Το βρογχικό άσθμα είναι μία χρόνια φλεγμονώδης νόσος των αεραγωγών, η οποία συνοδεύεται από βρογχική υπεραντιδραστικότητα. Εκδηλώνεται με επαναλαμβανόμενα και ποικίλης βαρύτητας συμπτώματα από το αναπνευστικό, όπως συριγμός, βήχας, δύσπνοια και σφίξιμο στο στήθος, τα οποία συνδυάζονται με μεταβλητή βρογχική απόφραξη, η οποία αναστρέφεται μόνη της ή μετά από θεραπεία. Τα συμπτώματα αυτά συνήθως πυροδοτούνται από εκλυτικούς παράγοντες, με κυριότερους από αυτούς τα διάφορα αλλεργιογόνα, τις ιογενείς λοιμώξεις του αναπνευστικού και την άσκηση. Η βρογχική απόφραξη σε μεταγενέστερα στάδια της νόσου μπορεί να γίνει μόνιμη.
Το άσθμα θεωρείται μία από τις πιο συχνές παθήσεις του αναπνευστικού συστήματος και μπορεί να εμφανιστεί και στα δύο φύλα σε οποιαδήποτε ηλικία, τόσο στους ενήλικες όσο και στα παιδιά. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, εκτιμάται ότι 300 εκατομμύρια άνθρωποι έχουν άσθμα, ποσοστό που αντιστοιχεί στο 4,3% του παγκόσμιου πληθυσμού. Υπολογίζεται μάλιστα ότι λόγω της αυξανόμενης τάσης για αστικοποίηση, της υιοθέτησης του δυτικού τρόπου ζωής αλλά και της αύξησης αλλεργικών διαταραχών, όπως το έκζεμα και η ρινίτιδα που σχετίζονται με αυτό, το 2025 το σύνολο των ασθενών που θα πάσχει από άσθμα θα φτάσει τα 400 εκατομμύρια.
Η νόσος εμφανίζεται συχνότερα στους άντρες στην παιδική και εφηβική ηλικία σε αντίθεση με την ενήλικη ζωή όπου ο επιπολασμός της νόσου και οι περιπτώσεις σοβαρού άσθματος είναι πιο συχνές στο γυναικείο φύλο. Έρευνες έχουν δείξει ακόμα την επικράτηση της μαύρης φυλής έναντι της λευκής στη συχνότητα εμφάνισης της ασθένειας, όπως επίσης είναι γεγονός ότι η συχνότητα εμφάνισης είναι χαμηλότερη στις κοινωνικά υψηλές τάξεις σε σχέση με τους λιγότερο εύπορους ανθρώπους. Οι χώρες, ο πληθυσμός των οποίων προσβάλλεται περισσότερο (>10% των κατοίκων) είναι οι ΗΠΑ, ο Καναδάς, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Αυστραλία, η Βραζιλία και το Περού. Η Ελλάδα βρίσκεται χαμηλά στη λίστα, με μόλις 1,9% των κατοίκων της να πάσχουν από άσθμα. Οι μεγάλες διαφορές της επίπτωσης από χώρα σε χώρα οφείλονται σε ποικιλία παραγόντων: κλιματολογικά χαρακτηριστικά της χώρας, βιοτικό επίπεδο, συνήθειες και συνθήκες διαβίωσης των πολιτών.
Το άσθμα αναγνωρίζεται επίσης ως σημαντικός παράγοντας θνητότητας, θνησιμότητας και οικονομικού κόστους κάθε χώρας, παρά τις προόδους που έχουν γίνει στη φαρμακευτική αγωγή για τη ρύθμισή του και κυρίως στη χρήση των εισπνεόμενων μη στεροειδών αντιφλεγμονωδών.
Οι εκτιμήσεις κάνουν λόγο για 1 στους 250 θανάτους παγκοσμίως λόγω της συγκεκριμένης νόσου, με το συνολικό αριθμό ετησίως να ανέρχεται στις 250.000. Η θνητότητα είναι αυξημένη σε χώρες με μειωμένη πρόσβαση σε δομές παροχής υγείας και στα βασικά φάρμακα της αντιμετώπισης της ασθένειας και των παροξυσμών της. Το οικονομικό κόστος κάθε χώρας δεν σχετίζεται μόνο με άμεσες ιατρικές δαπάνες (κόστος φαρμάκων και νοσηλείας σε νοσοκομείο) αλλά και με έμμεσες (ημέρες απουσίας από την εργασία και πρόωρος θάνατος).
Σύμφωνα με την GINA (Global Initiative for Asthma), οι ασθενείς μπορούν να κατηγοριοποιηθούν σε αυτούς που πάσχουν από μη ρυθμιζόμενο άσθμα και σε άσθμα δύσκολο να θεραπευθεί. Ασθενείς οι οποίοι πάσχουν από άσθμα και παρακολουθούνται για τουλάχιστον 3 μήνες από κάποιον ιατρό αλλά δεν ρυθμίζονται με τα θεραπευτικά σχήματα που λαμβάνουν και, παρά την κλιμάκωση της αγωγής τους, εξακολουθούν να έχουν συμπτωματολογία και εξάρσεις της νόσου, πρέπει να παραπέμπονται σε ειδικό του άσθματος για περαιτέρω έλεγχο. Η διάγνωση, διερεύνηση και διαχείριση του σοβαρού άσθματος απαιτεί εξειδικευμένη πολυεπιστημονική εμπειρία και συστηματική προσέγγιση για την ταυτοποίηση και κατηγοριοποίηση σε φαινοτύπους του κάθε ασθενούς, με σκοπό την παροχή εξατομικευμένης περίθαλψης. Διαβάστε περισσότερα εδώ.
Το άρθρο υπογράφει η Σοφία Ραυτοπούλου MD, MSC, MRSM(UK), MBGS(UK), Πνευμονολόγος – Φυματιολόγος Affidea Περιστερίου, MSc Ειδικός Ιατρός Διαταραχών Ύπνου
Επιμέλεια: Αλεξία Σβώλου
