Τα κενά και οι ανακολουθίες της ελληνικής νομοθεσίας για την κάνναβη, τα ισχύοντα σε χώρες-«οδηγούς» όπως η Μάλτα, η Γερμανία, η Ελβετία, οι ΗΠΑ και η Ταϊλάνδη για τη φαρμακευτική, τη βιομηχανική και την ευφορική της χρήση, οι θέσεις του ΟΗΕ και του Συμβουλίου της Ευρώπης, τα αιτήματα και οι διεκδικήσεις χρηστών και ασθενών καθώς επίσης η σημαντική της συμβολή στις τοπικές και εθνικές οικονομίες σε ένα κείμενο που υπογράφουν 18 συλλογικότητες, σωματεία, λέσχες και φορείς ενόψει του φετινού Αντιαπαγορευτικού Φεστιβάλ αλλά και των επερχόμενων εκλογών:
Περισσότερο από το 12% του πληθυσμού καταναλώνει κάνναβη στην Ελλάδα, είτε για θεραπευτική, είτε για ευφορική χρήση, σύμφωνα με τις αναλύσεις των αστικών λυμάτων από το Πανεπιστήμιο Αθηνών. Εξακολουθεί, όμως, να συγκαταλέγεται στις απαγορευμένες- ελεγχόμενες ουσίες και όποιος κατέχει ή καλλιεργεί κάνναβη για προσωπική χρήση αντιμετωπίζει ποινή πλημμελήματος. Αυτή η πραγματικότητα κρατάει ομήρους τουλάχιστον 1 εκ. πολίτες και τους προσφέρει ως πελάτες στο οργανωμένο έγκλημα.
Η ιατρική και φαρμακευτική χρήση της κάνναβης έχει επιτραπεί με νόμο ήδη από το 2017, αλλά οι ασθενείς δεν έχουν προμηθευτεί ακόμα νόμιμα φαρμακευτικά σκευάσματα κάνναβης και δεν προβλέπεται να γίνει κάτι τέτοιο μέχρι τον Σεπτέμβριο του 2023 που θα έχουμε, όπως φημολογείται, την πρώτη εγχώρια παραγωγή. Δυστυχώς έχει απαγορευτεί η εισαγωγή φαρμακευτικών σκευασμάτων που κυκλοφορούν σε άλλες χώρες (εκτός από τα φάρμακα Sativex και Epidiolex που έχουν έγκριση από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων) και οι Έλληνες ασθενείς δεν έχουν στην διάθεσή τους τις θεραπευτικές επιλογές που έχουν οι κατά τ’ άλλα ισότιμοι συμπολίτες μας στην ΕΕ. Μάλιστα μερικοί από αυτούς συλλαμβάνονται ακόμα επειδή επιλέγουν να καλλιεργούν στο σπίτι τους το φάρμακό τους.
Η ιατρική και φαρμακευτική χρήση της Κάνναβης έχει επιτραπεί με νόμο ήδη από το 2017, αλλά οι ασθενείς δεν έχουν προμηθευτεί ακόμα νόμιμα φαρμακευτικά σκευάσματα κάνναβης και δεν προβλέπεται να γίνει κάτι τέτοιο μέχρι τον Σεπτέμβριο του 2023 που θα έχουμε, όπως φημολογείται, την πρώτη εγχώρια παραγωγή
Είναι τουλάχιστον υποκριτικό και αποτελεί εμπαιγμό των ασθενών και των χρηστών κάνναβης, η μεταστροφή της υπάρχουσας συντηρητικής κυβέρνησης στην εμπορική εκμετάλλευση της (φαρμακευτικής) κάνναβης μέσα από την εγκαθίδρυση ενός περιοριστικού ολιγοπωλίου και η δημόσια μεταμέλεια προβεβλημένου υπουργού στα ΜΜΕ, όσο βλέπουμε ακόμα συλλήψεις σε πολλές πόλεις, ιδιαίτερα της επαρχίας, για κατοχή μικροποσοτήτων κάνναβης ακόμα και προϊόντων βιομηχανικής κάνναβης, αλλά και τη διαπόμπευση των συλληφθέντων στα τοπικά μέσα. Εξίσου υποκριτικό είναι να επιτρέπεται η εξαγωγή ανθών κάνναβης για ιατρικούς σκοπούς, αλλά στην Ελλάδα να μην αποζημιώνεται ασφαλιστικά για τους ασθενείς και να μην είναι σίγουρο αν θα καταλήξει σε αυτούς η εγχώρια παραγωγή αποξηραμένων ανθών.
