Παρακαλούμε απενεργοποιήστε το Adblocker για να έχετε πλήρη πρόσβαση στο περιεχόμενο και τις υπηρεσίες μας. Δείτε πώς.
Βρήκατε κάποιο λάθος ή παράλειψη;     Επικοινωνήστε μαζί μας  »
ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΣΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ ΓΙΑ ΚΙΝΗΤΑ
 

Μήπως πρέπει να καταργηθεί εντελώς το Νόμπελ Λογοτεχνίας;

Μετά από τόσα σκάνδαλα και τόση μυστικοπάθεια, ίσως έχει φτάσει η ώρα να λάβει τέλος ο θεσμός ή έστω να αναλογιστούμε, μετά από 124 χρόνια, ποια είναι πλέον η συνεισφορά του στο πολιτιστικό τοπίο

Βιασμός, σεξουαλική κακοποίηση, εσωτερικές διενέξεις, μυστικά, οικονομικές ατασθαλίες: όλα τα είχε το σκάνδαλο που ξέσπασε με φόντο το Νόμπελ Λογοτεχνίας όταν το Νοέμβριο του 2017 η σουηδική εφημερίδα Dagens Nyheter αποκάλυψε τις καταγγελίες δεκαοχτώ γυναικών εναντίον του 71χρονου Γαλλο-Σουηδού φωτογράφου Ζαν-Κλοντ Αρνό.

 

Ο Αρνό δεν ήταν μόνο σύζυγος της Καταρίνα Φρόστενσον, μέλους της Σουηδικής Ακαδημίας που είναι υπεύθυνη για το Νόμπελ Λογοτεχνίας, αλλά, όπως ο ίδιος κόμπαζε, το «19ο μέλος της επιτροπής».

 

Εκτός από μια σωρεία σεξουαλικών κακουργημάτων σε διάστημα είκοσι ετών, κάποια από τα οποία έλαβαν χώρα σε χώρους ιδιοκτησίας της Ακαδημίας, ο Αρνό κατηγορήθηκε και για άλλες παράνομες δραστηριότητες, όπως η διαρροή των ονομάτων των βασικών υποψηφίων, τα οποία γίνονται κάθε χρόνο αντικείμενο έντονης στοιχηματικής δραστηριότητας.

 

Τον περασμένο Οκτώβριο που καταδικάστηκε ο Αρνό σε δύο χρόνια φυλάκιση, επτά από τα δεκαοχτώ μέλη της Ακαδημίας είχαν ήδη παραιτηθεί ενώ είχε αποφασιστεί ότι δεν θα απονεμηθεί βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας για το 2018.

 

 

Το ίδιο το Ίδρυμα Νόμπελ μάλιστα, κατηγόρησε ανοιχτά πριν λίγο καιρό την Ακαδημία ότι «έχει καλλιεργήσει μια ερμητική κουλτούρα όσον αφορά στα βραβεία».

 

Στο διάστημα που μεσολάβησε μέχρι σήμερα, κακήν κακώς η επιτροπή της Ακαδημίας ξαναμάζεψε τα κομμάτια της, ενώ το Ίδρυμα Νόμπελ είχε ανακοινώσει ότι το 2019 θα απονεμηθούν δύο βραβεία για να καλυφθεί το περσινό κενό.

 

Σύμφωνα με ακόμα πιο πρόσφατη ανακοίνωση (την εβδομάδα που μας πέρασε), το Ίδρυμα δήλωσε επίσης ότι, αναγνωρίζοντας τα ζητήματα που προέκυψαν από το σκάνδαλο Αρνό, διόρισε πέντε εξωτερικά μέλη της Ακαδημίας για να βοηθήσουν στην επιλογή των υποψηφίων, σημειώνοντας παράλληλα ότι θα απομακρυνθεί άμεσα όποιο μέλος βρεθεί υπόλογο για δραστηριότητα που μπορεί να εκθέσει το κύρος του θεσμού.

 

Η βασιλική οικογένεια της Σουηδίας κατά τη διάρκεια μιας πρόσφατης απονομής του βραβείου... Φωτογραφία: Το Ίδρυμα Nobel
Η βασιλική οικογένεια της Σουηδίας κατά τη διάρκεια μιας πρόσφατης απονομής του βραβείου... Φωτογραφία: Το Ίδρυμα Nobel

 

Γνωρίζουμε ότι η Ακαδημία εξετάζει γύρω στις 200 υποψηφιότητες τον Φεβρουάριο, κατόπιν ανακοινώνει μια λίστα τον Μάιο και μια τελική λίστα πέντε υποψηφίων το καλοκαίρι, αλλά δεν έχουμε ιδέα πώς ακριβώς επιλέγεται ο νικητής, αφού τα πρακτικά είναι σφραγισμένα και μπορούν να αποκαλυφτούν μετά από 50 χρόνια.

