Παρακαλούμε απενεργοποιήστε το Adblocker για να έχετε πλήρη πρόσβαση στο περιεχόμενο και τις υπηρεσίες μας. Δείτε πώς.
Βρήκατε κάποιο λάθος ή παράλειψη;     Επικοινωνήστε μαζί μας  »
ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΣΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ ΓΙΑ ΚΙΝΗΤΑ
ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ & ΙΣΤΟΡΙΑ

Δείτε για πρώτη φορά το πολύτιμο αρχείο της εν Αθήναις Αρχαιολογικής Εταιρείας

Ιδιαίτερης αρχαιολογικής, ιστορικής αλλά και καλλιτεχνικής αξίας, το αρχείο της εν Αθήναις Αρχαιολογικής Εταιρείας συνδέεται άρρηκτα τόσο με τις απαρχές όσο και με την εξέλιξη της αρχαιολογίας στην Ελλάδα μέχρι σήμερα.

Μερικοί από τους πιο πολύτιμους αρχαιολογικούς θησαυρούς αυτής της πόλης δεν είναι τόσο διάσημοι και φανταχτεροί όσο τα σωζόμενα μνημεία της, παρά τη μεγάλη ιστορική και επιστημονική αξία τους. Δεν βλέπουν καν το φως της μέρας, η παρατεταμένη έκθεση στο οποίο θα τους έβλαπτε, δεν είναι καν –ούτε και θα μπορούσαν να γίνουν– τουριστική ατραξιόν, είναι όμως εξίσου σημαντικοί με τις ανασκαφές και τις αρχαιολογικές ανακαλύψεις καθαυτές, οι οποίες δεν νοούνται χωρίς τη συστηματική καταγραφή, αποτύπωση και ταξινόμησή τους.

 

Ο λόγος για το αρχείο της εν Αθήναις Αρχαιολογικής Εταιρείας, ένα από τα πλέον σημαντικά για τον αρχαιολογικό κλάδο στην Ελλάδα και διεθνώς. Μεγάλο ενδιαφέρον έχει εξάλλου και η ιστορία του εν λόγω ιδρύματος που συνδέθηκε με την αρχαιολογία στην Ελλάδα από τη γέννηση σχεδόν του νεοελληνικού κράτους.


Ιδρυθείσα στις 6/1/1837, με πρωτοβουλία του πλούσιου έμπορου Κωνσταντίνου Μπέλλιου, σε μια μικρή τότε κωμόπολη που, όπως και όλη η χώρα, ήταν ρημαγμένη και ερειπωμένη από τον μακροχρόνιο εθνικοαπελευθερωτικό αγώνα αφενός, τους εμφυλίους σπαραγμούς αφετέρου, η εν Αθήναις Αρχαιολογική Εταιρεία είναι το αρχαιότερο επιστημονικό ίδρυμα της χώρας και ένα από τα κορυφαία της.

 

Χαρακτηρίζεται ως κοινωφελές, μη κερδοσκοπικό ίδρυμα και αντλεί πόρους από την ακίνητη περιουσία της, η οποία δημιουργήθηκε μέσω προσφορών, δωρεών και κληροδοτημάτων καθώς επίσης από τις εισφορές των εταίρων. Οι άνθρωποι που τη συγκροτούν, οι επονομαζόμενοι εταίροι που σήμερα είναι γύρω στους 350, προέρχονται από διάφορους επιστημονικούς κλάδους κι επαγγελματικές τάξεις. Ο πρόεδρος, ο γενικός γραμματέας και τα μέλη του ενδεκαμελούς διοικητικού συμβουλίου είναι όλοι αιρετοί και δεν αμείβονται.

 

Η δουλειά που γίνεται εδώ σπάνια βλέπει τα φώτα της δημοσιότητας, είναι εντούτοις εξίσου σημαντική με την ανασκαφική η οποία δεν νοείται χωρίς την λεπτομερή καταγραφή και αρχειοθέτηση των εκάστοτε ευρημάτων.

 

Το ζήτημα της ανάδειξης, προβολής και διαφύλαξης της αρχαιολογικής κληρονομιάς της Ελλάδας απασχολούσε ήδη τις κυβερνήσεις των πρώτων μετεπαναστατικών χρόνων, σε εποχές που καμία υποδομή δεν υπήρχε, αρκετά μνημεία είχαν υποστεί φθορές από τον πόλεμο ή είχε αφαιρεθεί ικανό υλικό τους για άλλες χρήσεις, κυρίως οικοδομικές – σε πολλούς αρχαιολογικούς χώρους.

 

Ακόμα και πάνω στην Ακρόπολη είχε χτιστεί ολόκληρη συνοικία, ουκ ολίγοι αρχαίοι ναοί και άλλα οικοδομήματα είχαν μετατραπεί σε τεμένη ή εκκλησίες: Ο ίδιος ο Παρθενώνας φιλοξενούσε τζαμί εντός του, σε εκκλησία είχε διαμορφωθεί ο ναός του Ηφαίστου (Θησείο).

 

Η αρχαιοκαπηλία ήταν ουσιαστικά ανεξέλεγκτη και την ασκούσαν ντόπιοι και ξένοι, με τις αδιάφορες κατά κανόνα οθωμανικές αρχές να αρκούνται στα μπαξίσια. Ανθούσε ήδη από τον 18ο αιώνα, οπότε στην Ευρώπη, η οποία είχε αναγάγει την αρχαία Ελλάδα σε σημείο αναφοράς της ιστορικής και πολιτισμικής της αυτοσυνείδησης (δίχως να ισχύει το ίδιο για τους Έλληνες της εποχής καθαυτούς, οι οποίοι θεωρούνταν «σκιά» των προγόνων τους και των μνημείων τους), άρχισε να δημιουργείται έντονο ενδιαφέρον για τις κλασικές αρχαιότητες.