Σε όλο τον κόσμο οι πολιτικές για την κάνναβη αλλάζουν, με προμετωπίδα την ιατρική, φαρμακευτική, βιομηχανική και διατροφική χρήση, ενώ δεν είναι και λίγες οι χώρες που ετοιμάζονται να υιοθετήσουν μια συνολική ρύθμιση της κάνναβης για τους ενήλικες πολίτες της χώρας τους κατά τα πρότυπα της Ουρουγουάης, του Καναδά και των ΗΠΑ.
Η Μάλτα έγινε το 2021 η πρώτη Ευρωπαϊκή χώρα που νομιμοποιεί πλήρως την κάνναβη, θεσπίζοντας μια εθνική Αρχή για την υπεύθυνη χρήση της κάνναβης (‘ARUC’). Η κατοχή σε δημόσιο χώρο μέχρι 7 γραμμαρίων κάνναβης αποποινικοποιήθηκε για τους ενήλικες πολίτες της χώρας, οι οποίοι μπορούν να κατέχουν μέχρι 4 θηλυκά φυτά κάνναβης στο σπίτι τους και να διατηρούν σε αυτό έως και 50 γραμμάρια του φυτού. Οι ενήλικοι πολίτες μπορούν να προμηθεύονται αποξηραμένους ανθούς κάνναβης μόνο από μη-κερδοσκοπικά σωματεία που ονομάζονται Οργανώσεις Μείωσης της Βλάβης για την Κάνναβη [Cannabis Harm Reduction Association (CHRA)], που θα παρέχουν σε κάθε μέλος μέχρι 7 γραμμάρια ανθών την ημέρα ή μέχρι 50 γραμμάρια ανθών το μήνα. Τα σωματεία θα μπορούν να καλλιεργούν κάνναβη για τα μέχρι 500 μέλη τους, που πρέπει να είναι πολίτες της Μάλτας (όχι τουρίστες) όπως και οι υπάλληλοι, ενώ θα πρέπει να έχουν τουλάχιστον δύο ιδρυτικά μέλη και έναν διαχειριστή που διαμένουν μόνιμα στην Μάλτα πάνω από 5 χρόνια. Τα σωματεία θα πρέπει να έχουν γη και ασφαλείς εγκαταστάσεις στις οποίες θα καλλιεργούν κάνναβη και τα φυτά πρέπει να είναι κρυμμένα από κοινή θέα σε κλειστές δομές. Θα πρέπει να έχουν επίσης ασφαλείς εγκαταστάσεις για την πώληση, θα πρέπει να βρίσκονται τουλάχιστον 250 μακριά από σχολεία και δεν θα μπορούν να διαφημίζονται. Η δημόσια χρήση στη Μάλτα θα τιμωρείται με πρόστιμο, όπως και η κατοχή σε δημόσιο χώρο από 7 έως 28 γραμμάρια του φυτού, ενώ δεν θα επιτρέπεται η χρήση μέσα στις εγκαταστάσεις των σωματείων.
