Τα επιστημονικά δεδομένα για τη νικοτίνη και τις βλάβες από το κάπνισμα

Τα επιστημονικά δεδομένα για τη νικοτίνη και τις βλάβες από το κάπνισμα Facebook Twitter
Φωτ.: Shutterstock
0



ΠΑΡΑ ΤΗΝ ΠΡΟΟΔΟ της επιστημονικής έρευνας σχετικά με τις συνέπειες του καπνίσματος, εξακολουθεί να υπάρχει η αντίληψη ότι η νικοτίνη είναι ο βασικός ένοχος. Όμως το κυρίως ζήτημα όσον αφορά τα προβλήματα που προκαλεί το τσιγάρο εντοπίζεται στην καύση, κατά τη διάρκεια της οποίας σχηματίζονται πολλές επιβλαβείς ή δυνητικά επιβλαβείς χημικές ουσίες. Παρ' όλα αυτά, δεν θα πρέπει να μείνει η εντύπωση ότι η νικοτίνη είναι ακίνδυνη, καθώς παραμένει μια εθιστική ουσία.

— Τι γνωρίζουμε για τη νικοτίνη;

Η νικοτίνη είναι το πιο γνωστό συστατικό που περιέχει το φυτό του καπνού, ενώ αποτελεί το βασικό συστατικό των θεραπειών υποκατάστασης που έχουν σχεδιαστεί για να βοηθήσουν τους καπνιστές να διακόψουν το κάπνισμα. Στην ίδια οικογένεια με το φυτό του καπνού (βλ. οικογένεια Solanaceae) περιλαμβάνονται επίσης οι ντομάτες (~332 ng νικοτίνης ανά τεμάχιο κατά μέσο όρο), οι πατάτες (~675 ng) και οι μελιτζάνες (~525 ng).

Η έρευνα εκτιμά ότι ο μέσος άνθρωπος λαμβάνει περίπου 1.400 ng νικοτίνης καθημερινά μέσω της τροφής. Αντίστοιχα, ένα μόνο τσιγάρο περιέχει ~12 mg νικοτίνης, δηλαδή 18 χιλιάδες φορές περισσότερη νικοτίνη από μια πατάτα, κατά μάζα. Αλλά μόνο ένα κλάσμα (<2 mg) αυτής της νικοτίνης μεταφέρεται στο αέριο του καπνού ενός τσιγάρου με την καύση.

Οι καπνιστές που δεν μπορούν να διακόψουν αυτήν τη βλαβερή συνήθεια θα μπορούσαν να πάρουν τη νικοτίνη που χρειάζονται από εναλλακτικά προϊόντα, τα οποία δεν κάνουν καύση, με αποτέλεσμα να παρουσιάζουν ένα μειωμένο προφίλ κινδύνου.


— Τι ακριβώς προκαλεί η νικοτίνη στον εγκέφαλό μας;

Χρειάζεται λίγος χρόνος (από περίπου 10'' για το τσιγάρο έως και μία ώρα για τα επιθέματα νικοτίνης) μετά την έναρξη χρήσης για να φτάσει η νικοτίνη στον εγκέφαλο. Μόλις εισέλθει στον εγκέφαλο, η νικοτίνη μπορεί να διεγείρει και τελικά να επηρεάσει τις βραχυπρόθεσμες λειτουργίες του εγκεφάλου, όπως το συναίσθημα, τη μάθηση και τη μνήμη.

Η δράση της νικοτίνης στον εγκέφαλο μπορεί επίσης να προκαλέσει φυσιολογικές επιδράσεις εκτός του εγκεφάλου. Για παράδειγμα, απελευθερώνεται η αγγελιοφόρος επινεφρίνη στην κυκλοφορία του αίματος, οδηγώντας σε προσωρινή στένωση των αιμοφόρων αγγείων, υψηλότερη αρτηριακή πίεση και αυξημένο καρδιακό ρυθμό.

Τέλος, η χρόνια έκθεση στη νικοτίνη έχει ως αποτέλεσμα την ανοχή, δηλαδή μειωμένη απόκριση στην ίδια δόση νικοτίνης, και την ευαισθητοποίηση, η οποία είναι μια αυξημένη απόκριση στην ίδια δόση νικοτίνης. Αυτές οι αλλαγές στην απόκριση στηρίζουν την ανάπτυξη της εξάρτησης και μπορούν να οδηγήσουν σε προσωρινά συμπτώματα στέρησης όταν κάποιος προσπαθεί να σταματήσει το κάπνισμα.


