Η ΠΕΡΣΙΝΗ ΕΚΣΤΡΑΤΕΙΑ Sober October, η οποία συγκέντρωσε χρήματα για τη φιλανθρωπική οργάνωση Macmillan Cancer Support , έπεισε πολλούς να απέχουν από την κατανάλωση αλκοόλ για έναν μήνα.
Σύμφωνα με το Alcohol Change UK, το 24% των ενηλίκων στην Αγγλία και τη Σκωτία πίνουν πολύ περισσότερο από την ποσότητα που θεωρείται χαμηλού κινδύνου και το 27% τις πιο βαριές τους ημέρες ξεπερνούν κάθε όριο (πάνω από οκτώ μονάδες για τους άνδρες και πάνω από έξι μονάδες για τις γυναίκες). Σύμφωνα με τα στοιχεία, το 2020 8.974 θάνατοι στο Ηνωμένο Βασίλειο προκλήθηκαν από αιτίες που σχετίζονται με το αλκοόλ. Πρόκειται για αύξηση της τάξεως του 18,6% σε σχέση με το 2019.
Πολλές μελέτες έχουν δείξει ότι η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ συνδέεται, μεταξύ άλλων χρόνιων προβλημάτων υγείας, με τον καρκίνο, την καρδιακή ανεπάρκεια και τον διαβήτη. Δεν είναι περίεργο, λοιπόν, που πολλοί επανεκτιμούν τις συνήθειές τους σε σχέση με το αλκοόλ. Άραγε, κάνει όντως ένας μήνας νηφαλιότητας κάποια διαφορά στη συνολική μας υγεία ή μήπως οι πότες απλώς ωραιοποιούν το πρόβλημα, χωρίς να έχουν κάποιο διακριτό όφελος;
Αν κανείς ανησυχεί για την υγεία του, για τα οικονομικά του ή για τη μη ισορροπημένη διάθεσή του, ένας μήνας χωρίς αλκοόλ είναι η τέλεια ευκαιρία για να κάνει ένα βήμα πίσω και να επαναπροσδιορίσει τη σχέση του με το αλκοόλ – ίσως για πάντα.
Οι συνέπειες της υπερβολικής κατανάλωσης αλκοόλ
• Ως κατασταλτικό, φρενάρει τους «διεγερτικούς» αγγελιοφόρους του εγκεφάλου μας και ενισχύει τους «ανασταλτικούς», κάνοντάς μας να αισθανόμαστε νωθροί.
• Αυξάνει τα επίπεδα της ντοπαμίνης, που προκαλεί ευεξία στο κέντρο ανταμοιβής του εγκεφάλου, ξεγελώντας μας ώστε να νομίζουμε ότι αισθανόμαστε καλύτερα.
• Μέσα σε λίγα λεπτά, αρχίζει να επιβραδύνει τη σκέψη, την αναπνοή και τον καρδιακό μας ρυθμό. Η υπερβολή μπορεί να σκοτώσει.
• Οι υπερβολικές ποσότητες αλκοόλ και η πολύ συχνή κατανάλωσή του μπορούν να βλάψουν τους συνδέσμους μεταξύ των νευρώνων και να επηρεάσουν τον τρόπο με τον οποίο ο εγκέφαλός μας επεξεργάζεται τις πληροφορίες.
• Γενικά, το συκώτι μπορεί να επεξεργαστεί μόνο 28,35 γραμμάρια αλκοόλ ανά ώρα. Αν πίνουμε περισσότερο, η περιεκτικότητα του αίματος σε αλκοόλ μπορεί να αυξηθεί επικίνδυνα και γρήγορα.
• Μπορεί να αισθανόμαστε τις επιπτώσεις του μέσα σε λίγα λεπτά, αλλά το επίπεδο του αλκοόλ στο αίμα μας κορυφώνεται σε 40-90 λεπτά.
• Πάνω από το 90% των ανθρώπων που πίνουν πολύ αλκοόλ αναπτύσσουν λιπώδη ηπατική νόσο, η οποία μπορεί να προκαλέσει κόπωση, απώλεια βάρους και πόνο.
• Το σώμα των περισσότερων ανθρώπων απορροφά το αλκοόλ πιο γρήγορα αν είναι ανθρακούχο ή αν το στομάχι είναι άδειο.
Όπως λέει η δρ. Catherine Carney, από την κλινική αποτοξίνωσης Delamere στο Cheshire: «Ένας μήνας νηφαλιότητας δεν έχει οφέλη μόνο για τη σωματική υγεία. Το αλκοόλ μπορεί επίσης να επηρεάσει την ποιότητα του ύπνου, οπότε θα έχετε περισσότερη ενέργεια. Η τακτική και υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ μπορεί επίσης να έχει επιζήμια επίδραση στην ψυχική υγεία. Ενώ το 56% του Ηνωμένου Βασιλείου δηλώνει ότι καταναλώνει αλκοόλ για χαλάρωση, πρόκειται απλώς για προσωρινή ανακούφιση και μπορεί να αφήσει την ψυχική σας υγεία σε χειρότερη κατάσταση συνολικά».