Η Γερμανία είναι η επόμενη Ευρωπαϊκή χώρα που θα νομιμοποιήσει την ευφορική χρήση για τους ενήλικους πολίτες της. Ο Υπουργός Υγείας παρουσίασε ένα «κείμενο βασικών σημείων» από την ομοσπονδιακή κυβέρνηση σχετικά με την ελεγχόμενη πώληση κάνναβης σε ενήλικες για ψυχαγωγικούς σκοπούς. Όπως δήλωσε ο Υπουργός Υγείας θέλουν να αποποινικοποιήσουν τη χρήση κάνναβης για να προστατεύσουν τα παιδιά και τους νέους, αλλά και τη δημόσια υγεία, με στόχο να μειώσουν παράλληλα τη χρήση και τη δύναμη της μαύρης αγοράς. Σύμφωνα με αυτό το κείμενο, που θα αποτελέσει τη βάση του νομοσχεδίου που θα σταλεί στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η κατοχή της κάνναβης μέχρι 20-30 γραμμάρια αποποινικοποιείται και επιτρέπεται πλέον η σπιτική καλλιέργεια μέχρι 3 φυτών. Στα ελεγχόμενα, εξειδικευμένα και αδειοδοτημένα σημεία πώλησης θα πωλείται κάνναβη μόνο εγχώριας παραγωγής, που υπολογίζεται σε περίπου 400 τόνους ετησίως. Η διαφήμιση των προϊόντων κάνναβης θα απαγορεύεται και οι συσκευασίες θα έχουν ουδέτερη σχεδίαση με αναλυτικές πληροφορίες για το περιεχόμενο. Τα προϊόντα θα συνοδεύονται επίσης από πληροφορίες σχετικά με την ασφαλή χρήση, με συμβουλές για τον περιορισμό της και ενημέρωση για την πρόληψη.
Η Ελβετία ξεκίνησε το 2021 ένα πιλοτικό πρόγραμμα σε μεγάλες πόλεις της χώρας για την προμήθεια κάνναβης για ψυχαγωγική χρήση σε ενήλικες πολίτες, μέχρι 5000 άτομα ανά πιλοτική περιοχή. Κάθε πιλοτικό θα έχει διάρκεια 5 χρόνια και θα προμηθεύει 10 γραμμάρια THC το μήνα σε κάθε συμμετέχοντα. Οι Ελβετοί υπολογίζουν ότι η κάνναβη μπορεί να συνεισφέρει 1 δισεκατομμύριο Ελβετικά φράγκα (1 δις Ευρώ) στην οικονομία τους και να δημιουργήσει περίπου 4,400 θέσεις εργασίας.
Στην Ταϊλάνδη η κάνναβη είναι νόμιμη από το καλοκαίρι του 2022 για τους πολίτες άνω των 20 ετών. Είναι ίσως το πιο φιλελεύθερο μοντέλο παγκοσμίως καθώς έχει αποποινικοποιηθεί η κατοχή για προσωπική χρήση χωρίς να έχουν τεθεί μέγιστες ποσότητες, ενώ έχει γίνει νόμιμη η σπιτική και εμπορική καλλιέργεια (χωρίς καθορισμένο αριθμό δενδρυλλίων), καθώς και η πώληση σε περισσότερα από 5000 καταστήματα χωρίς να περιορίζονται οι ποσότητες που μπορείς να αγοράσεις από αυτά. Για την καλλιέργεια, εμπορική ή σπιτική, απαιτείται η εγγραφή σε μια κρατική εφαρμογή. Η αγορά της κάνναβης στην Ταϊλάνδη εκτιμάται ότι θα φτάσει τα 1.2 δις δολάρια το 2026.
