Aποδέχεσαι τον τίτλο του πράσινου επιχειρηματία;

Όχι απόλυτα. Ειλικρινά, δεν νιώθω ότι είμαστε εκεί που θα έπρεπε να βρισκόμαστε. Οι προσπάθειες που έχουμε κάνει όλα αυτά τα χρόνια δεν μας έκαναν να εφυσηχάσουμε, αλλά αντίθετα να συνειδητοποιήσουμε πως μπορούμε να γίνουμε περισσότερο πράσινοι. Είναι μια προσπάθεια ατελείωτη. Προσωπικά το βρίσκω υπέροχο που όλοι είναι περισσότερο ευαισθητοποιήμένοι στα περιβαλλοντικά θέματα. Εμείς ως εταιρεία έχουμε επενδύσει εδώ και πάρα πολλά χρόνια σε πολλές παραμέτρους αυτού του θέματος. Από τη στιγμή, όμως, που βρισκόμαστε πια σε μια παγκόσμια αγορά και βλέπω πόσο σημαντικά βήματα έχουν κάνει στον τομέα του περιβάλλοντος κάποιες επιχειρήσεις ήδη από τις δεκαετίες του ‘50 και του ‘60, δεν επιτρέπεται να λέω ότι έχω κάνει σημαντικά πράγματα. Είναι πολλά τα βήματα που πρέπει να κάνω ακόμη για να φτάσω σε αυτό το επίπεδο.

Είσαι από τους πλέον οικολογικά ευσυνείδητους επιχειρηματίες. Και όμως ακούγεσαι ενοχικός ως προς το περιβάλλον. Έχεις πραγματικά ενοχές;

Ναι, έχω. Καταλαβαίνω απολύτως πόσα λάθη έχουμε κάνει. Ξέρεις, δεν αρκεί το «μην καταστρέφεις τον πλανήτη». Το βήμα που οφείλουμε να κάνουμε είναι να τον θεραπεύσουμε. «Cure the planet», αυτό πρέπει να είναι το σύνθημα. Και πρέπει να σου πω ότι προς αυτή την κατεύθυνση είναι στραμμένες όλες οι σκέψεις μας, από το packaging μέχρι κάποια πράγματα που θέλω να γίνουν αλλά απέχουμε ακόμη από αυτά.

Όλο και περισσότερες επιχειρήσεις σπεύδουν να δηλώσουν πράσινες. Δεν ξέρω όμως πόσο ειλικρινείς είναι...

Με στεναχωρεί ότι πολλές εταιρείες το κάνουν επικοινωνιακή σημαία το περιβάλλον. Αυτό είναι λάθος. Δεν το κάνουμε για να το διαφημίζουμε. Κοίταξε διεθνώς, οι εταιρείες που κάνουν τα σημαντικότερα βήματα σε αυτόν τον τομέα είναι αυτές που κρατούν και το πιο χαμηλό προφίλ.

Πώς γεννήθηκε η ανάγκη να συμμετάσχεις στο κίνημα θεραπείας του πλανήτη;

Όταν εργάζεσαι σε ένα περιβάλλον όπως αυτό στο οποίο ξεκίνησα εγώ με το ομοιοπαθητικό φαρμακείο και καταλαβαίνεις τι προσφέρουν τα βότανα και γενικότερα η φύση, δεν έχεις άλλη επιλογή... Σίγουρα η δουλειά μου με έκανε περιβαλλοντικά ευσυνείδητο. Οι επιρροές και οι παραστάσεις που έχουμε μας βοηθάνε να καταλάβουμε κάποια πράγματα. Δεν γεννιέται κανείς με ξεκάθαρη εικόνα. Σίγουρα βοηθάει τρομερά και η εκπαίδευση. Τα παιδιά μου ευτυχώς διδάσκονται κάποια πράγματα στο σχολείο και είναι τρομερά ευαισθητοποιημένα. Για την προηγουμενη γενιά όμως, η προστασία του περιβάλλοντος ήταν άγνωστος κόσμος.

