Ο ζωγράφος που ζωγραφίζει έναν ζωγράφο να ζωγραφίζει

Ο ζωγράφος που ζωγραφίζει έναν ζωγράφο να ζωγραφίζει Facebook Twitter
4

Στην Πέγγυ Ρίγγα 

 

 

Στη συλλογή του Μουσείου Καλών Τεχνών της Βοστώνης βρίσκεται μια ωραία ερυθρόμορφη αττική κύλικα διακοσμημένη στον κυκλικό πυθμένα της, το tondo όπως λέγεται, με ένα ασυνήθιστο θέμα: ένας ζωγράφος ζωγραφίζει πήλινες ανθρώπινες κεφαλές -πιθανότατα ρυτά αγγεία* που είχαν αυτό το σχήμα, αν και δεν διακρίνονται λαβές.

(*Σας θυμίζω την ανάρτηση με τα αντίστοιχα ζωόμορφα ρυτά που είχα κάνει παλιότερα εδώ: Ένας ιδιότυπος ζωολογικός κήπος)

Ο ζωγράφος στην κύλικα είναι καθισμένος σε σκαμνί και κρατά ένα μακρύ πινέλο ζωγραφίζοντας μια κεφαλή, ενώ έχει ήδη ακουμπίσει μια άλλη πίσω του σε ένα ράφι να στεγνώσει. 

 

Η κύλικα αποδίδεται στον Ζωγράφο του Αμβρόσιου, που ονομάστηκε έτσι επειδή έγραψε το όνομα αυτό σε κάποιο έργο του. Ο Ζωγράφος του Αμβρόσιου φαίνεται ότι έδρασε στο διάστημα 525-475, κυρίως περί το 500 π.Χ., και ως φαίνεται προτιμούσε να διακοσμεί κύλικες και κύαθους, δηλαδή αγγεία πόσης. 

Η συνολική αποτίμηση όλων των έργων που έχουν αποδοθεί στον αγγειογράφο αυτό οδήγησε τον σπουδαίο μελετητή της αττικής αγγειογραφίας Sir John Beazley να γράψει χαρακτηριστικά ότι πρόκειται για έναν αγγειογράφο "που αν και κακός, δεν είναι ποτέ πληκτικός" (if bad, he is never dull).

 

Πράγματι, ο Ζωγράφος του Αμβρόσιου απεικόνισε πολλές ασυνήθιστες σκηνές, αρκετές μάλιστα στην ύπαιθρο, με μεγάλη ζωντάνια. Ακολούθως εικονίζω τα σημαντικότερα έργα του. 

 

 Tondo ερυθρόμορφης κύλικας, 510-500 π.Χ. Ένας νεαρός σκυμμένος στην άκρη του γιαλού επιχειρεί να ψαρέψει χρησιμοποιώντας καλάμι και κλωβό. Ίσως το ωραιότερο έργο του αγγειογράφου. 

 

 

 Tondo ερυθρόμορφης κύλικας, 510-500 π.Χ. Παριστάνεται γενειοφόρος άνδρας με μανδύα και βακτηρία, ημικαθήμενος και στραμμένος στα δεξιά. Στο αριστερό του χέρι ίσως κρατά όστρακο ή κομμάτι αγγείου. 

 

Tondo ερυθρόμορφης κύλικας, 510 π.Χ. Αθλητής ρίχνει λάδι από έναν αρύβαλλο στο χέρι του. Πίσω του κρεμασμένος ένας δίσκος και δύο ακόντια. 

 

Tondo ερυθρόμορφης κύλικας, 510 π.Χ. Μοναχικός νεαρός χορευτής με βακτηρία, μανδύα και στεφάνι στα μαλλιά. Μεγάλο ενδιαφέρον έχει το κοραλόχρωμο περιβάλλον της κύλικας, που σώζεται μόνον σε 60 περίπου αττικά αγγεία. Δεν ήταν το συνηθισμένο ερυθρό των αττικών αγγείων, αλλά ένα χρώμα σπάνιο που παραγόταν με απόλυτο έλεγχο των συνθηκών όπτησης και συνεπώς τα παραγόμενα αγγεία ήταν πολύ ακριβά. 

  

 

Επιστρέφοντας από εκεί που ξεκίνησα, σας θυμίζω πάλι την κύλικα με με το ζωγράφο.

 

Κάθε φορά που τη βλέπω μου κάνει εντύπωση, γιατί σκέφτομαι τη στιγμή που ζωγραφίστηκε, αυτή τη στιγμή στο χρόνο που ένας ζωγράφος ζωγράφιζε έναν ζωγράφο να ζωγραφίζει. 

