ΟΡΙΣΜΕΝΟΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΟΥΝ σαν μαγνήτες για τα κουνούπια, εκπέμποντας έναν χημικό συνδυασμό που τα καλεί να τραφούν. Ερευνητές από το Πανεπιστήμιο Rockefeller ανακάλυψαν πως άτομα με υψηλότερα επίπεδα συγκεκριμένων οξέων στο δέρμα τους είναι έως και 100 φορές πιο ελκυστικά στα θηλυκά κουνούπια Aedes aegypti, το είδος που μεταδίδει τον δάγκειο πυρετό, τον κίτρινο πυρετό και τον ιό Ζίκα.
Τα ευρήματα, που δημοσιεύτηκαν στο περιοδικό «Cell» το 2022, θα μπορούσαν να οδηγήσουν στην ανάπτυξη προϊόντων που καλύπτουν ή αλλάζουν τη μυρωδιά του ανθρώπινου σώματος, δυσκολεύοντας τα κουνούπια να εντοπίσουν το αίμα και περιορίζοντας έτσι τη μετάδοση ασθενειών. Οι ασθένειες που μεταδίδονται από τα κουνούπια προκαλούν πάνω από 700.000 θανάτους κάθε χρόνο, σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας. Οι ειδικοί προβλέπουν αύξηση των κρουσμάτων με την άνοδο της παγκόσμιας θερμοκρασίας. Αν και τα A. aegypti ζούσαν σε τροπικά κλίματα, πλέον αναπαράγονται όλο τον χρόνο σε περιοχές με εύκρατο ή και ψυχρότερο κλίμα.
Αν θέλεις να αποφύγεις τα τσιμπήματα, καλό είναι να κάνεις συχνά ντους και να καθαρίζεις καλά περιοχές όπως τα πόδια, που έχουν ιδιαίτερη μυρωδιά. Επιπλέον, τα κατάλληλα φυτά στο σπίτι ή χρήση αντικουνουπικών συσκευών μπορούν να βοηθήσουν.
«Ακόμα και μόνο με την αναπνοή μας, ενημερώνουμε τα κουνούπια για την παρουσία μας», υποστηρίζει η Λέσλι Βόσχολ, επικεφαλής επιστημονική σύμβουλος στο Ινστιτούτο Ιατρικής Χάουαρντ Χιουζ και επικεφαλής της μελέτης. Τα θηλυκά κουνούπια χρειάζονται το αίμα μας για να πάρουν τις πρωτεΐνες που χρειάζονται για την αναπαραγωγή τους. «Φανταστείτε τον εαυτό σας σαν ένα μεγάλο πρωτεϊνικό ρόφημα», είπε η Βόσχολ. «Μέσα σε ένα λεπτό τα κουνούπια μπορούν να καταναλώσουν το ισοδύναμο 150 κιλών τροφής και να το μετατρέψουν σε αυγά».
Έρευνες έχουν δείξει ότι προσελκύονται περισσότερο από τις εγκύους και από ανθρώπους που έχουν πιει μπίρα ή που χρησιμοποιούν συγκεκριμένα σαπούνια. Αυτά τα ευρήματα οδήγησαν σε περισσότερες μελέτες γύρω από τις οσμές που τα προσελκύουν.
Για να εντοπίσει γιατί ορισμένοι άνθρωποι είναι πιο ελκυστικοί, το εργαστήριο της Βόσχολ φόρεσε καλσόν στα χέρια εθελοντών για να συλλέξει τη φυσική τους οσμή. Έπειτα έκοψαν τα καλσόν σε μικρά κομμάτια, τα τοποθέτησαν σε παγίδες για κουνούπια και άφησαν τα έντομα να διαλέξουν. Ένα άτομο −ο «συμμετέχων 33»− αναδείχθηκε φαβορί. «Ο συμμετέχων 33 κέρδισε 100 αγώνες», λέει η Βόσχολ. «Ήταν αήττητος».
Άνθρωποι όπως ο συμμετέχων 33 έχουν υψηλότερα επίπεδα καρβοξυλικών οξέων στο δέρμα τους. Όλοι οι άνθρωποι παράγουν τέτοια οξέα μέσω του σμήγματος, μιας λιπαρής επίστρωσης του δέρματος. Τα φιλικά βακτήρια που ζουν στο δέρμα καταναλώνουν αυτό το σμήγμα και παράγουν ακόμη περισσότερα οξέα. Σε μεγάλες ποσότητες, η οσμή που προκαλείται μπορεί να μυρίζει σαν τυρί ή βρόμικα πόδια.
Παρ’ όλα αυτά, τα καλσόν που χρησιμοποιήθηκαν στο πείραμα δεν μύριζαν ιδρώτα. Τα κουνούπια είναι απίστευτα ευαίσθητα στην ανθρώπινη οσμή − κανένα άρωμα δεν την καλύπτει. Σε διάστημα τριών ετών, οι ίδιοι άνθρωποι παρέμειναν το ίδιο ελκυστικοί στα κουνούπια, ανεξάρτητα από τη διατροφή ή το σαπούνι που χρησιμοποιούσαν.
«Αν είσαι μαγνήτης για τα κουνούπια σήμερα», λέει η Βόσχολ, «θα είσαι και σε τρία χρόνια».
Η μελέτη δεν κατάφερε να διαπιστώσει γιατί κάποιοι άνθρωποι έχουν περισσότερα καρβοξυλικά οξέα. Η Βόσχολ εξηγεί ότι η σύνθεση των βακτηρίων του δέρματος διαφέρει από άτομο σε άτομο. «Όλοι έχουμε μια εντελώς μοναδική “κοινότητα” βακτηρίων στο δέρμα μας», λέει. Οι διαφορές αυτές ίσως εξηγούν τις διαφορές στην έλξη που νιώθουν τα κουνούπια. Τα καρβοξυλικά οξέα παίζουν ρόλο, αλλά δεν υπάρχει μία μόνο ουσία που τα προσελκύει. Αυτό που τα τραβάει είναι μάλλον ένα «κοκτέιλ» συστατικών. Άλλη μελέτη που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό «Nature» έδειξε ότι τα κουνούπια χρησιμοποιούν επίσης την υπέρυθρη ακτινοβολία για να εντοπίσουν ανθρώπους.
Αν θέλεις να αποφύγεις τα τσιμπήματα, καλό είναι να κάνεις συχνά ντους και να καθαρίζεις καλά περιοχές όπως τα πόδια, που έχουν ιδιαίτερη μυρωδιά. Επιπλέον, τα κατάλληλα φυτά στο σπίτι ή χρήση αντικουνουπικών συσκευών μπορούν να βοηθήσουν.
Η Βόσχολ πιστεύει ότι το μέλλον βρίσκεται στην «τροποποίηση» των οσμών του δέρματος, ίσως με μια προβιοτική κρέμα που αλλάζει τα βακτήρια ή μειώνει συγκεκριμένα παραπροϊόντα τους, κάνοντάς μας λιγότερο ελκυστικούς. «Μόνο όταν ανακαλύψουμε ακριβώς τι κάνει κάποιον μαγνήτη για τα κουνούπια», λέει, «μπορούμε να σκεφτούμε τρόπους να το αποφύγουμε».
Με στοιχεία από τη «Washington Post»
