ΟΛΑ ΕΙΝΑΙ ΕΤΟΙΜΑ για την εκτόξευση της πρώτης επανδρωμένης αποστολής στη Σελήνη μετά από 50 χρόνια, που θα πραγματοποιηθεί την 1η Απριλίου, όπως ανακοίνωσε η NASA στις 12 Μαρτίου. Όσοι παρακολούθησαν τις περιπέτειες των πρώτων πτήσεων προς τον δορυφόρο της Γης είναι αδύνατο να αποφύγουν τις συγκρίσεις μεταξύ του Apollo 8, της πρώτης αποστολής που μπήκε σε τροχιά γύρω από τη Σελήνη το 1968, και της επικείμενης που φέρει το όνομα Άρτεμις 2. Σχεδόν έξι δεκαετίες αργότερα, οι προετοιμασίες για μια νέα σεληνιακή αναμέτρηση βρίσκονται σε εξέλιξη, αλλά οι γεωπολιτικές συνθήκες είναι πολύ διαφορετικές. Σήμερα, ο ρωσικός ανταγωνισμός είναι ανύπαρκτος (αντιθέτως, η Κίνα έχει μπει γερά στο «παιχνίδι») και η αίσθηση μιας «διαστημικής κούρσας» έχει εξαφανιστεί, μαζί με την αίσθηση ενός πρωτοποριακού έπους που συνόδευε την αποστολή του Apollo 8.
Η ιδέα της αποστολής στη Σελήνη προέκυψε το καλοκαίρι του 1968. Ήταν μια πρόταση που υπέβαλε ο Τζορτζ Λόου, επικεφαλής του Διαστημικού Προγράμματος «Apollo». Το πρόγραμμα προέβλεπε μια πρώτη πτήση της κύριας κάψουλας γύρω από τη Γη τον Οκτώβριο του ίδιου έτους. Αυτή θα ακολουθούσε μια άλλη, επίσης τροχιακή, η οποία θα περιλάμβανε τον σεληνιακό θάλαμο, ο οποίος όμως δεν θα ήταν έτοιμος μέχρι την άνοιξη, κάτι που θα καθυστερούσε ολόκληρο το πρόγραμμα, θέτοντας σε κίνδυνο τον στόχο που είχε θέσει ο Τζον Φ. Κένεντι: «Ο στόχος είναι να πάμε στη Σελήνη μέσα σε αυτήν τη δεκαετία».
Εκ των υστέρων, η αποστολή του Apollo 8 ήταν μια επιχείρηση εξαιρετικά υψηλού κινδύνου, σχεδόν απερίσκεπτη. Χωρίς σεληνάκατο, το διαστημικό σκάφος διοίκησης εξαρτιόταν εξ ολοκλήρου από τον κινητήρα ελιγμών του, τόσο για να εισέλθει σε σεληνιακή τροχιά όσο και για να αποκολληθεί από αυτήν και να επιστρέψει στη Γη.
Στο μεταξύ, οι αμερικανικοί κατασκοπευτικοί δορυφόροι είχαν εντοπίσει τον ρωσικό υπερπύραυλο Ν-1 (το αντίστοιχο του Saturn V του Βέρνερ φον Μπράουν) που ήταν εγκατεστημένος στο κοσμοδρόμιο του Μπαϊκονούρ. Μπορεί να μην ήταν ακόμη λειτουργικός αλλά το βέβαιο ήταν ότι, χρησιμοποιώντας μικρότερους πυραύλους Proton, η Σοβιετική Ένωση θα μπορούσε να εκτοξεύσει μια κάψουλα τύπου Σογιούζ σε τροχιά γύρω από τη Σελήνη. Δεν θα ήταν μια επίσημη απόπειρα προσγείωσης στη Σελήνη, αλλά ο προπαγανδιστικός αντίκτυπος θα ήταν τεράστιος.
Τον Νοέμβριο του 1968, η NASA ανακοίνωσε επίσημα ότι το Apollo 8, με τα τρία μέλη του πληρώματος, τον Φρανκ Μπόρμαν, τον Τζιμ Λόβελ και τον Γουίλιαμ Άντερς, θα πήγαινε στη Σελήνη, εκμεταλλευόμενο το επόμενο «παράθυρο» εκτόξευσης τον Δεκέμβριο. Τα μέλη του θα περνούσαν τα Χριστούγεννα εκεί όπου κανένας άνθρωπος δεν είχε πάει ποτέ πριν. Υπήρχε μια αίσθηση του επείγοντος. Μέχρι τότε, η ΕΣΣΔ είχε στείλει δύο διαστημικές κάψουλες στην ίδια τροχιά. Δεν μετέφεραν ανθρώπους αλλά έναν μικρό ζωολογικό κήπο: μερικές χελώνες, μύγες, γαιοσκώληκες, φυτά, σπόρους και βακτηριακές καλλιέργειες. Αυτά ήταν τα πρώτα ζωντανά όντα που επισκέφτηκαν την περιοχή της Σελήνης.
