Ποιο είναι το σκεπτικό πίσω από την σειρά εκθέσεων υπό τον γενικότερο τίτλο Κοινή Θέα που γίνονται σε συνεργασία με το Εθνικό θέατρο;
Η Κοινή Θέα προτείνει το διάλογο του θεάτρου με τις εικαστικές τέχνες και πιο συγκεκριμένα με αυτές που ανήκουν στο πεδίο συνάντησης της σύγχρονης τέχνης με το θέατρο. Μέσα από αυτή την πρωτοβουλία το Εθνικό Θέατρο επιδιώκει να φέρει το θεατρικό κοινό σε επαφή με το έργο σύγχρονων εικαστικών δημιουργών, σε κοινή θέα με τις παραστάσεις του. Με τον τρόπο αυτό ο θεατής έχει την ευκαιρία να εμπλουτίσει με κριτικό πνεύμα τη θεατρική εμπειρία.
Το μότο της χρονιάς για το Εθνικό Θέατρο είναι το Τί είναι η πατρίδα μας. Πως αυτό έχει επηρεάσει την έκθεση που επιμεληθήκατε και με ποιο τρόπο συνδέεται το έργο του Νίκου Κεσσανλή με αυτό των δύο νέων σύγχρονων καλλιτεχνών, της Μάρθας Δημητροπούλου και του Κώστα Μπασάνου, που παρουσιάζετε;
Αποφασίσαμε να παρουσιάσουμε συγχρόνως την ματιά δύο σύγχρονων καλλιτεχνών, της Μάρθας Δημητροπούλου και του Κώστα Μπασάνου, και μιας ιστορικής μορφής, του Νίκου Κεσσανλή, ο οποίος διαδραμάτισε πολύ σημαντικό ρόλο σε μια εποχή αντίστοιχα έντονη με την σημερινή για την Ελλάδα (δεκαετία ’60-‘70). Είναι εντυπωσιακή η επικαιρότητα των έργων αυτών και πολύ ενδιαφέρουσα η σχέση που αναπτύσσουν με τα έργα των δύο εκπροσώπων της νέας γενιάς, όπως επίσης και μέσω της διαλεκτικής σχέσης που αναπτύσσουν τα έργα με το φετινό ρεπερτόριο το οποίο περιστρέφεται γύρω από το εν λόγω μότο. Σε μια περίοδο κρίσης σε πολλά επίπεδα, μας ενδιέφερε η ιδέα να παρουσιάσουμε τα έργα των τριών καλλιτεχνών που συνδυάζουν την ταπεινότητα των υλικών με το ποιητικό περιεχόμενο.
Πως αντέδρασαν οι εικαστικοί που κλήθηκαν να δημιουργήσουν το έργο τους έχοντας στο μυαλό τους τον πολύβουο χώρο ενός θεατρικού φουαγέ;
Πολύ άμεσα, θετικά και δημιουργικά δεδομένων των χρονικών, λειτουργικών και οικονομικών συνθηκών. Η δυσκολία τόσο για τους καλλιτέχνες όσο και για εμάς, έγκειται στο ότι δεν έχουμε να κάνουμε με έναν συνηθισμένο εκθεσιακό χώρο όπου μπορούμε να κάνουμε ό,τι μας ‘’περάσει από το μυαλό’’. Υπάρχουν, για παράδειγμα, πολλοί κανόνες που έχουν να κάνουν με την λειτουργία του χώρου: το κοινό του θεάτρου και κατ’επέκταση των εκθέσεων είναι πολύ μεγαλύτερο από αυτό που επισκέπτεται μια έκθεση σε έναν αμιγώς εκθεσιακό χώρο και υπάρχουν κανόνες ασφαλείας και περιορισμοί, όπως επίσης περιορισμοί σε σχέση με το κτίριο Τσίλλερ που είναι διατηρητέο. Την ίδια στιγμή για όλους αυτούς τους λόγους το εγχείρημα είναι πολύ ενδιαφέρον! Τόσο η Μάρθα όσο και ο Κώστας δούλεψαν πολύ ουσιατικά – και με ιδαίτερο σεβασμό- με τον χώρο και νομίζουμε ότι το αποτέλεσμα τους δικαιώνει απολύτως!
Πείτε μας λίγα λόγια για το κάθε ένα από τα έργα που παροσυάζονται στην έκθεση.
