και το σύνηθες είναι ότι αναπόφευκτα φέρνουν τοπικά τεχνοτροπικά χαρακτηριστικά.
Πρόκειται για φτηνά πραγματάκια. Όπως τα τρία κλαράκια από τον Αμαζόνιο, που η τέχνη ενός ιθαγενή τα μεταμόρφωσε σε λικνιστά φλαμίνγκο. Ή δυο μικρές κολοκύθες με πυρίκαυστα σχέδια που έγιναν ένας νεοσσός μπούφος κι ένα μακρύλαιμο ψαροπούλι. Τα βρήκα σε έναν πάγκο Ινδιάνου περιμένοντας το καραβάκι να μας πάει στα νησιά Γκουανό (από όπου το πολύτιμο φυσικό λίπασμα από κουτσουλιές πουλιών). Από την άλλη, το φτηνότερο είναι ένα παιχνιδάκι για παιδιά, πουλί-σφυρίχτρα, αγορασμένο στο Κούσκο του Περού. Ο φίλος μου είδε απο το παράθυρο του ξενοδοχείου μια γριούλα να τα πουλάει στον δρόμο και μου είπε "τρέξε να την προλάβεις!".
Θεωρώ πως η πιο ενδιαφέρουσα ιστορία είναι ενός λιλιπούτειου κεραμικού από ιβουάρ φαγιάνς που έλαμπε σαν αυτόφωτο άστρο και με μάγεψε. Αλλά πριν το δω με μάγεψε ο χώρος, μια αντικερί στο κέντρο της Σιγκαπούρης. Μαζί με τον χώρο με μάγεψε κι ο Κινέζος ιδιοκτήτης της. Μπήκαμε μέσα και χαθήκαμε σε ένα cabinet de curiositès. Πάνω στα σπάνια έπιπλα από στιλπνά ξύλα της Άπω Ανατολής απλωμένα κομψοτεχνήματα, η μορφή του Βούδα σε έναν κόκκο ρυζιού, μικρόκοσμοι σκαλισμένοι σε πολύτιμα ορυκτά, δαντελένιοι βραχόκηποι Ζεν με κελαριστά ρυάκια και γεφυρούλες. Μείναμε εκεί για ώρες, αποσβολωμένοι, να θαυμάζουμε περπατώντας ανάμεσα σε βιτρίνες με εξωτικά αντικείμενα τοποθετημένα σε μυστηριώδη σκηνικά μοτίβα. Σε ένα σκοτεινό ντουλάπι ξεχώριζε σαν το ωραιότερο στολίδι του θησαυρού αυτό το μαγευτικό απόκτημά μου.
Οι αγορές είναι τυχαίες, όσο και απρόσμενες συναντήσεις. Όπως δεν πολυδιαβάζω για τη χώρα ή την πόλη που θα πάω, το ίδιο συμβαίνει και με τα πουλάκια μου. Προσδοκώ το πρωτόγονο, παιδικό συναίσθημα της γνωριμίας με το άγνωστο, που με εκπλήσσει, με ενθουσιάζει, μου δημιουργεί δέος.
Δεν έχω δώσει ονόματα στα πουλιά, δυσκολία αποτελεί ότι δεν έχω καλές γνώσεις ορνιθολογίας. Αναγνωρίζω κάποια χτυπητά είδη, το σπουργίτι από την Ντάρμπαρ Σκουέαρ της Κατμαντού, τους πελαργούς από το Στρασβούργο, τον παπαγάλο και το τουκάν από την Καραϊβική. Μόνο μια χήνα από την Τουλούζη την αποκαλούσα canard droguée γιατί έχει την πλάτη της στολισμένη με ύποπτες παπαρούνες. Κάποια αντικείμενα είναι γκροτέσκα, όπως το παγόνι από την Ινδία, και άλλα αδρές αφαιρετικές φόρμες, σαν τον γλάρο από το Μαρόκο, μια πέτρα από τη θάλασσα με συρμάτινα πόδια και ένθετα ματάκια. Ένα σιδηρόφρακτο αυστηρό ζευγάρι από το Ιράν, ο αρσενικός είναι ένας καμαρωτός κοκοράκος με λοφίο και πλουμιστή ουρά, ενώ το θηλυκό είναι σεμνό και ταπεινό σαν να φοράει χιτζάμπ. Στη Βόρνεο βρήκα ένα κέρατο βοδιού σκαλισμένο σε μορφή πουλιού. Πίστευα ότι δεν ήταν παρά ένα τυχαίο αποτέλεσμα, μέχρι που κάποιος με περισσότερες γνώσεις μου είπε ότι αυτό το πουλί υπάρχει πανομοιότυπο στη φύση και λέγεται oxpecker bird, βοϊδοπούλι(!).
Το όνομα της συλλογής είναι ένα ευτράπελο, γιατί αφελώς ανέφερα σε όλους ότι από τα ταξίδια μου συλλέγω πουλιά. Ο ευγενικός συνταξιδιώτης μου διακριτικά με παρότρυνε να λέω "Συλλογή των πτηνών" για να μη σοκάρω τον κόσμο».
