ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΠΟΛΙΤΙΚΟΙ ΠΟΥ φεύγουν από την εξουσία και επιστρέφουν έχοντας καταλάβει κάτι. Και υπάρχουν πολιτικοί που επιστρέφουν έχοντας καταλάβει μόνο ότι θέλουν να επιστρέψουν. Απόψε στο Θησείο θα μάθουμε σε ποια κατηγορία ανήκει ο Αλέξης Τσίπρας. Στις οκτώ το βράδυ, ο πρώην πρωθυπουργός θα ανακοινώσει το νέο του κόμμα. Θα είναι μια ανοιχτή εκδήλωση, θα υπάρχει κόσμος, θα έχει μουσική, θα γίνει η ιδρυτική διακήρυξη. Αυτό που δεν θα υπάρχει σίγουρα είναι η αυτοκριτική.
Τα χρώματα τα έχουμε ήδη, μπλε και κόκκινο. «Το μπλε της πατρίδας, το κόκκινο των αγώνων», έγραψε ο ίδιος σε ανάρτησή του. Ο πρώην πρωθυπουργός εμφανίζεται να κρατά μια μπάλα της Μπαρτσελόνα, ενώ δίπλα του είναι το κασκόλ της καταλανικής ομάδας, σε μια εικόνα με σαφείς πολιτικούς και επικοινωνιακούς συμβολισμούς. Το κόκκινο της αριστεράς και το μπλε της εθνικής, δύο χρώματα που ο καθένας μπορεί να διαβάσει όπως θέλει. Το βέβαιο είναι ότι ο Αλέξης Τσίπρας επενδύει σε ένα αφήγημα που παραπέμπει περισσότερο σε «ομάδα» και λιγότερο σε παραδοσιακό κομματικό σχηματισμό. Έξυπνο. Αλλά να θυμίσουμε ότι και το 2015 φορούσε αθλητικά παπούτσια και μιλούσε για «ρήξη». Ωστόσο, η αισθητική της αντισυμβατικότητας είναι πια το πιο συμβατικό πράγμα στην ελληνική πολιτική.
Κι όμως, το πιο αποκαλυπτικό δεν είναι αυτό που έκανε στις μέρες της εξουσία του. Είναι αυτό που κάνει τώρα. Ένας πολιτικός που σέβεται το κόμμα που τον ανέδειξε, που δημιουργήθηκε χάρη στην ενέργεια και την πίστη χιλιάδων ανθρώπων, θα προσπαθούσε να το ανορθώσει.
Εδώ, βέβαια, αρχίζει η ιστορία να γίνεται ενδιαφέρουσα, ίσως και εκνευριστική. Ο Τσίπρας δεν επιστρέφει ως ένας πολιτικός που έχασε απλώς μια εκλογική μάχη και ζητά μια δεύτερη ευκαιρία. Επιστρέφει ως ο άνθρωπος που κράτησε στα χέρια του κάτι που η ελληνική αριστερά δεν είχε κρατήσει ποτέ: εξουσία. Και ξέρουμε τι έκανε με αυτήν. Το καλοκαίρι του 2015, με ένα δημοψήφισμα που του έδωσε ένα «Όχι» με 61%, εκείνος επέλεξε το «Ναι». Τρίτο μνημόνιο, capital controls, τράπεζες κλειστές, κομμένες συντάξεις, όχι από τους «μνημονιακούς» που είχε ορκιστεί να διώξει, αλλά από τον ίδιο. Είναι η ιστορία ενός ανθρώπου που πίστεψε, ή έκανε τους άλλους να πιστέψουν, ότι υπήρχε τρίτος δρόμος, και έκανε πίσω όταν ήρθε η ώρα να τον διανύσει. Τώρα επιστρέφει με νέα χρώματα για να βαδίσει σε αυτόν τον δρόμο.
Στα τέσσερα χρόνια διακυβέρνησης, ο Τσίπρας εφάρμοσε λιτότητα που δεν περίμενε κανείς όταν τον ψήφιζε. Επίσης, ακόμη και τα θετικά που άφησε πίσω του, όπως η Συμφωνία των Πρεσπών, μια κίνηση ιστορικής τόλμης, δεν είχε καν το θάρρος να τα παρουσιάσει ως τέτοια. Αντ’ αυτού, έχασε τις εκλογές και παρέδωσε την εξουσία το 2019, με τον ΣΥΡΙΖΑ αποδυναμωμένο και το εκλογικό σώμα να νιώθει εξαπατημένο. Δεν είναι και λίγο: να φέρεις τη αριστερά στην εξουσία για πρώτη φορά στην ιστορία και να την αφήσεις σε χειρότερη κατάσταση από αυτήν που τη βρήκες. Δεν είναι τυχαίο ότι σήμερα τη μεγαλύτερη κριτική τού την ασκούν οι χθεσινοί του σύντροφοι.
Κι όμως, το πιο αποκαλυπτικό δεν είναι αυτό που έκανε στις μέρες της εξουσία του. Είναι αυτό που κάνει τώρα. Ένας πολιτικός που σέβεται το κόμμα που τον ανέδειξε, που δημιουργήθηκε χάρη στην ενέργεια και την πίστη χιλιάδων ανθρώπων, θα προσπαθούσε να το ανορθώσει. Ο Τσίπρας επέλεξε να το αφήσει πίσω του σαν άδειο κουφάρι και να ξεκινήσει από μηδενική βάση, παίρνοντας μαζί του ό,τι χρειαζόταν. Τα πρόσωπα, τις έδρες, τη δυναμική. Βάζοντας και μερικές καρέκλες για να καθίσουν νέοι άνθρωποι, να μη θυμίζουν σε τίποτα την πρόσοψη της Κουμουνδούρου. Αυτό δεν είναι ανανέωση. Είναι εκκαθάριση.