 

Το παράδειγμα του λόρδου Έλγιν που «έδρασε» στο λυκόφως της τουρκοκρατίας ξηλώνοντας τα γλυπτά του Παρθενώνα είναι το πιο χαρακτηριστικό αλλά όχι το μόνο.

 

Το μέγαρο της εν Αθήναις Αρχαιολογικής Εταιρείας. Φωτό: Στ. Στουρνάρας
Το μέγαρο της εν Αθήναις Αρχαιολογικής Εταιρείας. Φωτό: Στ. Στουρνάρας


Με δεδομένο ότι Έλληνες αρχαιολόγοι δεν υπήρχαν τότε, με εξαίρεση τον Επτανήσιο Ανδρέα Μουστοξύδη που χρημάτισε και προϊστάμενος της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας, οι πρώτοι πρόεδροι και γραμματείς της Αρχαιολογικής Εταιρείας όπως ο Ιάκωβος Ρίζος Νερουλός και ο Ιωάννης Κωλέττης, ο Αλέξανδρος Ρίζος Ραγκαβής και ο Σκαρλάτος Βυζάντιος αντίστοιχα, ήταν πολιτικοί, διπλωμάτες ή λόγιοι. Δεν υπήρχε καν αρχαιολογική νομοθεσία, παρότι ήδη από το 1822 είχε επισημανθεί η ανάγκη προστασίας και διαφύλαξης των αρχαίων μνημείων.

 

Ο Γρηγόριος Δικαίος, ο γνωστός Παπαφλέσσας, ως υπουργός Εσωτερικών της επαναστατικής κυβέρνησης, είχε κάνει μια πρώτη απόπειρα (διάταγμα της 10ης/2/1825), ακολούθησε ένας νόμος περί απαγόρευσης εξαγωγής αρχαιοτήτων από τον Καποδίστρια (διαταγή αρ. 2400 της 12ης/5/1828) και ένα αρχικό σχέδιο νόμου συνταχθέν από τον Μουστοξύδη τον Ιούνιο του 1830, που ανέστειλε η δολοφονία του κυβερνήτη, για να φτάσουμε στα χρόνια του Όθωνα, οπότε δημοσιεύεται ένα εμπεριστατωμένο νομοσχέδιο «περί των επιστημονικών και τεχνολογικών συλλογών, περί ανακαλύψεως και διατηρήσεως των αρχαίων και της χρήσης αυτών» (Ιούνιος 1834), που είχε επιμεληθεί ο αντιβασιλέας Georg Ludwig von Maurer.

 

Τον προηγούμενο χρόνο είχε ιδρυθεί η Αρχαιολογική Υπηρεσία (1833) και το 1837 συστήνεται η Αρχαιολογική Εταιρεία, θα περάσουν εντούτοις αρκετά χρόνια για να παταχθεί η νόμιμη και παράνομη αρχαιοκαπηλία και να οργανωθούν επισκέψιμοι αρχαιολογικοί χώροι.


Οι πρώτες ανασκαφές, απαλλοτριώσεις και αναστηλώσεις ξεκίνησαν, καθώς αναμενόταν, στην Ακρόπολη και τη γύρω περιοχή στις αρχές της δεκαετίας του 1830. Η αναστήλωση του ναού της Αθηνάς Νίκης πάνω στον Ιερό Βράχο, η πρώτη που πραγματοποιήθηκε στο νεοσύστατο κράτος (1834), εξέφραζε κατά τον Maurer ακριβώς «το πνεύμα της ελληνικής αρχαιότητας που πρέπει να σταθεί και στο μέλλον ως ο μαγνητικός κρίκος ανάμεσα στη σημερινή Ελλάδα και τον ευρωπαϊκό πολιτισμό».

 

Δεν θα λείψουν πάντως και οι προστριβές μεταξύ Βαυαρών και άλλων ξένων αρχαιολόγων και ειδικών με Έλληνες συναδέλφους τους για θέματα δικαιοδοσίας.

 

Στις ανασκαφές της Αθήνας συνέβαλε η ανοικοδόμηση και επέκτασή της καθώς, σκάβοντας, οι εργολάβοι για να θεμελιώσουν ένα καινούργιο κτίριο ή άλλο δημόσιο έργο, έπεφταν συχνά πάνω σε αρχαία (υπόψη ότι δεν σπάνιζαν και τα «μπαζώματα», κάτι που και σήμερα ενίοτε συμβαίνει).

 

Η Βιβλιοθήκη της Εταιρείας. Φωτό: Στ. Στουρνάρας
Η Βιβλιοθήκη της Εταιρείας. Φωτό: Στ. Στουρνάρας


Παρά τις φιλότιμες προσπάθειες φίλων και μελών, η Εταιρεία κόντεψε να κλείσει τρεις δεκαετίες αργότερα λόγω οικονομικών προβλημάτων. Ορθοπόδησε ξανά, όταν τις τύχες της ανέλαβε ο επιφανής αρχαιολόγος Στέφανος Κουμανούδης, ο οποίος μάλιστα καθιέρωσε και λαχείο υπέρ της. Επί των ημερών του πραγματοποιήθηκαν εκτεταμένες ανασκαφές, όχι μόνο στο ιστορικό κέντρο της Αθήνας (από τον Κεραμεικό και την Ακρόπολη μέχρι τη Ρωμαϊκή Αγορά) αλλά επίσης στον Πειραιά και άλλους δήμους της Αττικής, τη Βοιωτία, την Πελοπόννησο και τις Κυκλάδες.