 

Το ίδιο το Ίδρυμα Νόμπελ μάλιστα, κατηγόρησε ανοιχτά πριν λίγο καιρό την Ακαδημία ότι «έχει καλλιεργήσει μια ερμητική κουλτούρα όσον αφορά στα βραβεία».

 

Μήπως τελικά έχει φτάσει η ώρα να λάβει τέλος ο θεσμός του βραβείου Νόμπελ Λογοτεχνίας; Ή έστω να αναλογιστούμε, μετά από 124 χρόνια, ποια είναι πλέον η συνεισφορά του στο πολιτιστικό σύμπαν;

 

Ο Άλφρεντ Νόμπελ (1833-1896) δημιούργησε την τεράστια περιουσία του, όταν εφηύρε, μεταξύ άλλων, το δυναμίτη.... Φωτογραφία: Το Ίδρυμα Nobel
Ο Άλφρεντ Νόμπελ (1833-1896) δημιούργησε την τεράστια περιουσία του, όταν εφηύρε, μεταξύ άλλων, το δυναμίτη.... Φωτογραφία: Το Ίδρυμα Nobel

 

Το αμφιλεγόμενο (πλέον) Νόμπελ Λογοτεχνίας


Αντίθετα από τα υπόλοιπα βραβεία, το Νόμπελ Λογοτεχνίας μοιάζει συχνά να υπάρχει μόνο προς διαιώνιση της ίδιας του της – αμφιλεγόμενης - υπόστασης.

 

Το κλειστό κύκλωμα που το αναδεικνύει αντιπροσωπεύει ό,τι πιο αρνητικό ισχύει για τον εκδοτικό χώρο: ένα κλειστό κύκλωμα αποφασίζει τι συνιστά μεγάλη λογοτεχνία.

 

Η επιτροπή έχει τη δύναμη να διαμορφώνει το φιλολογικό τοπίο, κρατά όμως τις επιλογές της μυστικές, γεγονός που αιτιολογεί υπαινιγμούς για μεροληψία και διακρίσεις.

 

O Γιώργος Σεφέρης με την πριγκίπισα Σίβυλλα της Σουηδίας, κατά τη διάρκεια της τελετής απονομής του Νόμπελ Λογοτεχνίας, το οποίο κέρδισε το 1963
O Γιώργος Σεφέρης με την πριγκίπισα Σίβυλλα της Σουηδίας, κατά τη διάρκεια της τελετής απονομής του Νόμπελ Λογοτεχνίας, το οποίο κέρδισε το 1963

 

 

Υπάρχουν και κάποιες φορές επίσης, όπως το 2016 που πήρε το βραβείο ο Μπομπ Ντύλαν, που μοιάζει σαν να έχουν να κάνουν οι αποφάσεις τους λιγότερο με την προώθηση της λογοτεχνίας και περισσότερο με την αναζήτηση μιας αμφιλεγόμενης δημοσιότητας.

 

Μόνο 14 από τα 100 βραβεία που έχουν απονεμηθεί πήγαν σε γυναίκες, ελάχιστα σε μη λευκούς, ενώ τα «αγγλόφωνα» Νόμπελ Λογοτεχνίας είναι διπλάσια από τα αντίστοιχα της επόμενης πιο βραβευμένης γλώσσας, της γαλλικής.

 

Μόνο 14 από τα 100 βραβεία που έχουν απονεμηθεί πήγαν σε γυναίκες, ελάχιστα σε μη λευκούς, ενώ τα «αγγλόφωνα» Νόμπελ Λογοτεχνίας είναι διπλάσια από τα αντίστοιχα της επόμενης πιο βραβευμένης γλώσσας, της γαλλικής.

 

Το Νόμπελ Λογοτεχνίας πρέπει να γίνει πιο διάφανο ως διαδικασία και πιο ανοιχτό στις επιλογές του, αλλιώς σύντομα δεν θα έχει κανένα λόγο ύπαρξης.

 

Κι αυτό θα προκαλέσει ζημιά στους σημαντικούς λογοτέχνες, διότι παρόλο που το χρηματικό έπαθλο που αποδίδεται στον νικητή δεν είναι διόλου ευκαταφρόνητο (ποικίλει ανάλογα με τη χρονιά – το 2017, ο Κάζουο Ισιγκούρο έλαβε 9 εκατομμύρια κορώνες, δηλαδή 968.805 δολάρια με την τότε αναλογία), το γενικό πρεστίζ προέρχεται από τον τίτλο του «κατόχου Νόμπελ», η αξία του οποίου αυξάνεται ή μειώνεται ανάλογα με το κύρος της Ακαδημίας.

