Την ώρα που ο πόλεμος της Ρωσίας στην Ουκρανία συνεχίζεται, σε ένα σκοτεινό υπόγειο του Εθνικού Ακαδημαϊκού Θεάτρου Όπερας και Μπαλέτου του Χαρκόβου, μια ομάδα χορού έχει δημιουργήσει έναν χώρο προστατευμένο από drones και βόμβες.
Εκεί, το κοινό μπορεί να «μεταφερθεί» για λίγο στον κόσμο του κλασικού μπαλέτου. Τον Απρίλιο, ο χώρος φιλοξένησε παραστάσεις της «Chopiniana», μπαλέτου του 20ού αιώνα με μουσική από τον Φρεντερίκ Σοπέν. Παρά τις πρόχειρες συνθήκες, η προσπάθεια της ομάδας έφερε όλη την κλασική μεγαλοπρέπεια, με corps de ballet και ορχήστρα.
Ήταν η πρώτη ολοκληρωμένη παράσταση κλασικού μπαλέτου στην πόλη, από τον Φεβρουάριο του 2022, όταν τα ρωσικά στρατεύματα εισέβαλαν στην Ουκρανία.
«Παρά τα όσα συμβαίνουν -το γεγονός ότι πέφτουν βόμβες, drones και όλα τα υπόλοιπα- μπορούμε να προσφέρουμε στους ανθρώπους κάτι υπέροχο», δήλωσε η Αντονίνα Ραντιέφσκα, καλλιτεχνική διευθύντρια της Opera East, της ομάδας που ανέβασε την παράσταση.
«Μπορούν να έρθουν και, έστω και για μία ή δύο ώρες, να βυθιστούν εντελώς σε έναν διαφορετικό κόσμο», συνέχισε.
Παρά την προσφορά της Ουκρανίας στο κλασικό μπαλέτο, οι γωνιές δημιουργίας και τέχνης έχουν αντικατασταθεί από ένα νέο καθεστώς, απέναντι από τον κόσμο των pas-de-deux και των παραμυθένιων κοστουμιών από τούλι.
Ο έλεγχος εφαρμογών για ειδοποιήσεις αεροπορικών επιθέσεων, ο ύπνος σε σταθμούς του μετρό για προστασία και η αναζήτηση πληροφοριών για συγγενείς στο μέτωπο είναι η καθημερινότητα στο Χάρκοβο.
Έστω κι έτσι, το μπαλέτο δίνει το «παρών» στο Χάρκοβο αποτυπώνοντας τον τρόπο με τον οποίο η κοινωνία εντάσσεται στη νέα πραγματικότητα, αλλά και τις προσπάθειές της να επιβιώσει και πνευματικά.
Στις 23 Φεβρουαρίου 2022, το Εθνικό Ακαδημαϊκό Θέατρο Όπερας και Μπαλέτου παρουσίασε το μπαλέτο «Giselle». Μερικές ώρες αργότερα, η Ρωσία ξεκίνησε την εισβολή. Κι ενώ τα ρωσικά στρατεύματα έφτασαν στα περίχωρα του Χαρκόβου και απείλησαν να καταλάβουν την πόλη, το θέατρο έκλεισε και ερήμωσε αφού τα μέλη του έφυγαν.
Μερικοί επανενώθηκαν στη Σλοβακία και τη Λιθουανία, ξεκινώντας περιοδείες με παραγωγές μπαλέτου εκτός Ουκρανίας με την αρωγή χορηγών από την Ευρώπη.
Μέχρι το 2023, ο πόλεμος συνεχιζόταν, αλλά η κατάσταση στο Χάρκοβο, στα βορειοανατολικά της Ουκρανίας, είχε σταθεροποιηθεί μετά την αποχώρηση των ρωσικών χερσαίων δυνάμεων.
Όταν η πόλη συνειδητοποίησε, ότι θα είναι ένας μακρύς αγώνας, οι πιο αισιόδοξοι ντόπιοι άρχισαν να αποκαλούν την πόλη -και τους εαυτούς τους- «незламний» (nezlamniy), που σημαίνει «ανίκητος».
Περίπου τότε, αναπτύχθηκε η ιδέα για τη μετατροπή του υπογείου του θεάτρου σε χώρο παραστάσεων.
Τον Οκτώβριο του 2023, άρχισε να χρησιμοποιείται ως χώρος πρόβας. Την άνοιξη του επόμενου έτους, το θέατρο έλαβε άδεια για να δέχεται κοινό και πραγματοποίησε μικρές παραστάσεις, όπως παιδικά κονσέρτα.
Η αναβίωση του «Chopiniana» συνεχίζει το πολιτιστικό ταξίδι του Χαρκόβου εν καιρώ πολέμου.
Η επαναφορά της κλασικής όπερας, λέει ο Ιγκόρ Τουλούζοφ, γενικός διευθυντής της Opera East, είναι ένα μήνυμα από την Ουκρανία προς τον κόσμο, «να δείξουμε ότι είμαστε πραγματικά ένα αυτάρκες κράτος, ανεξάρτητο σε όλες του τις πτυχές, συμπεριλαμβανομένης και της πολιτιστικής ανεξαρτησίας».
Είναι αυτοσχέδιο και υπόγειο αλλά «σημαίνει ζωή»
Η αυτοσχέδια αίθουσα μπορεί να φιλοξενήσει 400 θεατές σε πτυσσόμενες καρέκλες, σε σύγκριση με τις 1.750 θέσεις του κυρίως θεάτρου στον επάνω όροφο, όπου οι βελούδινες θέσεις που θυμίζουν περισσότερο πρότυπα Μαριίνσκι, παραμένουν άδειες.
Η σκηνή στο υπόγειο είναι το ένα τέταρτο του μεγέθους της κύριας σκηνής. Η αισθητική του χώρου περιλαμβάνει γκρίζους βαμμένους τοίχους από τούβλα, τσιμεντένιο πάτωμα, σωληνώσεις και καλωδιώσεις – σε αντίθεση με τα βερνικωμένα πατώματα και τα μάρμαρα του άνω χώρου. Οι ακουστικές ιδιότητες του υπογείου, δεν συγκρίνονται με τις αψιδωτές αίθουσες του κύριου θεάτρου.
Όμως αυτό το υπόγειο έχει μεγαλύτερη αξία για το Χάρκοβο, από τον χώρο στον επάνω όροφο και όλα τα ιδιαίτερα θέατρα της Ουκρανίας.
«Σημαίνει, ξέρετε... ζωή. Ένας καλλιτέχνης δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς σκηνή, χωρίς δημιουργία, χωρίς χορό ή τραγούδι. Είναι σαν μια αναγέννηση», σημείωσε, η καλλιτεχνική διευθύντρια.
Με πληροφορίες από Reuters