 

Την εποχή εκείνη η Εταιρεία συγκροτεί τρία μουσεία στην πρωτεύουσα (στο Πανεπιστήμιο, το Πολυτεχνείο και το Βαρβάκειο Λύκειο) που αργότερα θα «συνενωθούν» στο ιδρυθέν το 1889 Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, θεμελίωσε επίσης μουσεία στην Κέρκυρα, τη Χαλκίδα, τη Χαιρώνεια και αλλού.

 

Έκτοτε το έργο της Εταιρείας επεκτείνεται και εμπλουτίζεται διαρκώς, δεν έπαψε μάλιστα να παράγει έργο ούτε στις δυσκολότερες περιόδους που γνώρισε η χώρα τον προηγούμενο αιώνα, όπως στον Β' Παγκόσμιο και στην Κατοχή.

 

Λειτουργώντας ανέκαθεν ως ανεξάρτητο επιστημονικό ίδρυμα, εξακολουθεί μέχρι σήμερα να προστατεύει, να αναδεικνύει και να μελετά αρχαιότητες, από αναστηλώσεις μέχρι ανασκαφές τόσο παλαιότερων ετών που είτε συνεχίζονται, είτε επανέρχονται (Θήρα, Μυκήνες, αρχαία Μεσσήνη, Θήβα, Σικυών, Σύρος, Σίφνος) όσο και νεότερες όπως στην Ίκλαινα και τη Θουρία του νομού Μεσσηνίας. Υπολογίζεται ότι έχει πραγματοποιήσει συνολικά πάνω από χίλιες ανασκαφές στην Αθήνα και πανελλαδικά.

 

Έχει επίσης ανασκάψει πρώτη σε θέσεις που στη συνέχεια πέρασαν στην αρμοδιότητα είτε της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας είτε ξένων αρχαιολογικών σχολών όπως στη Ρωμαϊκή Αγορά, τον Κεραμεικό, τη Βιβλιοθήκη του Αδριανού, την Ελευσίνα, τη Βραυρώνα, τις Μυκήνες, την Επίδαυρο, τη Βεργίνα, τη Δωδώνη και αλλού.

 

Συχνά μάλιστα αναγκαζόταν να αγοράζει η ίδια τα υπό ανασκαφή γήπεδα όπως συνέβη με το θέατρο του Διονύσου στην Αθήνα, το θέατρο της Επιδαύρου και τις προϊστορικές ακροπόλεις του Σέσκλου και του Διμηνίου στη Θεσσαλία, παραδίδοντάς τα ακολούθως στο δημόσιο.

 

Τα τελευταία χρόνια το ανασκαφικό έργο της Εταιρείας έχει σκόπιμα, διαβάζω, περιοριστεί ώστε να δοθεί μεγαλύτερη βαρύτητα στις δημοσιεύσεις.

 

Βραυρών. Η στοά του 5ου π. Χ. αι. και τα γύρω κτίσματα. Ανασκαφές Ιω. Παπαδημητρίου (γύρω στο 1960)
Βραυρών. Η στοά του 5ου π. Χ. αι. και τα γύρω κτίσματα. Ανασκαφές Ιω. Παπαδημητρίου (γύρω στο 1960)


Οι εκδόσεις του ιδρύματος περιλαμβάνουν τρία ετήσια περιοδικά, τα Πρακτικά της Αρχαιολογικής Εταιρείας (αναλυτικές εκθέσεις έργων και ανασκαφών), την Αρχαιολογική Εφημερίδα (συνθετικές μελέτες και δημοσιεύσεις ανασκαφών) και το Έργον της Αρχαιολογικής Εταιρείας. Σε αυτά προστέθηκε από το 1988 ο Μέντωρ, ένα τριμηνιαίο περιοδικό χρονογραφικό και ιστοριοδιφικό.

 

Εκδίδονται επίσης αρχαιολογικές μονογραφίες, δημοσιεύονται ανασκαφές μεμονωμένων μνημείων, μελέτες συλλογών επιγραφών, γλυπτών, αγγείων και νομισμάτων (σειρά «Βιβλιοθήκη»). Η Βιβλιοθήκη της Εταιρείας καθαυτή, που είναι ανοικτή σε φοιτητές, μελετητές και κοινό, θεωρείται από τις πληρέστερες στην Ευρώπη στο είδος της.


Όμως το καταρχήν κίνητρο γι΄αυτό το άρθρο ήταν το αρχείο της. Πλούσιο, επιστημονικά και ιστορικά πολύτιμο και άρρηκτα συνδεδεμένο τόσο με την ιστορία της Αρχαιολογικής Εταιρείας όσο και με την εξέλιξη της αρχαιολογίας στην Ελλάδα, αξίζει ιδιαίτερης μνείας καθώς περιέχει πραγματικούς «θησαυρούς»! Η δουλειά που γίνεται εδώ σπάνια βλέπει τα φώτα της δημοσιότητας, είναι εντούτοις εξίσου σημαντική με την ανασκαφική, η οποία δεν νοείται χωρίς τη λεπτομερή καταγραφή και αρχειοθέτηση των εκάστοτε ευρημάτων.