 

Το σκάνδαλο Αρνό αποκάλυψε όλη τη νοσηρότητα που υφέρπει σε τέτοιους οργανισμούς: τις μικροπρέπειες, την πομπώδη αυταρέσκεια, την κατάχρηση της επιρροής που απολαμβάνουν τα επίτιμα μέλη, την ταύτιση κύρους και μυστικοπάθειας.

 

Η Ακαδημία δεν χρειάζεται να δημοσιοποιεί τα πρακτικά όλων των συσκέψεων, αλλά θα έπρεπε να είναι πιο διαφανής όσον αφορά στα κριτήρια επιλογής των υποψηφίων και να τα μοιράζεται με το κοινό επιτρέποντάς του να συμμετέχει στη δημιουργία και στην επιβράβευση των λογοτεχνικών ηρώων του.

 

 

Με στοιχεία από το Electric Literature

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Νέο σκάνδαλο στους κόλπους της Ακαδημίας Νόμπελ- Αποχωρεί η Καταρίνα Φρόστενσον
Τι έδειξε η έρευνα
Νομπελίστας επιστήμονας χάνει τους τίτλους του λόγω ρατσιστικών σχολίων
Ο Αμερικανός Τζέιμς Γουότσον επανέλαβε τα ρατσιστικά του σχόλια για τη νοημοσύνη των μαύρων
O νομπελίστας αστροφυσικός Τζορτζ Σμουτ μιλά στο LiFO.gr για την αρχή και το τέλος του κόσμου
Σε μία συζήτηση για τη ζωή, το σύμπαν, την κοσμολογία, την ευφυΐα, το παρελθόν του Κόσμου, τις μηχανές και το μέλλον του ανθρώπινου είδους, λίγο πριν τη διάλεξή του στο Ίδρυμα Ευγενίδου
Γιατί ο Ζαν Πολ Σαρτρ αρνήθηκε να παραλάβει το Νόμπελ λογοτεχνίας;
"Ο συγγραφέας πρέπει να αρνηθεί να μετατρέψει τον εαυτό του σε όργανο"
Ο Μπομπ Ντίλαν πήγε να παραλάβει το Νόμπελ Λογοτεχνίας φορώντας κουκούλα
Σύμφωνα με σουηδικό μέσο που δημοσίευσε τη φωτογραφία