Πιστεύεις ότι είσαι κατά κάποιο τρόπο ένας πράσινος ακτιβιστής;

Ξέρεις, με φοβίζει και με ενοχλεί το γεγονός ότι ακόμη και ο ακτιβισμός έχει γίνει από κάποιους σημαία. Ο καθένας οφείλει να κάνει τα πράγματα που πιστεύει. Δεν χρειάζεται να τα κραυγάζει, αρκεί να είναι συνεπής σε αυτά που νιώθει. Πριν τρεις εβδομάδες ήμουν σε ένα meeting στην Αμερική και ένας εξαιρετικά γνωστός επαγγελματίας από το χώρο των καλλυντικών έλεγε συνέχεια ότι είναι ακτιβιστής. Ξέρεις πόσο άσχημα μου χτύπαγε αυτό το «είμαι ακτιβιστής»; Δεν θα το έκανα ποτέ για να πουλήσω. Δεν το νιώθω αυτό και, αν θέλεις, δεν μου το επιτρέπει και ο χαρακτήρας μου.

Πες μου γιατί η εταιρεία σου είναι «οικολογικά ευσυνείδητη». Τι καθορίζει αυτό το προφίλ;

Καταρχήν αυτό καθορίζεται από τα συστατικά που έχουν και κυρίως αυτά που δεν έχουν τα προϊόντα μας. Επίσης το μίνιμαλ της συσκευασίας έχει εξαιρετική σημασία. Φροντίζουμε το ποιλίκο του βάρους του προϊόντος προς το βάρος του περιέκτη να είναι ελάχιστο. Για να καταλάβεις, υπάρχουν κρέμες των 15 ml μέσα σε βάζα των 200 γραμμαρίων και σε διπλά κουτιά, φτιαγμένα από υλικά που δεν είναι ανακυκλώσιμα. Αυτό είναι καθαρός παραλογισμός. Επίσης, χρησιμοποιούμε πράσινη ενέργεια στην παραγωγή και προχωράμε και σε εναλλακτικές μορφές ενέργειας από περισσότερο πράσινες πηγές.

Τι ακριβώς χρησιμοποιείτε σε αυτήν τη φάση;

Τώρα πάμε στη χρήση φυσικού αερίου και ταυτόχρονα κάνουμε μια μελέτη γεωθερμίας για να αποκαταστήσουμε πλήρως τις ανάγκες μας. Δυστυχώς δεν μπορούμε να προχωρήσουμε με τα φωτοβολταϊκά συστήματα.

Για ποιο λόγο;

Διότι δεν δίνονται άδειες. Είναι τρελό αυτό, εκρίθηκαν λίγες άδειες και αυτές δόθηκαν μόνο σε μεγάλες μονάδες παραγωγής. Αυτοί που πραγματικά πιστεύουν στην προστασία του περιβάλλοντος και στην πράσινη ενέργεια δεν μπορούν να την έχουν. Πρέπει το υπουργείο να ξανανοίξει τους όρους και να μπουν περισσότερες επιχειρήσεις σε αυτόν το χώρο.

Πόσο μεταδίδεται στους εργαζόμενους η ανάγκη σου για οικολογική συμπεριφορά;

Στην εταιρεία δεν το επιβάλουμε, αλλά έχει δημιουργηθεί μια ομάδα από τουλάχιστον 20 παιδιά που ασχολούνται με αυτό, ψάχνουν τι μπορούμε να κάνουμε ως εταιρεία αλλά και στην προσωπική μας ζωή. Χαίρομαι και συγκινούμαι από παιδιά που έχουν τόσο παγιωμένη οικολογική συνείδηση. Αυτά μου δείχνουν τον δρόμο, είναι η οικολογική μου συνείδηση. Τα θαυμάζω και δεν σου κρύβω ότι μας εμπνέουν.

Τι σε κάνει να αισθάνεσαι «ένοχος» όσον αφορά στη δράση της εταιρείας Korres;

Το γεγονός ότι είμαστε όλοι στα Οινόφυτα και καταναλώνουμε του κόσμου την ενέργεια για να πηγαίνουμε εκεί πάνω. Αυτό με κάνει να νιώθω άσχημα, είναι οικολογικά στραβό. Γι' αυτό και σε μια τριετία περίπου θα μεταφέρουμε τα γραφεία. Τώρα που ολοκληρώσαμε το κτίριο, φτιάξαμε το θέατρο, το εστιατόριο, τον κήπο, βλέπουμε πως και αυτό το κτίριο δεν μας χωράει πια.