 

Σικυών. Η είσοδος του Μουσείου όπως ήταν γύρω στο 1936.
Σικυών. Η είσοδος του Μουσείου όπως ήταν γύρω στο 1936.


Εγκατεστημένο στον τέταρτο όροφο του κομψού μεγάρου, γωνία Πανεπιστημίου και Ομήρου, όπου στεγάζεται η Εταιρεία από το 1957 (χτίστηκε στη θέση του παλαιότερου κτιρίου-έδρα της, σε σχέδια των Ιωάννη Αντωνιάδη και Αναστασίου Ορλάνδου), το αρχείο της εν Αθήναις Αρχαιολογικής Εταιρείας χωρίζεται σε διοικητικό και επιστημονικό (φωτογραφικό, αρχείο σχεδίων, αρχείο ανασκαφικών ημερολογίων).

 

Περιλαμβάνει εκθέσεις και ημερολόγια ανασκαφών, καταλόγους ευρημάτων, αρχεία, προσωπικά ημερολόγια, σχέδια –κάποια από τα οποία, αληθινά κομψοτεχνήματα– όπως επίσης αρχειακό και φωτογραφικό υλικό σπουδαίων αρχαιολόγων, όπως οι Παναγιώτης Ευστρατιάδης, Νικόλαος Μπαλάνος, Στέφανος Κουμανούδης, Αναστάσιος Ορλάνδος, Ιωάννης Παπαδημητρίου, Ιωάννης Τραυλός κ.ά.

 

Διασώζονται, μεταξύ άλλων, χιλιάδες φωτογραφίες και διαφάνειες. Ανάμεσά τους μια σειρά μεγάλου μεγέθους φωτογραφίες μνημείων και τόπων της τότε ελληνικής επικράτειας που παρουσιάστηκαν στη Διεθνή Έκθεση της Ρώμης το 1910, μια σπάνια συλλογή αρνητικών σε γυαλί, τα σχέδια των εκδόσεων της Εταιρείας, έγχρωμα ζωγραφικά αντίγραφα γλυπτών και επιζωγραφισμένων επιτύμβιων στηλών, το αρχείο του Αρχαιολογικού Συλλόγου Αθηνών αλλά και αυτό της απόκρυψης πλήθους αρχαιοτήτων στον πόλεμο του 1940-41 προς αποφυγή καταστροφών και λεηλασιών από τους εισβολείς, μια επιχείρηση κοπιώδης όσο και αξιέπαινη.

 

Γλας Κωπαΐδος. Λεπτομέρεια της Β. πύλης του τείχους της μυκηναϊκής ακρόπολης. Ανασκαφές Ιω. Θρεψιάδη (1956)
Γλας Κωπαΐδος. Λεπτομέρεια της Β. πύλης του τείχους της μυκηναϊκής ακρόπολης. Ανασκαφές Ιω. Θρεψιάδη (1956)


Αξιέπαινη είναι όμως και η φροντίδα που απαιτεί η εύρυθμη λειτουργία του, την οποία τον τελευταίο καιρό επωμίζεται ουσιαστικά ένας άνθρωπος, η αρχαιολόγος Ιωάννα Νίνου. Υπηρετεί στη θέση αυτή τρεις δεκαετίες τώρα, αντιμέτωπη καθημερινά με ένα ογκωδέστατο υλικό που απαιτεί όχι απλώς να το επιβλέπεις, να το συντηρείς, να το αρχειοθετείς και να το ψηφιοποιείς αλλά να το αγαπάς πραγματικά, κάτι εμφανές στη συζήτησή μας και στην ξενάγηση που ακολουθεί.

 

Ο φόρτος εργασίας είναι μεγάλος, η δουλειά μοιάζει να μην τελειώνει ποτέ, ευτυχώς όμως στον χώρο αυτό τα «deadlines» είναι συνήθως πιο γενναιόδωρα από τα δημοσιογραφικά! Έτσι κι αλλιώς στην αρχαιολογία ο χρόνος λογίζεται διαφορετικά, δεν είναι μάλιστα ασυνήθιστο μια μεγάλη ανασκαφή να έχει απασχολήσει δύο, τρεις ή και περισσότερες γενιές αρχαιολόγων και να παραμένει ενεργή, με τον προηγούμενο να παραδίδει τη «σκυτάλη» στον επόμενο – ένας ακόμα λόγος που κάνει τέτοια αρχεία τόσο σημαντικά.

 

Χάρη εξάλλου στα σωζόμενα ημερολόγια, σχέδια και φωτογραφίες έχουμε σήμερα ακριβή αντίληψη για το πώς ήταν κάποιες αρχαιολογικές θέσεις, οικοδομήματα και λοιπά ευρήματα προτού φυσικές ή ανθρωπογενείς καταστροφές τα αλλοιώσουν εν μέρει ή εντελώς.  

 

«Η μεγαλύτερη δυσκολία αυτής της δουλειάς είναι το ψάξιμο, το "ψείρισμα" του αρχειακού υλικού και η ταυτοποίησή του. Να φτιάχνεις λεζάντες, να βάζεις αριθμούς, να κάνεις παραπομπές... Είναι κι αυτή μια οιωνεί ανασκαφή, μόνο που δεν σκάβεις σε χώμα αλλά σε σκονισμένες κούτες και φακέλους, τα δε "ευρήματά" σου είναι έγγραφα, σχέδια και διαφάνειες! Ο χειρισμός του υλικού απαιτεί κι αυτός προσοχή γιατί το υλικό σου μπορεί να είναι φθαρμένο, σκισμένο κ.λπ.