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Τα κορίτσια της Αμπα συζητούν για τη συναίνεση
H Λένα Φουτσιτζή μίλησε με μια παρέα γυναικών που, συνειδητοποιώντας την ακαταλληλότητα της νομοθεσίας σχετικά με τον βιασμό και την απόλυτη απουσία της έννοιας της συναίνεσης από αυτήν, αποφάσισε να επικεντρωθεί στην αλλαγή της
Θα επιτρεπόταν να κυκλοφορήσει η «Λολίτα» του Ναμπόκοφ στην εποχή μας;
Το βιβλίο πάντως είχε γνωρίσει προβλήματα ακόμα και πολύ πριν τα σύγχρονα «μυγιάγγιχτα» ήθη όπως εκφράζονται υποτίθεται από τους millennials
Χρήστος Ζυγομαλάς, ο αφανής πρωτοπόρος της αντικουλτούρας
Η Βάνια Σιδέρη, σύζυγος και συνεργάτις του πρόσφατα αποδημήσαντος μουσικού, καλλιτέχνη και συγγραφέα Χρήστου Ζυγομαλά, μιλά αποκλειστικά στη LiFO
Πότε έγιναν όλοι στο Μπρούκλιν σοσιαλιστές;
Η πρώην γειτονιά των χίπστερ μοιάζει πλέον με σοσιαλιστικό κρατίδιο και βρίσκεται στην πρώτη γραμμή της «αριστερής αναγέννησης» που συγκινεί πλέον μεγάλη μερίδα της αμερικανικής νεολαίας
Γιατί πιστεύουμε ότι οι γάτες είναι ψυχοπαθείς
Έτσι είναι το πρόσωπό τους, δεν φταίνε που δεν έχουν τους μύες που απαιτούνται για πιο ανθρώπινες εκφράσεις. Επίσης αδιαφορούν τι πιστεύουμε εμείς.
Μάνος Χατζιδάκις: Το πρόσωπο του τέρατος
Μια συλλογή των ιστορικών πια και ατρόμητων «Σχολίων» του Μάνου Χατζιδάκι που ακούστηκαν στο Γ' Πρόγραμμα της Ελληνικής Ραδιοφωνίας από τον Μάιο του 1978 μέχρι τον Απρίλιο του 1980, μοναδικών ντοκουμέντων που συνοψίζουν την πολιτική του θεώρηση και ποιητική ιδιοφυία του.
Μάνος Χατζιδάκις: Το ορνιθοκομείο
Μια συλλογή των ιστορικών πια και ατρόμητων «Σχολίων» του Μάνου Χατζιδάκι που ακούστηκαν στο Γ' Πρόγραμμα της Ελληνικής Ραδιοφωνίας από τον Μάιο του 1978 μέχρι τον Απρίλιο του 1980, μοναδικών ντοκουμέντων που συνοψίζουν την πολιτική του θεώρηση και ποιητική ιδιοφυία του.
Μάνος Χατζιδάκις: Το λαϊκό, το μάγκικο και το παλιό ρεμπέτικο
Μια συλλογή των ιστορικών πια και ατρόμητων «Σχολίων» του Μάνου Χατζιδάκι που ακούστηκαν στο Γ' Πρόγραμμα της Ελληνικής Ραδιοφωνίας από τον Μάιο του 1978 μέχρι τον Απρίλιο του 1980, μοναδικών ντοκουμέντων που συνοψίζουν την πολιτική του θεώρηση και ποιητική ιδιοφυία του.
Μάνος Χατζιδάκις: Τα κόκκινα παπούτσια και η τεχνική των σκοτεινών διαδρόμων στην τελική του μορφή
Μια συλλογή των ιστορικών πια και ατρόμητων «Σχολίων» του Μάνου Χατζιδάκι που ακούστηκαν στο Γ' Πρόγραμμα της Ελληνικής Ραδιοφωνίας από τον Μάιο του 1978 μέχρι τον Απρίλιο του 1980, μοναδικών ντοκουμέντων που συνοψίζουν την πολιτική του θεώρηση και ποιητική ιδιοφυία του.
Μάνος Χατζιδάκις: Πώς οι λιποθυμίες των άστρων δεν είναι δυνατόν να προκαλέσουν κυβερνητικούς ανασχηματισμούς
Μια συλλογή των ιστορικών πια και ατρόμητων «Σχολίων» του Μάνου Χατζιδάκι που ακούστηκαν στο Γ' Πρόγραμμα της Ελληνικής Ραδιοφωνίας από τον Μάιο του 1978 μέχρι τον Απρίλιο του 1980, μοναδικών ντοκουμέντων που συνοψίζουν την πολιτική του θεώρηση και ποιητική ιδιοφυία του.
Μάνος Χατζιδάκις: Πράξεις πολίτου και αντιδράσεις κωνώπων
Μια συλλογή των ιστορικών πια και ατρόμητων «Σχολίων» του Μάνου Χατζιδάκι που ακούστηκαν στο Γ' Πρόγραμμα της Ελληνικής Ραδιοφωνίας από τον Μάιο του 1978 μέχρι τον Απρίλιο του 1980, μοναδικών ντοκουμέντων που συνοψίζουν την πολιτική του θεώρηση και ποιητική ιδιοφυία του.
Μάνος Χατζιδάκις: Περίανδρος κατά Λύσανδρου
Μια συλλογή των ιστορικών πια και ατρόμητων «Σχολίων» του Μάνου Χατζιδάκι που ακούστηκαν στο Γ' Πρόγραμμα της Ελληνικής Ραδιοφωνίας από τον Μάιο του 1978 μέχρι τον Απρίλιο του 1980, μοναδικών ντοκουμέντων που συνοψίζουν την πολιτική του θεώρηση και ποιητική ιδιοφυία του.
Μάνος Χατζιδάκις: Περί πολιτισμού και καλλιστείων στη μουσική μας παιδεία
Μια συλλογή των ιστορικών πια και ατρόμητων «Σχολίων» του Μάνου Χατζιδάκι που ακούστηκαν στο Γ' Πρόγραμμα της Ελληνικής Ραδιοφωνίας από τον Μάιο του 1978 μέχρι τον Απρίλιο του 1980, μοναδικών ντοκουμέντων που συνοψίζουν την πολιτική του θεώρηση και ποιητική ιδιοφυία του.
Μάνος Χατζιδάκις: Όταν ελευθερωθούμε από τη δυναστεία των Τεχνών και από τη δυστυχία των καλλιτεχνών
Μια συλλογή των ιστορικών πια και ατρόμητων «Σχολίων» του Μάνου Χατζιδάκι που ακούστηκαν στο Γ' Πρόγραμμα της Ελληνικής Ραδιοφωνίας
Γιώργος Παμπούκης: «Το δίπολο δεξιά - αριστερά έχει χάσει κάθε λόγο ύπαρξης»
Στο τελευταίο του πόνημα «Τα απομεινάρια του φανατισμού - Πώς οι παρωχημένες εμμονές περί αριστεράς και δεξιάς στιγματίζουν ακόμη τη ζωή μας», ο σημαντικός στοχαστής διερευνά την εμμονική προσκόλληση στον διαχωρισμό αριστερής και δεξιάς ιδεολογίας
Συνεχίζοντας την περιήγηση στο lifo.gr, αποδέχεστε τη χρήση cookies.     Μάθετε περισσότερα.     Αποδοχή