Σε μια εποχή που συνυπάρχουν η συστολή σε σχέση με τα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα αλλά και η ευκολία της πρόχειρης online «αυτο-διάγνωσης», το πιο σημαντικό είναι να είμαστε σωστά ενημερωμένοι και να προστατεύουμε τον εαυτό μας και τους άλλους.
Ο HPV, δηλαδή ο ιός των ανθρωπίνων θηλωμάτων, αποτελεί συχνά το θέμα επίσημης ή ανεπίσημης συζήτησης μεταξύ ανθρώπων όλων των ηλικιών αλλά ο σταθερός παρονομαστής παραμένει η επιστημονική γνώμη των επαγγελματιών υγείας.
Παρακάτω, ακολουθούν 10 μύθοι για τον HPV, 10 απαντήσεις για το τι ισχύει πραγματικά και το πώς μπορείς σήμερα να προστατέψεις τον εαυτό σου από ορισμένους τύπους καρκίνου και ασθένειες που σχετίζονται με τον ιό.
Μύθος: Ο HPV δεν είναι τόσο διαδεδομένος.
Τι ισχύει πραγματικά: Σύμφωνα με εκτιμήσεις, περίπου 8 στους 10 ανθρώπους θα μολυνθούν κάποια στιγμή στη ζωή τους από τον ιό HPV και ο κύριος τρόπος μετάδοσής του είναι η σεξουαλική επαφή (κολπική, διεισδυτική, στοματική ή και πρωκτική). Έτσι, οποιοδήποτε σεξουαλικά ενεργό άτομο μπορεί να μολυνθεί από τον HPV, ακόμα κι αν έχει έρθει σε σεξουαλική επαφή µόνο µε ένα άτομο.
Μύθος: Αν μολυνθώ από τον ιό, θα το καταλάβω άμεσα.
Τι ισχύει πραγματικά: Ο HPV μπορεί να μεταδοθεί από έναν άνθρωπο σε άλλο, ακόμα κι αν δεν έχουν εκδηλωθεί κλινικά συμπτώματα. Μάλιστα, τα συμπτώματα της λοίμωξης μπορούν να εκδηλωθούν ακόμα και χρόνια μετά την αρχική μόλυνση, καθιστώντας σχεδόν αδύνατο να γνωρίζει κανείς πότε ακριβώς µολύνθηκε.
Μύθος: Αν χρησιμοποιώ προφυλακτικό, δεν κινδυνεύω από τον HPV.
Τι ισχύει πραγματικά: Ο ιός μπορεί να μεταδοθεί ακόμα και µε την επαφή των εξωτερικών οργάνων κατά τη διάρκεια της σεξουαλικής επαφής. Άρα είναι δυνατό να μεταδοθεί ακόμα και µε τη χρήση προφυλακτικού.
Μύθος: Σε περίπτωση που έχω ήδη εκτεθεί στον ιό, δεν έχει νόημα να εμβολιαστώ.
Τι ισχύει πραγματικά: Ο εµβολιασµός έναντι του HPV µπορεί να είναι ωφέλιµος ακόµη και µετά την έκθεση σε έναν ή περισσότερους τύπους του ιού, διότι ο εµβολιασµός µπορεί να προστατέψει έναντι των άλλων HPV τύπων τους οποίους στοχεύει το HPV εµβόλιο.
Μύθος: Αν έχω HPV, οι πιθανότητες να εμφανίσω καρκίνο είναι υψηλές.
Τι ισχύει πραγματικά: Στις περισσότερες περιπτώσεις, ο ιός HPV απομακρύνεται µέσω αντίδρασης του ανοσολογικού συστήματος του οργανισµού. Μόνο σε κάποιες περιπτώσεις ο HPV μπορεί να παραμείνει για χρόνια στον οργανισμό και να προκαλέσει διάφορα νοσήματα και στα δύο φύλα, από καλοήθεις βλάβες, όπως τα γεννητικά κονδυλώματα, μέχρι πιο σοβαρά, όπως ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας, του κόλπου και του αιδοίου στις γυναίκες, του πέους στους άνδρες και του πρωκτού και του στοματοφάρυγγα και στα δύο φύλα. Στην Ελλάδα, το 2022, εκτιμάται ότι 443 περιστατικά θανάτων από τους παραπάνω καρκίνους οφείλονταν σε λοίμωξη από HPV, καθώς σε παγκόσμιο επίπεδο ο HPV ευθύνεται για περίπου το 5% του συνόλου των περιστατικών καρκίνου.
Μύθος: Οι συχνοί προληπτικοί έλεγχοι αρκούν για να με προστατεύουν από τον HPV.
Τι ισχύει πραγματικά: Αν και στις γυναίκες ο ιός αλλά και οι τραχηλικές βλάβες που μπορεί να προκαλέσει μπορούν να εντοπιστούν με προληπτικούς ελέγχους, όπως το ΠΑΠ τεστ και το HPV DNA τεστ, στους άνδρες ο εντοπισμός καθίσταται δύσκολος, καθώς δεν υπάρχουν αντίστοιχα καθιερωμένα προγράμματα προληπτικού ελέγχου. Ωστόσο, οι εξετάσεις προληπτικού ελέγχου δεν προλαμβάνουν τη μετάδοση ή τη λοίμωξη από τον ιό.
Μύθος: Τα παιδιά δεν χρειάζεται να εμβολιαστούν κατά του HPV, εφόσον δεν είναι ενεργά σεξουαλικά.