 

»Αυτός όμως ο μόχθος εκτός από τις συγκινήσεις που μπορεί να σου προσφέρει γίνεται και ικανοποίηση που σε κάνει να νιώθεις ότι αξίζει πραγματικά τον κόπο, όταν καταφέρνεις να ταυτίσεις μια φωτογραφία ή ένα σχέδιο, να εντοπίσεις πού αναφέρονται κάποιες σημειώσεις κ.λπ., όταν νιώθεις ότι έβαλες κι εσύ με τον τρόπο σου ένα λιθαράκι στην επιστήμη της αρχαιολογίας» μου λέει εν κατακλείδει η κ. Νίνου, καθώς με ξεπροβοδίζει.

 

Νέα Αγχίαλος- Φθιώτιδες Θήβες. Άποψη της βασιλικής Β΄ μετά την ανασκαφή. Ανασκαφές Π. Λαζαρίδη (1960)
Νέα Αγχίαλος- Φθιώτιδες Θήβες. Άποψη της βασιλικής Β΄ μετά την ανασκαφή. Ανασκαφές Π. Λαζαρίδη (1960)

 

Νικόπολις. Παλαιοχριστιανική βασιλική Α΄. Διακρίνεται ψηφιδωτή επιγραφή στο δάπεδο του εξωνάρθηκα. Ανασκαφές Αλ. Φιλαδελφέως (1916)
Νικόπολις. Παλαιοχριστιανική βασιλική Α΄. Διακρίνεται ψηφιδωτή επιγραφή στο δάπεδο του εξωνάρθηκα. Ανασκαφές Αλ. Φιλαδελφέως (1916)

 

Δωδώνη. Το θέατρο πριν αρχίσουν οι αναστηλωτικές εργασίες. Ανασκαφές Δ. Ευαγγελίδη (1955)
Δωδώνη. Το θέατρο πριν αρχίσουν οι αναστηλωτικές εργασίες. Ανασκαφές Δ. Ευαγγελίδη (1955)

 

Βεργίνα. Ο τοίχος του θαλάμου του βασιλικού τάφου και ο θρόνος. Ανασκαφές Μ. Ανδρόνικου (1987)
Βεργίνα. Ο τοίχος του θαλάμου του βασιλικού τάφου και ο θρόνος. Ανασκαφές Μ. Ανδρόνικου (1987)

 

Θήρα, Ακρωτήρι. Δωμάτιο Δ16. Ομάδα 20 αγγείων όπως βρέθηκαν in situ. Ανασκαφές Σπ. Μαρινάτου (1971)
Θήρα, Ακρωτήρι. Δωμάτιο Δ16. Ομάδα 20 αγγείων όπως βρέθηκαν in situ. Ανασκαφές Σπ. Μαρινάτου (1971)

 

Αθήνα. Ακρόπολις. Άποψη από ΒΔ, 1910.
Αθήνα. Ακρόπολις. Άποψη από ΒΔ, 1910.

 

Ελευσίνα. Το ιερό και η ακρόπολις. Ανασκαφές Κων. Κουρουνιώτη (δεκαετία 1930)
Ελευσίνα. Το ιερό και η ακρόπολις. Ανασκαφές Κων. Κουρουνιώτη (δεκαετία 1930)

 

Αθήνα. Αγορά ρωμαϊκών χρόνων. Η εξωτερική πλευρά της πύλης της Αθηνάς Αρχηγέτιδος, 1910.
Αθήνα. Αγορά ρωμαϊκών χρόνων. Η εξωτερική πλευρά της πύλης της Αθηνάς Αρχηγέτιδος, 1910.

 

Αθήνα. Βιβλιοθήκη Αδριανού. Η δυτική πλευρά, 1910.
Αθήνα. Βιβλιοθήκη Αδριανού. Η δυτική πλευρά, 1910.

 

Ελευσίνα. Τμήμα του τείχους του ιερού, διακρίνεται δεξιά κυκλικός πύργος. Ανασκαφές Κων. Κουρουνιώτη (δεκαετία 1930)
Ελευσίνα. Τμήμα του τείχους του ιερού, διακρίνεται δεξιά κυκλικός πύργος. Ανασκαφές Κων. Κουρουνιώτη (δεκαετία 1930)

 

Φιγάλεια, Βάσσες. Ναός Επικουρίου Απόλλωνος. Αναστηλωτικές εργασίες Νικ. Μπαλάνου-Νικ. Ιωαννίτη (1902-1906)
Φιγάλεια, Βάσσες. Ναός Επικουρίου Απόλλωνος. Αναστηλωτικές εργασίες Νικ. Μπαλάνου-Νικ. Ιωαννίτη (1902-1906)

 

Επίδαυρος. Το στάδιο του ιερού του Ασκληπιού κατά τη διάρκεια της ανασκαφής του. Ανασκαφές Παν. Καββαδία (γύρω στο 1900)
Επίδαυρος. Το στάδιο του ιερού του Ασκληπιού κατά τη διάρκεια της ανασκαφής του. Ανασκαφές Παν. Καββαδία (γύρω στο 1900)

 

Ελευσίνα. Νότια αυλή του ιερού. Σχέδιο Αλ. Λυκάκης (1895)
Ελευσίνα. Νότια αυλή του ιερού. Σχέδιο Αλ. Λυκάκης (1895)

 

Άρτα, Μονή Βλαχερνών. Η ανατολική πλευρά του καθολικού της μονής. Σχέδιο Αν. Ορλάνδος (1936)
Άρτα, Μονή Βλαχερνών. Η ανατολική πλευρά του καθολικού της μονής. Σχέδιο Αν. Ορλάνδος (1936)

