ADVERTORIAL
Η εικόνα του καπνιστή στην Ελλάδα αλλάζει. Όχι απαραίτητα ως προς τον αριθμό όσων χρησιμοποιούν προϊόντα νικοτίνης, αλλά ως προς το τι επιλέγουν να χρησιμοποιούν, καθώς το συμβατικό τσιγάρο δεν είναι πλέον η μοναδική διαθέσιμη επιλογή. Το κάπνισμα σήμερα μοιάζει περισσότερο με μια διαρκή διαπραγμάτευση, με την υγεία μας, τον περίγυρό μας, αλλά και με τις κοινωνικές συνθήκες και τους περιορισμούς.
Η πρόσφατη πανελλαδική έρευνα της Metron Analysis, σε δείγμα 2.017 ενηλίκων, αποτυπώνει αυτή ακριβώς τη μετατόπιση: Περίπου 4 στους 10 Έλληνες χρησιμοποιούν κάποιο προϊόν νικοτίνης, ποσοστό αντίστοιχο με εκείνο του καπνίσματος πριν από μια δεκαετία. Η διαφορά είναι ότι το παραδοσιακό τσιγάρο υποχωρεί (26%) και τη θέση του διεκδικούν εναλλακτικά προϊόντα νικοτίνης, όπως τα ηλεκτρονικά τσιγάρα, τα θερμαινόμενα προϊόντα καπνού και τα σακουλάκια νικοτίνης.
Ποιοι λόγοι οδήγησαν τους καπνιστές σε αυτή την «ανακατανομή»;
Η διαδρομή προς το «εναλλακτικό»
Η έρευνα δείχνει πως περίπου για το 90% των χρηστών, η πρώτη επαφή με τη νικοτίνη έγινε μέσω του συμβατικού τσιγάρου. Τα εναλλακτικά προϊόντα δεν φαίνεται να λειτουργούν ως «πύλη εισόδου», αλλά ως επόμενο στάδιο. Για πολλούς, το εναλλακτικό προϊόν είναι μέρος μιας προσπάθειας μείωσης ή διακοπής. Το 62% των χρηστών ηλεκτρονικών τσιγάρων αναφέρουν ότι στράφηκαν σε αυτά μετά από απόπειρα να κόψουν το συμβατικό τσιγάρο, ενώ περίπου 6 στους 10 δηλώνουν ότι τα ηλεκτρονικά τους βοήθησαν να το μειώσουν ή να το διακόψουν, με τη γεύση να παίζει σημαντικό ρόλο σε αυτό.
Η υγεία ως βασικό κίνητρο
Στην εποχή όπου η ευεξία και η πρόληψη έχουν μπει δυναμικά στον δημόσιο λόγο, το κάπνισμα δεν θα μπορούσε να μείνει εκτός κάδρου. Το 68% των καπνιστών που σκέφτονται να το διακόψουν, επικαλούνται ως βασικό αίτιο τον φόβο για την υγεία τους. Το 43% των χρηστών ηλεκτρονικών τσιγάρων και το 53% των χρηστών θερμαινόμενων προϊόντων καπνού δηλώνουν ότι τα προτιμούν, επειδή τα θεωρούν λιγότερο επιβλαβή.
Λιγότερη ενόχληση – Μεγαλύτερη κοινωνική αποδοχή
Η καθημερινότητα του καπνιστή σήμερα δεν είναι ίδια με εκείνη πριν μερικά χρόνια. Η μετάβαση σε εναλλακτικά προϊόντα αφορά πλέον και την κοινωνική διάσταση. Σε μια χώρα όπου η απαγόρευση καπνίσματος σε εσωτερικούς χώρους εφαρμόζεται πιο συστηματικά από ποτέ, και η ευαισθητοποίηση για το παθητικό κάπνισμα έχει αυξηθεί, η «συμβατότητα» με το κοινωνικό περιβάλλον διαδραματίζει όλο και πιο καθοριστικό ρόλο. Το κάπνισμα δεν θεωρείται πλέον μια ιδιωτική πράξη, αλλά κυρίως δημόσια. Χρήστες εναλλακτικών προϊόντων καπνού αναφέρουν ότι τα προτιμούν, επειδή ενοχλούν λιγότερο τους γύρω τους ή θεωρούνται πιο κοινωνικά αποδεκτά.
Η γεύση που αλλάζει τη συνήθεια
Ένας παράγοντας που ξεχωρίζει στα ευρήματα της έρευνας είναι ο ρόλος της γεύσης. Το 76% όσων αντικατέστησαν τα συμβατικά τσιγάρα με ηλεκτρονικά δηλώνει ότι η γεύση βοήθησε στη διαδικασία διακοπής, ενώ το 71% τη θεωρεί παράγοντα και στη μείωση της κατανάλωσης.
Νικοτίνη: μια σύνθετη συζήτηση
Παρά τη μετατόπιση, η σχέση μεταξύ συμβατικού τσιγάρου και εναλλακτικών προϊόντων παραμένει σύνθετη. Σε υποθετικά σενάρια περιορισμών, όπως η μη διαθεσιμότητα ηλεκτρονικών ή ο περιορισμός γεύσεων, ένα σημαντικό ποσοστό χρηστών δηλώνει ότι θα μπορούσε να επιστρέψει στα συμβατικά τσιγάρα, γεγονός που υπενθυμίζει ότι η αλλαγή συνήθειας δεν είναι ποτέ μονόδρομος.
Το τοπίο λοιπόν είναι πιο πολύπλοκο από όσο δείχνει. Οι σημερινοί χρήστες δεν εγκαταλείπουν απαραίτητα τη νικοτίνη, αλλά επανεξετάζουν τον τρόπο κατανάλωσής της, λαμβάνοντας υπόψη παράγοντες όπως η υγεία, η κοινωνική αποδοχή, αλλά και η εικόνα.
Τα δεδομένα προέρχονται από πανελλαδική έρευνα της Metron Analysis (Ιούνιος–Σεπτέμβριος 2025) για λογαριασμό της BAT Hellas σε δείγμα 2.017 ατόμων, ηλικίας 18+, με τηλεφωνική και online μεθοδολογία.
