Εξετάσεις ήταν και πέρασαν. Οι κατάλογοι με τις βαθμολογίες αναρτήθηκαν στα λύκεια της χώρας την περασμένη εβδομάδα και εμείς κάναμε τους υπολογισμούς: 57.715 νέοι μπαίνουν στα ΑΕΙ και στα ΤΕΙ και 32.272 μένουν εκτός. Δεν υπάρχει όμως λόγος στενοχώριας ή πανικού αφού, οι εναλλακτικές λύσεις που υπάρχουν για τη συνέχιση των σπουδών μετά το λύκειο είναι πολλές και μια έρευνα στην αγορά μπορεί να σας οδηγήσει στις πιο αξιόπιστες. Κολέγια που συνεργάζονται με ευρωπαϊκά και αμερικανικά πανεπιστήμια και οδηγούν σε Bachelor και Master, ΙΕK (δημόσια και ιδιωτικά) για αναγνωρισμένες σπουδές επαγγελματικής κατάρτισης και Εργαστήρια Ελευθέρων Σπουδών που προσφέρουν από σεμινάρια ενός έως δύο μηνών μέχρι τριετή προγράμματα αποτελούν διέξοδο για όλα τα γούστα και τα... πορτοφόλια. Η γκάμα των ειδικοτήτων είναι μεγάλη, από κλασικές όπως Μηχανολογία, Διοίκηση Επιχειρήσεων, Μάρκετινγκ, Φιλολογία, Πληροφορική και Οικονομικά έως και νέες όπως «συνοδών βουνού», «θαλασσοθεραπείας Spa», «τατουάζ» και «σιάτσου»...

Ο χάρτης των κολεγίων

Περίπου 20.000 νέοι φοιτούν στα κολέγια που εδρεύουν στη χώρα μας και χορηγούν πτυχία σε συνεργασία με πανεπιστήμια του εξωτερικού. Ο Σύνδεσμος Ελληνικών Κολεγίων έχει δέκα μέλη που συνεργάζονται με πανεπιστήμια της Μεγάλης Βρετανίας και φιλοξενούν περίπου 8.500 φοιτητές. Παράλληλα, 7.800 νέοι φοιτούν στα κολέγια που συνεργάζονται με αμερικανικά πανεπιστήμια, ενώ 3.500 παρακολουθούν μαθήματα στα κολέγια που συνεργάζονται με πανεπιστήμια άλλων χωρών της Ευρώπης όπως είναι η Γαλλία. Οι σπουδές διαρκούν τρία χρόνια και μπορούν να πραγματοποιηθούν είτε εξ ολοκλήρου στην Ελλάδα είτε εν μέρει στην Ελλάδα και εν μέρει στη χώρα όπου εδρεύει το «μητρικό» ανεπιστήμιο.

Οι ειδικότητες που προσελκύουν το μεγαλύτερο ενδιαφέρον των σπουδαστών είναι οι εξής: Διοίκηση Επιχειρήσεων, Ψυχολογία, Ναυτιλιακά, Αρχιτεκτονική, Μηχανολογία, Μάρκετινγκ, Μάνατζμεντ, Πληροφορική, Οικονομικά - Χρηματοοικονομικά και Διαιτολογία. Υπάρχουν κολέγια που προσφέρουν πολλές από τις παραπάνω ειδικότητες και άλλα τα οποία είναι «μονοθεματικά», με ειδικότητες ενός και μόνου κλάδου, όπως Γραφικές Τέχνες, Τουρισμό, Ναυτιλία, Πληροφορική ή Τηλεπικοινωνίες. Όσο για τα δίδακτρα, κυμαίνονται από 5.000 έως 7.000 ευρώ ετησίως για τις προπτυχιακές σπουδές και από 10.000 έως 12.000 ευρώ ετησίως για τις μεταπτυχιακές.

Το πρώτο βήμα για όσους θέλουν να σπουδάσουν στα κολέγια είναι να ελέγξουν την ποιότητα των σπουδών που προσφέρουν, απευθυνόμενοι στις ανάλογες εκπαιδευτικές Αρχές. Το Βρετανικό Συμβούλιο μπορεί να ενημερώσει για τα βρετανικά πανεπιστήμια, το Ίδρυμα Φουλμπράιτ για τα αμερικανικά και το Γαλλικό Ινστιτούτο για τα γαλλικά.