 

Μυστράς. Το σπίτι Δ. Σχέδιο Α. Ορλάνδος (1937)
Μυστράς. Το σπίτι Δ. Σχέδιο Α. Ορλάνδος (1937)

 

Μυκήνες. Αεροφωτογραφία τμήματος της ακρόπολης. Διακρίνεται στο κέντρο η πύλη των λεόντων και προς τα δεξιά κάτω ο ταφικός κύκλος Α. Ανασκαφές Γ. Μυλωνά, 1975.
Μυκήνες. Αεροφωτογραφία τμήματος της ακρόπολης. Διακρίνεται στο κέντρο η πύλη των λεόντων και προς τα δεξιά κάτω ο ταφικός κύκλος Α. Ανασκαφές Γ. Μυλωνά, 1975.

 

Θεσσαλία, Νήλεια. Γραπτή μεσοελλαδική πρόχους. Σχέδιο Δ. Θεοχάρης (1957)
Θεσσαλία, Νήλεια. Γραπτή μεσοελλαδική πρόχους. Σχέδιο Δ. Θεοχάρης (1957)
Αθήνα. Θέατρο Ηρώδου Αττικού. Αναπαράσταση. Σχέδιο Φρ. Βερσάκης (1912)
Αθήνα. Θέατρο Ηρώδου Αττικού. Αναπαράσταση. Σχέδιο Φρ. Βερσάκης (1912)

 

Αθήνα. Ωδείο Περικλέους. Βόρειος τοίχος σε πρόσοψη και τομή. Ανασκαφή Παν. Καστριώτη (1924)
Αθήνα. Ωδείο Περικλέους. Βόρειος τοίχος σε πρόσοψη και τομή. Ανασκαφή Παν. Καστριώτη (1924)
Ακρόπολις. Παρθενών. Τρόπος προωθήσεως των λίθων. Σχέδιο Αν. Ορλάνδος (1976-1978)
Ακρόπολις. Παρθενών. Τρόπος προωθήσεως των λίθων. Σχέδιο Αν. Ορλάνδος (1976-1978)

 

Αθήνα. Οδός Αδριανού και Θησείου. Κάτοψη των κτισμάτων. Σχέδιο Ιω. Τραυλός (1956)
Αθήνα. Οδός Αδριανού και Θησείου. Κάτοψη των κτισμάτων. Σχέδιο Ιω. Τραυλός (1956)

 

Αθήνα. Ανασκαφές νοτίως της Ακροπόλεως, κτήριο Χ. Τμήμα του ψηφιδωτού διακόσμου από το δάπεδο της κεντρικής αίθουσας. Σχέδιο Ιω. Τραυλός.
Αθήνα. Ανασκαφές νοτίως της Ακροπόλεως, κτήριο Χ. Τμήμα του ψηφιδωτού διακόσμου από το δάπεδο της κεντρικής αίθουσας. Σχέδιο Ιω. Τραυλός.
Αθήνα. Οδός Αγίου Μάρκου. Πρόχειρα σχεδιάκια των γεωμετρικών αγγείων που βρέθηκαν κατά την ανασκαφή. Ιω. Τραυλός (1963)
Αθήνα. Οδός Αγίου Μάρκου. Πρόχειρα σχεδιάκια των γεωμετρικών αγγείων που βρέθηκαν κατά την ανασκαφή. Ιω. Τραυλός (1963)

 

Καστέλλα. Ανασκαφές Ιω. Θρεψιάδη, σχέδιο Κ. Κυριάκης (1936)
Καστέλλα. Ανασκαφές Ιω. Θρεψιάδη, σχέδιο Κ. Κυριάκης (1936)
Δωδώνη. Τοπογραφικό σχέδιο του χώρου. Ανασκαφές Σωτ. Δάκαρη (1965)
Δωδώνη. Τοπογραφικό σχέδιο του χώρου. Ανασκαφές Σωτ. Δάκαρη (1965)

 

Μακεδονία, Καρύτσα Πιερίας. Κτερίσματα μακεδονικού τάφου. Ανασκαφές Χαρ. Μακαρόνα (1955)
Μακεδονία, Καρύτσα Πιερίας. Κτερίσματα μακεδονικού τάφου. Ανασκαφές Χαρ. Μακαρόνα (1955)
Μακεδονία, Δερβένι. Η κοιμισμένη μαινάδα από τον χάλκινο κρατήρα του Δερβενίου. Σχέδιο Κ. Ηλιάκης (1978)
Μακεδονία, Δερβένι. Η κοιμισμένη μαινάδα από τον χάλκινο κρατήρα του Δερβενίου. Σχέδιο Κ. Ηλιάκης (1978)

 

Πελοπόννησος, Κόρινθος. Βασιλική Κρανείου. Μαρμαροθέτημα βορείου κλίτους. Ανασκαφές Δημ. Πάλλα, σχέδιο Ευ. Ολύμπιος (1972)
Πελοπόννησος, Κόρινθος. Βασιλική Κρανείου. Μαρμαροθέτημα βορείου κλίτους. Ανασκαφές Δημ. Πάλλα, σχέδιο Ευ. Ολύμπιος (1972)
Κεφαλληνία, Σάμη. Ρωμαϊκό βαλανείο. Ψηφιδωτή διακόσμηση του δαπέδου της υπαίθριας αυλής. Ανασκαφές Βασ. Καλλιπολίτη (1959)
Κεφαλληνία, Σάμη. Ρωμαϊκό βαλανείο. Ψηφιδωτή διακόσμηση του δαπέδου της υπαίθριας αυλής. Ανασκαφές Βασ. Καλλιπολίτη (1959)