Αναρωτιέμαι μάλιστα αν είναι τολμηρό να σκεφτεί κανείς ότι εδώ θα μπορούσαμε να έχουμε μιά αυτοπροσωπογραφία του αγγειογράφου.

Δεν θα μάθουμε ποτέ, αλλά μπορούμε να επιβεβαιώσουμε τον σπουδαίο Beazley: όχι, ο Ζωγράφος του Αμβρόσιου δεν είναι καθόλου πληκτικός.

Αρχαιολογία & Ιστορία
4

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Ελλάδα, Κύπρος, Τουρκία: Το άβολο παρελθόν που δεν θέλουμε να θυμόμαστε

Αρχαιολογία & Ιστορία / Ελλάδα, Κύπρος, Τουρκία: Το άβολο παρελθόν που δεν θέλουμε να θυμόμαστε

Από τη Γυάρο και τη Σπιναλόγκα μέχρι την Αμμόχωστο, τα προσφυγικά της Αθήνας και τα οθωμανικά μνημεία, η έκθεση «Δύσκολες Κληρονομιές» επιχειρεί να φωτίσει άβολες πλευρές της Ιστορίας.
ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟΣ
Θησαυροί ενός χαμένου βασιλείου: Η αρχαία Αρμενία στο Μουσείο της Ακρόπολης

Αρχαιολογία & Ιστορία / Θησαυροί ενός χαμένου βασιλείου: Η αρχαία Αρμενία στο Μουσείο της Ακρόπολης

Μια νέα έκθεση για έναν σπουδαίο πολιτισμό, με στενούς δεσμούς με τον δικό μας, για τον οποίο όμως ελάχιστα γνωρίζουμε. Ένα ταξίδι στην προχριστιανική Αρμενία, από την Παλαιολιθική Εποχή και το περίφημο Βασίλειο της Ουραρτού μέχρι τον 4ο αιώνα μ.Χ.
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ
Ερωτικά και άλλα μυστήρια στη Σπηλιά του Νταβέλη

Ιστορία μιας πόλης / Ερωτικά και άλλα μυστήρια στη Σπηλιά του Νταβέλη

Πού τελειώνει ο θρύλος και πού αρχίζει η αλήθεια γύρω από το σπήλαιο που συνδέθηκε με τον διαβόητο λήσταρχο; Η αρχαιολόγος και σπηλαιολόγος Αλεξάνδρα Μαρή αποκαλύπτει την πραγματική ιστορία πίσω από μία από τις πιο μυστηριώδεις τοποθεσίες της Αττικής.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
Μαρί Κιουρί: Η γυναίκα που άλλαξε την επιστήμη και πλήρωσε το τίμημα

Σαν σήμερα / Μαρί Κιουρί: Η γυναίκα που άλλαξε την επιστήμη και πλήρωσε το τίμημα

Από τη φτωχή φοιτήτρια της Σορβόννης στην πρώτη γυναίκα που τιμήθηκε με Νόμπελ και στον πρώτο άνθρωπο που απέκτησε δύο βραβεία Νόμπελ. Η συναρπαστική ζωή της Μαρί Κιουρί ήταν γεμάτη ανακαλύψεις, έρωτα, απώλειες, κοινωνικές προκαταλήψεις και προσωπικές θυσίες. Στις 7 Νοεμβρίου συμπληρώνονται 159 χρόνια από τη γέννησή της.
THE LIFO TEAM
Σουλεϊμάν ο Μεγαλοπρεπής: Ο σουλτάνος που κατέκτησε τον κόσμο, αλλά δεν μπόρεσε να νικήσει τους δαίμονές του

Σαν σήμερα / Σουλεϊμάν ο Μεγαλοπρεπής: Ο σουλτάνος που κατέκτησε τον κόσμο, αλλά δεν μπόρεσε να νικήσει τους δαίμονές του

Ο άνθρωπος που κυβέρνησε την Οθωμανική Αυτοκρατορία επί 46 χρόνια υπήρξε κατακτητής, νομοθέτης, ποιητής και προστάτης των τεχνών. Αγάπησε τη Χιουρέμ, διέταξε την εκτέλεση δύο γιων του και άφησε πίσω του μια αυτοκρατορία στο απόγειο της ισχύος της. Με αφορμή την επέτειο της γέννησής του, η συναρπαστική και αντιφατική ιστορία ενός από τους ισχυρότερους μονάρχες του 16ου αιώνα.
THE LIFO TEAM
Πώς ήξερες ότι δεν σε έκλεβαν στην αρχαία Αθήνα;