— Πόση νικοτίνη παίρνουμε ανάλογα με τι προϊόν χρησιμοποιούμε;

Με το τσιγάρο, τα μέγιστα επίπεδα νικοτίνης του αίματος επιτυγχάνονται σε περίπου έξι έως δέκα λεπτά. Στη συνέχεια, το επίπεδο της νικοτίνης πέφτει περίπου κατά το ήμισυ κάθε δύο ώρες κατά μέσο όρο. Οι περισσότερες θεραπείες υποκατάστασης νικοτίνης (NRTs) δεν παρέχουν το ίδιο φαρμακοκινητικό προφίλ με το συμβατικό τσιγάρο, επομένως είναι λιγότερο πιθανό να ικανοποιήσουν την ανάγκη του καπνιστή για νικοτίνη.


Αντιθέτως, για άλλα προϊόντα πρόσληψης νικοτίνης, όπως αυτά της θέρμανσης καπνού, έρευνες δείχνουν ότι δημιουργούν ένα προφίλ επιπέδων νικοτίνης παρόμοιο με αυτό του τσιγάρου. Σύμφωνα με δύο μελέτες στην Ιαπωνία, η μέγιστη συγκέντρωση νικοτίνης στο αίμα εμφανίστηκε περίπου έξι λεπτά μετά την έναρξη χρήσης του προϊόντος, ξεπέρασε το επίπεδο του 88%, που επιτυγχάνεται με το συμβατικό τσιγάρο, και έχει πιθανότητες να πλησιάσει στο 100%, καθώς ο καταναλωτής εξοικειώνεται περισσότερο με τη χρήση αυτών των προϊόντων.


— Η μείωση της βλάβης και η μεγάλη ευκαιρία που αντιπροσωπεύει;

Η διακοπή του καπνίσματος παραμένει ο καλύτερος τρόπος για τη μείωση του κινδύνου εμφάνισης ασθενειών που σχετίζονται με αυτό. Οι υπολογισμοί από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας όμως είναι ότι 1 δισεκατομμύριο άτομα μέχρι το 2025 θα συνεχίσει να καπνίζει. Τι θα γίνει με αυτούς; Αρκετοί φορείς στον χώρο της δημόσιας υγείας παγκοσμίως συμφωνούν ότι οι πολιτικές που στηρίζουν τη μείωση της βλάβης από το κάπνισμα είναι προς τη σωστή κατεύθυνση. Δηλαδή λένε ότι οι καπνιστές που δεν μπορούν να διακόψουν αυτήν τη βλαβερή συνήθεια θα μπορούσαν να πάρουν τη νικοτίνη που χρειάζονται από εναλλακτικά προϊόντα, τα οποία δεν κάνουν καύση, με αποτέλεσμα να παρουσιάζουν ένα μειωμένο προφίλ κινδύνου.

0

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

«Το παιδί μου μού είπε “θέλω να πεθάνω”. Τι κάνω;»

Ψυχή & Σώμα / «Θέλω να πεθάνω»: Μια φράση που δεν θες ποτέ να πει το παιδί σου

Η παιδοψυχίατρος Άννα Μαρία Φύτρου μιλά για τη σιωπηλή ψυχολογική κρίση της εφηβείας, τα σημάδια που συχνά αγνοούνται και το ερώτημα που φοβούνται περισσότερο όλοι οι γονείς: πότε μια κραυγή σημαίνει κίνδυνο;
ΤΖΟΥΛΗ ΑΓΟΡΑΚΗ
Το κρασί προστατεύει την καρδιά: Μύθος ή αλήθεια; Ένας γιατρός απαντά.

HEALTHY PEOPLE / Τελικά, το κρασί προστατεύει την καρδιά; Ένας γιατρός απαντά.