Όσον αφορά τη σωματική υγεία, «η κατανάλωση μεγάλων ποσοτήτων αλκοόλ για παρατεταμένο διάστημα μπορεί να αυξήσει την αρτηριακή πίεση σε ανθυγιεινά επίπεδα και να οδηγήσει στην πορεία σε περισσότερες επιπλοκές για την υγεία. Όταν κόβουμε το αλκοόλ, η αρτηριακή μας πίεση μειώνεται, γεγονός που μπορεί να βοηθήσει στην πρόληψη της καρδιακής ανεπάρκειας, των εγκεφαλικών επεισοδίων και των καρδιακών προσβολών».
Προειδοποιεί ωστόσο ότι το να «αποδείξετε» ότι μπορείτε να το κόψετε για μερικές εβδομάδες δεν υποδηλώνει απαραίτητα υγιή σχέση με το αλκοόλ. «Προωθείται η αρνητική νοοτροπία ότι αν κάποιος μπορεί να μείνει χωρίς αλκοόλ για το διάστημα αυτό, σημαίνει ότι δεν βρίσκεται σε επικίνδυνη σχέση μαζί του, ενώ στην πραγματικότητα έχει πρόβλημα με την ουσία. Οι βαριοί πότες θα μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν αυτόν τον μήνα νηφαλιότητας ως δικαιολογία για να κάνουν κατάχρηση αλκοόλ για το υπόλοιπο του έτους».
Για κάποιους, όμως, ένας μήνας διακοπής είναι η αρχή μιας πλήρους επανεκκίνησης. Η 46χρονη «confidence coach» («σύμβουλος αυτοπεποίθησης») Lucy Baker το έκοψε για διάστημα μερικών εβδομάδων. Εξηγεί: «Εργαζόμουν 18 χρόνια στη διαφήμιση και η κοινωνική μου ζωή περιστρεφόταν γύρω από το αλκοόλ. Οι προσπάθειές μου να το μειώσω αντιμετωπίζονταν από φίλους συνήθως με τη φράση “καλά, πιες μόνο ένα...”. Σταμάτησα όταν έμεινα έγκυος, αλλά μετά ξανάρχισα να πίνω κοινωνικά».
Τα πράγματα για τη Lucy άλλαξαν φέτος κατά τη διάρκεια των διακοπών της στην Ίμπιζα. «Συνάντησα έναν παλιό φίλο που έπινε, ο οποίος μου είπε ότι ήταν πλέον νηφάλιος. Μου έκανε μεγάλη εντύπωση. Όταν γύρισα σπίτι σκέφτηκα: “Γιατί πίνω ακόμα;”». Έτσι αποφάσισε να σταματήσει για έναν μήνα. «Άρχισα να αισθάνομαι πολύ καλά. Δεν έπινα πολύ στο σπίτι και επέλεξα να σταματήσω να πίνω και όταν έβγαινα έξω. Πήγα σε ένα πάρτι και ήπια τόνικ, πήγα και σε κάποια events που σχετίζονταν με τη δουλειά χωρίς να πιω λευκό κρασί. Ήταν καταπληκτικό το συναίσθημα να μη χρειάζεται να αναρωτιέμαι αν θα έχω πονοκέφαλο το επόμενο πρωί, και αυτό με εξέπληξε».
Η Lucy πίνει πλέον πολύ περιστασιακά και έχει περισσότερη ενέργεια. «Πηγαίνω περισσότερο στο γυμναστήριο. Δεν μου λείπει, ειδικά το μεθύσι. Υποστηρίζω απόλυτα τον Sober October τώρα – πριν από 10 χρόνια θα σκεφτόμουν: “Γιατί να το κάνω αυτό;”».
Ο γενικός γιατρός δρ. Ross Perry απαριθμεί τα οφέλη ενός μήνα μακριά από το ποτό. Λέει: «Μετά το τελευταίο σας ποτό, το συκώτι αρχίζει να δουλεύει υπερωρίες και το πάγκρεας αρχίζει να παράγει επιπλέον ινσουλίνη. Είναι σημαντικό να πίνετε πολύ νερό, καθώς το σώμα σας ξεπλένει τις τοξίνες μέσω του ήπατος και των νεφρών. Χρειάζονται έως και 72 ώρες μέχρι να αισθανθείτε “φυσιολογικά”, ψυχικά και σωματικά».