Λίγο πριν την αναγνώριση

Έχουν περάσει 19 χρόνια από τότε που δημιουργήθηκαν τα κολέγια. Τότε υπεγράφη η Οδηγία 48 για την αναγνώριση των πτυχίων των ευρωπαϊκών πανεπιστημίων και τα πρώτα παραρτήματα έκαναν την εμφάνισή τους στην Ελλάδα. Από τότε αγνοείται η ύπαρξη των κολεγίων, δεν εφαρμόζεται η ευρωπαϊκή Οδηγία και απειλείται η Ελλάδα με καταδίκες από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο. Εν αναμονή μιας τέτοιας καταδικαστικής απόφασης βρίσκεται αυτή την περίοδο η σημερινή ηγεσία του υπουργείου Παιδείας. Οι εξελίξεις αυτές οδήγησαν τον υπουργό Παιδείας Ευριπίδη Στυλιανίδη να ανακοινώσει πρόσφατα ότι το θέμα των κολεγίων θα πρέπει να έχει κλείσει έως το τέλος του 2008. Άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο άμεσα, ενδεχομένως και μέσα στο καλοκαίρι, να προωθηθεί νομοθετική πρωτοβουλία που θα ρυθμίζει τη λειτουργία των κολεγίων και να ενσωματωθεί η κοινοτική Οδηγία 36 του 2005, με την οποία αναγνωρίζονται τα επαγγελματικά δικαιώματα των αποφοίτων τους. «Σε κάθε περίπτωση, το θέμα των κολεγίων θα έχει λυθεί πριν αλλάξει ο χρόνος» είπε χαρακτηριστικά ο κ. Στυλιανίδης.

Σύμφωνα με πηγές από το υπουργείο Παιδείας, τα κολέγια που λειτουργούν στην Ελλάδα θα πρέπει απαραιτήτως να πληρούν τις ίδιες προϋποθέσεις εκπαίδευσης και να απονέμουν τους ίδιους τίτλους σπουδών με το «μητρικό» πανεπιστήμιο στο εξωτερικό, για να μπορέσουν οι απόφοιτοί τους να έχουν αναγνωρισμένα επαγγελματικά δικαιώματα. Ο έλεγχος αυτός θα γίνεται από το υπουργείο Παιδείας σε συνεργασία με τις αρμόδιες Αρχές της χώρας όπου εδρεύει το «μητρικό» Πανεπιστήμιο.

Κωδικός ΙΕΚ

Χιλιάδες νέοι επιλέγουν τη λύση των δημόσιων και ιδιωτικών IEK που προσφέρουν επαγγελματική κατάρτιση σε ειδικότητες που έχουν ζήτηση στην αγορά. Σήμερα λειτουργούν 52 ιδιωτικά ΙΕΚ με περίπου 18.000 φοιτητές και 114 δημόσια ΙΕΚ στα οποία σπουδάζουν 18.702 φοιτητές. Τα δίδακτρα που απαιτούνται για τη φοίτηση ανέρχονται σε 367 ευρώ ανά εξάμηνο για τα δημόσια ΙΕΚ, ενώ στα ιδιωτικά ξεπερνούν τα 2.000 ευρώ.

Τα Ινστιτούτα Επαγγελματικής Κατάρτισης, είτε δημόσια είτε ιδιωτικά, είναι αναγνωρισμένα από το κράτος. Οι σπουδές διαρκούν τέσσερα εξάμηνα και προσφέρουν σε πιστοποιητικά αποφοίτησης. Στη συνέχεια οι απόφοιτοι των ΙΕΚ μπορούν να υποβληθούν σε εξετάσεις ενώπιον ειδικής επιτροπής, προκειμένου να αποκτήσουν το δίπλωμα της ειδικότητάς τους. Οι εγγραφές στα ΙΕΚ γίνονται το Σεπτέμβριο, ενώ τα μαθήματα αρχίζουν κατά το πρώτο δεκαήμερο του Οκτωβρίου.

Ιδιωτικά: Τα τελευταία δύο χρόνια στα ιδιωτικά ΙΕΚ υπάρχει προτίμηση σε ειδικότητες που σχετίζονται με την Πληροφορική, τα Παιδαγωγικά και την Προσχολική Αγωγή, την Οικονομία και τη Διοίκηση, την Αισθητική και τη Μαγειρική. Επίσης, ορισμένα ιδιωτικά ΙΕΚ συνεργάζονται και με πανεπιστήμια του εξωτερικού, κυρίως της Μεγάλης Βρετανίας, αν κανείς επιθυμεί να συνεχίσει τις σπουδές τους σε ανώτερο επίπεδο. Οι σπουδές, σ' αυτήν την περίπτωση διαρκούν τρία έτη και οδηγούν σε πτυχίο Bachelor.

