Η σκηνή αυτή από το ''Θωρηκτό Ποτέμκιν'' είναι ιστορικής σημασίας για την παγκόσμια κινηματογραφική τέχνη. Είναι σαν ο Σεργκέι Μιχαήλοβιτς Αϊζενστάιν να έστησε μιαν αρχαία τραγωδία, ζωντανεύοντας ταυτόχρονα τη ''Γκουέρνικα'' του Πικάσο, την ''Ιλιάδα'' του Ομήρου και τη μαρξιστική θεωρία της ''Πάλης των Αντιθέτων'' υπό τους ήχους μιας φαντασιακής επιβλητικής συμφωνίας του Βάγκνερ!
Εξ αιτίας αυτής της σκηνής, οι σκάλες της Οδησσού θα θυμίζουν μέχρι σήμερα, σχεδόν έναν αιώνα μετά, την πιο τραγική ροή της Ιστορίας, το πάντα αμείλικτο βήμα των στρατιωτικών και των καθεστώτων που τους εξέθρεψαν, την περηφάνια και την αξιοπρέπεια του ανθρώπου μπροστά στον προδιαγεγραμμένο θάνατο.
Ενώ η ταινία ήταν όλη ασπρόμαυρη, ο Αϊζενστάιν αυτοπροσώπως έβαψε (κυριολεκτικά) κόκκινη την τσαρική σημαία που κρεμάστηκε στο πλοίο μετά την κατατρόπωση των μισητών στασιαστών.
Πόσο ευφυής υπήρξε αυτός ο Ρώσος γεννήτορας του κινηματογράφου! Του ανατέθηκε από την Προλεταριακή Κουλτούρα να κάνει ταινία την αποτυχημένη Επανάσταση του 1905 και κατάφερε να συμπτύξει ολόκληρο κίνημα μέσα σε μία ναυτική εξέγερση!
Πριν από το ''Θωρηκτό Ποτεμκιν'', οι ταινίες που γυρίζονταν παγκοσμίως θύμιζαν απλά κινηματογραφημένες θεατρικές παραστάσεις. Για πρώτη φορά το μοντάζ αναγόταν από τεχνική διεκπεραίωση σε έναν τομέα εξίσου σημαντικό με το σενάριο και τη σκηνοθεσία!
Ας ξαναδούμε τις ''Σκάλες της Οδησσού'' κι ας συνειδητοποιήσουμε πως ο Αϊζενστάιν στην ουσία έφτιαξε μία μεγάλη sequence, ισοδύναμη με αυτόνομη μικρού μήκους ταινία μέσα στο έπος που ονομάστηκε ''Θωρηκτό Ποτέμκιν'' και που σαν σεναριακό σχεδίασμα δεν ξεπερνούσε τις δύο σελίδες.
Κι ενώ η αγριότητα των Λευκοφρουρών που κατεβαίνουν με βήμα τις σκάλες και σφαγιάζουν αδιακρίτως τον κόσμο, άντρες, γυναίκες και μωρά παιδιά, σόκαρε το κοινό της εποχής, το φιλμ και ειδικά η συγκεκριμένη sequence λατρεύθηκαν από τον Στάλιν και τον Ναζί Γιόζεφ Γκαίμπελς - ''αν κάποιος δεν έχει ξεκάθαρη πολιτική θέση, παρακολουθώντας αυτό το μεγαλειώδες φιλμ θα μπορούσε να γίνει μπολσεβίκος'' ήταν η γνώμη του Γκαίμπελς που πέρασε στην ιστορία.
Το ''Θωρηκτό Ποτέμκιν'' γνώρισε την αποδοχή με την έξοδο του στη Δύση. Τιμήθηκε με βραβεία και διακρίσεις, θεωρούμενο ως τις μέρες μας κάτι σαν τη ''Βίβλο των κινηματογραφιστών''. Στην Ελλάδα, πάντως, προβλήθηκε αρκετά χρόνια μετά και συγκεκριμένα στις 21 Ιανουαρίου του 1952, επηρεάζοντας σίγουρα την πιο παραγωγική και σκεπτόμενη ομάδα των Ελλήνων σκηνοθετών - Ήταν ένα πρωτόγνωρο σοκ ο ερχομός του ''Θωρηκτού Ποτέμκιν'' στις αίθουσες της Αθήνας και τότε είπα θα κάνω κι εγώ σινεμά, μου είχε αφηγηθεί σε συνέντευξη του ο Κούνδουρος το 2007, η σκηνή αυτή στις ''Σκάλες της Οδησσού'' μαζί με τον ''Ανδαλουσιανό Σκύλο'' του Μπουνιουέλ και του Νταλί''.
Λεπτομέρεια: Ενώ η ταινία ήταν όλη ασπρόμαυρη, ο Αϊζενστάιν αυτοπροσώπως έβαψε (κυριολεκτικά) κόκκινη την τσαρική σημαία που κρεμάστηκε στο πλοίο μετά την κατατρόπωση των μισητών στασιαστών.
Δυστυχώς ο Σεργκέι Μιχαήλοβιτς Αϊζενστάιν έφυγε πολύ νέος από τη ζωή. Μας κληροδότησε τα κορυφαία αριστουργήματα του, αλλά και ανολοκλήρωτες ταινίες σαν το ''Viva Mexico'' το 1931, γεγονός που φανερώνει πως το προηγηθέν ''Θωρηκτό Ποτέμκιν'' και η μεγάλη καλλιτεχνική επιτυχία του, του είχαν ανοίξει το δρόμο για μία καριέρα εκτός των σοβιετικών συνόρων. Μία καρδιακή ανακοπή έκοψε πρόωρα το νήμα της ζωής του. Ήταν ακριβώς 50 ετών και το ημερολόγιο έδειχνε 11 Φεβρουαρίου του 1948.
σχόλια