Σε μια εποχή που νέα και παλιά παθογόνα αναδύονται και μας απειλούν, σε συνδυασμό με την κλιματική αλλαγή, η οποία δημιουργεί πιο πρόσφορο έδαφος για τη μετάδοση νέων νόσων προερχόμενων από τα ζώα, ο αναπληρωτής καθηγητής Επιδημιολογίας και Προληπτικής Ιατρικής ΕΚΠΑ, Δημήτρης Παρασκευής, Α’ αντιπρόεδρος ΕΟΔΥ, παραμένει καθησυχαστικός όσον αφορά τα τρομακτικά σενάρια που ακούγονται και εξηγεί γιατί η ευλογιά των πιθήκων δεν θα μπορούσε ποτέ να γίνει η νέα πανδημία, σαν τον κορωνοϊό.
Αναπληρωτής Καθηγητής Επιδημιολογίας και Προληπτικής Ιατρικής του ΕΚΠΑ, Α’ Αντιπρόεδρος ΕΟΔΥ
— Ο ιός της ευλογιάς των πιθήκων που μας απασχόλησε τους τελευταίους μήνες είχε χαρακτηριστεί ως «νέα πανδημία». Τελικά το σενάριο αυτό δεν επιβεβαιώθηκε και τα κρούσματα παρέμειναν σε μικρό αριθμό. Σας ανησύχησε η πιθανότητα μεγάλης διασποράς;
Όχι, γιατί μόνο τα αερογενώς μεταδιδόμενα νοσήματα που μεταδίδονται με σταγονίδια μέσω του αναπνευστικού συστήματος μπορούν να δώσουν μεγάλες εξάρσεις, μεγάλα κύματα με υψηλό αριθμό κρουσμάτων, καθώς τα σταγονίδια μεταφέρονται με τον αέρα και μπορούν να μολύνουν πολλούς ανθρώπους. Η ευλογιά των πιθήκων ανήκει στα νοσήματα που χαρακτηρίζονται από συγκεκριμένες συνθήκες μετάδοσης, καθώς απαιτεί στενή σωματική επαφή κι έτσι δεν μπορεί να ακολουθήσει αυτή την πορεία. Συνεπώς, δεν θα μπορούσε ποτέ να γίνει σαν την πανδημία του κορωνοϊού.
— Μια παλιά γνώριμη, η γρίπη, πρέπει να μας απασχολήσει;
Είναι πολύ πιθανό να μας απασχολήσει η γρίπη φέτος μετά την πλήρη εξαφάνισή της τους τελευταίους δύο χειμώνες. Είναι λοιπόν σημαντικό οι ευπαθείς ομάδες πληθυσμού να εμβολιαστούν και έναντι της γρίπης, όχι μόνο έναντι του κορωνοϊού. Ας μην ξεχνάμε πως τα νοσήματα που μεταδίδονται με αερογενώς μεταφερόμενα παθογόνα, σαν τον κορωνοϊό και τη γρίπη, είναι αυτά τα οποία παρουσιάζουν τις μεγαλύτερες εξάρσεις κατά τη διάρκεια του χειμώνα και μπορούν να δώσουν ένα πιο μεγάλο κύμα, αφού μεταδίδονται πιο γρήγορα, ειδικά σε συνθήκες υψηλού συγχρωτισμού.
— Πόσο πρέπει να μας ανησυχούν οι άλλοι υγειονομικοί κίνδυνοι που αναφέρονται στις εκθέσεις του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, όπως το νέο ξέσπασμα του Έμπολα στην Αφρική και τα νέα κρούσματα (πιο φονικής) χολέρας;
Όλα αυτά δεν είναι πρωτοφανή γεγονότα. Κάθε ένα-δύο χρόνια καταγράφονται εξάρσεις του Έμπολα σε περιοχές του αναπτυσσόμενου κόσμου, ενώ τα τροφιμογενή παθογόνα σαν τη χολέρα μπορούν να προκαλέσουν σποραδικά κρούσματα και εξάρσεις εκεί όπου οι συνθήκες υγιεινής δεν είναι καλές. Ωστόσο, όλα αυτά τα παθογόνα δεν μπορούν να προκαλέσουν μεγάλες εξάρσεις αν δεν είναι αερογενώς μεταδιδόμενα με σταγονίδια σε μεγάλη απόσταση. Αυτές οι (αναμενόμενες) εξάρσεις που παρατηρούνται στον αναπτυσσόμενο κόσμο, λόγω της κινητικότητας του πληθυσμού μπορούν να καταγράψουν και αλλού κρούσματα. Πάντως, είναι γεγονός πως τέτοια «ξεσπάσματα» συνέβαιναν συχνά, απλώς τώρα είμαστε ιδιαίτερα ευαισθητοποιημένοι, γιατί η πανδημία έχει οξύνει τα αντανακλαστικά μας.
— Η κλιματική αλλαγή βοηθά στην έλευση κι άλλων επιδημιών ή πανδημιών;
Ο ρόλος της κλιματικής αλλαγής στην ανάδυση νέων παθογόνων είναι σημαντικός γιατί οτιδήποτε επηρεάζει τη χλωρίδα και την πανίδα και μπορεί να προκαλέσει αλλαγές στη συμπεριφορά των ζώων ή μπορεί να φέρει ζώα και έντομα σε μια άλλη περιοχή, όπου οι άνθρωποι δεν είχαν εκτεθεί νωρίτερα σε αυτά, αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο μεταδίδονται οι ζωονόσοι από τα ζώα στον άνθρωπο. Θα πρέπει ωστόσο να ληφθούν υπόψη κι άλλοι παράγοντες, όπως η κινητικότητα του πληθυσμού και οι νέες δυνατότητες για επιδημιολογική επιτήρηση και ιχνηλάτηση προκειμένου να σχηματίσουμε την πλήρη εικόνα. Όμως η κλιματική αλλαγή είναι σίγουρα από πολλές απόψεις η πρόκληση του μέλλοντος.