Για χρόνια ακούγαμε ότι ένα ποτήρι κόκκινο κρασί την ημέρα αποτελεί σχεδόν μέρος της συνταγής για μακροζωία. Ο δρ. Στέλιος Πανταζής εξηγεί τον τρόπο που άλλαξαν όσα πιστεύαμε για το αλκοόλ, το κρασί και την υγεία της καρδιάς.
ΣΤΕΛΙΟΣ ΠΑΝΤΑΖΗΣ
Κορτιζόλη: Είναι τελικά η «ορμόνη του στρες», που μας παχαίνει;

Ψυχή & Σώμα / Κορτιζόλη: Είναι τελικά η «ορμόνη του στρες», που μας παχαίνει;

Ο ενδοκρινολόγος Ερωτόκριτος Ερωτοκρίτου καταρρίπτει τους μύθους γύρω από την κορτιζόλη, τον θυρεοειδή, τον μεταβολισμό, την εμμηνόπαυση και τις ορμονικές αλλαγές που επηρεάζουν σώμα και ψυχολογία.
ΤΖΟΥΛΗ ΑΓΟΡΑΚΗ
Beauty στην εποχή της υπερπληροφόρησης: Μήπως τελικά δεν ξέρουμε τι να πιστέψουμε;

Υγεία & Σώμα / Κάθε μέρα και μια νέα θεωρία για την ομορφιά. Ποιον να πιστέψουμε;

Βομβαρδιζόμαστε συνεχώς από πληροφορίες χωρίς να προλαβαίνουμε να τις αφομοιώνουμε, αλλά ξεχνάμε το πιο βασικό, ότι η επιδερμίδα έχει τις δικές της ανάγκες, δεν λειτουργεί με trends.
ΕΦΗ ΑΝΕΣΤΗ
«Υπάρχουν μέρες με τον διαβήτη που λέω “δεν αντέχω άλλο”»

Ζούμε, ρε! / «Υπάρχουν μέρες με τον διαβήτη που λέω “δεν αντέχω άλλο”»

Η 17χρονη Στέλλα, η νεότερη καλεσμένη της σειράς «Ζούμε, ρε!», μιλά με απίστευτη ωριμότητα για το πώς είναι να μεγαλώνεις με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 1, για την κούραση που δεν φαίνεται, τα σχόλια από τους συμμαθητές της, τις δύσκολες νύχτες αλλά και για τη δύναμη που της έδωσε η οικογένειά της.
ΧΡΥΣΕΛΛΑ ΛΑΓΑΡΙΑ | ΘΟΔΩΡΗΣ ΤΣΑΤΣΟΣ
Ποιο είναι το μεγαλύτερο ψέμα για τη φυτική διατροφή; Ένας γιατρός απαντά.

HEALTHY PEOPLE / Είναι ασφαλής η φυτική διατροφή; Ένας γιατρός απαντά.

Είναι οι φυτικές πρωτεΐνες «ατελείς» ή πρόκειται για έναν από τους πιο ανθεκτικούς διατροφικούς μύθους των τελευταίων δεκαετιών; Ο δρ. Στέλιος Πανταζής αποδομεί μία από τις πιο διαδεδομένες πεποιθήσεις γύρω από τη διατροφή και εξηγεί τι πιστεύει πραγματικά η σύγχρονη επιστήμη για τις φυτικές πρωτεΐνες, τα αμινοξέα και τον τρόπο που λειτουργεί το ανθρώπινο σώμα.
ΣΤΕΛΙΟΣ ΠΑΝΤΑΖΗΣ
Χοληστερίνη: Ο μύθος της «φυσιολογικής τιμής» και η αλήθεια που σώζει ζωές. Ένας γιατρός απαντά.

Lifo Videos / Πότε η χοληστερίνη γίνεται επικίνδυνη; Ένας γιατρός απαντά.

Για δεκαετίες, η υψηλή χοληστερίνη θεωρούνταν αναμενόμενη, άρα ακίνδυνη. Σήμερα τα όρια έχουν αλλάξει γιατί καταλάβαμε καλύτερα τον κίνδυνο. Ο δρ. Στέλιος Πανταζής εξηγεί τι σημαίνει «ασφαλής» χοληστερίνη και γιατί ο μέσος όρος δεν είναι ένας σωστός δείκτης υγείας;
ΣΤΕΛΙΟΣ ΠΑΝΤΑΖΗΣ
Γιατί έχουν μειωθεί σημαντικά οι εμβολιασμοί;

Οπτική Γωνία / Γιατί έχουν μειωθεί σημαντικά οι εμβολιασμοί;