Μετά από δύο εβδομάδες αποχής, συνεχίζει, «πιθανότατα θα δείτε μείωση του σωματικού σας βάρους, θα μειωθούν οι σακούλες κάτω απ’ τα μάτια, θα μειωθεί το συνολικό φούσκωμα γύρω από το στομάχι και θα καθαρίσει το δέρμα σας. Μετά από τρεις εβδομάδες, η αρτηριακή σας πίεση μπορεί να μειωθεί. Έναν μήνα μετά, το δέρμα και τα μάτια σας θα φαίνονται πιο φωτεινά και καθαρά – το λίπος του ήπατος μειώνεται έως και κατά 15%, αυξάνοντας την ικανότητά του να αποβάλλει τις τοξίνες.
Η ήπια ηπατική νόσος, όπως το λιπώδες συκώτι, μπορεί να αντιστραφεί πλήρως με την πάροδο του χρόνου (ο χρόνος που θα χρειαστεί εξαρτάται από την κατάσταση στην οποία βρίσκεται το συκώτι και από την ηλικία του ατόμου), εάν το άτομο σταματήσει εντελώς την κατανάλωση αλκοόλ. «Όταν δεν υπάρχει αλκοόλ στο αίμα για αρκετούς μήνες, συχνά τα ηπατικά κύτταρα επιδιορθώνονται και επανέρχονται σταδιακά στο φυσιολογικό».
Οι περισσότεροι από εμάς θεωρούμε ότι πίνουμε «με μέτρο», αλλά ο σύμβουλος και συγγραφέας του βιβλίου «Sober on a Drunk Planet», Sean Gay, διαπίστωσε ότι είχε ξεφύγει από κάθε έλεγχο και στα 31 του σταμάτησε να πίνει. Λέει: «Είμαστε μαθημένοι από την κοινωνία να πιστεύουμε ότι το ποτό και ο πονοκέφαλος είναι “διασκέδαση”. Αλλά για πολλούς ανθρώπους, το άδειο πορτοφόλι, τα δύσκολα πρωινά και το άγχος απέχουν πολύ από αυτό».
Πιστεύει επίσης ότι «πολλοί άνθρωποι έχουν περάσει ολόκληρη την ενήλικη ζωή τους χρησιμοποιώντας το αλκοόλ ως συναισθηματικό βοήθημα. Οπότε το να διακόψουν απλώς για έναν μήνα δεν θα αναιρέσει ξαφνικά όλα τα σωματικά, νοητικά, συναισθηματικά και οικονομικά προβλήματα που προκλήθηκαν αν έκαναν χρήση αλκοόλ από την εφηβεία τους». Για τον ίδιο, όπως και για πολλούς άλλους, «το αλκοόλ είναι κατασταλτικό, οπότε δεν είναι περίεργο που το μεθύσι και η κατάθλιψη συμβαδίζουν», προσθέτει. «Το αλκοόλ απελευθερώνει επίσης κορτιζόλη, την ορμόνη του στρες, στον οργανισμό μας. Μια μεγάλη βραδινή έξοδος μπορεί να αφήσει κορτιζόλη στο σώμα μας για επτά ολόκληρες ημέρες».
«Το κύριο όφελος τού να είσαι νηφάλιος για έναν μήνα είναι ότι αλλάζεις μια συνήθεια», λέει ο φαρμακοποιός Abbas Kanani από το Chemist Click. «Χρειάζονται περίπου 30 ημέρες για να παγιωθεί μια συνήθεια, οπότε το να μην πίνεις για τέσσερις ή πέντε εβδομάδες μπορεί να σε βοηθήσει να σταματήσεις». Μακροπρόθεσμα, όμως, προειδοποιεί ότι αν επιστρέψουμε σε παλιότερες συνήθειες, ξεκινάμε πάλι από την αρχή. «Τριάντα ημέρες χωρίς ποτό δεν είναι αρκετό διάστημα για να αντιστρέψετε οποιαδήποτε μακροπρόθεσμη ζημιά. Αν επιστρέψετε κατευθείαν στο ποτό, ήταν χάσιμο χρόνου».
Οι περισσότεροι συμμετέχοντες στο Sober October μπορεί να μην εγκαταλείψουν το αλκοόλ για πάντα. Αλλά αν κανείς ανησυχεί για την υγεία του, για τα οικονομικά του ή για τη μη ισορροπημένη διάθεσή του, ένας μήνας χωρίς αλκοόλ είναι η τέλεια ευκαιρία για να κάνει ένα βήμα πίσω και να επαναπροσδιορίσει τη σχέση του με το αλκοόλ – ίσως για πάντα.