Οδηγείς υβριδικό αυτοκίνητο;

Όχι. Όμως το επόμενό μου θα είναι υβριδικό. Και στο άμεσο μέλλον ο στόλος των αυτοκινήτων της εταιρείας θα είναι υβριδικός. Επιπλέον, στο εστιατόριο υπάρχουν μόνο βιολογικά προϊόντα, ενώ οι επόμενες εγκαταστάσεις μας θα έχουν οπωσδήποτε βιοκλιματικό σχεδιασμό.

Ποια είναι η μεγάλη πρόκληση για την εταιρεία;

Το να φτιαχτεί με αξίες σαν αυτές που σου περιγράφω και να έχει τη δύναμη να προχωρήσει ανεξαρτήτως εμού ή άλλου προσώπου. Έχουμε κατακτήσει κάποια πράγματα, αλλά το να οργανώσουμε την εξέλιξη της εταιρείας ανεξαρτήτως των τριών τεσσάρων ανθρώπων είναι δύσκολο για το μέγεθός μας. Υπάρχουν πολλές εταιρείες, και μεγαλύτερες από εμάς, που ξεκίνησαν προς αυτή την κατεύθυνση αλλά στην πορεία χάθηκαν.

Ποιο είναι το σημαντικότερο project που τρέχεις αυτή τη στιγμή;

Ολοκληρώνουμε την επένδυση για τις εκχυλίσεις βοτάνων. Αυτό είναι ένα όνειρο ζωής. Γίνεται σε συνεργασία με το πανεπιστήμιο, αφορά περίπου εξήντα βότανα και στην πρώτη φάση ξεκινάμε με δέκα από αυτά.

Ποιο είναι το ύψος της επένδυσης;

Θα ξεπεράσει τα τρία εκατομμύρια ευρώ. Το πρόγραμμα υλοποιείται ήδη σε συνεργασία με παραγωγούς και κοινωνικές ομάδες σε όλη την Ελλάδα. Γίνεται συμβολαιακή γεωργία, αγοράζεις δηλαδή την παραγωγή εξαρχής, για να ξέρει ο καλλιεργητής ότι δεν θα χάσει τη σοδειά, ότι θα πάρεις όλο το προϊόν της σεζόν.Τους εκπαιδεύουμε να το κάνουν οργανικά και μέσω αυτής της διαδικασίας έχουμε εξαιρετική πρώτη ύλη για τα προϊόντα μας και δεν αποκλείεται στο μέλλον να πουλάμε και στο εξωτερικό. Το πρόγραμμα αυτό τρέχει στην Κρήτη, στην Πελοπόνησο, στη Μακεδονία...

Πώς ανταποκρίθηκαν οι αγρότες σε αυτό το πρόγραμμα; Κατανόησαν την σκοπιμότητά του;

Το είχαν ανάγκη και το καταλαβαίνουν. Διψάνε να βρούνε διεξόδους που θα είναι κάτι παραπάνω από την καθημερινή φθορά και τη λύση της χωματερής.

Συνειδητοποιείς πόσο σημαντικό είναι αυτό που κάνεις;

Δεν θεωρώ ότι κάνω πολλά, σε καμία περίπτωση δεν θα βγούμε να πούμε ότι σώσαμε την Ελλάδα. Το ζητούμενο είναι να κινηθούν προς αυτή την κατεύθυνση και άλλες εταιρείες. Αν δεις τι κάνουν σε αυτό τον τομέα εταιρείες όπως η Dr Hauschka, θα καταλάβεις ότι έχουμε πολύ δρόμο μπροστά μας. Αυτά που τώρα παρουσιάζουν οι γκουρού του μάρκετινγκ αυτοί το κάνουν εδώ και δεκαετίες. Ισχύει αυτό που σου είπα στην αρχή: Έχω πολύ δρόμο ακόμη μπροστά μου...