Η αισθητή πτώση των ποσοστών εμβολιασμού στην Ελλάδα προκαλεί ανησυχία στους ειδικούς, καθώς αυξάνεται ο κίνδυνος επανεμφάνισης ξεχασμένων ασθενειών. Ο Δημήτρης Παρασκευής, καθηγητής Επιδημιολογίας και Προληπτικής Ιατρικής στην Ιατρική Σχολή του ΕΚΠΑ, εξηγεί.
ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟΣ
«Νόμιζα ότι πεθαίνω»: Η αλήθεια για τις κρίσεις πανικού

Ψυχή & Σώμα / «Νόμιζα ότι πεθαίνω»: Η αλήθεια για τις κρίσεις πανικού

Τι είναι πραγματικά μια κρίση πανικού, γιατί μοιάζει τόσο τρομακτική και πώς μπορεί να γίνει το πιο δυνατό καμπανάκι για να αλλάξεις τη ζωή σου; Η συστημική ψυχολόγος Αγνή Μαριακάκη εξηγεί.
ΤΖΟΥΛΗ ΑΓΟΡΑΚΗ
Φάρμακα αδυνατίσματος: Ποια είναι τα πιο συχνά λάθη που κάνουμε; Ένας γιατρός απαντά.

HEALTHY PEOPLE / Φάρμακα αδυνατίσματος: Ποια είναι τα πιο συχνά λάθη που κάνουμε; Ένας γιατρός απαντά.

Τα φάρμακα νέας γενιάς για την απώλεια βάρους έχουν αλλάξει τα δεδομένα στην αντιμετώπιση της παχυσαρκίας, προσφέροντας εντυπωσιακά αποτελέσματα. Όμως, πίσω από τη γρήγορη μείωση των κιλών, κρύβεται ένα κρίσιμο ερώτημα: μήπως η δραστική μείωση της όρεξης οδηγεί σε διατροφικές ελλείψεις που απειλούν την υγεία συνολικά; Ο δρ. Στέλιος Πανταζής εξηγεί.
THE LIFO TEAM
Ποιες είναι οι 10 τροφές που θωρακίζουν τον οργανισμό μας. Ένας γιατρός απαντά.

HEALTHY PEOPLE / Ποιες είναι οι 10 τροφές που θωρακίζουν τον οργανισμό μας; Ένας γιατρός απαντά.

Τι συμβαίνει στο σώμα μας κάθε δευτερόλεπτο; Ο δρ. Στέλιος Πανταζής εξηγεί τον μηχανισμό του οξειδωτικού στρες και αποκαλύπτει τις 10 τροφές που λειτουργούν ως φυσική ασπίδα ενάντια στη φθορά, στη γήρανση και στις χρόνιες παθήσεις.
ΣΤΕΛΙΟΣ ΠΑΝΤΑΖΗΣ
«Μετά το χειρουργείο, δεν μπόρεσα ποτέ να ξαναγγίξω το στήθος μου»

Υγεία & Σώμα / «Μετά το χειρουργείο, δεν μπόρεσα ποτέ να ξαναγγίξω το στήθος μου»

Ένα πολύ προσωπικό κείμενο της Τζούλης Αγοράκη για την περιπέτειά της με τον καρκίνο του μαστού, για το «μετά» που κανείς δεν περιγράφει, για το στήθος που αλλάζει και για τη δύσκολη διαδρομή μέχρι να το νιώσει ξανά δικό της.
ΤΖΟΥΛΗ ΑΓΟΡΑΚΗ
Ποια είναι η μεγάλη παρεξήγηση με τη χοληστερίνη; Ένας γιατρός απαντά

HEALTHY PEOPLE / Ποια είναι η μεγάλη παρεξήγηση με τη χοληστερίνη; Ένας γιατρός απαντά

Είναι τελικά η LDL «κακή» ή μήπως στοχοποιήθηκε άδικα; Σε αυτό το επεισόδιο του «Healthy People», ο δρ. Στέλιος Πανταζής αποδομεί έναν από τους μεγαλύτερους μύθους της σύγχρονης ιατρικής και αποκαλύπτει τον μηχανισμό που καταστρέφει τα αγγεία.
ΣΤΕΛΙΟΣ ΠΑΝΤΑΖΗΣ