 

Θήρα, Ακρωτήρι. Ιχνογράφημα του χώρου Β2, της οδού Τελχίνων και του τομέως Γ. Ανασκαφές Σπυρ. Μαρινάτου, σχέδιο Ι. Ν. Κουμανούδης (1969)
Θήρα, Ακρωτήρι. Ιχνογράφημα του χώρου Β2, της οδού Τελχίνων και του τομέως Γ. Ανασκαφές Σπυρ. Μαρινάτου, σχέδιο Ι. Ν. Κουμανούδης (1969)

 

Μακεδονία , Πέλλα. Σελίδες ανασκαφικού ημερολογίου  Γεωρ. Οικονόμου (1914).
Μακεδονία , Πέλλα. Σελίδες ανασκαφικού ημερολογίου Γεωρ. Οικονόμου (1914).

 

Ελευσίνα, δυτικό νεκροταφείο. Σελίδες ανασκαφικού ημερολογίου Γεωρ. Μυλωνά (1954)
Ελευσίνα, δυτικό νεκροταφείο. Σελίδες ανασκαφικού ημερολογίου Γεωρ. Μυλωνά (1954)

 

Μυκήνες, Πύλη των Λεόντων. Σελίδες ανασκαφικού ημερολογίου Γεωρ. Μυλωνά (1958)
Μυκήνες, Πύλη των Λεόντων. Σελίδες ανασκαφικού ημερολογίου Γεωρ. Μυλωνά (1958)

 

Βέροια. Σελίδες σημειωματαρίου με καταγραφή επιγραφών. Αν. Ορλάνδος (1915)
Βέροια. Σελίδες σημειωματαρίου με καταγραφή επιγραφών. Αν. Ορλάνδος (1915)

Μαθήτευσε στο Εργαστήρι Δημοσιογραφίας και το αθηναϊκό underground press. Ανήκει στην συντακτική ομάδα της Lifo. Έχει επίσης ασχοληθεί με επιμέλειες κειμένων και εκδόσεων.

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Στο φως ασύλητοι τάφοι κοντά στον Γρύπα Πολεμιστή - Μοναδικά ευρήματα στην Πύλο
Ανακοινώθηκαν τα νέα εντυπωσιακά αρχαιολογικά ευρήματα στον Άνω Εγκλιανό στην Πύλο
Βραχογραφία 44.000 ετών ανακαλύφθηκε σε σπήλαιο - Η αρχαιότερη σκηνή κυνηγιού στον κόσμο
Μία βραχογραφία 44.000 ετών, με ανθρώπους που εμφανίζουν χαρακτηριστικά ζώων, ανακάλυψαν επιστήμονες σε σπήλαιο της Ινδονησίας
Λίνα Μενδώνη: «Από μικρό παιδί γαλουχήθηκα να πορεύομαι με μέτρο»
Υπουργός Πολιτισμού. Γεννήθηκε στο Παγκράτι, ζει στο κέντρο. Πιστεύει πως, ανεξαρτήτως φύλου, πρέπει να αντιμετωπίζεσαι με κριτήριο την αξία σου.
Οι Έλληνες και ο ελληνικός έρως
Μια ριζοσπαστική επανεκτίμηση της ομοερωτικής φιλίας στην αρχαία Ελλάδα.
Αρχαίο ελληνικό αγγείο «επέστρεψε» στην Ελλάδα: Το έπαθλο του Σπύρου Λούη από τον Μαραθώνιο του 1896
Επαναπατρισμός του σκύφου του Σπύρου Λούη στην Ελλάδα, από το πανεπιστήμιο του Münster
Tα ημερολόγια των Αμερικανών αρχαιολόγων που έσκαψαν στην Κόρινθο ψηφιοποιούνται για πρώτη φορά
Ένας θησαυρός από σκίτσα, περιγραφές και καταχωρήσεις που αποτελουν τομοναδικό γραπτό τεκμήριο της ανασκαφικής πορείας.
Αρχαία Σικυώνα: Η ταφή με τα σανδάλια του νεκρού και τα ευρήματα που ενισχύουν το ενδεχόμενο εντοπισμού αρχαϊκής πόλης
Μοναδικά ευρήματα που ενισχύουν το ενδεχόμενο εντοπισμού αρχαϊκής πόλης ήρθαν στο φως στην Αρχαία Σικυώνα
Δύο αρχαίοι, ασύλητοι τάφοι ανακαλύφθηκαν στη Νεμέα
Δύο νέοι, ασύλητοι, θαλαμοειδείς τάφοι αποκαλύφθηκαν στο μυκηναϊκό νεκροταφείο στη Νεμέα.

