Η Bryn Elise είναι tiktoker και πρόσφατα έγινε viral με ένα θεωρητικά ανιαρό θέμα, την επίσκεψή της στο νοσοκομείο για γενικές εξετάσεις. Γιατί έγινε viral και προκάλεσε αρκετό ενδιαφέρον ώστε πάνω από 400.000 χρήστες να αποθηκεύσουν το βίντεό της; Γιατί είναι Αμερικανή και οι εξετάσεις διενεργήθηκαν σε τουρκικό νοσοκομείο.
Το ζήτημα
Με τον όρο «ιατρικός τουρισμός» περιγράφουμε την τάση των ανθρώπων να αναζητούν πάσης φύσεως ιατρικές υπηρεσίες σε χώρες άλλες απ’ τη δική τους. Συχνά σχετίζεται με την ποιότητα της υπηρεσίας και την αναζήτηση εξειδικευμένης χειρουργικής ικανότητας. Το βίντεο της Bryn, ωστόσο, δεν έχει να κάνει με τη θεραπεία κάποιας σπάνιας νόσου ή τη διεξαγωγή κάποιας ασυνήθιστης επέμβασης. Το κόστος της πτήσης, διαμονής και διεξαγωγής του γενικού τσεκάπ της κοστίζει το υποδεκαπλάσιο από αντίστοιχες εξετάσεις στις ΗΠΑ.
Η πτήση κόστισε 700 δολάρια και το τσεκάπ 814. Περιλάμβανε υπέρηχους, εξετάσεις αίματος, εξετάσεις θυρεοειδούς, εξέταση οστικής πυκνότητας, πάνω από 30 εξετάσεις γενετικής προδιάθεσης για διάφορες ασθένειες όπως ο καρκίνος, επίσκεψη σε γυναικολόγο, οφθαλμίατρο και καρδιολόγο. Όλες οι εξετάσεις διενεργήθηκαν σε μία ημέρα.
Ως πρακτική ο ιατρικός τουρισμός μού φαίνεται όμοιος με την ανάγκη σημαντικής μερίδας ανθρώπων να εγκαταλείψουν τη χώρα τους επειδή δεν αντέχουν το κόστος του ενοικίου. Τέτοια ρεύματα δείχνουν ότι ακόμα και σε «πλούσιες» χώρες το κόστος ζωής συνολικά έχει γίνει τόσο δυσβάσταχτο που οι άνθρωποι επιλέγουν τη μετανάστευση.
Στις ΗΠΑ για κάτι αντίστοιχο θα χρειαζόταν κάποιος χιλιάδες δολάρια και πολλούς μήνες αναμονή. Η μετάβαση στην Τουρκία έδωσε στην content creator μια δυνατότητα που ενδεχομένως να μην είχε στη χώρα της, την πρόσβαση στην προληπτική ιατρική.
Δικαίωμα στην υγεία
Η τάση είναι προφανής. Προϊόν δεν είναι μόνο το «επιπλέον». Προϊόν είναι και γίνεται όλο και περισσότερο το απαραίτητο. Το αν βλέπει κανείς την υγεία ως δικαίωμα ή προνόμιο εξαρτάται πρωτίστως απ’ το σύστημα ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης που ισχύει στη χώρα στην οποία γεννήθηκε. Φαίνεται γενικό, αλλά δεν είναι.
Σε ένα δημόσιο σύστημα υγείας το σώμα είναι «άξιο» φροντίδας. Σε ένα ιδιωτικό σύστημα υγείας, το σώμα «κερδίζει» τη φροντίδα αν καταφέρει να έχει επαρκές εισόδημα για να την αποκτήσει. Η αυτοεικόνα μας αναπόφευκτα επηρεάζεται από το σύστημα στο οποίο έχουμε μεγαλώσει. Αν το να κάνουμε εξετάσεις, ένα γενικό τσεκάπ, να πάμε σ’ έναν γιατρό για τ’ αυτιά μας, να κάνουμε μια επέμβαση είναι ασφαλές και δωρεάν, νιώθουμε πράγματι πολίτες. Οι χώρες που έχουν δημόσιο σύστημα υγείας κάπου στην καρδιά τους είχαν ή έχουν μια ιδεολογική βάση που ξεκινά από έναν εγγενή σεβασμό για τον άνθρωπο.