Πολλές είναι οι Ευρωπαϊκές χώρες που έχουν αποποινικοποιήσει την κατοχή κάνναβης για προσωπική χρήση de jure ή de facto, παράλληλα με την ιατρική χρήση: Ισπανία, Πορτογαλία, Τσεχία, Γερμανία, Δανία, Ιταλία, Ολλανδία, Βέλγιο, Πολωνία, Μάλτα, Λουξεμβούργο, Κροατία, Σλοβενία, Αγγλία, Αυστρία είναι μερικές από αυτές. Αντίστοιχα σε παγκόσμιο επίπεδο 30 χώρες έχουν ήδη υιοθετήσει κάποιου είδους αποποινικοποίηση της χρήσης ουσιών, ενώ το δρόμο προς την πλήρη αποποινικοποίηση της κατοχής κάνναβης για προσωπική χρήση έχουν πάρει ήδη το Μεξικό, η Κολομβία, η Κόστα Ρίκα, ο Παναμάς, η Μαλαισία, η Τζαμάικα, η Νότιος Αφρική, η Αυστραλία, και η Ουκρανία. Στις ΗΠΑ όπου 21 Πολιτείες έχουν κάνει νόμιμη τη ψυχαγωγική χρήση, ο Αμερικάνος Πρόεδρος ανακοίνωσε το 2022 την αμνηστία των φυλακισμένων για κάνναβη και αναμένεται η πλήρης νομιμοποίηση της κάνναβης σε ομοσπονδιακό επίπεδο εντός του 2023.
Η οικιακή καλλιέργεια κάνναβης είναι νόμιμη στις περισσότερες από τις Πολιτείες των ΗΠΑ που έχουν αποποινικοποιήσει την ιατρική ή τη ψυχαγωγική χρήση (3-12 φυτά ανάλογα με την Πολιτεία), αλλά και σε περίπου 30 χώρες παγκοσμίως (ενδεικτικά): Καναδάς και Μάλτα (4 φυτά), Ουρουγουάη (6 φυτά), Τσεχία, Τζαμάικα και Ολλανδία (5 φυτά), Βέλγιο (1 φυτό), Χιλή (6 φυτά), Κολομβία (20 φυτά). Τα κοινωνικά σωματεία κάνναβης (cannabis social clubs) είναι ένας θεσμός που κερδίζει έδαφος παγκόσμια και θεωρείται καλή πρακτική από την ΕΕ αφού υιοθετείται από αρκετές χώρες (περισσότερες από 13).
Σε διεθνές επίπεδο, το 2020 ο ΟΗΕ άλλαξε κατάταξη στην κάνναβη, κατόπιν συστάσεων από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας ήδη από το 2018, αναγνωρίζοντας την θεραπευτική της αξία και απελευθερώνοντας την ιατρική χρήση και την έρευνα. Επιπρόσθετα, το Συμβούλιο της Ευρώπης κάλεσε πρόσφατα τα κράτη μέλη να αναθεωρήσουν τις πολιτικές τους για τις ναρκωτικές ουσίες και να εφαρμόσουν μέτρα που στηρίζονται στα επιστημονικά δεδομένα και σέβονται τα ανθρώπινα δικαιώματα, μειώνοντας ταυτόχρονα το στίγμα και την περιθωριοποίηση για τους χρήστες. Αυτή είναι μια σημαντική αλλαγή κατεύθυνσης, από την καταστολή και την εγκληματοποίηση, στην πρόληψη και την προστασία των πολιτών.
Στην Ευρώπη πλέον, η ιατρική χρήση της κάνναβης είναι ήδη νόμιμη στην πλειοψηφία των χωρών με το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού να έχει πρόσβαση σε φαρμακευτική κάνναβη, ενώ σε 15 χώρες υπάρχει ήδη εγχώρια παραγωγή για ιατρική χρήση. Περισσότεροι από 240 χιλιάδες ασθενείς έλαβαν επίσημα φαρμακευτική κάνναβη στην Ευρώπη το 2022, ξοδεύοντας περισσότερα από 340 εκατομμύρια Ευρώ, τα οποία εκτιμάται ότι θα εκτιναχθούν στα 2.3 δις Ευρώ το 2026. Άλλωστε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει κάνει από το 2019 σύσταση στα κράτη μέλη να πάρουν στα σοβαρά την ιατρική χρήση της κάνναβης.