Ιστορία μιας πόλης / Πώς ήξερες ότι δεν σε έκλεβαν στην αρχαία Αθήνα;

Ένα μικρό χάλκινο σταθμίο, με ένα δελφίνι, μάς ταξιδεύει στην αρχαία αγορά. Πώς ζύγιζαν τα προϊόντα; Και τι γινόταν αν κάποιος προσπαθούσε να εξαπατήσει; Με τον Παναγιώτη Ιωσήφ, κλασικό αρχαιολόγο και καθηγητή Αρχαίας Νομισματικής, συζητάμε για το εμπόριο, τους θεσμούς και την εμπιστοσύνη στην Αρχαία Αθήνα.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
Η άνοιξη των επαναστάσεων: Το 1848 και η Ευρώπη που δεν έγινε ποτέ

Βιβλίο / «Η Άνοιξη των επαναστάσεων»: Η Ιστορία γράφεται και από τους ηττημένους

Ο διακεκριμένος ιστορικός του Κέμπριτζ, Κρίστοφερ Κλαρκ, καταθέτει μια φιλόδοξη σύνθεση, προσεγγίζοντας τις εξεγέρσεις του 1848 στην Ευρώπη ως ένα ενιαίο, αν και βαθιά ανομοιογενές, φαινόμενο, που αναδιαμόρφωσε τη σχέση κοινωνίας, κράτους και πολιτικής εξουσίας.
ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΑΒΑΛΛΙΕΡΑΚΗΣ
«Αδερφές», αρρενωποί και «τραβεστί» στη «Χαβάη» του 1960: Η κουίρ Αθήνα μιας άλλης εποχής

Ιστορία μιας πόλης / Αδερφές και τραβεστί στη «Χαβάη» του 1960: Η κουίρ Αθήνα μιας άλλης εποχής

Ποια ήταν η τρανς και κουίρ Αθήνα των δεκαετιών του 1960 και του 1970, πολύ πριν μάθουμε τους όρους; Με τον Κώστα Γιαννακόπουλο, καθηγητή Κοινωνικής και Ιστορικής Ανθρωπολογίας του Φύλου, συζητάμε το πώς αλλάζουν μέσα στον χρόνο οι έννοιες του φύλου και της ορατότητας.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
«Είναι χονδρότερον εις το ένα άκρον και λεπτότερον εις το άλλο άκρον»

Μεσοπόλεμος / «Είναι χονδρότερον εις το ένα άκρον και λεπτότερον εις το άλλο άκρον»

Ένα άρθρο που δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Ακρόπολις» και εξηγεί τη χρήση των κλομπ, των ειδικών πιστολιών και των δακρυγόνων ως μέσων καταστολής κατά τον Μεσοπόλεμο, αλλά και αργότερα.
ΤΑΣΟΣ ΘΕΟΦΙΛΟΥ

σχόλια

4 σχόλια
Εξ όσων γνωρίζω δεν έχει διατυπωθεί η άποψη ότι η πράξη του γενειοφόρου κυρίου είναι σεξουαλικής φύσεως. Σύμφωνα με τον Beazley είναι "αποψώμενος", δηλαδή σκουπίζεται μετά από αφόδευση. Όπως γράφω και στη λεζάντα μπορεί να χρησιμοποιεί λίθο (που είναι η κοινότερη πρακτική και αναφέρεται συχνά από τον Αριστοφάνη) ή κομμάτι αγγείου (δηλαδή όστρακο), όπως υποθέτει ο John Papadopoulos στο πρόσφατο άρθρο του "Παίζω ἢ χέζω: A Contextual Approach to Pessoi (Gaming Pieces, Counters, or Convenient Wipes?)" Hesperia 71 (2002), 423-427 που μπορείτε να διαβάσετε εδώ http://www.ascsa.edu.gr/pdf/uploads/hesperia/3182044.pdf
Πολύ ενδιαφέρουσες και πράγματι ασυνήθιστες εικόνες!Έχω απορία για το γενειοφόρο με το "οστρακο". Υπάρχουν υποθέσεις για το αν σκουπίζεται μετά από αφόδευση (φαίνεται αστείο αλλά έτσι μοιάζει) ή αν υπάρχει ενδεχόμενο να είναι σεξουαλικής φύσης η πράξη του;