@bryn.elise Trying the VIP checkup package 🫢 Memorial Hospital Bahçelievler📍 To make an appointment i just went to the Memorial.com.tr website and filled out the contact form 🙌 Or you can email [email protected] I'll make a followup video sharing my results soon 😊
♬ original sound - Bryn Elise
Τι σημαίνει αυτό για τους πολίτες χωρών με ιδιωτικά συστήματα υγείας;
Στο TikTok τα σχόλια κάνουν λόγο για απογοήτευση. Πολλές χρήστριες γράφουν πως νιώθουν αναλώσιμες και άχρηστες για τα παιδιά τους, εφόσον δεν αντέχουν οικονομικά την ιατροφαρμακευτική τους περίθαλψη. Αρκετοί άντρες, ειδικά αυτοί που απασχολούνταν σε σωματικώς εξοντωτικά επαγγέλματα, γράφουν πως αναζητούν φθηνότερες χώρες για λύσεις σε προβλήματα χρόνιου πόνου που έχουν προκληθεί απ’ την εργασία τους. Άγχος, απογοήτευση, αδικία είναι συναισθήματα που συναντά κανείς σκρολάροντας κάτω από βίντεο σχετικά με τον ιατρικό τουρισμό.
Ένα νέο είδος πελάτη
Ο ιατρικός τουρισμός δεν αφορά πια πλούσιες κυρίες που πάνε στην Ελβετία για πλαστική χειρουργική ή πλούσιους κυρίους που επισκέπτονται τις ΗΠΑ για πανάκριβες μεταμοσχεύσεις μαλλιών. Από εκεί που ήταν ταξικό προνόμιο, το ταξίδι σε άλλες χώρες για ιατρικούς σκοπούς αφορά ολοένα περισσότερο τη μεσαία τάξη. Μια μεσαία τάξη που δεν έχει την οικονομική δυνατότητα να νοσήσει στη χώρα της.
Και εφόσον υπάρχει η ζήτηση, η αγορά εφευρίσκει λύσεις. Είτε πρόκειται για εταιρείες που αναλαμβάνουν να βρουν τη φθηνότερη και ποιοτικότερη επιλογή, είτε για πακέτα νοσοκομείων που μοιάζουν να ’χουν βγει από τουριστικούς οδηγούς «all inclusive» και απευθύνονται σε ξένους, είτε για καταλύματα που διαφημίζονται σε όσους χρειάζονται κάποιες εβδομάδες ανάρρωση μετά από μια επέμβαση, ο ιατρικός τουρισμός με τον χαρακτήρα που αποκτά σήμερα είναι μια νέα και γρήγορα αναπτυσσόμενη βιομηχανία.
Ως πρακτική ο ιατρικός τουρισμός μού φαίνεται όμοιος με την ανάγκη σημαντικής μερίδας ανθρώπων να εγκαταλείψουν τη χώρα τους επειδή δεν αντέχουν το κόστος του ενοικίου. Τέτοια ρεύματα δείχνουν ότι ακόμα και σε «πλούσιες» χώρες το κόστος ζωής συνολικά έχει γίνει τόσο δυσβάσταχτο που οι άνθρωποι επιλέγουν τη μετανάστευση.
Όχι και τόσο ρόδινα
Επιλέγοντας να δούμε τον ιατρικό τουρισμό ως βιομηχανία, φυσικά νομιμοποιούμε την αιτία του. Το να μην μπορείς να πληρώσεις γενικές εξετάσεις αίματος στην πατρίδα σου θα έλεγε κανείς ότι είναι λόγος εξέγερσης. Ωστόσο, αυτήν τη στιγμή η απελπισία που αναγκάζει κάποιον να επισκεφθεί τρίτες χώρες για τα βασικά σχετικά με την υγεία, αντί να οδηγήσει σε πολιτική πίεση για αλλαγή, δημιουργεί σε μια νέα «ευκαιρία» ανάπτυξης της αγοράς.
Το κεντρικό ερώτημα είναι: αφού βλέπουμε ότι τα πράγματα δεν λειτουργούν για την πλειοψηφία ως έχουν, μέχρι πότε προβλέπουμε ότι θα αντέξει ένα σύστημα που δεν εξυπηρετεί τους γηγενείς, ενώ παράλληλα επιβαρύνει τα συστήματα υγείας άλλων χωρών;
Αν κρίνουμε απ’ το ότι η βιομηχανία του ιατρικού τουρισμού εκτιμάται πως θα αξίζει 207 δισεκατομμύρια δολάρια μέχρι το 2027, η απάντηση είναι σαφής: «Εφόσον είναι κερδοφόρο, δεν έχει ιδιαίτερη σημασία».