Σύμφωνα με μια πρόσφατη έρευνα, οι παγκόσμιες πωλήσεις της κάνναβης (CBD, φαρμακευτική και ψυχαγωγική) ξεπέρασαν το 2022 τα 44 δις Ευρώ, ενώ η παγκόσμια αγορά της κάνναβης αναμένεται να ξεπεράσει τα 100 δις Ευρώ το 2026. Το 2021 περισσότεροι από 22 εκατομμύρια Ευρωπαίοι πολίτες κατανάλωσαν κάνναβη (15.5% στις ηλικίες 15-34, 19% στις ηλικίες 15-24), ενώ περισσότεροι από 78 εκατομμύρια Ευρωπαίοι έχουν καταναλώσει κάνναβη έστω μία φορά στη ζωή τους, καθώς είναι η πιο διαδεδομένη ελεγχόμενη ουσία. Αντίστοιχα το 2022 περισσότεροι από 37 εκατομμύρια άνθρωποι στην Ευρώπη κατανάλωσαν προϊόντα CBD, αριθμός που αναμένεται να ξεπεράσει τα 62 εκατομμύρια άτομα μέχρι το 2026. Η αγορά του CBD στην Ευρώπη εκτιμάται ότι έκανε πωλήσεις περίπου 1.7 δισεκατομμύρια Ευρώ το 2022, ενώ ο τζίρος των προϊόντων CBD εκτιμάται ότι θα φτάσει τα 2.6 δισεκατομμύρια Ευρώ το 2026. Στις ΗΠΑ το 2022 καταγράφηκαν περίπου 428 χιλιάδες θέσεις εργασίας γύρω από τη κάνναβη, με τη κάνναβη να δημιουργεί περίπου 280 νέες θέσεις εργασίας κάθε ημέρα την ίδια χρονιά, σημειώνοντας αύξηση 33% σε σχέση με το 2021.
Για εμάς η κάνναβη είναι το νέο αμπέλι και η νέα ελιά για την Ελλάδα και τα προϊόντα κάνναβης το νέο κρασί και το νέο ελαιόλαδο. Όχι μόνο έχουν την ίδια δυναμική ως αγορά για παγκόσμια διείσδυση, αλλά και θα έπρεπε να ρυθμίζονται με τον ίδιο τρόπο, σε ότι αφορά τη σπιτική και εμπορική παραγωγή και πώληση, όπως συμβαίνει και με τις μικροζυθοποιίες ή/και η σπιτική παραγωγή μπύρας και κρασιού. Καταλαβαίνουμε όμως ότι η μετάβαση από τη παράνομη στη νόμιμη αγορά προϋποθέτει ρεαλιστικά βήματα, παρακολούθηση και καταγραφή των αποτελεσμάτων σε βάθος χρόνου. Σε αυτό το πλαίσιο, η νόμιμη ρύθμισης της κάνναβης για τους ενήλικους πολίτες στην Ελλάδα, σε αρμονία με την κουλτούρα και την παράδοση της χώρας, θα μπορούσε να επιτευχθεί ακολουθώντας τα παρακάτω απλά βήματα:
• Αποποινικοποίηση της δημόσιας κατοχής τουλάχιστον 50 γραμμαρίων κάνναβης για προσωπική (ιατρική και ευφορική), χρήση από ενήλικες πολίτες, καθώς και της οικιακής καλλιέργειας τουλάχιστον 6 θηλυκών φυτών κάνναβης (10 στην περίπτωση ασθενών), με αντίστοιχες ποσότητες σε γραμμάρια για κατοχή στο σπίτι. Παροχή συμβουλευτικής υποστήριξης για την ασφαλή παραγωγή κάνναβης σε οικιακό περιβάλλον, όπως συμβαίνει σε ΗΠΑ και Καναδά.
• Ίδρυση Εθνικού Οργανισμού (ή Υπηρεσίας) Κάνναβης, που θα εφαρμόσει το ρυθμιστικό πλαίσιο για την παραγωγή, επεξεργασία- μεταποίηση και πώληση προϊόντων κάνναβης για ιατρική, βιομηχανική και ευφορική χρήση. Υιοθέτηση μητρώου Ασθενών.