Ο Νίκος Κεσσανλής είναι μια εμβληματική μορφή της ελληνικής τέχνης του 1960, εκπροσωπείται με δύο ενότητες έργων του αυτής της περιόδου. H πρώτη ενότητα, από την σειρά Φαντασμαγορίες της Ταυτότητας, τον ανέδειξε σε πρωτοπόρο του κινήματος της Μηχανικής Τέχνης (Mec Art). Ο Κεσσανλής εισάγει τη χρήση της φωτογραφίας και εκτυπώνει πάνω σε φωτοευαίσθητο πανί, σκιές από «αναμορφωμένες» ανθρώπινες φιγούρες, με σαφή αναφορά στο θέατρο σκιών. H δεύτερη ενότητα Χειρονομίες, από τη συλλογή του Εθνικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης, αποτελείται ουσιαστικά από «αντι-αισθητικά» έργα. Ταλαιπωρημένα, βρώμικα και ταυτόχρονα συγκινητικά, υπενθυμίζουν την σημασία της αντίστασης στην ιστορική αμνησία. Η αντίδραση των καλλιτεχνών της γενιάς του 1960 στα κοινωνικά ζητήματα της εποχής τους γίνεται και πάλι επίκαιρη, σήμερα που η τέχνη σε μια εποχή κρίσης, καλείται να επαναδιαπραγματευτεί παρόμοια ζητήματα.
Η Μάρθα Δημητροπούλου παρουσιάζει μια νέα εγκατάσταση σχεδιασμένη για τo φουαγέ του Α εξώστη της Κεντρικής Σκηνής σε διάλογο με την παράσταση Περικλής του Σαίξπηρ. Χρησιμοποιεί πευκοβελόνες, υλικό φυσικό, ταπεινό και τόσο οικείο στην Μεσογειακή κουλτούρα. Μέσω της συσσώρευσης, η λεπτεπίλεπτη και αέρινη φόρμα της πευκοβελόνας δημιουργεί μια συνεκτική μάζα που εκτός από οπτική δύναμη, έχει και το γνωστό χαρακτηριστικό άρωμα. Το έργο καταλαμβάνει το φουαγέ σε όλο του το μήκος μεταφέροντας το έξω στο μέσα, προσφέροντας στον θεατή μια καινούργια εμπειρία του χώρου. Ο διάδρομος που σχηματίζουν οι πευκοβελόνες καταλήγει σε ένα κάστρο φτιαγμένο κι αυτό από το ίδιο υλικό. Υπαινικτικά, το σύμβολο του πλούτου και της εξουσίας υπονομεύεται από τον εύθραυστο και εφήμερο χαρακτήρα του υλικού.
O Κώστας Μπασάνος, στο γενικότερο πλαίσιο της δουλειάς του που διερευνά τη σχέση κειμένου και αρχιτεκτονικής, δημιουργεί ειδικά για τον χώρο του φουαγέ της Νέας Σκηνής μια εγκατάσταση με τίτλο This is the way the world ends, χρησιμοποιώντας τους τελευταίους -και τόσο επίκαιρους - στίχους του ποιήματος του Τ.Σ. Έλιοτ Οι κούφιοι άνθρωποι από τη συλλογή Έρημη Χώρα. Η ποίηση συνυπάρχει, και εντείνεται, με την σκληρότητα οικοδομικών ξύλων, βαμμένων με μαύρο μελάνι. Το έργο προσαρμόζεται στο χώρο και αναπτύσσεται με τρόπο που επαναπροσδιορίζει τον αρχιτεκτονικό χαρακτήρα του φουαγέ. Η επανάληψη και η αποσπασματικότητα του καλούν τον θεατή να βιώσει και να ανασυνθέσει τον στίχο του Έλιοτ καθώς περιδιαβαίνει το χώρο.
Ποια είναι τα μελλοντικά σας σχέδια;
Σχεδιάζουμε κάποιες εκδηλώσεις που αφορούν την έκθεση: μια σειρά από ιδαίτερες αφηγήσεις στον χώρο της εγκατάστασης της Μάρθας Δημητροπούλου υπό τον τίτλο ‘Ιστορίες από το δάσος’ από γνωστούς ηθοποιούς και performers, καθώς και δύο συναντήσεις-συζητήσεις, μία με τους Μάρθα Δημητροπούλου και Κώστα Μπασάνο και μία γύρω από την δουλειά και το έργο του Νίκου Κεσσανλή (1/02 και 22/02)
Μια δεύτερη έκθεση για την περίοδο Μαρτίου – Μαιου στον εσωτερικό χώρο. Και μια ιδέα για τον εξωτερικό, πίσω χώρο του θεάτρου που θα χρησιμοποιηθεί για πρώτη φορά, προκειμένου να υποδεχτεί μια εγκατάσταση/κατασκευή σχεδιασμένη από τους Architecture for Humanity, φτιαγμένη εξ’ολοκλήρου από ανακυκλωμένο υλικό του Εθνικού Θεάτρου η οποία θα υποδεχτεί μια σειρά από events (performances, συζητήσεις, προβολές κτλ). Αυτό, αν όλα πάνε καλά, προγραμματίζεται για τον Μαϊο 2012.