Δημόσια: Οι πιο δημοφιλείς ειδικότητες όσον αφορά τα δημόσια ΙΕΚ είναι: τεχνικός εφαρμογών πληροφορικής, ειδικός μηχανογραφημένου λογιστηρίου, ειδικός εφαρμογών αισθητικής, διοικητικό και οικονομικό στέλεχος επιχειρήσεων και τεχνικός τεχνολογίας ίντερνετ. Οι ειδικότητες που προσφέρονται είναι πολλές περισσότερες και αφορούν την Προσχολική Αγωγή, την Κομμωτική, τις Γραφικές Τέχνες, τη Διακόσμηση και τη Μαγειρική. Η επιλογή των υποψηφίων στα δημόσια ΙΕΚ γίνεται δύο φορές το χρόνο με βάση τέσσερα βασικά κριτήρια: το βαθμό του τίτλου σπουδών, την ηλικία του υποψηφίου, την επαγγελματική εμπειρία στην ειδικότητα που επέλεξε ο υποψήφιος και την οικογενειακή κατάσταση (παιδί πολύτεκνης οικογένειας).

Στο... δρόμο για τα ΤΕΙ

Η πρόταση η οποία, μέχρι στιγμής τουλάχιστον, φαίνεται να προκρίνεται για να μπορέσουν οι απόφοιτοι των ΙΕΚ να μπουν στην τριτοβάθμια εκπαίδευση είναι το σύστημα πιστωτικών μονάδων. Στόχος είναι να συσταθούν κοινά προγράμματα σπουδών για όλα τα ΙΕΚ ώστε σε κάθε γνωστικό αντικείμενο ο απόφοιτος να αποκτά πιστωτικές μονάδες με βάση τα μαθήματα τα οποία έχει ολοκληρώσει με επιτυχία. Έτσι θα διευκολύνεται η μετάβαση από ΙΕΚ σε ΙΕΚ, αλλά και από χώρα σε χώρα εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το σύστημα αυτό αναμένεται να λειτουργήσει και στο πλαίσιο του «Ευρωδιαβατηρίου», το οποίο είναι ουσιαστικά ο φάκελος του κάθε εργαζομένου (πτυχία, εξειδικεύσεις, εργασιακή εμπειρία κ.ά.) που ζητά μια θέση στην ευρωπαϊκή αγορά εργασίας. Η απόκτηση συγκεκριμένων πιστωτικών μονάδων σε κάθε αντικείμενο της ειδικότητας μπορεί να αποτελεί τον πρώτο όρο ώστε ο πτυχιούχος να κατοχυρώνει δικαίωμα συνέχισης των σπουδών στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Για τη συνέχεια, ως καταλληλότερη λύση προκρίνεται να υπάρχει ένα σύστημα εξετάσεων το οποίο θα μοιάζει με τις υπάρχουσες κατατακτήριες. Η επιτυχία σε αυτές τις εξετάσεις θα κατατάσσει τους πτυχιούχους ΙΕΚ σε κάποιο εξάμηνο των ΤΕΙ.

Για όσους αντέχουν το οικονομικό βάρος, υπάρχει βέβαια και η λύση των σπουδών σε πανεπιστήμια του εξωτερικού. Αγαπημένος προορισμός είναι η Μεγάλη Βρετανία όπου φοιτούν περίπου 20.000 Ελληνες σε προπτυχιακά και μεταπτυχιακά προγράμματα. Νομική, Πληροφορική και Οικονομικά είναι οι ειδικότητες με τη μεγαλύτερη ζήτηση.

Είναι αλήθεια ότι η εικόνα στην ιδιωτική μεταλυκειακή εκπαίδευση στην Ελλάδα είναι χαοτική. Γι' αυτό, πριν λάβετε τις τελικές αποφάσεις σας, χρήσιμο θα ήταν να έρθετε σε επαφή με τους ιδιοκτήτες και τους δασκάλους των εκπαιδευτηρίων, να ρωτήσετε για τα προγράμματα σπουδών, να δείτε τις κτιριακές εγκαταστάσεις για να διαπιστώσετε πόσο καλά οργανωμένα είναι. Έτσι θα αποφύγετε τυχόν παγίδες ή ωραιοποιήσεις που βλάπτουν όσο και οι... δαιμονοποιήσεις.