Τι ισχύει πραγματικά: Ο εµβολιασµός έναντι του HPV µπορεί να προστατεύσει εγκαίρως από διάφορους τύπους καρκίνου και καλοήθη νοσήµατα που σχετίζονται µε τον HPV. Στην Ελλάδα, σύµφωνα µε το Εθνικό Πρόγραµµα Εµβολιασµών, ο εµβολιασµός συστήνεται και αποζηµιώνεται σε αγόρια και κορίτσια ηλικίας 9-11 ετών, όταν η ανοσολογική απάντηση είναι βέλτιστη, ενώ και οι πιθανότητες προηγούµενης έκθεσης στον ιό είναι πολύ µειωµένες. Αν δεν εµβολιαστούν τότε, µπορεί να γίνει αναπλήρωση έως την ηλικία των 18 ετών. Συγκεκριµένα για την ηλικιακή οµάδα 15-18 ετών, η αποζηµίωση ισχύει µέχρι τις 31.12.2026.
Μύθος: Τα αγόρια δεν κινδυνεύουν το ίδιο με τα κορίτσια και έτσι δεν χρειάζεται να εμβολιαστούν.
Τι ισχύει πραγματικά: Ο HPV σχετίζεται µε νοσήµατα που επηρεάζουν και τον ανδρικό πληθυσµό, καθώς αποτελεί σηµαντικό αιτιολογικό παράγοντα για τους καρκίνους πρωκτού, πέους και στοματοφάρυγγα, καθώς και άλλων καλοήθων συχνών νοσηµάτων, όπως είναι τα κονδυλώµατα των γεννητικών οργάνων. Τα αγόρια έχουν υψηλή πιθανότητα νόσησης ανεξαρτήτως ηλικίας, ενώ έχουν και χαµηλότερη ανοσολογική απόκριση στη φυσική λοίµωξη από ό,τι τα κορίτσια. Τέλος, για τα αγόρια δεν υπάρχουν καθιερωµένες συστάσεις τακτικού προληπτικού ελέγχου (routine screening) για τον εντοπισµό των HPV σχετιζόµενων νοσηµάτων, όπως υπάρχουν στα κορίτσια για τον καρκίνο του τραχήλου της µήτρας, άρα είναι ακόµη πιο σηµαντική η προστασία έναντι του ιού µέσω του εµβολιασµού.
Μύθος: Δεν χρειάζεται να εμβολιαστώ, εφόσον δεν ανήκω σε ομάδα υψηλού κινδύνου.
Τι ισχύει πραγματικά: Στην Ελλάδα, ο εμβολιασμός για τον ενήλικο πληθυσμό συστήνεται και αποζημιώνεται σε ανεµβολίαστες γυναίκες και άνδρες ηλικίας 18-45 ετών που ανήκουν σε ειδικές οµάδες υψηλού κινδύνου. Όµως, ακόµη κι αν κάποιος είναι 18-45 ετών, δεν ανήκει σε οµάδα υψηλού κινδύνου και δεν εµβολιάστηκε κατά την παιδική ή εφηβική ηλικία, µπορεί να συµβουλευτεί σήµερα τον γιατρό του σχετικά με τον εμβολιασμό, καθώς ο κίνδυνος µόλυνσης από τον HPV παραµένει καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής του
Μύθος: Μπορεί οι παρενέργειες του εμβολίου να είναι σοβαρότερες από τον ίδιο τον ιό.
Τι ισχύει πραγματικά: Όπως κάθε φάρµακο, έτσι και τα εµβόλια µπορεί να προκαλέσουν ήπιες ανεπιθύµητες ενέργειες –όπως χαµηλό πυρετό ή πόνο στο σηµείο της ένεσης–, αλλά οι σοβαρές ανεπιθύµητες ενέργειες είναι πολύ σπάνιες. Η κυκλοφορία και χρήση του HPV εµβολίου ξεκίνησε το 2006, τα HPV εµβόλια κυκλοφορούν σε 140 χώρες και έχουν χορηγηθεί εκατοµµύρια δόσεις παγκοσµίως. Σύµφωνα µε τον Παγκόσµιο Οργανισµό Υγείας, το HPV εµβόλιο χαρακτηρίζεται ως ασφαλές.
Τελικά, πώς μπορείς να προστατευτείς ή και να αντιμετωπίσεις αποτελεσματικά τον HPV;
Καθώς κάθε περίπτωση είναι διαφορετική, είναι καλύτερο να συμβουλευτείς τον γιατρό σου, που είναι ο μόνος αρµόδιος για να σε συμβουλέψει για την προστασία σου έναντι του ιού HPV, ακολουθώντας τις συστάσεις και οδηγίες του υπουργείου Υγείας και της Εθνικής Επιτροπής Εµβολιασµών.
Επιστημονική επιμέλεια: Θεόδωρος Αγοραστός, καθηγητής Μαιευτικής - Γυναικολογίας ΑΠΘ και πρόεδρος της Ελληνικής HPV Εταιρείας.
*Με αφορμή την 4η Μαρτίου, Διεθνή Ημέρα κατά του Ιού των Ανθρωπίνων Θηλωμάτων (HPV), η οποία αποτελεί βασική πρωτοβουλία ευαισθητοποίησης και ενημέρωσης της Διεθνούς Εταιρείας για τον Ιό των Ανθρωπίνων Θηλωμάτων.