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

ΒΒC: Ο αγώνας της Μελίνας για τα μάρμαρα του Παρθενώνα
Το 1983 η ελληνική κυβέρνηση αποφάσισε για πρώτη φορά να απαιτήσει επισήμως την επιστροφή των μαρμάρων του Παρθενώνα από τη Βρετανία.
Η παρεξήγηση με τη Μέδουσα του Garbati
Πώς ένα γλυπτό που ξεκίνησε να φιλοτεχνείται το 2008 έφτασε να θεωρείται σύμβολο δικαιοσύνης για θύματα βιασμού και μια αλληγορία για την εποχή του #MeToo
Νίκος Σταμπολίδης: «Η αρχαιολογία είναι σαν την ιατρική. Μόνο που ο αρχαιολόγος χειρουργεί το σώμα της γης».
Ο Νίκος Μπακουνάκης συνομιλεί με τον καθηγητή αρχαιολογίας Νίκο Σταμπολίδη με αφορμή την έκδοση του βιβλίου του «Ελεύθερνα».
Ο Μανόλης Κορρές στα podcasts της LIFO
O άνθρωπος που «ξανάχτισε» την Ακρόπολη μιλά στο στούντιο της LIFO και την Άρτεμη Σκουμπουρδή για το σπουδαίο έργο του και τις πρόσφατες επεμβάσεις.
«Σειρήνια δείπνα»: Τι έτρωγαν κι έπιναν οι αρχαίοι ημών πρόγονοι;
Ο Βρετανός ιστορικός Andrew Dalby μάς προσκαλεί σε ένα συναρπαστικό ταξίδι στην ιστορία των τροφών και όλη τη γαστρονομική κουλτούρα στον ελλαδικό χώρο, από τη μακρινή αρχαιότητα μέχρι σήμερα, στο βιβλίο του που κυκλοφορεί από τις Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης.
Η μετα-αλήθεια του 1821
Σύμφωνα με τον εικονοκλάστη συγγραφέα Νίκο Δ. Πλατή η μετα-αλήθεια του 1821 δείχνει να είναι απόλυτα συνεπής με την ερμηνεία του όρου post-truth· φτάσαμε να πιστεύουμε για την Επανάσταση του '21 άλλα αντ' άλλων και αγνοούμε παντελώς την ουσιαστική, την πραγματική ιστορία του.
Τα κάπως ασυνάρτητα κάλαντα της Πρωτοχρονιάς είναι ένα δειλό τραγούδι αγάπης
Λύνοντας μια απορία που με έτρωγε από παιδί.
Τα συγκλονιστικά  φιλμ του Χάρβαρντ με την αποκάλυψη των ψηφιδωτών της Αγίας Σοφίας, τη δεκαετία του '40
Το γιγάντιο, εμμονικό έργο του Αμερικανού αρχαιολόγου Τόμας Ουίτμορ, ο οποίος κατάφερε να πείσει τον Κεμάλ Ατατούρκ να κάνει την Αγιά Σοφιά, μουσείο.
Ένα συγκλονιστικό χριστουγεννιάτικο γράμμα του χειμώνα του 1941
Τις ημέρες που οι άνθρωποι στην Αθήνα πέθαιναν από την πείνα, κάποια ονειρευόταν φαγητά και μαγειρέματα.
Ένα χριστουγεννιάτικο γράμμα του 1941 που βρέθηκε σε έναν κάδο απορριμμάτων στο Μαρούσι
Το γράμμα «Χριστούγεννα στο Καραπλέσι, το έτος 1942» το βρήκε τυχαία η Πέγκυ Ρίγγα στα σκουπίδια. Είναι γραμμένο τον χειμώνα του 1941, την εποχή που η Αθήνα ζούσε τη μεγαλύτερη πείνα της νεότερης ιστορίας της. Το διαβάζει η ηθοποιός Κόρα Καρβούνη.
Με τι παιχνίδια έπαιζαν τα παιδιά στην αρχαιότητα;
Η διευθύντρια του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου μάς ξεναγεί στον παιδικό κόσμο των αρχαίων.
Στην Αρχαία Αθήνα γιόρταζαν κάτι σαν Χριστούγεννα και Πρωτοχρονιά, πολύ πριν τον Χριστό
Μια συναρπαστική αναδρομή στις γιορτές του δωδεκαημέρου από την ιστορικό, αθηναιογράφο και συγγραφέα Άρτεμις Σκουμπουρδή. Η μουσική που ακούγεται στο podcast ανήκει στον Μανώλη Καρπάθιο, συνθέτη και δεξιοτέχνη στο κανονάκι.
Ο Μάνος Ελευθερίου γράφει για την δολοφονία της Ελένης Παπαδάκη στα Δεκεμβριανά
Ένα διαφωτιστικό κείμενο του Μάνου Ελευθερίου για την μεγάλη ηθοποιό Ελένη Παπαδάκη με αφορμή την επέτειο του θανάτου της.
Πέπο Γκατένιο: Η άγρια μαρτυρία ενός 14χρονου εβραίου της Θεσσαλονίκης στα στρατόπεδα συγκέντρωσης
Ο ηθοποιός Αινείας Τσαμάτης αφηγείται συναρπαστικά την ιστορία του 14χρονου Εβραίου της Θεσσαλονίκης Πέπο Γκατένιο και την άγρια ενηλικίωσή του μεταξύ Μπιρκενάου και Άουσβιτς.
 666: Ο αριθμός του Θηρίου
Με αφορμή τη συμπλήρωση 666 τευχών της LiFO ανατρέχουμε στη σημειολογία του παρεξηγημένου τριψήφιου αριθμού που εξακολουθεί να προκαλεί φόβο, απέχθεια, αλλά και έντονες εκδηλώσεις δεισιδαιμονίας.
1 σχόλιο
Ταξινόμηση:
Προηγούμενα 1 Επόμενα
avatar Γράφων 15.2.2020 | 12:57
Εξαιρετικό. Ευχαριστούμε.
Προηγούμενα 1 Επόμενα
Συνεχίζοντας την περιήγηση στο lifo.gr, αποδέχεστε τη χρήση cookies.     Μάθετε περισσότερα.     Αποδοχή