Η Roma Gallery παρουσιάζει την έκθεση Τζαμάλες, την πρώτη ατομική παρουσίαση ζωγραφικών έργων και cut-out γλυπτών του Δημήτρη Γερούκαλη στη γκαλερί. Η έκθεση εγκαινιάζεται την Τρίτη 17 Μαρτίου 2026 στις 19:00 και θα διαρκέσει έως το Σάββατο 11 Απριλίου 2026. Την επιμέλεια υπογράφει η ιστορικός τέχνης Άλια Τσαγκάρη.

 

Αντλώντας έμπνευση από τελετουργικές πρακτικές και εικονογραφικές παραδόσεις της Ηπείρου και της ευρύτερης περιοχής των Βαλκανίων, η έκθεση Τζαμάλες παρουσιάζει ένα νέο σώμα ζωγραφικών έργων σε καμβά και cut-out γλυπτών που δημιουργήθηκαν τον τελευταίο χρόνο. Συνδυάζοντας σχηματοποιημένη παραστατικότητα και έντονο χρώμα σε ένα διακριτό οπτικό ιδίωμα, ο Δημήτρης Γερούκαλης συγκροτεί πολυστρωματικές συνθέσεις στις οποίες τελετουργικές πυρές, υβριδικά πλάσματα, όπως ο Φοίνικας και άλλα φολκλορικά πτηνά, στυλιζαρισμένα αρχιτεκτονικά τοπία όπως Η Πύλη του Αγίου Γεωργίου και Το Χάνι Τζαμάλ, καθώς και μυθικές μορφές λειτουργούν ως επαναλαμβανόμενα μοτίβα που επανέρχονται μέσω απλουστευμένων, τυποποιημένων ή παραμορφωμένων σχημάτων.

 

Η νέα ζωγραφική και γλυπτική εργασία του Γερούκαλη συνιστά μια ιδιότυπη ενότητα που ταλαντεύεται ανάμεσα στην οικειότητα ενός πανβαλκανικού αποθετηρίου οπτικών αναφορών και την αμεσότητα της διαδικτυακής εικονογραφίας. Μέσα από ετερόκλητες αναφορές, μοτίβα και χρωματικές διακυμάνσεις, τα έργα της έκθεσης αναδεικνύουν τον ρόλο της φωτιάς ως ανανεωτικής και εξαγνιστικής δύναμης. Αν και ο Γερούκαλης αντλεί εκτενώς από το έθιμο της τζαμάλας των Ιωαννίνων, η θεματογραφία του μετατοπίζεται σταδιακά από το τοπικό προς το καθολικό, καθώς το τελετουργικό της φωτιάς μετατρέπεται σε σύμβολο συλλογικής ταυτότητας και του κύκλου της ζωής σηματοδοτώντας τη μετάβαση από τον χειμώνα στην άνοιξη.

 

Ανάμεσα στα έργα παρουσιάζονται αρκετές ζωγραφικές συνθέσεις στις οποίες η τζαμάλα αποτελεί το κεντρικό μοτίβο, όπως Τζαμάλα IΙ και Τζαμάλα IV. Εστιάζοντας σε αυτές τις τελετουργικές πυρές, που ιστορικά κατασκευάζονταν σε πυραμιδοειδή σχήματα ώστε να φλέγονται με μεγαλύτερη ένταση, ο Γερούκαλης αντλεί και παγιώνει αυτό που οι εθνογράφοι περιγράφουν ως ένα "καθαρτήριο" γεγονός που προετοίμαζε την κοινότητα για ανανέωση, όπως ακριβώς και ο μυθικός Φοίνικας που αναγεννάται από τις φλόγες του και εμφανίζεται σε πολλές από τις συνθέσεις του καλλιτέχνη. Σε άλλα έργα, σχηματοποιημένα αρχιτεκτονικά συμπλέγματα και φλόγες με έντονα περιγράμματα αποδίδονται μέσα σε επίπεδα πεδία κορεσμένου χρώματος. Στην Πύλη του Αγίου Γεωργίου και το Ιτς Καλέ, μνημειακές πύλες και οχυρωματικές κατασκευές εμφανίζονται ως αρχετυπικά σύμβολα, ενώ στον Πέτσο της Φωτιάς και το Χέρι του Προμηθέα η φωτιά αποκτά εμφανώς μυθολογική διάσταση. Σε ολόκληρη την ενότητα, μιξογενή ζώα, φλόγες αλλά και φλεγόμενα φυτικά μοτίβα κυριαρχούν ως οπτικά σήματα μέσα σε μια κοινή γλώσσα. 