Το όνομα του νέου φορέα, σύμφωνα με πληροφορίες, θα εκφράζει τον ενωτικό χαρακτήρα της αριστεράς, της οικολογίας και της σοσιαλδημοκρατίας. Τρία ρεύματα σε ένα. Μια ιδέα που δεν είχε επιχειρηθεί ποτέ, αν αγνοήσουμε ότι είχε επιχειρηθεί, λεγόταν ΣΥΡΙΖΑ, και όσοι αύριο θα είναι στο Θησείο ήταν και τότε, δέκα χρόνια πριν. Κι ο Τσίπρας το ξέρει καλύτερα από όλους. Γι’ αυτό και συνειδητά δεν το αναφέρει.
Κοινή είναι η εκτίμηση στους κομματικούς διαδρόμους πως το σύνολο σχεδόν της κοινοβουλευτικής ομάδας του ΣΥΡΙΖΑ στηρίζει σήμερα την κίνηση Τσίπρα. Αυτό είναι το πιο ενδιαφέρον στοιχείο. Θα μου πείτε, αυτό αποδεικνύει ότι ο Τσίπρας έχει μέλλον; Όχι, αυτό που αποδεικνύει είναι ότι ο ΣΥΡΙΖΑ δεν έχει παρόν. Είναι χαρακτηριστικό ότι ο ίδιος ο κομματικός φορέας που τον ανέδειξε, που χτίστηκε πάνω στις ενέργειες χιλιάδων ανθρώπων οι οποίοι πίστεψαν ότι κάτι αλλάζει, τώρα «αδειάζεται» αθόρυβα για χάρη του ιδρυτή του που φεύγει για να ξεκινήσει από την αρχή. Το κίνημα επιβιώνει, βρίσκει νέο όνομα και επιστρέφει να σας εκπροσωπήσει από την αρχή. Με νέο site και νέα μουσική.
Ο Τσίπρας αυτήν τη φορά, βέβαια, δεν είναι μόνος. Δεν έρχεται ως ο «νυμφίος» του πολιτικού συστήματος. Πέντε μέρες πριν από το Θησείο, η Μαρία Καρυστιανού ανακοίνωσε το δικό της κόμμα. Στον κινηματογράφο «Ολύμπιον» στη Θεσσαλονίκη, με τίτλο «Ελπίδα για τη δημοκρατία». Υπό τους ήχους του Ζορμπά, με καθυστέρηση μίας ώρας και μερικούς σωματοφύλακες. Η Καρυστιανού δεν ήρθε από την πολιτική, ήρθε από την τραγωδία των Τεμπών, με ηθική βαρύτητα που κανείς δεν αμφισβητεί. Αλλά η βαρύτητα δεν είναι πρόγραμμα. Και η οργή, όσο δίκαιη κι αν είναι, δεν κυβερνά χώρες. Το ξέρουμε αυτό. Το είχαμε ξαναδεί, με λιγότερους σωματοφύλακες, αλλά το ίδιο ακριβώς ρίγος στις εξέδρες. Έτσι, τον Μάιο του 2026, η ελληνική αριστερά και η αντισυστημική διαμαρτυρία βρίσκονται ταυτόχρονα σε δύο εκδηλώσεις, σε δύο πόλεις, με δύο αφηγήματα που δεν επικοινωνούν μεταξύ τους και απευθύνονται πιθανόν στον ίδιο ψηφοφόρο.
Ο νέος φορέας φιλοδοξεί να αποτελέσει το αντίπαλον δέος του Μητσοτάκη. Αυτό είναι το ζητούμενο εδώ και χρόνια και το πρόβλημα παραμένει το ίδιο: ο Μητσοτάκης κυβερνά όχι γιατί είναι ανίκητος, αλλά γιατί απέναντί του δεν έχει στηθεί ποτέ κάτι συνεκτικό. Ο Τσίπρας το γνωρίζει καλύτερα από οποιονδήποτε, αφού είναι ο βασικός υπαίτιος αυτής της αδυναμίας. Ο ΣΥΡΙΖΑ δεν διαλύθηκε από εξωτερικές πιέσεις. Άδειασε από μέσα, αργά, στα χρόνια που ακολούθησαν το 2019, όσο ο ίδιος ο Τσίπρας αδυνατούσε να αποφασίσει τι ήθελε να είναι. Τώρα, η απάντησή του στο αδιέξοδο είναι ένας νέος φορέας, με νέο όνομα, αλλά υπό την ίδια ηγεσία. Μπορεί να πετύχει; Θα δούμε. Η ελληνική πολιτική έχει αποδείξει ότι η μνήμη είναι κοντή και η ανάγκη για ελπίδα διαχρονική. Αλλά η ελπίδα, αυτήν τη φορά, έχει πολλούς μνηστήρες.
Ως εκ τούτου, απόψε, στο Θησείο, κάτω από τον Παρθενώνα που έχει δει τα πάντα και δεν εντυπωσιάζεται πια, ο Αλέξης Τσίπρας θα μιλήσει για νέα αρχή. Ίσως έχει δίκιο. Στην ελληνική πολιτική, η νέα αρχή είναι η μόνη παράδοση που τηρείται απαρέγκλιτα.