Εκ των υστέρων, η αποστολή του Apollo 8 ήταν μια επιχείρηση εξαιρετικά υψηλού κινδύνου, σχεδόν απερίσκεπτη. Χωρίς σεληνάκατο, το διαστημικό σκάφος διοίκησης εξαρτιόταν εξ ολοκλήρου από τον κινητήρα ελιγμών του, τόσο για να εισέλθει σε σεληνιακή τροχιά όσο και για να αποκολληθεί από αυτήν και να επιστρέψει στη Γη. Δεν υπήρχε εναλλακτική λύση. Κατά πάσα πιθανότητα, οποιαδήποτε καταστροφή κατά τη διάρκεια της διαδρομής θα ήταν μοιραία. Όταν, χρόνια αργότερα, το Apollo 13 υπέστη έκρηξη δεξαμενής οξυγόνου, το πλήρωμα κατάφερε να επιβιώσει μετατρέποντας το σεληνιακό τους σκάφος σε ένα είδος σωσίβιας λέμβου. Ο κινητήρας που υποτίθεται ότι θα τους επέτρεπε να προσγειωθούν στη Σελήνη χρησιμοποιήθηκε για να τους οδηγήσει σε μια ασφαλή τροχιά επιστροφής στη Γη (μια τροχιά πολύ παρόμοια με αυτήν που έχει προγραμματιστεί για το Artemis 2). Και ήταν χάρη στην εξάντληση των αποθεμάτων τους σε αέρα, νερό και ηλεκτρική ενέργεια που κατάφεραν να ολοκληρώσουν το ταξίδι.
To Artemis 2 αντιμετωπίζει ένα παρόμοιο πρόβλημα: ούτε αυτό θα διαθέτει σεληνιακό σκάφος προσγείωσης, το οποίο αποτελεί ευθύνη της SpaceX, της εταιρείας του Ίλον Μασκ, και δεν είναι ακόμη γνωστό πότε θα πραγματοποιήσει την πρώτη του πτήση. Η σύμβαση με τη NASA απαιτεί την επίδειξη μιας επιτυχημένης καθόδου και επακόλουθης απογείωσης από τη Σελήνη υπό αυτοματοποιημένο έλεγχο, προτού της ανατεθεί η μεταφορά επιβατών. Αυτό αναμένεται να συμβεί το 2028.
Η NASA δεν ήθελε να αναλάβει το ίδιο ρίσκο όπως το 1968, ειδικά με ένα νέο διαστημικό σκάφος που έχει πετάξει μόνο μία φορά χωρίς πλήρωμα. Γι’ αυτό και το Artemis 2 δεν θα τεθεί σε τροχιά γύρω από τη Σελήνη. Θα ακολουθήσει απλώς μια τροχιά σε σχήμα οκτώ, περνώντας πάνω από την αθέατη πλευρά της πριν επιστρέψει. Ακόμα και αν όλα τα συστήματα πρόωσης παρουσιάσουν βλάβη, η επιστροφή θα είναι εξασφαλισμένη από το πρώτο κιόλας λεπτό. Για τη NASA, αυτό είναι το πιο σημαντικό.
Και τι θα κάνουν οι αστροναύτες κατά τη διάρκεια του ταξιδιού; Ουσιαστικά, θα δοκιμάσουν διεξοδικά όλα τα συστήματα του σκάφους, από τις κάμερες και τον υπολογιστή για την πλοήγηση με βάση τα αστέρια (οι αποστολές Apollo αρκούνταν σε έναν εξάντα και έναν υπολογιστή με μνήμη 38K) έως τη νέα τουαλέτα που είναι ενσωματωμένη στο δάπεδο της καμπίνας, εξοπλισμένη με πόρτα για να εξασφαλίζει κάποια ιδιωτικότητα. Πριν από μισό αιώνα, οι αστροναύτες είχαν μόνο πλαστικές σακούλες και έπρεπε να εμπιστεύονται ότι οι συνάδελφοί τους θα έκαναν τα στραβά μάτια ενώ τις χρησιμοποιούσαν.
Συγκεκριμένα, οι αστροναύτες θα εξασκηθούν στην προσέγγιση και την πτήση σε σχηματισμό, μια προπαρασκευαστική άσκηση γι' αυτό που θα πρέπει να κάνουν οι συνάδελφοί τους στην αποστολή Artemis 3, μόνο που αυτήν τη φορά θα πραγματοποιήσουν σύνδεση με το σεληνιακό σκάφος προσγείωσης. Είναι ένας συνήθης ελιγμός, τόσο σε χειροκίνητη όσο και σε αυτόματη λειτουργία: οι κάψουλες Σογιούζ και Dragon τον εκτελούν κάθε φορά που πρέπει να μεταφέρουν νέα πληρώματα στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό. Αλλά για το διαστημικό σκάφος Orion της αποστολής Artemis 2 αυτή είναι η πρώτη φορά
Οι αστροναύτες θα λειτουργήσουν ως πειραματόζωα, και όχι μόνο κατά τη διάρκεια της πτήσης. Εδώ και έξι μήνες, οι τέσσερίς τους παρέχουν δείγματα αίματος, σάλιου και ούρων που θα συγκριθούν με αυτά που θα ληφθούν κατά τη διάρκεια και μετά το ταξίδι. Η ιδέα είναι να διεξαχθεί μια μελέτη των βιοδεικτών του ανοσοποιητικού συστήματος. Έχουν επίσης δώσει δείγματα μυελού των οστών, τα οποία έχουν εμφυτευτεί σε μικρές συσκευές μεγέθους στιλό, για να δουν πώς αντιδρούν οι ιστοί στην ακτινοβολία και τη μικροβαρύτητα. Κατά τη διάρκεια της πτήσης, θα παρακολουθούνται ο ύπνος, ο κιρκαδικός ρυθμός, τα επίπεδα άγχους και η διάθεσή τους. Η προσοχή στη διάθεσή τους είναι σίγουρα ενδιαφέρουσα. Δεν έχουν όλοι την ευκαιρία να ταξιδέψουν στο Διάστημα για να θαυμάσουν, για λίγες ώρες, την πλευρά της Σελήνης που κανείς άλλος δεν μπορεί να δει.
Με στοιχεία από «El Pais»