• Θεσμοθέτηση ιατρικών και κοινωνικών, μη-κερδοσκοπικών, σωματείων κάνναβης που θα καλλιεργούν και θα διαθέτουν προϊόντα κάνναβης αποκλειστικά σε συγκεκριμένο αριθμό μελών, καθώς και εξειδικευμένων αδειοδοτημένων σημείων πώλησης προϊόντων κάνναβης για ιατρικούς και ευφορικούς σκοπούς.
• Υιοθέτηση προτύπων για την διασφάλιση της ποιότητας στην παραγωγή, συσκευασία, τιτλοποίηση και πώληση των προϊόντων κάνναβης. Ανάπτυξη συμπεριληπτικών διαδικασιών αδειοδότησης για την καλλιέργεια, μεταποίηση και πώληση προϊόντων κάνναβης για ιατρικούς και ευφορικούς σκοπούς.
• Αποζημίωση των φαρμακευτικών προϊόντων κάνναβης από τη δημόσια ασφάλιση και υιοθέτηση ειδικού φόρου κατανάλωσης για τα καπνικά προϊόντα (ψυχαγωγικής) κάνναβης σε ποσοστό που να μην ξεπερνάει τον αντίστοιχο φόρο των ηλεκτρονικών τσιγάρων. Υιοθέτηση πλαφόν στα περιθώρια κέρδους και στη φορολόγηση για να μην βγαίνει πιο υψηλή τιμή σε σχέση με την κάνναβη του μαύρου εμπορίου.
• Ευρεία εκστρατεία ενημέρωσης για την ασφαλή χρήση της κάνναβης, καθώς και για τους κινδύνους και τα οφέλη από την χρήση προϊόντων κάνναβης. Εκτενή προγράμματα ενημέρωσης, πρόληψης και μείωσης της βλάβης για ανήλικους και ενήλικους.
• Όχι στη ολιγοπωλιακή και στην αυστηρά εμπορικά ρυθμιζόμενη διάθεση της κάνναβης. Να μελετήσουμε και να εμπνευστούμε από τα παραδείγματα Μάλτας, Γερμανίας και Καναδά. Να προσφέρουμε πλουραλισμό στις θεραπευτικές επιλογές των ασθενών, καθώς και ένα σύγχρονο και ολοκληρωμένο θεσμικό πλαίσιο για τη χρήση κάνναβης από ενήλικους πολίτες.
Το Αντιαπαγορευτικό Φεστιβάλ (Athens Cannabis Protestival) είναι ξανά εδώ, ανανεωμένο και δυνατό. Φέτος καλούμε σε δύο δημόσιες εκδηλώσεις, στις 6/5 και στις 26-27/5. Περισσότερες πληροφορίες σύντομα.
Υποστηρικτές: Ηλιόσποροι, ΕΛΕΥ.ΣΥΝ.Α- Γιώργης Οικονομόπουλος, Σύλλογος Ασθενείς υπέρ της φαρμακευτικής χρήσης Κάνναβης, Σύλλογος ΜΑΜΑΚΑ- Μαμάδες για την Κάνναβη, Πανελλαδικό Επαγγελματικό Σωματείο Παραγωγών Κάνναβης (ΠΕΠΣΠΑΚΑΝ), Cannabis Cycling Team, Generation Act, Σύλλογος ΚανναΒοιωτία, 1η Κοινωνική Λέσχη Κάνναβης Θεσσαλονίκης, Forum gr420.info, The Greenman Show, ΚΑΝΝΑΒΙΟ ΚΟΙΝΣΕΠ, HEMP HEALS, OLYMPIANS HEMP, Διαδικτυακές Ομάδες: Cannabis’ Friends (3,600 μέλη), Η Φαρμακευτική Κάνναβη- για το Παιδί, την Οικογένεια, τον Άνθρωπο μας (26,700 μέλη), Καλλιεργώ την Υγεία μου (7,600 μέλη), Αυτισμός και κάνναβη- δοσολόγηση με λάδι πλήρους φάσματος (1,500 μέλη).