 

Σε αντίθεση με τη χωρική απροσδιοριστία που χαρακτηρίζει πολλά έργα, όπως τα Άρδευση με Φλόγα, Περίπολος και Φωτιά στην Πόλη, ορισμένες συνθέσεις μεταξύ των οποίων Λιγκιάδες, Λογγάδες, Ιτς Καλέ και Χάνι Τζαμάλ αναφέρονται σε συγκεκριμένες τοποθεσίες. Σε αυτά τα έργα, αρχιτεκτονικά στοιχεία, φλόγες και συμβολικές μορφές επιβάλλονται σε επίπεδα πεδία έντονου χρώματος, εγγράφοντας το τελετουργικό της φωτιάς σε γνωστά και οικεία τοπόσημα. 

 

Η έκθεση περιλαμβάνει επίσης μια μεγάλης κλίμακας εγκατάσταση που αποτελείται από επιμέρους cut-out γλυπτά, των οποίων τα γραμμικά περιγράμματα αντλούν από την ίδια πανβαλκανική οπτική παράδοση, ενώ παράλληλα παραπέμπουν στη δισδιάστατη λογική της ψηφιακής εικόνας. Ιδιαίτερα σχηματοποιημένες, οι φόρμες αυτές λειτουργούν ταυτόχρονα ως σύμβολα και ως σύγχρονα διακοσμητικά μοτίβα. Το αποτέλεσμα είναι μία εγκατάσταση γλυπτικών στοιχείων που εμφανίζονται ταυτόχρονα αρχαϊκά και σύγχρονα, επεκτείνοντας την εικαστική έρευνα του καλλιτέχνη στον χώρο.

 

Συνυφαίνοντας βαθιά ριζωμένα τελετουργικά στοιχεία με ετερόκλητες οπτικές αναφορές και έντονες χρωματικές δομές, ο Γερούκαλης συγκροτεί ένα πεδίο όπου οι παλιές κοινοτικές ανησυχίες για παραγωγικότητα, επιβίωση και εποχική ανανέωση συναντούν τους επιταχυνόμενους οπτικούς ρυθμούς του εικοστού πρώτου αιώνα. Σε όλη την έκθεση, η φωτιά αναδύεται ως επαναλαμβανόμενο σύμβολο μεταμόρφωσης, προστασίας και συλλογικής συνάθροισης, επαναπροσδιορισμένο μέσα από μια σύγχρονη ζωγραφική γλώσσα που γεφυρώνει τη λαϊκή παράδοση με τη θραυσματική εικόνα του παρόντος.

 

Λίγα λόγια για τον καλλιτέχνη

Ο Δημήτρης Γερούκαλης (γ. 1997, Ιωάννινα, Ελλάδα) είναι σύγχρονος καλλιτέχνης το έργο του οποίου διακρίνεται για το πληθωρικό χρώμα, την υβριδική βαλκανική εικονογραφία και μια ιδιαίτερη προσέγγιση που ο ίδιος έχει περιγράψει ως μπανταλή, χρησιμοποιώντας τον ιδιωματικό όρο για να δηλώσει το ετερογενές μείγμα πηγών και μοτίβων που δομεί το έργο του. Εργαζόμενος κυρίως στη ζωγραφική και σε cut-out γλυπτά, ο Γερούκαλης συνδυάζει φαινομενικά ετερόκλητες αναφορές από παραδοσιακά λαϊκά μοτίβα της Ηπείρου και της ευρύτερης βαλκανικής περιοχής, συγκεράζοντας την παραδοσιακή ζωγραφική με την ψηφιακή αισθητική. Ο Γερούκαλης σπούδασε στο Τμήμα Εικαστικών Τεχνών και Επιστημών της Τέχνης του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων και ολοκλήρωσε το Μεταπτυχιακό Εικαστικών Τεχνών (MFA) στην Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών της Αθήνας το 2025. Έχει συμμετάσχει σε ομαδικές εκθέσεις και παρουσιάσεις, ενώ έργα του βρίσκονται σε ιδιωτικές και δημόσιες συλλογές. Ζει και εργάζεται στην Αθήνα.